ForInvest Haber tarafından 12 ekonomistin katılımıyla gerçekleştirilen beklenti anketine göre, piyasanın Mayıs ayına ilişkin medyan Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) beklentisi aylık yüzde 1,6, yıllık ise yüzde 32,27 olarak şekillendi.

Mayıs ayı ve yıl sonu enflasyon tahminleri

Ankette ekonomistlerin aylık, yıllık ve 2026 yıl sonuna dair paylaştığı tahminlerin alt ve üst sınırları ile ortalamaları şu şekilde tabloya yansıdı:

Ankete katılan ekonomistlerin büyük bir kısmının aylık bazda iyimser olduğu gözlendi. Dağılıma göre; 9 ekonomist aylık enflasyonun yüzde 2’nin altında kalacağını öngörürken, 3 ekonomist yüzde 2,35 ile yüzde 3,10 aralığında daha yüksek bir tahminde bulundu.

Mayıs enflasyonunu sınırlayan iki temel faktör

Ekonomistler, Mayıs ayı enflasyonunun hız kesmesinde özellikle enerji ve gıda fiyatlarındaki olumlu gelişmelerin baskılayıcı bir rol oynadığını ifade ediyor:

• Petrol Fiyatlarında Gerileme: ABD ile İran arasında aracılar vasıtasıyla yürütülen dolaylı müzakereler ve fiili çatışmaların durulması, petrol fiyatlarında bir miktar gevşemeyi beraberinde getirdi.

• Tarımda Rekolte Artışı: Yağışlı geçen kış ve ilkbahar mevsimlerinin ardından tarımsal ürünlerde rekolte artışı beklentisi güçlendi. Bu durum, enflasyon üzerinde enerjiden sonra en ağırlıklı kalem olan gıda fiyatlarındaki artışın daha sınırlı kalmasını sağladı.

“TCMB’nin alanı sınırlı, yeni mali tedbirler şart”

Kısa vadeli bu olumlu etkenlere rağmen, ekonomistler yapısal risklerin devam ettiğine dikkat çekiyor. İran’daki savaşın tahmin edilenden daha uzun sürmesi ve yüksek seyreden küresel enerji fiyatları nedeniyle, hem uluslararası kurumlar hem de Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) yıl sonu enflasyon tahminlerini yukarı yönlü güncelledi.

Ekonomistler, mevcut para politikasının enflasyonla mücadele konusunda artık yapabileceklerinin oldukça sınırlı bir alana sıkıştığını vurgulayarak, sürecin mutlaka yeni mali tedbirler ve kamusal kararlarla desteklenmesi gerektiğinin altını çiziyor.

Mayıs ayı medyan TÜFE beklentisi aylık %1,6 oldu adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ABD Başkanı Donald Trump, yıllık yaklaşık 200 milyar dolar büyüklüğe sahip olan ABD otomotiv servis pazarının geleceğini şekillendirecek “onarım hakkı” (right to repair) düzenlemesini masaya yatırdı. Sektörün en üst düzey temsilcilerini Beyaz Saray’da toplayan Trump, üreticilerin ve bayilerin bağımsız tamir süreçlerine yönelik mesafeli tutumunu eleştirdi.

Trump’tan sektöre “garip” çıkışı

Trump; General Motors (GM) CEO’su Mary Barra, Ford Motor Kıdemli Yöneticisi Andrew Frick, Ulusal Otomobil Bayileri Birliği ve Otomotiv İnovasyonu İttifakı temsilcilerinin yanı sıra eski bir otomobil bayisi olan Cumhuriyetçi Senatör Bernie Moreno ile bir araya geldi.

Toplantı sonrası açık sözlü bir değerlendirmede bulunan Trump, otomotiv üreticilerinin bireysel müdahaleleri engellemeye çalışmasını şu sözlerle eleştirdi:

“Otomotiv sektörü insanların kendi araçlarını tamir etmesini, bu verilere ulaşmasını pek istemiyor. Doğrusunu isterseniz bu durumu oldukça garip buluyorum.”

200 milyar dolarlık pazarda “veri” ve “yazılım” savaşı

Yeni nesil araçların yazılımsal ve dijital altyapısının artması, bağımsız tamir atölyeleri ile dev üreticileri yıllardır karşı karşıya getiriyor. ABD Temsilciler Meclisi’ne bağlı bir komiteden geçen hafta geçen yeni yasa tasarısı, bu kördüğümü çözmeyi amaçlıyor.

Sektör paydaşlarının yasa tasarısına yönelik duruşları ve mevcut pazar dinamikleri şu şekilde ayrışıyor:

• Otomotiv İnovasyonu İttifakı (Üreticiler): Neredeyse tüm büyük otomobil üreticilerini temsil eden grup, sürpriz bir şekilde yeni yasal düzenlemeyi desteklediğini açıkladı. İttifak, garanti sonrası araç onarım çalışmalarının zaten yüzde 75’inin bağımsız atölyelerde yapıldığını belirterek; 2014’teki mutabakat uyarınca tüm onarım talimatlarını, araç ve teşhis kodlarını bağımsız tamircilere açma taahhüdüne sadık olduklarını bildirdi.

• Milletvekilleri ve Bağımsız Atölyeler: Mevcut taahhütlerin yetersiz olduğunu savunan bu kesim, daha katı bir yasa talep ediyor. Otomobil üreticilerinin veri akışını sınırlayarak servis fiyatlarını yapay şekilde yükselttiğini ve bağımsız tamircileri fahiş yazılım lisans ücretlerine mahkum ettiğini belirtiyorlar. Yeni tasarı, üreticilerin teşhis, onarım, kalibrasyon ve yeniden kalibrasyon verilerini araç sahiplerine ve bağımsız tamircilere açmasını zorunlu kılıyor.

• Otomobil Bayileri Grubu (Karşı Çıkanlar): Düzenlemeye net bir şekilde karşı çıkan bayiler, verilerin bu denli şeffaflaşmasının ticari riskler doğuracağını savunuyor.

Bayi birliklerinin yeni düzenlemeye karşı öne sürdüğü temel endişeler şu şekilde tabloya yansıdı:

Kongre gündeminde öne çıkan bu tasarı, Federal Ticaret Komisyonu’na (FTC) üretici taahhütlerini ve veri paylaşım süreçlerini doğrudan denetleme ve cezai yaptırım uygulama yetkisi vermeyi öngörüyor.

Trump, ABD otomotiv sektörünün önde gelen yöneticileriyle “onarım hakkını” görüştü adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Elon Musk’ın kurucusu olduğu uzay teknolojileri devi SpaceX’in, gerçekleştirmeye hazırlandığı 75 milyar dolarlık tarihi ilk halka arz (IPO) sürecinde hisse başına belirlediği 135 dolarlık fiyat hedefinde kararlı olduğu bildirildi. Şirketin güncellenmiş halka arz başvurusunda yer alan bu fiyatlama politikasını, süreci yürüten konsorsiyum bankalarına teyit ettiği belirtildi.

Yatırımcı talebi normların üzerinde

Dün itibarıyla kurumsal yatırımcılara yönelik tanıtım (roadshow) ve toplantı serisine başlayan SpaceX’e piyasadan gelen ilk tepkilerin son derece güçlü olduğu ifade ediliyor. Sürece yakın kaynakların paylaştığı operasyonel detaylar şu şekilde:

• Çağrı Trafiği: Halka arz üzerinde çalışan analistlerin, kurumsal yatırımcılardan günde 20’ye yakın çağrı aldığı aktarıldı.

• Talep Yoğunluğu: Bu yoğunluğun, finans piyasalarında genellikle çok yüksek talep gören popüler halka arzlarda kaydedilen günlük 10 ila 15 çağrı ortalamasının oldukça üzerinde gerçekleşmesi, SpaceX hisselerine yönelik küresel iştahı gözler önüne seriyor.

Gözler 12 Haziran Cuma gününde

Her ne kadar nihai halka arz fiyatının resmi talep toplama sürecinin sonuna kadar piyasa koşullarına bağlı olarak esneklik gösterebileceği belirtilse de mevcut görünüm 135 dolarlık seviyenin korunacağına işaret ediyor.

Kaynaklar, süreçte bir aksama yaşanmaması durumunda SpaceX hisselerinin 12 Haziran Cuma günü itibarıyla borsada resmen işlem görmeye başlamasının beklendiğini kaydetti.

SpaceX, halka arzda 135 dolarlık hisse fiyatında kararlı adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Japon yeni, hükümetin gerçekleştirdiği tarihi büyüklükteki döviz müdahalelerine rağmen dolar karşısında yeniden kritik psikolojik eşik olan 160 seviyesine yaklaştı. Yaşanan bu değer kaybı baskısı üzerine Japonya Başbakanı Sanae Takaichi ve Ekonomi yönetimi, parlamentoda para biriminin güvenilirliğini korumaya ve piyasa oynaklığına karşı alınacak önlemlere dair önemli açıklamalarda bulundu.

“Hedefimiz kuru yönlendirmek değil, ekonomiyi büyütmek”

Başbakan Sanae Takaichi, parlamentoda yaptığı konuşmada para politikasının ve uygulanan ekonomik modelin döviz kurlarına doğrudan müdahale amacı taşımadığını savundu. Yen üzerindeki baskıyı yapısal reformlarla aşmayı hedeflediklerini belirten Takaichi, stratejilerini şu temellere dayandırdı:

• Yurt İçi Yatırımların Artırılması: Japonya içerisinde üretim ve teknoloji yatırımlarının teşvik edilmesi.

• Tedarik Zincirlerinin Güçlendirilmesi: Küresel risklere karşı lojistik ve üretim ağlarının daha dirençli hale getirilmesi.

• Büyüme Potansiyeli ve Rekabet: Japon ekonomisinin uluslararası alandaki rekabet gücü yükseltilerek yene olan küresel güvenin doğal bir süreçle korunması.

Maliye Bakanı Katayama: “ABD ile iletişimdeyiz, müdahaleye hazırız”

Japonya Maliye Bakanı Satsuki Katayama ise döviz piyasasındaki spekülatif hareketlere karşı Washington yönetimi ile dirsek temasında olduklarını vurguladı. Katayama, ABD-Japonya arasındaki mevcut finansal anlaşmaların, döviz piyasasında gerektiği an kararlı ve sert adımlar atılmasına tam olarak imkân tanıdığını ifade ederek hükümetin her an yeni bir müdahaleye hazır olduğunun sinyalini yineledi.

73 milyar dolarlık rekor müdahale ve BOJ üzerinde faiz baskısı

Japonya, zayıf yenin gıda ve enerji gibi temel ithalat kalemlerinin maliyetini tırmandırarak halkın yaşam maliyetini artırmasından endişe ediyor. Bu doğrultuda atılan adımlar ve piyasa dinamikleri şu şekilde tabloya yansıdı:

Tickmill Group’tan Patrick Munnelly, yapılan milyar dolarlık harcamaların yene başlangıçta nefes aldırdığını ancak paritenin 160 sınırının hemen altında zayıf kalmayı sürdürdüğünü belirtti. Munnelly, Japonya Merkez Bankası’nın (BOJ) para politikasında sıkılaşmaya gitme (faiz artırma) riskinin iyice arttığını vurguladı. Ancak ABD ile Japonya arasındaki derin faiz farkı ve doların küresel piyasalardaki dirençli duruşu, yenin güçlenmesinin önündeki en büyük engeller olarak kalmaya devam ediyor.

Japonya, yenin güvenilirliğini ekonomiyi güçlendirerek korumayı hedefliyor adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Asya hisse senedi piyasaları haftanın son işlem gününde, yatırımcıların yapay zeka rallisi sonrası teknoloji hisselerinde kâr satışına yönelmesi ve Orta Doğu’daki diplomatik çözümsüzlüğün jeopolitik riskleri yeniden tırmandırmasıyla sert geriledi. Küresel risk iştahındaki bu daralma, Batı vadeli endekslerine de düşüş olarak yansıdı.

Broadcom hayal kırıklığı ve Asya borsalarında çöküş

Haftanın ilk günlerinde yapay zeka coşkusuyla yükselen teknoloji sektörü, ABD’li çip üreticisi Broadcom‘un beklentilerin altında kalan finansal sonuçlar ve öngörüler açıklamasıyla sert bir düzeltme yaşadı.

Saxo Baş Yatırım Stratejisti Charu Chanana, piyasadaki “riskten kaçış” havasını ve özellikle Güney Kore borsasındaki çöküşü şu sözlerle özetledi:

“Güney Kore, yapay zeka bellek süper döngüsünün en büyük yararlanıcılarından biriydi. Broadcom beklentilerde hayal kırıklığı yaratınca yatırımcılar yarı iletken zincirinden hızla risk azalttı. Sorun yapay zeka talebinin bitmesi değil; beklentilerin o kadar yükselmiş olması ki, yönlendirme daha da yukarı gitmedikçe iyi rakamlar bile artık yeterli gelmiyor.”

Gelişmelerin ardından Asya ve küresel vadeli piyasalardaki son durum şöyle gerçekleşti:

Orta Doğu’da çözümsüzlük ve petrolde “Hürmüz” temkini

Siyasi tarafta ise İran destekli Hizbullah’ın Lübnan’da yeni bir ateşkesi reddetmesi ve İsrail’in bölgeden asker çekmeyeceğini açıklaması, ABD Başkanı Donald Trump’ın Tahran ile yürüttüğü barış anlaşması çabalarına darbe vurdu.

Bu belirsizlik ortamında Brent petrolün varil fiyatı 95,35 dolara, ABD ham petrolü ise 93,07 dolara hafif yükselişlerle dengelendi. LPL Financial Makro Strateji Başkanı Kristian Kerr, taraflar bir mutabakat zaptı imzalasa bile Hürmüz Boğazı’ndaki lojistik karmaşanın hafife alındığını belirtti:

“Varil arzındaki erken artış, yeni bir üretimden ziyade mahsur kalmış ya da yüzer gemilerdeki İran kargoları gibi halihazırda üretilmiş petrolden gelecektir. Yani bu durum arz tabanını kalıcı olarak şişirmekten çok, mevcut darboğazların geçici olarak giderilmesiyle ilgilidir.”

Günün odağı: ABD Tarım Dışı İstihdam Verisi

Piyasaların yön bulmak adına odaklandığı en kritik makroekonomik veri, bugün TSİ 15.30’da açıklanacak olan mayıs ayı ABD tarım dışı istihdam raporu olacak.

• Piyasa Beklentisi: İstihdamda 85 bin kişilik bir artış yaşanması ve işsizlik oranının yüzde 4,3’te sabit kalması yönünde.

• Fed’e Olası Etkisi: Analistler, beklentilerin üzerinde gelebilecek güçlü bir istihdam verisinin, enflasyon endişelerini canlı tutarak ABD Merkez Bankası’nın (Fed) olası faiz artırma ihtimalini iyice kuvvetlendirebileceğini (veya faiz indirim alanını daraltacağını) belirtiyor.

Asya borsaları geriledi, ABD ve Avrupa vadelileri ekside adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Altın fiyatları, ABD ile İran arasındaki savaşı sonlandırmaya yönelik diplomatik müzakerelerdeki belirsizliğin sürmesi, Orta Doğu’da ateşkes umutlarının zayıflaması ve merkez bankalarından gelen şahin faiz mesajlarının etkisiyle yönünü aşağı çevirdi. Değerli metal, hafta genelinde belirgin bir kan kaybı yaşadı.

Müzakerelerde tıkanıklık ve jeopolitik kötümserlik

Orta Doğu’daki savaşın dördüncü ayına girilirken, geçen hafta çözüme yaklaşıldığı izlenimi veren barış görüşmelerinin duraksaması piyasalardaki iyimserliği gölgeledi:

• Çelişkili Açıklamalar: ABD Başkanı Donald Trump, barış görüşmelerinin “final” aşamasında olduğunu belirtirken; İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi ise henüz “somut bir ilerleme sağlanmadığını” ifade etti.

• Ateşkesin Reddedilmesi: İran destekli Hizbullah’ın Lübnan’daki yeni ateşkes teklifini reddetmesi ve İsrail’in bölgeden asker çekmeyeceğini açıklaması, Trump’ın diplomatik çabalarını zayıflattı.

• Enerji ve Enflasyon Baskısı: Bölgedeki enerji akışlarında yaşanan aksaklıklar petrol fiyatlarını tırmandırırken, bu durum küresel enflasyon endişelerini ve dolayısıyla merkez bankalarının faizleri daha uzun süre yüksek tutacağı beklentisini tetikledi. ABC Refinery yöneticisi Nicholas Frappell, hem bu kötümserliğin hem de sıkı faiz piyasası beklentilerinin altın fiyatlarını baskıladığını belirtti.

Fed yetkililerinden şahin mesajlar

Faiz getirisi olmayan altın üzerinde, ABD Merkez Bankası (Fed) yetkililerinin enflasyonla mücadele kapsamında faiz artırımını bir seçenek olarak masada tutması da etkili oldu:

• Kansas City Fed Başkanı Jeffrey Schmid: Fed’in mevcut tercihinin, sabırlı davranıp faizleri sabit tutmak ile hedefin üzerinde seyreden enflasyonu bastırmak için faiz artırmak arasında olacağını söyledi.

• San Francisco Fed Başkanı Mary Daly: Para politikasının şu an “iyi bir yerde” olduğunu ve ekonominin seyrine göre her iki yönde de (artırım veya indirim) yanıt vermeye hazır olduklarını ifade etti.

• Piyasa Fiyatlaması: CME Group’un FedWatch verilerine göre, piyasalar aralık ayına kadar Fed’den bir faiz artırımı gelme olasılığını yüzde 51 seviyesinde fiyatlıyor. Yatırımcılar, net bir rota çizmek için gün içinde açıklanacak olan ve 105 bin artış beklenen mayıs ayı ABD tarım dışı istihdam verisine odaklandı.

Altında teknik görünüm ve fiyat seviyeleri

Spot altın, gün içinde 4.435,34 dolara kadar geriledikten sonra düne kıyasla yüzde 0,6 düşüşle ons başına 4.448,45 dolar seviyelerinde dengelendi. Değerli metalin hafta genelindeki toplam kaybı yüzde 2,5’i buldu.

Analistlerin işaret ettiği kritik teknik seviyeler şu şekilde tabloya yansıdı:

Altın, ABD-İran görüşmelerindeki belirsizlikle yönünü aşağı çevirdi adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

İngiltere’de yeni otomobil kayıtları, mayıs ayında özel alıcı talebinin güçlü ve dirençli seyrini sürdürmesiyle 2019 yılından bu yana görülen en yüksek seviyesine ulaştı.

Satışlarda yıllık yüzde 7’lik büyüme

Motor Üreticileri ve Tüccarları Derneği (SMMT) tarafından yayımlanan ön verilere göre, Birleşik Krallık otomobil pazarı mayıs ayında yıllık bazda yaklaşık yüzde 7 oranında büyüme kaydetti.

Sektörün genel gidişatına dair bağımsız araştırma kuruluşu New Automotive de kendi verilerini paylaştı. Kuruluşun çarşamba günü yayımladığı rapora göre, özellikle fişli (plug-in) araçlara yönelik artan iştahın etkisiyle yeni otomobil satışları yıllık bazda yüzde 6 civarında artış gösterdi.

Not: İki kurumun veri kaynakları ve hesaplama metodolojilerindeki farklılıklar, nihai büyüme oranlarında küçük sapmalar ortaya çıkmasına neden oluyor.

Elektrikli araç pazarı büyüyor ancak kota altında

Mayıs ayı verilerinde en dikkat çekici performans, bataryalı elektrikli araç (BEV) kanadından geldi. Ancak pazar payındaki bu artışa rağmen, hükümetin belirlediği yasal kotaların henüz yakalanamadığı görüldü.

Elektrikli araç pazarındaki güncel oranlar şu şekilde gerçekleşti:

Elektrikli araçların pazardan aldığı payın mayısta yüzde 27’ye fırlaması, yeşil dönüşümün hızlandığını gösterse de üreticilerin yıl genelinde tutturmak zorunda olduğu yüzde 33’lük zorunlu hedef için hala ek adımlar atılması gerektiğine işaret ediyor.

İngiltere’de yeni otomobil kayıtları mayısta 2019’dan bu yana en güçlü seviyeye çıktı adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ABD Başkanı Donald Trump’ın, ülkedeki kömür tesislerini desteklemek ve enerji altyapısını güçlendirmek amacıyla Soğuk Savaş döneminden kalma ulusal savunma yetkilerini kullanmaya hazırlandığı bildirildi. Plan kapsamında sektöre yaklaşık 700 milyon dolarlık bir kaynak aktarılması öngörülüyor.

Soğuk Savaş yasası yapay zeka için devreye giriyor

Bir Beyaz Saray yetkilisinin paylaştığı bilgilere göre Trump, ulusal güvenlikle bağlantılı kritik sektörlerde başkanlara olağanüstü ve geniş yetkiler tanıyan 1950 tarihli Savunma Üretim Yasası’nı (Defense Production Act) devreye alacağını perşembe günü resmen duyurabilir.

Trump yönetiminin enerji politikalarını doğrudan ulusal güvenlik eksenine oturtmasının arkasında iki temel stratejik hedef yatıyor:

• Yapay Zeka Veri Merkezleri: Son dönemde muazzam bir hızla büyüyen ve çok yüksek miktarda elektrik tüketen yapay zeka veri merkezlerinin kesintisiz enerji ihtiyacını karşılamak.

• Küresel Rekabet: Büyük fosil yakıt rezervlerine sahip olan ve küresel enerji pazarında ABD ile rekabet eden yabancı rakiplerin hareket alanını sınırlamak.

700 milyon dolarlık bütçenin dağılımı

ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA) verilerine göre kömür, geçmişte ABD elektrik üretiminin yarısından fazlasını karşılarken; elektrik üreticilerinin daha ucuz olan doğal gaz ve yenilenebilir kaynaklara yönelmesiyle son yıllarda bu pay beşte birin altına düştü. Trump yönetimi, bu gerilemeyi tersine çevirmek adına bütçeyi şu şekilde paylaştırmayı planlıyor:

Beyaz Saray yetkilisi, duyuru öncesinde stratejik planın pratik uygulama detaylarında bazı değişiklikler olabileceğini de sözlerine ekledi.

Trump kömür tesisleri için 700 milyon dolarlık destek planlıyor adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

İngiliz iş dünyasının en güçlü lobi kuruluşlarından İngiliz Sanayi Konfederasyonu (CBI), İran savaşının tetiklediği yaşam maliyeti şoku karşısında zorlu bir dönemden geçen İngiliz hükümetine net bir çağrıda bulundu. CBI, hükümetten iş dünyasını bir “nakit kaynağı” olarak görmeyi bırakmasını ve şirketleri haksız yere fiyat şişirmekle suçlamaktan vazgeçmesini talep etti.

Vergi yükünde 1998’den bu yana en yüksek seviye

CBI tarafından paylaşılan veriler, Birleşik Krallık’ta işletmelerin omuzlarındaki mali yükün tarihi zirvelere ulaştığını ortaya koydu. Açıklanan resmi rakamlara göre:

• Geçen yıl İngiltere’de toplanan toplam vergi gelirlerinin yüzde 31’i doğrudan işletmeler tarafından karşılandı.

• Bu oran, karşılaştırılabilir resmi kayıtların tutulmaya başlandığı 1998 yılından bu yana görülen en yüksek seviye olarak kayıtlara geçti.

“İşletmeler sonuç doğurmadan açılacak bir nakit musluğu değildir”

CBI Üst Yöneticisi (CEO) Rain Newton-Smith, Londra’da düzenlenen geleneksel yıllık akşam yemeği öncesinde ekonominin genel gidişatına ve siyasi söylemlere ilişkin sert eleştirilerde bulundu. Newton-Smith’in açıklamalarında öne çıkan başlıklar şunlar oldu:

• Vergiyle Büyüme Olmaz: İşletmelerin sınırsızca kullanılabilecek bir nakit musluğu olmadığını belirten Newton-Smith, ekonomik büyümenin vergi artışları yoluyla sağlanamayacağını ve hükümetin bu yöntemi denememesi gerektiğini vurguladı.

• “Vurgunculuk” Anlatısı Zarar Veriyor: Siyaset meydanlarında sıkça dile getirilen “vurgunculuk ve fiyat şişirme” iddialarına tepki gösteren CEO, “Bu anlatı yalnızca gerçek sorunlardan ve hedeften sapmakla kalmıyor, aynı zamanda iş dünyası için son derece zarar verici bir boyuta ulaşıyor” değerlendirmesinde bulundu.

“Westminster’da yaşananların maddi bir maliyeti var”

Birçok şirketin mevcut konjonktürde sadece ayakta kalabilmek adına bile devasa bir mücadele verdiğini hatırlatan Rain Newton-Smith, siyasi belirsizliklerin ekonomiyi felç etme riskine dikkat çekti.

İngiliz iş dünyasının, Westminster’daki (parlamento) siyasi tartışmalar gölgesinde durgunlukla geçecek bir yazı daha kaldıramayacağını ifade eden Newton-Smith, siyaset arenasındaki kararsızlıkların ve çekişmelerin reel sektör için çok gerçek ve ağır bir maddi maliyet doğurduğunun altını çizdi.

İngiliz iş dünyası hükümeti uyardı adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, zorla çalıştırma gerekçesiyle gündeme gelen geniş kapsamlı yeni gümrük vergisi tehditlerinin ardından, hem Avrupa Birliği’nin (AB) hem de ABD’denin aralarındaki ticaret anlaşmasına uymaya kararlı olduğunu açıkladı. Bu açıklama, Washington’ın yeni tarife paketinin küresel ticaret ortaklarında yarattığı rahatsızlığın hemen ardından geldi.

“İlerlemeden memnunuz ancak daha fazlasını bekliyoruz”

Greer, France 24 kanalına verdiği röportajda transatlantik ticaret ilişkilerine dair önemli mesajlar verdi. Süreçteki uyum ihtiyacına ve iki taraf arasındaki pürüzlere değinen Greer, şu ifadeleri kullandı:

• “Her iki taraf da ticaret anlaşmasına uymaya kararlı. Her iki tarafta da uyum için çok fazla alan olduğunu düşünüyoruz.”

• Washington yönetimi, Avrupa Parlamentosu’nun (AP) önerdiği yasada yer alan ve anlaşma için bir “sona erme tarihi” öngörülmesi gibi bazı maddelere net bir şekilde itiraz ediyor.

• AB’nin anlaşma şartlarına tam uyum sağlaması adına önünde kat etmesi gereken uzun bir yol bulunuyor. Kaydedilen ilerleme memnuniyet verici olsa da ABD tarafı daha somut adımlar bekliyor.

60 ekonomiyi hedef alan “zorla çalıştırma” tarifesi

Jamieson Greer’in bu yatıştırıcı açıklamaları, Trump yönetiminin aralarında AB’nin de bulunduğu yaklaşık 60 ekonomiden yapılacak ithalata yüzde 12,5’e varan yeni gümrük vergileri önermesinin hemen ardından geldi.

Söz konusu gerilimin temel dinamikleri şu şekilde özetlendi:

• Gerekçe: ABD, hedef alınan ülkelerin zorla çalıştırma yoluyla üretilen malların ticaretini engellemekte başarısız olduğunu iddia ediyor.

• AB’ye Etkisi: Bu küresel tarife paketi kapsamında Avrupa Birliği menşeili mallar yüzde 10 oranında bir ek gümrük vergisi riskiyle karşı karşıya kaldı.

• Zamanlama: Greer, yürütülen soruşturmanın aylardır sürdüğünü, bu nedenle açıklanan kararın taraflar için bir sürpriz olmaması gerektiğini savundu ve bu durumun ABD-AB anlaşmasını Avrupa Parlamentosu’nda kilitlemeyeceğini ileri sürdü.

Avrupa Parlamentosu’ndan rest: “Tamamen saçma”

ABD’nin bu hamlesine Avrupa cenahından tepkiler ise oldukça sert oldu. Avrupa Parlamentosu Ticaret Komitesi Başkanı Bernd Lange, transatlantik ticareti zora sokabilecek bu gümrük vergisi önerisine dair şu sert eleştirilerde bulundu:

“Avrupa Birliği mallarına yönelik olarak ABD tarafından uygulanacak herhangi bir yeni gümrük vergisi kesinlikle kabul edilemez. Washington’ın, bloğumuzun zorla çalıştırılarak üretilen malların ticaretini engellemekte başarısız olduğu yönündeki iddiaları tamamen saçmadır.”

Greer: AB ve ABD ticaret anlaşmasına uymaya kararlı adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Avrupa Çelik Birliği (Eurofer) tarafından yayımlanan verilere göre, ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin çelik ithalat tarifelerini yüzde 50’ye çıkarmasının ardından, Avrupa Birliği’nin (AB) ABD’ye yönelik çelik ihracatı yüzde 34 oranında sert bir düşüş kaydetti.

Tarife artışı sonrası çelik ihracatında çöküş

Trump yönetiminin çelik ve alüminyum ithalat tarifelerini bir yıl önce yüzde 25’ten yüzde 50’ye yükseltmesi, Avrupa’nın çelik üreticileri üzerinde büyük bir baskı yarattı. Kararın yürürlüğe girmesinden sonraki ilk üç çeyreklik dönemde, AB’nin ABD’ye yaptığı çelik ihracatı 1,94 milyon tona kadar geriledi.

AB’nin ABD pazarına yaptığı çelik ihracatının yıllara göre seyri, korumacı ticaret politikalarının etkisini net bir şekilde ortaya koyuyor:

Türev ürünlere uygulanan yüksek vergiler talebi vurdu

Eurofer raporunda, düşüşün sadece ham çelik ithalatı üzerindeki gümrük vergileriyle sınırlı kalmadığı vurgulandı. Çamaşır makineleri ve motosikletler gibi çelik yoğunluklu türev ürünlere ABD pazarında uygulanan yüksek vergilerin de Avrupa menşeili ürünlere yönelik talebi zincirleme olarak olumsuz etkilediği ifade edildi.

Eurofer’den ABD’ye taahhüt hatırlatması

Yaşanan bu kan kaybının ardından Eurofer Genel Direktörü Axel Eggert, transatlantik ticaret ilişkilerine dair önemli bir çağrıda bulundu. Ticaret engellerinin küresel ekosisteme zarar verdiğini belirten Eggert, şu ifadeleri kullandı:

“ABD yönetimi, yaşanan bu ticari çıkmazlara ortak bir çözüm bulmak adına daha önce Avrupa Birliği’ne verdiği çalışma taahhüdünü derhal yerine getirmelidir.”

Tarifeler, AB’nin ABD’ye çelik ihracatını düşürdü adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

4 Haziran 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 7582 sayılı Kanun ile vergi mevzuatı, amme alacaklarının tahsili ve doğrudan yabancı yatırımlar gibi birçok kritik alanda önemli değişiklikler hayata geçirildi. Düzenleme; yeni bir varlık barışı uygulamasını, kurumlar vergisi indirimlerini ve Türkiye’ye yerleşenlere yönelik tarihi gelir vergisi istisnalarını barındırıyor.

Kamu alacaklarında vade uzadı, veraset vergisinde indirim

Yeni kanunla birlikte devletin alacaklarının tahsilat süreçlerinde mükellefleri rahatlatacak esneklikler sağlandı:

• Taksitlendirme Süresi: Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun’da yer alan taksitlendirme süresi 36 aydan 72 aya çıkarıldı.

• Limit Güncellemesi: Aynı maddede yer alan “50 bin TL”lik üst sınır ibaresi, güncel ekonomik koşullara uyarlanarak 1 milyon TL’ye yükseltildi.

• Veraset ve İntikal Vergisi: Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 20/D maddesi kapsamında gelir vergisi istisnasından yararlananların, bu süre içinde gerçekleşen veraset yoluyla mal intikallerinde vergi oranı yüzde 1 olarak uygulanacak.

Yurt dışı gelirlere 20 yıl istisna ve “Nitelikli Hizmet Merkezleri”

Kanunun en dikkat çeken bölümlerinden birini, yabancı sermayeyi ve nitelikli iş gücünü Türkiye’ye çekmeyi hedefleyen yeni istisna tanımlamaları oluşturdu.

Türkiye’ye yeni yerleşen gerçek kişiler için, yerleşmeden önceki son üç takvim yılında Türkiye’de ikametgahının ve vergi mükellefiyetinin bulunmaması şartıyla, Türkiye dışında elde ettikleri kazanç ve iratlar 20 yıl boyunca gelir vergisinden istisna edilecek.

Bunun yanı sıra Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu’na “Nitelikli Hizmet Merkezi” tanımı eklendi. En az üç farklı ülkede aktif faaliyet gösteren ilişkili şirketlere hizmet sunan ve hasılatının en az yüzde 80’ini bu yurt dışı şirketlerden elde eden sermaye şirketleri bu statüye alınacak.

Bu merkezlerde çalışan personelin ücretleri için uygulanacak vergi istisnası sınırları şu şekilde belirlendi:

• Standart Merkezlerde: Nitelikli personelin ücretinin brüt asgari ücretin 3 katını aşmayan kısmı gelir vergisinden istisna olacak.

• Özel Bölgelerde: Endüstri bölgeleri ve İstanbul Finans Merkezi’nde (İFM) faaliyet gösteren merkezlerde bu istisna sınırı brüt asgari ücretin 5 katına kadar çıkacak.

Üreticiye, ihracatçıya ve İFM’ye kurumlar vergisi avantajı

Yeni düzenleme ile kurumlar vergisi tarafında üretim, aracılık ve transit ticareti teşvik eden ciddi oran indirimleri devreye alındı.

Öte yandan, İstanbul Finans Merkezi Kanunu’nda yer alan geçici düzenlemedeki 2031 tarihi 2047 olarak değiştirilirken, beş yıllık süre de yirmi yıla uzatıldı.

Varlık barışı: Yurt dışı ve yurt içi varlıkların bildirimi

Sermayenin sisteme kazandırılmasını amaçlayan düzenleme kapsamında, yurt dışında bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının 31 Temmuz 2027 tarihine kadar banka veya aracı kurumlara bildirilmesi imkanı getirildi. Kanuni defter kayıtlarında yer almayan yurt içi varlıklar da aynı tarihe kadar bildirilebilecek.

Bildirilen varlıklar üzerinden standart olarak yüzde 5 oranında vergi alınacak. Ancak bu varlıkların devlet iç borçlanma senetlerinde (DİBS), kira sertifikalarında, girişim sermayesi fonlarında veya belirli vadeli hesaplarda tutulacağının taahhüt edilmesi halinde vergi oranı, taahhüt süresine bağlı olarak yüzde 0 ile yüzde 4 arasında uygulanacak.

(Not: Kanunun bazı maddeleri yayımı tarihinde, bazı düzenlemeleri ise 1 Ocak 2026, 1 Temmuz 2026 ve 2027 yılı itibarıyla kademeli olarak yürürlüğe girecektir.)

Gelir ve kurumlar vergisi kanunlarında değişiklikler içeren kanun Resmi Gazete’de yayımlandı adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Türkiye kimya sektörü, 2026 yılının ilk dört ayında yaklaşık 11 milyar dolarlık ihracata ulaşarak ülke ekonomisindeki kritik rolünü pekiştirdi. Yalnızca nisan ayında gerçekleştirilen 3,1 milyar dolarlık ihracat ve toplam ihracattan alınan yüzde 14’lük pay ile kimya, Türkiye’nin en fazla ihracat yapan ikinci sektörü unvanını korudu.

Sektörün en dinamik alanlarından biri olan kozmetik pazarında ise artan küresel rekabet ve değişen tüketici beklentileri, yeni stratejileri zorunlu kılıyor. Bu kapsamda, Kozmetik Üreticileri ve Araştırmacıları Derneği (KÜAD) tarafından düzenlenen “4. Kozmetikte Gelecek: Ne Üretmeliyiz Zirvesi” sektör profesyonellerini bir araya getirmeye hazırlanıyor.

Kimya sektörü 2026 ihracat performansı

Yılın ilk dört ayına ait ihracat verilerinin özeti şu şekilde tabloya yansıdı:

Kozmetiğin geleceği İstanbul’da tartışılacak

KÜAD öncülüğünde 18 Haziran 2026 tarihinde İstanbul Ataşehir’deki Selectum City Otel’de düzenlenecek zirveye, 500’den fazla sektör profesyonelinin katılımı bekleniyor. Etkinliğin temel amaçları arasında; insan ve çevre sağlığını merkeze alan yüksek katma değerli ürünlerin geliştirilmesi, sektörün uluslararası rekabet gücünün artırılması ve kozmetik ekosisteminin sürdürülebilir gelişiminin desteklenmesi yer alıyor.

Zirvede öne çıkan program akışı ve konuşmacılar şu şekilde belirlendi:

• Açılış Oturumu: Zirve Başkanı Ü. Belgin Sile ve KÜAD Yönetim Kurulu Başkanı Fuat Arslan’ın değerlendirmeleri.

• Veriden Değere – Kozmetik Sektöründe Trendler: NielsenIQ’dan Merve Gökmen ve Pınar Köseoğlu, Deloitte Türkiye’den Hakan Göl ile WGSN’den Melisa Özlüer’in katılımıyla tüketici eğilimleri ve küresel pazar analizleri.

• Kozmetikte Dönüşüm – Üretimden Tüketici Deneyimine: Ashland’dan Şebnem Çakır ve Koroplast’tan Ersen Yılmaz’ın katılımıyla inovasyon ve sürdürülebilir ambalaj çözümleri.

• Kozmetiğin Yeni Rafları: Hepsiburada’dan Engin Çağın ve ebebek’ten Can Karadeniz ile yeni nesil satış kanalları ve değişen tüketici davranışları.

• Keynote Konuşmacı: Tiyatro sanatçısı Ali Poyrazoğlu, sanat ve yaratıcılık perspektifiyle değişimi ve geleceği öngörme becerisini iş dünyası deneyimleriyle harmanlayarak katılımcılara aktaracak.

• KÜAD Talks Stage: Teknoloji, dijital dönüşüm ve perakende ekosisteminin sektöre etkileri farklı uzman isimlerle değerlendirilecek.

“Sadece ne ürettiğimiz değil, nasıl farklılaştığımız da önemli”

Kozmetik sektöründe rekabetin artık yalnızca ürün geliştirme ile sınırlı olmadığını belirten KÜAD Zirve Başkanı Ü. Belgin Sile, sektörün içinden geçtiği çok boyutlu dönüşüme dikkat çekti. Sile, zirvenin hedeflerini şu sözlerle özetledi:

“Tüketiciler artık yalnızca ürünün içeriğine değil; markanın değerlerine, sürdürülebilirlik yaklaşımına, dijital dünyadaki görünürlüğüne ve sunduğu deneyime de bakıyor. Bu nedenle sektörümüz için kritik soru yalnızca ‘Ne üretmeliyiz?’ değil, aynı zamanda ‘Nasıl farklılaşmalı ve nasıl değer yaratmalıyız?’ sorusudur. Amacımız; sektörün geleceğine yön verecek fikirleri, farklı bakış açılarını ve iş birliği fırsatlarını aynı platformda buluşturarak Türk kozmetik sektörünün uluslararası rekabet gücüne katkı sağlamaktır.”

Türkiye kimya sektörü, toplam ihracattan aldığı yüzde 14’lük payla Türkiye’nin en fazla ihracat yapan ikinci sektörü oldu adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Avrupa Merkez Bankası (ECB) Yönetim Konseyi üyesi Pierre Wunsch, 11 Haziran’da gerçekleştirilecek faiz toplantısı öncesinde piyasaları yakından ilgilendiren önemli açıklamalarda bulundu. Wunsch, ABD ile İran arasında varılacak olası bir barış anlaşmasının toplantıdaki tartışmaların bir parçası olacağını ancak faiz artırımı beklentisini mutlaka zayıflatmayacağını vurguladı.

Jeopolitik senaryolar ve 25 baz puanlık destek

Wunsch, masadaki senaryoları ve bu gelişmelerin faiz kararına olası etkilerini detaylı bir şekilde değerlendirdi. Açıklamalarda öne çıkan başlıklar şu şekilde sıralandı:

• Çatışmaların Sürmesi: Mevcut çatışma ortamının çözümsüz kalması durumunda, 11 Haziran’daki toplantıda yapılacak faiz artırımı tartışmalarının oldukça yalın ve öngörülebilir geçmesi bekleniyor.

• Barış Anlaşması İhtimali: Olası bir barış anlaşmasının masaya gelmesi tartışmaları bir miktar daha karmaşık hale getirebilir. Ancak Wunsch, böyle bir anlaşmanın kalıcılığı ve güvenilirliği konusundaki belirsizliklere dikkat çekerek, faiz artırımı gerekçesinin daha az güçlü görünse bile yine de geçerliliğini korumaya devam edeceğini belirtti.

• Faiz Beklentisi: Mevcut ekonomik koşullar ışığında Wunsch, toplantıda 25 baz puanlık bir faiz artırımını desteklediğinin net bir sinyalini verdi.

“Tüm yük piyasalara bırakılamaz”

Merkez bankalarının kriz ve belirsizlik anlarındaki sorumluluklarına da değinen Wunsch, politika yapıcıların piyasa dinamiklerini yönlendirme konusunda daha proaktif bir rol üstlenmesi gerektiğinin altını çizdi. Wunsch, kurumun benimsemesi gereken tutumu şu sözlerle özetledi:

“Politika yapıcılar olarak tüm uyumlanma yükünü sadece piyasaların omuzlarına bırakamayız. Kararlı bir duruş sergilememiz gerekiyor.”

ECB/Wunsch: ABD-İran barışı faiz artırımı gerekçesini zayıflatmaz adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Ticaret Bakanlığı, Kurban Bayramı’nın dördüncü ve son günü olan 30 Mayıs 2026 tarihinde, Avrupa’ya açılan kara gümrük kapılarında binek araç ve yolcu girişlerinde tüm zamanların en yüksek rakamlarına ulaşıldığını duyurdu.

Avrupa gümrük kapılarında tarihi yoğunluk

Bakanlığın paylaştığı verilere göre, tatil dönüşü sınır kapılarında daha önce eşi benzeri görülmemiş bir hareketlilik yaşandı. Özellikle İpsala, Hamzabeyli ve Pazarkule gümrük kapılarında hem binek araç hem de yolcu girişlerinde eski rekorlar geride bırakıldı.

Kırılan yeni rekorlar ve önceki tarihlerle karşılaştırmalı veriler şu şekilde tabloya yansıdı:

Ticaret Bakanlığı’ndan “hizmet kalitesi” vurgusu

Artan bu tarihi yoğunluk üzerine Ticaret Bakanlığı, sınır kapılarındaki operasyonel süreçler ve hedefleri hakkında çeşitli değerlendirmelerde bulundu. Bakanlığın açıklamalarında şu hususlar öne çıktı:

• Vatandaşların ve ülkeye giriş yapan misafirlerin sınır geçiş işlemlerini hızlı, güvenli ve konforlu bir biçimde tamamlayabilmeleri için iyileştirme çalışmaları kararlılıkla sürdürülüyor.

• Sadece binek araçlar için değil, tüm taşıma modlarında hizmet kalitesinin en üst seviyede tutulması hedefleniyor.

• Ticari lojistik süreçlerin kesintisiz işlemesinin yanı sıra, yolcu seyahat konforunu artırmaya yönelik altyapı ve organizasyon çalışmalarına hız kesmeden devam edilecek.

Ticaret Bakanlığı: 30 Mayıs’ta Avrupa’ya açılan kara gümrük kapılarında binek araç ve yolcu girişlerinde tarihi rekorlar kırıldı adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Elon Musk’ın kurucusu olduğu uzay taşımacılığı şirketi SpaceX’in, tarihin en büyük ilk halka arzını (IPO) gerçekleştirmek üzere hazırlıklara başladığı bildirildi. Konuya yakın kaynakların Reuters’a aktardığı bilgilere göre şirket, rekor büyüklükte bir kaynak arayışıyla hisse senedi piyasalarına giriş yapmayı planlıyor.

Halka arza dair finansal detaylar

SpaceX’in halka arz sürecinde planladığı hacim, gerçekleşmesi durumunda küresel piyasalar için bugüne kadarki en büyük halka arz unvanını alacak. Sızdırılan finansal hedefler ve arz detayları şu şekilde tabloya yansıdı:

Değerlemenin temeli ve Musk’ın kilitlenme süresi (Lock-up)

SpaceX’in 1,75 trilyon dolar gibi devasa bir değerlemeye ulaşma hedefi, sadece mevcut operasyonlara değil, gelecekteki mega projelere ve potansiyel pazar hakimiyetine dayanıyor.

• Gelecek Vizyonu: Şirketin yüksek değerlemesi; Mars görevleri ve uzayda kurulacak yapay zeka veri merkezleri gibi henüz tam olarak şekillenmemiş teknoloji ve pazarlarda SpaceX’in mutlak hakimiyet kuracağı beklentisiyle destekleniyor.

• Yatırımcıya Güven Mesajı: Piyasaya sızan bir diğer kritik detay ise şirketin kurucusu Elon Musk’ın hisseleri üzerindeki kısıtlama şartı oldu.

Kaynaklara göre, Elon Musk’ın halka arz gerçekleştikten sonra sahip olduğu SpaceX hisselerini 366 gün boyunca elinde tutması gerekecek. Bu yasal düzenleme, yatırımcılara Musk’ın şirketin geleceğine inandığı ve kısa vadede hisselerini satarak fiyat üzerinde baskı yaratmayacağı yönünde güçlü bir güven sinyali olarak değerlendiriliyor.

Musk, SpaceX için halka arz fiyatını 135 dolar olarak belirlemeyi planlıyor adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ABD Ticaret Temsilciliği Ofisi (USTR), zorla çalıştırılarak üretilen malların ticaretini engellemede başarısız oldukları gerekçesiyle aralarında Avrupa Birliği, Çin ve Kanada’nın da bulunduğu 60 ekonomiden yapılacak ithalatlara ek gümrük vergisi uygulanmasını önerdi.

Hangi ülkelere ne kadar ek vergi planlanıyor?

Donald Trump yönetiminin 1974 Ticaret Yasası’nın 301. maddesi kapsamında başlattığı soruşturmalar sonucunda şekillenen yeni tarife önerisi, ülkeleri iki farklı vergi dilimine ayırıyor.

Önerilen ek gümrük vergisi oranları ve etkilenen başlıca ekonomiler şu şekilde tabloya yansıdı:

“Amerikan işçileri için adil olmayan rekabet”

Kararın temel gerekçesini “zorla çalıştırma” uygulamalarına yönelik yetersiz denetimler oluşturuyor. ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, uygulamanın amacını ve hedeflerini şu sözlerle ifade etti:

“En önemli ticaret ortaklarımızın zorla çalıştırılan malların ithalatını engellemede başarısızlığı kabul edilemez. Bu durum Amerikan işçilerini küresel ölçekte adil olmayan bir rekabet ortamına zorluyor. Artık bu eşitsizliğe tolerans göstermeyeceğiz.”

Yasal süreç ve uygulama takvimi

Önerilen bu yeni tarifeler hemen yürürlüğe girmeyecek; sürecin tamamlanması için belirli yasal aşamaların geçilmesi gerekiyor. Ayrıca bu adım, Trump’ın ticaret gündeminde yaşanan son hukuki gelişmelerle de doğrudan bağlantılı:

• Geçici Vergilerin Durumu: Şubat ayında Yüksek Mahkeme’nin acil yetkilerle uygulanan tarifeleri iptal etmesinin ardından, Başkan Trump geçici önlem olarak 122. Madde uyarınca yüzde 10 oranında küresel vergi uygulamıştı.

• Temmuz Ayı Hedefi: Bu geçici küresel vergilerin temmuz ayında sona ermesi bekleniyor. USTR, yeni tarifelerin bu sürenin bitiminden hemen sonra hızla devreye alınabilmesi için 301 soruşturmalarını tamamlamayı hedefliyor.

• Takvim: İlgili tarafların yazılı görüşlerini 6 Temmuz’a kadar iletmesi gerekiyor. 301 paneli ise 7 Temmuz’da kamuya açık oturumlarına başlayacak.

ABD, 60 ülkeye yönelik ek gümrük vergisi süreci başlıyor adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Başlık Önerileri

1. Irak’tan Hürmüz Boğazı Hamlesi: Türkiye Üzerinden Petrol İhracatı Üçe Katlanıyor

2. Ceyhan Boru Hattında Hedef Büyüdü: Irak Günlük 770 Bin Varil Petrol Taşıyacak

3. Hürmüz Krizine Karşı Irak’ın “B Planı”: Ceyhan, Kara Yolu ve Suriye Limanları Devrede

4. Petrol Gelirlerini Korumak İsteyen Irak’tan Yeni İhracat Rotaları

Irak, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan fiili tıkanıklığın ülke ekonomisi ve petrol gelirleri üzerindeki olumsuz etkisini en aza indirmek amacıyla ihracat rotalarını çeşitlendiriyor. Bu kapsamda, Türkiye’ye uzanan boru hattı üzerinden gerçekleştirilen ham petrol ihracatının üç kattan fazla artırılmasına karar verildi.

Ceyhan boru hattında kapasite artışı

Petrol gelirlerinin, ülke bütçesinin yaklaşık yüzde 90’ını oluşturduğu Irak’ta, kabine toplantısından enerji piyasalarını yakından ilgilendiren kritik kararlar çıktı. Bloomberg News’un haberine göre, alternatif rotalar üzerindeki yeni hedefler şu şekilde belirlendi:

• Kuzey Irak Bölgesel Kürt Yönetimi kontrolündeki sahalardan ve Kerkük sahalarından Türkiye’nin Akdeniz’deki Ceyhan Limanı’na uzanan boru hattı üzerinden yapılan ihracat büyük ölçüde artırılacak.

• Mevcut durumda günlük 220 bin varil olan bu ihracat kapasitesinin, iki buçuk ay içerisinde 770 bin varile çıkarılması planı resmi olarak onaylandı.

• Bu yeni hedef, Irak’ın Ceyhan üzerinden ham petrol ihracatını günlük 500 bin varile çıkarma yönündeki daha önceki planının da oldukça üzerinde bulunuyor.

Alternatif rotalar: Kara yolu ve Suriye limanları

Irak hükümeti, sadece Türkiye rotasıyla yetinmeyerek diğer komşu ülkelerle olan sınır kapılarını ve liman bağlantılarını da aktif hale getiriyor. Kabineden geçen diğer ihracat planları ve hacim hedefleri şu şekilde tabloya yansıdı:

Suriye rotasıyla ilgili olarak; Petrol Bakanlığı’nın Suriye’nin Akdeniz kıyısındaki Baniyas ve Tartus limanları üzerinden ham petrol ihraç etmeye yönelik planı da hükümet tarafından onaylandı. Ancak bu hat üzerinden taşınacak petrolün günlük hacmine dair şimdilik resmi bir veri paylaşılmadı.

Irak, Ceyhan’dan petrol ihracatını artırmayı planlıyor adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Çin hükümeti, yurt dışı yatırım düzenlemelerinin kapsamını genişleterek tarihte ilk kez bireysel yatırımcıları da açıkça bu çerçeveye dahil etti. Çin kabinesi tarafından pazartesi günü yayımlanan bu yeni kararın, özellikle teknoloji girişimcileri ve yurt dışı hisse senedi piyasalarında işlem yapan sıradan yatırımcılar için uyum yükümlülüklerini önemli ölçüde artırması bekleniyor.

“Gri alan” kapanıyor: Düzenlemede neler değişti?

Geçmiş uygulamalarda, yurt dışında yatırım yapmak isteyen Çinli şirketlerin birden fazla devlet kurumundan doğrudan onay alması gerekirken, bu kurallar bireyler için açıkça geçerli değildi. Ağırlıklı olarak kurumsal yatırımlara odaklanan mevcut çerçeveden kopuşa işaret eden yeni düzenleme ile hukuki bir “gri alanda” işleyen finansal faaliyetler artık yakın denetime tabi tutulacak.

Yıllar boyunca Çinli girişimciler ve varlıklı bireyler, sermayelerini yurt dışına taşımak için şu yöntemleri kullanıyordu:

• Offshore (kıyı ötesi) şirketler kurmak.

• Yabancı satın almalar gerçekleştirmek.

• Yurt dışındaki gayrimenkullere ve Çin dışındaki şirketlerin paylarına yatırım yapmak.

Shanghai Fangchang Information Development Co. kurucusu Wang Zhiyi, bu yasal boşluğu şu sözlerle ifade etti:

“Kesin olarak söylemek gerekirse, Çin uzun süredir yurt içi bireysel mukimlerin yurt dışı doğrudan yatırımlarına yönelik sistematik bir kurumsal çerçeveden yoksundu.”

Hedefteki “Kırmızı Çip” (Red-Chip) yapıları

Uluslararası Finans Enstitüsü (IIF) Çin Araştırmaları Başkanı Gene Ma, düzenlemenin arkasındaki bir diğer önemli endişenin Çin bağlantılı şirketlerin “kırmızı çip” (red-chip) yapıları aracılığıyla yurt dışında topladığı sermaye olduğuna dikkat çekti.

• Kırmızı Çip Nedir? Offshore bir şirketin, Çin merkezli varlıkları elinde tutmasıdır. Bu yapı, yerli girişimlerin uzun süredir yabancı risk sermayesi toplamasına ve New York ya da Hong Kong’da halka açılmasına olanak tanıyor.

Bu sermayenin ülke ekonomisine dönmediğini belirten Gene Ma, “Yurt dışı halka arzlar yoluyla toplanan sermaye mutlaka ülkeye geri getirilmiyor; bunun yerine yurt dışında tutuluyor ve devasa bir dış sermaye döngüsü oluşturuyor. Çin, bireyleri düzenleyici çerçeveye dahil ederek bu durumu daha iyi yönetmeyi umuyor” değerlendirmesinde bulundu.

Rekor seviyedeki sermaye çıkışları Pekin’i harekete geçirdi

Yeni düzenleme reformu, Pekin yönetiminin denetimsiz sermaye çıkışlarına yönelik endişelerinin zirveye ulaştığı bir dönemde hayata geçirildi. Uluslararası Finans Enstitüsü’nün (IIF) verilerine göre, Çinli bireyler, şirketler ve finansal kuruluşlar geçen yıl ülkeden devasa boyutta bir sermaye çıkışı gerçekleştirdi.

Geçen yıla ait dikkat çeken sermaye çıkışı verileri şu şekilde tabloya yansıdı:

Not: IIF raporunda yurt dışı doğrudan yatırımdaki daralmanın temel nedenleri olarak gümrük tarifesi baskıları, jeopolitik belirsizlikler ve şirket içi borç vermede yaşanan keskin düşüşler gösterildi. Ayrıca yeni düzenlemenin pratik uygulama detaylarının ilerleyen dönemde yatırım ve ticaretten sorumlu devlet birimleri tarafından özel olarak hazırlanacağı bildirildi.

Çin, yurt dışı yatırım kurallarını bireysel yatırımcıları kapsayacak şekilde genişletti adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Amerikan Petrol Enstitüsü (API) tarafından yayımlanan verilere göre, ABD’de 29 Mayıs ile sona eren haftada ham petrol stokları piyasa beklentilerinin oldukça üzerinde bir düşüş kaydetti. Buna karşılık, benzin stoklarında öngörülen daralmanın aksine sürpriz ve güçlü bir artış yaşanması enerji piyasalarının dikkatini çeken ana gelişme oldu.

Haftalık stok değişimleri ve piyasa beklentileri

API verilerinde öne çıkan kalemler, analist tahminleri ve bir önceki haftanın gerçekleşen rakamlarıyla kıyaslandığında şu tablo ortaya çıktı:

İthalat ve rafineri kapasitelerinde son durum

Haftalık stok verilerinin yanı sıra, ülkenin petrol ithalatına ve rafinerilerin üretim tempolarına dair gelişmeler de paylaşıldı. 29 Mayıs haftasında kaydedilen operasyonel veriler şu şekilde gerçekleşti:

• Ham Petrol İthalatı: Bir önceki hafta 223 bin varil düşen genel ithalat hacmi, bu hafta 543 bin varil artış gösterdi.

• Rafine Ürün İthalatı: Önceki dönemde 171 bin varil/gün gerileyen rafine ürün ithalatı ivme kazanarak 334 bin varil/gün arttı.

• Ham Petrol İşleme Miktarı: Rafinerilerin üretim kapasitesini yansıtan işleme miktarı artış eğilimini koruyarak haftalık bazda 185 bin varil yükseldi. (Bu kalemde önceki haftaki artış hızı 629 bin varil ile daha yüksek bir seviyedeydi.)

API verileri ham petrol stoklarında beklentiden güçlü düşüşe işaret etti adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Goldman Sachs CEO’su David Solomon, teknoloji dünyasının devleri OpenAI, Anthropic ve SpaceX’in olası halka arz süreçlerine ilişkin piyasaların güncel durumunu değerlendirdi. Solomon, piyasalarda trilyon dolarlık devasa sermaye taleplerini karşılayacak bol miktarda likiditenin mevcut olduğunu belirtti.

“Korkudan çok açgözlülüğün olduğu bir dönemdeyiz”

Solomon, CNBC’ye verdiği mülakatta piyasaların güncel psikolojisini ve dev teknoloji şirketlerinin halka arz hazırlıklarını çarpıcı ifadelerle özetledi. Açıklamalarda öne çıkan başlıklar şu şekilde sıralandı:

• Likidite ve İyimserlik: Dünya iyimser kalmaya devam ettiği sürece, küresel finans sisteminde devasa işlemleri karşılayacak bol miktarda likidite bulunuyor.

• Piyasa Psikolojisi: Piyasalar şu anda kesinlikle “korkudan çok açgözlülüğün” hakim olduğu bir dönemden geçiyor.

• Tarihi Fonlama Dalgası: Sadece trilyon dolarlık değerlemelerle halka açılması beklenen OpenAI, Anthropic ve SpaceX değil; veri merkezleri, çipler ve altyapı yatırımları için devasa sermaye arayışında olan diğer şirketler de büyüklük açısından benzeri görülmemiş bir fonlama dalgası yaratıyor.

Alphabet örneği ve şirketlere “sermayeyi alın” tavsiyesi

Piyasaların bu büyüklükteki arzları sindirip sindiremeyeceğine yönelik endişeleri sınırlı gören Solomon, somut piyasa verileri üzerinden yatırımcı iştahını değerlendirdi.

Alphabet’in yakın zamanda duyurduğu 80 milyar dolarlık sermaye artırımı planının ardından hisse performansının güçlü kalması, piyasaların yapay zeka temalı dev işlemlere açık olduğunun en net göstergesi olarak yorumlandı. Solomon bu durumu cesaret verici bir gelişme olarak nitelendirerek, sermaye ihtiyacı yüksek şirketlere şu net mesajı verdi:

“Sermaye mevcutsa ve sermaye tüketen bir yapınız varsa, sermayeyi alın.”

Yapay zeka döngüsünün neresindeyiz?

Piyasalardaki rekor servet ve likidite seviyelerinin bu süreci güçlü bir şekilde desteklediğini belirten Goldman Sachs CEO’su, ekonomik ekosisteme ve döngünün geleceğine dair şu beklentilerini paylaştı:

• Ekonomik Katkı: Yapay zeka şirketlerinde oluşan devasa kazançların, yatırımcılar ve çalışanlar aracılığıyla vergilere ve yeni girişimlere (start-up) aktarılacak olması genel ekonomiyi destekleyecek.

• Döngünün Aşaması: Açgözlülüğün hızla korkuya dönüşme riski her zaman bulunsa da piyasalardaki mevcut coşkunun uzun süre devam edebileceği ve bu yatırım döngüsünün sonundan ziyade, henüz başına daha yakın olunduğu tahmin ediliyor.

Goldman Sachs CEO’su Solomon: Piyasalarda korkudan çok açgözlülük var adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Alüminyum fiyatları, küresel piyasalarda artan arz endişeleri ve Orta Doğu’da tırmanan jeopolitik gerilimlerin doğrudan etkisiyle 2022 yılından bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Jeopolitik riskler ve ABD’nin tarife kararı

Fiyatlardaki sert yükselişte, özellikle Orta Doğu’daki çatışmaların arz tarafında yarattığı baskı ve ABD’nin aldığı yeni ticaret kararları belirleyici oldu. Süreci tetikleyen temel gelişmeler şu şekilde sıralandı:

• Orta Doğu’da Üretim Baskısı: Bölgede yaşanan savaşın, önemli bir üretim merkezi olan Orta Doğu’daki bazı alüminyum tesislerinde kapanma veya üretim kısıntılarına yol açması tedarik zincirini derinden etkiledi.

• Diplomatik Çıkmaz: İran’ın, İsrail’in Lübnan’daki eylemlerini gerekçe göstererek müzakereleri askıya alması, ABD Başkanı Donald Trump’ın yürüttüğü ateşkes ve diplomatik çözüm çabalarını zorlaştırdı.

• 232. Madde Güncellemesi: ABD Başkanı Trump’ın, ulusal güvenlik gerekçesiyle uygulanan 232. Madde kapsamındaki bazı çelik, alüminyum ve bakır ithalat tarifelerinde değişikliğe giden yeni bir kararname imzalaması, fiyatlar üzerindeki yukarı yönlü baskıyı daha da artırdı.

LME’de rekorlar ve “backwardation” etkisi

Arz sıkışıklığı beklentileri sadece spot fiyatları değil, aynı zamanda vadeli işlem piyasalarındaki makas aralıklarını da tarihi seviyelere taşıdı. Piyasada öne çıkan göstergeler şu şekilde tabloya yansıdı:

Özellikle nakit alüminyum kontratlarının üç aylık vadeli kontratlara göre priminin ton başına 111,75 dolara çıkması piyasalarda dikkat çekti. Son olarak 2007 yılında bu seviyelerde görülen bu güçlü makas aralığı, kısa vadeli arzın giderek daraldığına dair en net piyasa sinyali olarak değerlendiriliyor.

Alüminyum fiyatları dört yılın zirvesine çıktı adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Bakır fiyatları, ABD’nin uyguladığı gümrük tarifelerine ilişkin belirsizlikler ve Orta Doğu kaynaklı jeopolitik risklerin etkisiyle iki haftayı aşkın sürenin en yüksek seviyesine ulaştı. Benzer endişeler, alüminyum fiyatlarını da son dört yılın zirvesine taşıyarak emtia piyasalarında genel bir yükseliş dalgası yarattı.

ABD tarifeleri ve bakır piyasasındaki sıkışıklık

Beyaz Saray’ın çelik, alüminyum ve bakır ithalatına yönelik tarifelerde yaptığı güncellemeler, piyasalardaki arz-talep dengesine ilişkin belirsizlikleri artırdı. Bakır piyasasındaki son gelişmeler şu şekilde kaydedildi:

• Londra Metal Borsası’nda (LME) bakır fiyatları ton başına 13.924 dolara çıkarak son dönemin zirvesini test etti ve ardından gelen sınırlı düzeltmeyle düne göre yüzde 0,38 artışla 13.884 dolar seviyesinde dengelendi.

• ABD’de COMEX bakır fiyatlarının LME’ye kıyasla daha primli seyretmesi, küresel stokların ABD depolarına yönelmesini teşvik ederek arz sıkışıklığı endişelerini güçlendirdi.

• Çin tarafında ise Şanghay bakır vadeli işlemleri yüzde 1,32 artış göstererek 106.050 yuan/ton seviyesine tırmandı.

Alüminyum 4 yılın zirvesinde, kalayda güçlü yükseliş

Arz endişelerinin doğrudan etkilediği bir diğer kritik metal olan alüminyumda da rekor seviyeler görüldü. LME işlemlerinde gün içi en yüksek 3.775 dolar test edilerek son dört yılın zirvesi kaydedildi. Diğer baz metallerdeki genel eğilim de yukarı yönlü oldu.

Küresel metal borsalarındaki fiyatlama dinamikleri ve değişim oranları şu şekilde tabloya yansıdı:

Bakır fiyatları iki haftanın en yüksek seviyesine çıktı, tarifeler ve İran riski etkili oldu adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Nvidia CEO’su Jensen Huang, şirketin merkezi işlem birimleri (CPU) ve grafik işlem birimleri (GPU) tarafında beklenen güçlü büyümeyi karşılayabilecek yeterli tedarik kapasitesine sahip olduğunu, ancak sektördeki bazı kısıtların hala devam ettiğini açıkladı.

Taipei’de düzenlenen Computex teknoloji haftası kapsamında basın toplantısı düzenleyen Huang, Nvidia’nın küresel veri merkezi ekosisteminde oynadığı kritik role ve şirketin gelecek vizyonuna dair önemli açıklamalarda bulundu.

Tedarik zinciri ve Tayvan’ın kritik rolü

Yapay zeka altyapısının temelini oluşturan çiplere yönelik talebin hızla artmaya devam ettiğini belirten Huang, üretim kapasitesindeki son duruma ilişkin şunları söyledi:

• “Çok güçlü büyüme için tedarik sağladık; ancak buna rağmen halen bazı tedarik kısıtlarıyla karşı karşıya bulunuyoruz.”

• Tayvan’ın küresel yapay zeka devriminde çok kritik bir üretim merkezi olduğunun altını çizen CEO, şirketin tedarik zincirini daha dayanıklı ve esnek hale getirmek amacıyla hem Tayvan’daki hem de ABD’deki üretim kapasitesine yatırımlarını sürdürdüğünü ifade etti.

Kişisel bilgisayarlarda yapay zeka çağı: RTX Spark

Basın toplantısında teknoloji dünyasını yakından ilgilendiren yeni ürün tanıtımları da gerçekleştirildi. Şirket, yapay zeka özelliklerini doğrudan kişisel bilgisayarlara taşıyan yeni çipinin sonbaharda piyasaya sürüleceğini duyurdu.

• Microsoft Ortaklığı: Huang, “RTX Spark” adını taşıyan yeni PC çipinin, Microsoft ile birlikte bilgisayarları yapay zeka çağında yeniden şekillendirme stratejisinin çok önemli bir parçası olduğunu vurguladı.

• Sektörel Rekabet: Sonbaharda raflardaki yerini alacak olan bu yeni nesil çipin; Advanced Micro Devices (AMD), Intel ve Apple gibi dev rakiplerle doğrudan rekabet etmesi bekleniyor.

Geleceğin büyüme motoru: Vera CPU

Nvidia’yı dünyanın en değerli teknoloji firmalarından biri haline getiren GPU talebinin yanı sıra, şirket veri merkezleri için geliştirdiği yeni işlemcilerle de pazar payını genişletmeyi hedefliyor.

Huang, veri merkezleri için özel olarak geliştirilen “Vera CPU” isimli yeni işlemcinin şirketin gelecekteki en büyük büyüme motoru ve bir sonraki ana büyüme sürücüsü olacağını açıkladı. Vera CPU’nun, veri merkezi işlemci pazarında hakimiyet kurmaya çalışan AMD ve Intel’in ürünleriyle doğrudan rekabet edeceği belirtildi.

Nvidia/Huang: AI sektörünün talebini karşılamak için yeterli kapasitemiz var adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ABD Ticaret Temsilciliği (USTR), Brezilya’nın “makul olmayan ve ABD ticaretini sınırlandıran veya ona yük getiren” uygulamalarda bulunduğunu tespit ederek, 301’inci Madde kapsamında bu ülkeden ithal edilen mallara yüzde 25 tarife uygulanmasını önerdi.

Gerekçe: Haksız ticari uygulamalar

USTR tarafından yayımlanan açıklamaya göre, Brezilya’nın ABD ticaretine zarar verdiği ve adil olmayan rekabet ortamı yarattığı belirtilen temel uygulamalar şu başlıklar altında toplandı:

• Dijital ticaret ve elektronik ödeme hizmetleri

• Tercihli tarifeler

• Fikri mülkiyet koruması ihlalleri

• Etanol pazarına erişim kısıtlamaları

• Yasa dışı ormansızlaşma faaliyetleri

Trump ve Lula arasındaki görüş ayrılıkları sürüyor

ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, 301’inci Madde kapsamındaki soruşturmanın Başkan Donald Trump’ın doğrudan talimatıyla başlatıldığını belirtti. Greer, Trump ile Brezilyalı mevkidaşı Luiz Inacio Lula da Silva arasında çeşitli yapıcı görüşmeler gerçekleştirilmesine rağmen, masadaki sorunların çözümüne dair iki tarafın hala önemli görüş ayrılıkları yaşadığını vurguladı.

Duruşma tarihi ve muaf tutulan ürünler

USTR, önerilen bu yeni tarifelere ilişkin 6 Temmuz’da bir duruşma düzenleyeceğini duyurdu. ABD ticaretini etkileyen haksız ve ayrımcı yabancı uygulamaları ele almak üzere tasarlanan 301’inci Madde, ihlallerin tespit edilmesi halinde ABD başkanına doğrudan tarife uygulama yetkisi tanıyor.

Önerilen yeni tarifenin kapsamı ve geçmiş dönem uygulamalarıyla ilişkisi ise şu şekilde detaylandırıldı:

• Muaf Tutulanlar: Sığır eti, kahve, nadir toprak elementleri, diğer metaller ve uçak parçaları gibi stratejik öneme sahip ürün grupları bu yeni tarife paketinin dışında bırakıldı.

• Önceki Tarifenin Yerini Alacak: Söz konusu yüzde 25’lik öneri, Trump’ın geçen yıl birçok Brezilya malına uyguladığı yüzde 50’lik yüksek tarifenin yerini kısmen alacak.

• Siyasi Arka Plan: Değiştirilmesi planlanan eski yüzde 50’lik tarifenin 40 puanlık büyük kısmı, Brezilya’nın eski Başkanı ve Trump’ın müttefiki olan Jair Bolsonaro’ya yönelik yürütülen yargılama sürecine bir misilleme olarak yürürlüğe konmuştu.

ABD, Brezilya mallarına yüzde 25 tarife planlıyor adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ABD hisse senedi piyasaları haftanın ilk işlem gününde, artan petrol fiyatlarına rağmen teknoloji ve enerji hisselerinin öncülüğünde yükselişle kapanarak yeni rekor seviyelere ulaştı. Özellikle çip devi Nvidia’nın yeni ürün tanıtımı, piyasalardaki ralliye güçlü bir ivme kazandırdı.

Teknoloji ve enerji hisselerinde güçlü alımlar

Piyasalardaki yükselişte sektör bazlı ayrışmalar ve şirket haberleri belirleyici oldu. Öne çıkan hisse hareketleri şu şekilde gerçekleşti:

• Nvidia ve PC Üreticileri: Nvidia’nın kişisel bilgisayarlar için geliştirdiği yeni işlemcisini tanıtmasının ardından şirket hisseleri yüzde 6’nın üzerinde değer kazandı. Bu gelişmeye paralel olarak donanım devlerinden Dell Technologies yüzde 10’dan fazla, HP Inc ise yüzde 8’in üzerinde yükseliş kaydetti.

• Intel: Uzun yıllardır PC işlemci pazarına hakim olan Intel cephesinde ise rekabet endişeleriyle hisseler yüzde 4’ün üzerinde değer kaybetti.

• Enerji Sektörü: Petrol fiyatlarındaki artıştan destek bulan enerji şirketleri günü artıda tamamladı. Marathon Petroleum yaklaşık yüzde 4, Exxon Mobil yüzde 2,8 ve Chevron yüzde 1,9 oranında prim yaptı.

Wall Street endekslerinde rekorlar serisi

Üç ana endeks de pazartesi gününü tarihi zirvelerinden kapatmayı başardı. Endekslerin kapanış rakamları, günlük değişimleri ve 2026 yılı performansları şu şekilde tabloya yansıdı:

Seçim sonrası devasa ralli sürüyor

ABD’de 5 Kasım 2024’te gerçekleştirilen başkanlık seçimleri ve 20 Ocak 2025’teki yemin töreninden bu yana piyasalardaki yükseliş eğilimi hız kesmeden devam ediyor. Endekslerin bu kritik tarihlere göre sağladığı getiriler şu şekilde kaydedildi:

• S&P 500: Seçim gününe göre yüzde 31,42, yemin törenine göre yüzde 26,74 yükseldi. (Son 8 işlem gününde %3,35 değer kazandı.)

• Nasdaq: Seçim gününe göre yüzde 46,90, yemin törenine göre yüzde 37,99 yükselerek ralliye liderlik etti. (Son 8 işlem gününde %4,70 arttı.)

• Dow Jones: Seçim gününe göre yüzde 20,98, yemin törenine göre yüzde 17,46 oranında değer kazandı. (Son 4 işlem gününde %1,22 yükseldi.)

Walll Street endeksleri Nvidia öncülüğünde yeni rekorlar kırdı adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Başlık Önerileri

1. İngiltere’de Şirketlerin Karamsarlığı Sürüyor: CBI ve IoD Anketleri Ne Diyor?

2. İngiliz Şirketleri Gelecekten Umutsuz Ancak Küçük İşletmelerde Baskı Hafifliyor

3. Orta Doğu Gerilimi ve Zayıf Talep İngiltere Ekonomisini Baskılamaya Devam Ediyor

4. CBI ve IoD Verileri Açıklandı: İngiltere’de Ekonomik Görünüm Endekslerinde Son Durum

İngiltere’de şirketler, önümüzdeki aylara ilişkin ekonomik görünüm konusunda karamsar kalmaya devam ediyor. Ancak yayımlanan son anket verileri, piyasadaki genel kötümserliğin küçük ölçekli firmalarda bir miktar da olsa hız kestiğini ortaya koydu.

İngiliz Sanayi Konfederasyonu (CBI) ve Institute of Directors (IoD) tarafından gerçekleştirilen anketler, işletmelerin mevcut durumu ve beklentilerine ışık tutuyor.

CBI ve IoD anketlerinde öne çıkan endeksler

Nisan ve mayıs aylarına ait verilerin karşılaştırıldığı raporlarda, şirketlerin üretim ve güven endekslerindeki dalgalanmalar dikkat çekiyor. Anketlerden elde edilen temel veriler şu şekilde tabloya yansıdı:

• CBI Verilerinin Detayları: Üyelerin gelecek üç aya ilişkin üretim beklenti dengesi mayıs ayında eksi 24’e yükselse de endeks, İran savaşı öncesinde görülen ve 15 ayın zirvesi olan eksi 13 seviyesinin oldukça gerisinde kalmaya devam etti. Gerçekleşen üretim dengesi ise mart ayında görülen dört ayın en düşük seviyesinin (eksi 35) üzerinde kalsa da aylık bazda düşüş gösterdi.

• IoD Verilerinin Detayları: Mart ayında, serinin başladığı 2016 yılından bu yana en düşük seviyesini gören ekonomik güven endeksi, mayıs ayında eksi 53’e yükselerek küçük ve orta ölçekli işletmeler tarafında kısmi bir iyimserliğe işaret etti.

“Tüketici büyük harcamalardan kaçınıyor”

CBI Başekonomist Yardımcısı Alpesh Paleja, anket sonuçlarına ilişkin yaptığı değerlendirmede, şirketler üzerindeki baskının temel nedenlerine dikkat çekti. Paleja’nın vurguladığı ana başlıklar şunlar oldu:

• Ekonomik faaliyetler; zayıf hanehalkı harcamaları ve tüketicilerin büyük ölçekli harcama kararları almaktan kaçınması nedeniyle ciddi bir baskı altında kalıyor.

• Orta Doğu’da devam eden gerilimler, tedarik ve üretim zincirleri üzerinde ilave bir belirsizlik yaratıyor.

• Şirketler, artan maliyet risklerine karşı giderek daha temkinli ve dikkatli bir strateji izliyor.

• Öte yandan, satış fiyatı beklentileri yüksek kalmaya devam etse de nisan ayında kaydedilen üç yıllık zirve noktasından gerileme gösterdi.

(Not: CBI verileri, 27 Nisan-13 Mayıs döneminde üreticiler, perakendeciler, toptancılar ile tüketici ve iş hizmetleri şirketlerinden alınan 659 yanıtı; IoD verileri ise yarısı 10’dan az çalışana sahip firmalardan oluşan ve 15-27 Mayıs döneminde toplanan 615 yanıtı kapsamaktadır.)

İngiltere’de şirketlerin ekonomik görünüme yönelik karamsarlığı sürüyor adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Orta Doğu kaynaklı arz risklerinin yeniden piyasaların odak noktası haline gelmesiyle birlikte, Londra Metal Borsası’nda (LME) alüminyum fiyatları son dört yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Çin’de imalat faaliyetlerinin genişlemeyi sürdürmesi de sanayi metalleri üzerindeki genel yükseliş eğilimini destekledi.

Alüminyumda arz açığı ve Orta Doğu riski

LME’de alüminyumun ton fiyatı 3.707,50 dolara kadar tırmanarak dikkat çekici bir seviyeyi test etti. Bu sert yükselişin ardındaki temel makroekonomik dinamikler şu şekilde sıralandı:

• Küresel alüminyum ergitme kapasitesinin yaklaşık yüzde 9’unu oluşturan Orta Doğu’daki üretim ve sevkiyat riskleri, tedarik endişelerini körüklüyor.

• Hürmüz Boğazı’nın kapanması, sadece işlenmiş alüminyum ihracatını değil, üretim aşamasında kullanılan kritik hammaddelerin ithalatını da ciddi şekilde kısıtlıyor.

• Piyasada bu yıl genelinde 2 milyon tonun üzerinde bir arz açığı oluşması bekleniyor.

Sert “backwardation” ve bakırda tarife etkisi

Alüminyum piyasasındaki stres, LME kontratlarında “sert backwardation” (yakın vadeli fiyatların uzun vadeli fiyatlardan yüksek olması) olarak kendini gösterdi. Nakit kontrat ile üç ay vadeli kontrat arasındaki prim farkı ton başına 100 doların üzerine çıktı.

Öte yandan, endüstrinin bir diğer kritik metali bakırda da benzer bir yukarı yönlü ivme yaşanıyor:

• Sıkı piyasa beklentileri ve ABD’nin olası ithalat tarifeleri nedeniyle bakır fiyatları yüzde 1,1 oranında artarak ton başına 13.792 dolara ulaştı.

• ABD’deki bakır stoklarının, söz konusu tarife soruşturmasının başlamasından bu yana yüzde 550’den fazla arttığı raporlandı.

Diğer baz metallerde güncel fiyatlamalar

Emtia piyasalarındaki tedarik endişeleri ve artan talep, diğer temel sanayi metallerinde de değer kazançlarını beraberinde getirdi. LME işlemlerinde güncel durum şu şekilde gerçekleşti:

Alüminyum Orta Doğu arz riskleriyle 4 yılın zirvesine çıktı adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ForInvest Haber tarafından 12 ekonomistin katılımıyla gerçekleştirilen son anket, piyasaların mayıs ayı ve 2026 yıl sonu enflasyon beklentilerine ışık tuttu. Jeopolitik gelişmelerin, küresel emtia fiyatlarının ve iklim koşullarının enflasyon üzerindeki etkileri raporun ana gündem maddelerini oluşturdu.

Mayıs ayı ve 2026 yıl sonu TÜFE beklentileri

Anket sonuçlarına göre, ekonomistlerin mayıs ayına ilişkin medyan Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) beklentisi aylık bazda %1,6, yıllık bazda ise %32,27 olarak gerçekleşti.

Katılımcıların beklentilerindeki sayısal dağılım şu şekilde tabloya yansıdı:

Ankete katılan ekonomistlerin 9’u mayıs ayı enflasyonunun %2’nin altında geleceğini öngörürken, 3 ekonomist %2,35 ile %3,10 aralığında daha yüksek bir bantta tahmin bildirdi.

Enflasyonu sınırlandıran ve destekleyen faktörler

Uzmanlar, mayıs ayı enflasyonunda özellikle gıda ve enerji fiyatlarının belirleyici bir rol üstlendiğine dikkat çekiyor. Aşağı yönlü sınırlandırıcı etkiler şu şekilde sıralandı:

• Enerji Fiyatları: ABD ile İran arasında aracılar vasıtasıyla yürütülen dolaylı müzakereler ve fiili çatışmaların durulması, petrol fiyatlarında bir miktar gevşemeye yol açtı.

• Gıda Fiyatları: Yağışlı geçen kış ve ilkbahar mevsimlerinin ardından tarımsal ürünlerde rekolte artışı bekleniyor. Bu durum, enflasyon üzerinde enerjiden sonraki en büyük etkiye sahip olan gıda fiyatlarındaki artışı doğrudan sınırlandırıyor.

TCMB’nin sınırları ve yukarı yönlü riskler

Olumlu gelişmelere rağmen, ekonomistler küresel enflasyonun oldukça dirençli bir yapıya büründüğü konusunda uyarılarda bulunuyor.

Raporda öne çıkan riskler ve para politikasına yönelik eleştiriler şu çerçevede şekillendi:

• Jeopolitik ortamın küresel ekonomiler üzerindeki olumsuz baskısı devam ediyor.

• Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) uyguladığı para politikasının, enflasyonla mücadele konusunda artık yapabileceklerinin çok sınırlı olduğu ve sürecin mutlaka yeni mali tedbirlerle desteklenmesi gerektiği vurgulanıyor.

• İran’daki çatışmaların öngörülenden uzun sürmesi ve enerji fiyatlarının yüksek seyretmesi, 2026 yılı enflasyonunun yıl başındaki tahminlerin üzerinde kalacağı beklentisini güçlendiriyor.

• Bu riskler doğrultusunda, hem TCMB gibi yerel kurumlar hem de uluslararası kuruluşlar yıl sonu enflasyon tahminlerini yukarı yönlü güncellemeye başladı.

Mayıs ayı medyan TÜFE beklentisi aylık %1,6 oldu adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Çin’de RatingDog imalat sektörü satın alma yöneticileri endeksi (PMI), mayıs ayında yeni siparişlerin güçlü seyretmesi ve fiyat baskılarındaki hafiflemenin desteğiyle büyüme bölgesinde kalmaya devam etti. Endeks, ivme kaybetmesine rağmen sektörde genişlemenin sürdüğüne işaret ediyor.

Büyüme üst üste altıncı ayında

Mevsimsellikten arındırılmış verilere göre, imalat sektöründeki genel durumu yansıtan PMI raporunun öne çıkan detayları şu şekilde gerçekleşti:

• PMI Endeksi: Nisan ayında 52,2 olan endeks, mayıs ayında 51,8’e geriledi. Buna rağmen endeks, büyüme eşiği olan 50 seviyesinin üzerinde kalarak üst üste altıncı ayda da sektördeki genişlemeyi teyit etti.

• Yeni Siparişler: Artış hızı nisan ayına göre yavaşlasa da yeni siparişler son beş yılın en yüksek seviyeleri arasındaki yerini korudu. Ancak dış talepteki dalgalanmanın etkisiyle yeni ihracat siparişlerinde hafif bir düşüş yaşandı.

• Üretim Hacmi: Büyüme hızı, nisan ayındaki 22 aylık zirvesinden gerilese de 2024’ün ikinci yarısından bu yana kaydedilen en güçlü üçüncü artış olarak kayıtlara geçti.

Fiyat baskılarında rahatlama ve operasyonel dinamikler

İmalat sanayisinde maliyet enflasyonu cephesinde sınırlı da olsa bir rahatlama gözlemlendi. Girdi fiyatları enflasyonu altı ayın, çıktı fiyatları enflasyonu ise yedi ayın ardından ilk kez yavaşlama eğilimi gösterdi. Ancak hammadde, enerji maliyetleri ve tedarik zinciri aksamaları nedeniyle girdi fiyatlarının uzun dönem ortalamasının üzerinde artmaya devam ettiği vurgulandı.

Sektördeki diğer operasyonel dinamikler ise şöyle şekillendi:

• Firmalardaki birikmiş iş yükü üst üste dördüncü ayında artış gösterdi.

• Tedarikçilerin teslimat süreleri üçüncü ay üst üste uzarken, üreticilerin buna karşı girdi stoklarını artırmasıyla satın alma stoklarında aralıksız altıncı ayda da yükseliş yaşandı.

• İstihdam tarafında mayıs ayında sınırlı bir daralma görülürken, şirketlerin 12 aylık üretim görünümüne dair iyimserliği nispeten azalsa da devam etti.

“Dış siparişlerdeki zayıflama yakından izlenmeli”

Raporun sonuçlarını değerlendiren RatingDog kurucusu Yao Yu, sektördeki genel tabloya ve olası makroekonomik risklere dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:

“Genel olarak imalat sektörü mayıs ayında büyümesini sürdürdü; ancak daha yavaş bir ivmeyle. Enflasyonist baskıların hafiflemesi firmaların maliyet ve fiyatlandırma ortamına bir ölçüde rahatlama sağladı. Buna karşın talep artışındaki yavaşlama ve dış siparişlerdeki zayıflamanın yakından izlenmesi gereken başlıca riskler.”

Çin’de özel sektör imalat PMI mayısta 51,8’e geriledi adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ABD’li dev yatırım bankası Goldman Sachs, küresel bakır arzında yaşanan daralmanın etkisiyle 2026 ve 2027 yıllarına ilişkin fiyat beklentilerini yukarı yönlü güncelledi. Bankanın yayımladığı son rapora göre, üretimdeki aksaklıklar ve arz-talep dengesizliği emtia piyasalarındaki fiyatlamaları doğrudan etkilemeye devam ediyor.

Fiyat tahminlerinde yukarı yönlü revizyon

Goldman Sachs’ın yayımladığı değerlendirme raporunda, önümüzdeki iki yıla ilişkin güncel fiyat hedefleri piyasalarla paylaşıldı:

• 2026 Yılı: Yıl sonu bakır fiyatı tahmini ton başına 12.465 dolardan 13.735 dolara çıkarıldı.

• 2027 Yılı: Bir sonraki yıl için beklenti ise 12.150 dolardan 13.800 dolara yükseltildi.

• Kısa Vadeli Beklenti: Banka, önümüzdeki aylarda fiyatların ton başına 13.600 dolar civarında dengeli bir seyir izlemesini bekliyor.

Küresel arz açığı ve üretimdeki aksaklıklar

Fiyat tahminlerindeki bu belirgin artışın temelinde, küresel piyasalardaki arz açığı ve maden üretimlerindeki düşüşler yatıyor. ABD ile diğer piyasalar arasındaki stok ayrışması raporda net bir şekilde ifade edildi:

• ABD dışındaki küresel piyasalarda 2026’da 640 bin ton, 2027’de ise 170 bin ton tutarında arz açığı oluşması öngörülüyor.

• Buna karşılık, ABD içindeki bakır stoklarının bu yıl genelinde 900 bin ton artacağı tahmin ediliyor.

• Küresel arzı baskılayan bir diğer önemli faktör ise üretim sahaları. Dünyanın önde gelen madenlerinden Grasberg ve Kamoa-Kakula’nın toplam üretiminin, beklentilerin 200 bin ton altında kalacağı vurgulandı.

Fiyatlar üzerindeki potansiyel riskler

Goldman Sachs analistleri, arz-talep dengesizliğinin yanı sıra piyasaları şoklara açık hale getiren dış faktörlere de dikkat çekiyor.

Özellikle küresel enerji tedariki için kritik öneme sahip olan Hürmüz Boğazı’nın kapanma ihtimali gibi jeopolitik gerilimler fiyatlar üzerinde ciddi bir baskı unsuru oluşturuyor. Buna ek olarak, ABD yönetiminin bakır ithalatına yönelik uygulayabileceği olası yeni gümrük tarifeleri, fiyatların öngörülen hedeflerin de üzerine çıkmasına yol açabilecek temel yukarı yönlü riskler arasında gösteriliyor.

Goldman Sachs, bakır fiyat tahminini yükseltti adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Ticaret Bakanlığı, bazı basın yayın organlarında yer alan ve Reklam Kurulu tarafından bir otomotiv firmasına 863 milyon TL idari para cezası uygulandığına yönelik iddiaların kesinlikle gerçeği yansıtmadığını duyurdu.

İddialar asılsız, gerçek ceza 863 bin 580 TL

Bakanlık tarafından yapılan resmi açıklamaya göre, kamuoyunda dolaşan devasa ceza rakamları kaynağı belirsiz spekülasyonlardan ibaret. Sürecin perde arkası ve alınan kararın gerçek detayları şu şekilde paylaşıldı:

• Reklam Kurulu’nun 9 Nisan 2026 tarihinde gerçekleştirdiği toplantıda, bir otomobil modeline ait tanıtımlar mercek altına alındı.

• Yapılan incelemelerde, reklamlarda yer alan bazı teknik donanım bilgilerinin gerçeği yansıtmadığı ve yanıltıcı olduğu tespit edildi.

• Bu doğrultuda ilgili firmaya iddia edildiği gibi 863 milyon TL değil, yasal sınırlar çerçevesinde 863 bin 580 TL idari para cezası kesildi ve reklamları durdurma yaptırımı uygulandı.

2026 yılı idari para cezası limitleri

Ticaret Bakanlığı, kamuoyundaki bilgi kirliliğini gidermek adına Reklam Kurulu tarafından verilebilecek idari para cezalarının yasal çerçevesini de hatırlattı. Uygulanacak cezalar, ihlalin gerçekleştiği yayın mecrasına göre değişiklik gösteriyor.

Yasal mevzuat uyarınca 2026 yılı için belirlenen idari para cezası üst limitleri şu şekilde uygulanıyor:

• Televizyon Reklamları: 31 milyon 808 bin 530 TL’ye kadar.

• İnternet Reklamları: 8 milyon 635 bin 800 TL’ye kadar.

• Afiş, Açık Hava İlanı ve Benzeri Mecralar: 863 bin 580 TL’ye kadar.

Bakanlık ayrıca, Reklam Kurulu tarafından alınan durdurma kararlarına uyulmaması halinde bu idari para cezalarının tekrarlanabileceği konusunda net bir uyarıda bulundu.

Ticaret Bakanlığı’ndan bir otomotiv firmasına kesilen cezaya ilişkin açıklama adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Almanya’nın altyapı projelerini desteklemek ve ekonomiyi canlandırmak amacıyla oluşturduğu 500 milyar euroluk (583 milyar dolar) özel fon, dağıtım hedeflerine ulaşmakta ciddi bir başarısızlık yaşıyor. Handelsblatt gazetesinin bu hafta yayımlanması beklenen 383 sayfalık Maliye Bakanlığı raporuna dayandırdığı habere göre, planlanan harcamalar ve projeler öngörülen hedeflerin oldukça gerisinde kaldı.

Harcamalar ve kilometre taşları hedeften saptı

Geçtiğimiz yıl Alman ekonomisine ivme kazandırmak için kurulan dev fonun harcama performansı beklentileri karşılayamadı. Raporda yer alan çarpıcı veriler şu şekilde sıralandı:

• Harcama Hedefi: Geçen yıl için fondan toplam 37,4 milyar euro dağıtılması öngörülürken, fiili olarak harcanan tutar yalnızca 24 milyar euroda kaldı.

• Kilometre Taşları: İçinde bulunduğumuz 2026 yılı için planlanan 109 kritik “kilometre taşından” mayıs ayı sonu itibarıyla sadece 26’sı tamamlanabildi.

Sektörel ilerlemede eğitim ve enerji geride kaldı

Maliye Bakanlığı, yatırım projelerinin hedeflere ne ölçüde ulaştığını detaylıca değerlendirebilmek adına bir “ilerleme ve etkinlik göstergesi” oluşturdu. Bu yeni göstergeye göre fonun genel başarı ortalaması ancak yüzde 54 seviyesinde gerçekleşti.

Sektörel bazda yapılan değerlendirmelerde ise projelerin ilerleme hızında büyük farklılıklar olduğu ortaya çıktı. Alanlara göre kaydedilen ilerleme oranları şu şekilde şekillendi:

• Hastane ve spor tesisi yatırımları: Yüzde 90

• Konut inşaatı yatırımları: Yüzde 66

• Dijitalleşme projeleri: Yüzde 57

• Ulaşım altyapısı: Yüzde 52

• Enerji altyapısı: Yüzde 45

Öte yandan, ülkenin geleceği için büyük önem taşıyan eğitim ve çocuk bakım altyapısı yatırımlarında ise şimdiye kadar ölçülebilir hiçbir ilerleme kaydedilemediği vurgulandı.

Almanya’nın 500 milyar euroluk altyapı fonu hedeflerinin gerisinde kaldı adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Rusya ile devam eden savaşta diplomatik çözüm için kış ayları gelmeden somut bir ilerleme kaydetmek istediklerini açıkladı. CBS televizyonunda yayımlanan “Face the Nation” programına konuk olan Ukrayna lideri, cephedeki değişen güç dengelerine ve müzakere masasının kurulması için gereken şartlara dikkat çekti.

Sahada değişen dengeler ve petrol tesislerine saldırılar

Ukrayna’nın stratejik konumunun giderek iyileştiğini vurgulayan Zelenskiy ve Ukraynalı yetkililer, askeri operasyonların güncel durumuna dair kritik tespitlerde bulundu. Sahadaki tablo şu şekilde özetlendi:

• Rus güçlerinin cephedeki ilerleyişi belirgin bir şekilde yavaşladı.

• Ukrayna ordusu, Rusya içindeki orta ve uzun menzilli saldırılarını yoğunlaştırdı. Bu stratejik operasyonlarda ağırlıklı olarak Rusya’nın enerji ve petrol sektörü hedef alınıyor.

• Aralık 2025’ten itibaren Rusya’nın savaş alanındaki inisiyatifi kaybetmeye başladığı ve dengelerin Ukrayna lehine değiştiği savunuldu.

“Kış gelmeden diplomatik bir yol bulmalıyız”

Sahadaki bu olumlu gelişmelerin dikkate alınarak diplomatik sürecin hızlandırılması gerektiğini belirten Zelenskiy, zamanlamanın önemine şu sözlerle dikkat çekti:

“Şimdi kıştan önce bir zaman aralığımız var. Kış gelmeden önce oturup konuşmanın diplomatik bir yolunu bulmamız gerekiyor.”

Putin üzerindeki baskı ve yaptırımların rolü

Olası bir barış görüşmesinin gerçekleşebilmesi için Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin üzerindeki baskının artırılması gerektiğinin altını çizen Zelenskiy, Rus toplumunda da savaşın yarattığı baskının giderek daha fazla hissedildiğini ifade etti.

Sürecin başarıya ulaşması için Batı dünyasına seslenen Ukrayna lideri, Rusya’ya yönelik mevcut ekonomik yaptırımların kesinlikle kaldırılmaması, aksine çok daha sertleştirilerek artırılması gerektiğini vurguladı. Zelenskiy ayrıca, ilerleyen süreçte Avrupa’nın desteğiyle düzenlenecek geniş katılımlı müzakerelerin veya Rusya ile doğrudan ikili görüşmelerin de ihtimaller dahilinde olduğunu belirtti.

Zelenskiy: Kış gelmeden Rusya ile barış görüşmelerinde ilerleme sağlamak istiyoruz adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Avrupa Merkez Bankası (ECB) Yönetim Kurulu üyesi Isabel Schnabel, fiyat baskılarının enerjinin ötesine yayılması ve enflasyon beklentilerinin sabitlenememesi riskinin artması üzerine kritik uyarılarda bulundu. Schnabel, ECB’nin İran’daki savaşın enflasyonist etkilerini artık görmezden gelemeyeceğini vurguladı.

“Enflasyon beklentilerinin çıpadan kopma riski artıyor”

Güney Kore Merkez Bankası’nın Seul’de düzenlediği konferansta konuşan ve ECB’nin en “şahin” politika yapıcılarından biri olarak kabul edilen Schnabel, yaşanan küresel şokun ciddiyetine dikkat çekti.

Schnabel’in açıklamalarında öne çıkan temel makroekonomik dinamikler şunlar oldu:

• Kalıcı Hasar: Enerji altyapısı ve küresel tedarik zincirlerinde oluşan ağır hasar, fiyat dinamiklerini halihazırda çok daha kalıcı bir biçimde değiştirdi.

• Hızlı Aksiyon İhtiyacı: Yaşanan bu yapısal değişim, devam eden çatışma ortamı anında sona erse dahi politika yapıcıların para politikası tarafında hızlıca harekete geçmesini zorunlu kılıyor.

• Görmezden Gelilemez Şok: Schnabel, gelinen noktayı “Bu şoku artık görmezden gelemeyiz. Enflasyon beklentilerinin çıpadan kopma riski giderek artıyor” sözleriyle özetledi.

Gözler 10-11 Haziran’daki kritik ECB toplantısında

Schnabel’in bu net uyarıları, ECB’nin 10-11 Haziran tarihlerinde gerçekleştireceği toplantıda bir faiz artırımının gerekli olacağına dair geçen haftaki söylemlerini daha da pekiştirdi.

Piyasalardaki genel faiz beklentisi ve diğer merkez bankası yetkililerinin tutumu ise şu şekilde şekilleniyor:

• Yüksek enerji maliyetlerinin daha geniş çaplı bir enflasyon dalgasına dönüşmesi ihtimaliyle mücadele eden ECB yetkililerinin, haziran ayındaki toplantıda faiz artırımı adımı atmasına piyasalar tarafından kesin gözüyle bakılıyor.

• Buna karşılık, çatışmanın yaratacağı ekonomik etkilere dair süren belirsizlikler nedeniyle politika yapıcılar faizlerin toplamda ne kadar yükseleceği konusunda net bir hedef işaret etmekten kaçınıyor.

• Ekonominin halihazırda yavaşlama eğiliminde olması sebebiyle çoğu yetkili haziran sonrası sürece oldukça temkinli yaklaşıyor.

• Ancak ECB’nin Litvanyalı üyesi Gediminas Simkus, geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada ikinci bir faiz artırımının “olası olmaktan çok muhtemel” olduğunu, sadece zamanlamanın şu an için belirsizliğini koruduğunu ifade etmişti.

Schnabel: ECB, İran savaşının enflasyonist etkisini artık görmezden gelemez adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Küresel piyasalarda esen yapay zeka fırtınası, teknoloji devi SoftBank Group’u tarihi bir eşiğe taşıdı. Masayoshi Son liderliğindeki grup, piyasa değeri açısından Japonya’nın en değerli şirketi unvanını elinde bulunduran Toyota Motor’u yirmi yılı aşkın bir sürenin ardından geride bırakmaya hazırlanıyor.

Halka arz iddiaları hisseleri şaha kaldırdı

Tokyo borsasındaki işlemlerde SoftBank hisseleri güne damgasını vurarak yüzde 10’a varan güçlü bir yükseliş kaydetti. Asya genelinde yapay zeka bağlantılı hisselerde görülen genel alım dalgasının yanı sıra, şirkete özel gelişmeler de bu ralliyi destekledi.

SoftBank’ın yükselişinde öne çıkan temel dinamikler şunlar oldu:

• Şirketin portföyünde yer alan iki önemli devin, OpenAI ile SB Energy Corp.‘un ABD piyasalarında halka arz hazırlığında olduğuna dair güçlü haber akışları alımları hızlandırdı.

• Bu son yükseliş dalgasıyla birlikte SoftBank hisselerinin yılbaşından bu yana sergilediği değer kazancı yüzde 80’in üzerine çıktı.

24 yıl sonra gelen tarihi dönüm noktası

Teknoloji hisselerindeki bu coşkuya karşılık, otomotiv devi Toyota cephesinde ise belirgin bir kayıp tablosu hakimdi. Aynı işlem gününde Toyota hisseleri yüzde 4,9 oranında gerilerken, şirketin yılbaşından bu yana yaşadığı toplam değer kaybı yüzde 10’u aştı.

İki şirket arasındaki güncel piyasa değeri rekabetinde son durum şu şekilde şekillendi:

• Rallinin etkisiyle SoftBank’ın toplam piyasa değeri 46 trilyon yenin üzerine çıktı.

• Hisse kayıpları yaşayan Toyota’nın piyasa değeri ise yaklaşık 45,8 trilyon yen seviyesinde kalarak rakibinin gerisine düştü.

SoftBank hisselerindeki bu devasa yükselişin kapanışa kadar korunması halinde, şirket piyasa değeri bakımından yirmi yılı aşkın bir sürenin ardından ilk kez Toyota’yı geçmiş olacak. SoftBank bu başarıyı son olarak 2000 yılında, Japonya’da yaşanan meşhur internet (dot-com) balonunun zirve döneminde çok kısa süreliğine elde edebilmişti.

SoftBank, piyasa değerinde Toyota’yı geride bırakmaya hazırlanıyor adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Çin, ulusal güvenliği, teknoloji ve veri transferlerini yakından ilgilendiren yurt dışı işlemleri üzerindeki denetimlerini sıkılaştıran yeni ve kapsamlı kurallar dizisini yayımladı. Pekin yönetiminin Meta’nın yapay zeka girişimi Manus’u devralma işlemini iptal etmesinden bir ay sonra gelen bu kritik düzenlemeler, küresel teknoloji piyasalarında yankı uyandırdı.

1 Temmuz’da yürürlüğe girecek yeni kurallar neler getiriyor?

Devlet Konseyi (kabine) tarafından onaylanan ve 1 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girecek olan düzenleme, devlete yatırım ve ticaret alanında bugüne kadar görülmemiş müdahale hakları tanıyor.

• Geçmiş İşlemlere Müdahale: Çin devleti ilk kez, tamamlanmış yurt dışı işlemlerini geri almaya zorlama konusunda resmileştirilmiş kapsamlı bir yasal dayanağa kavuşuyor.

• İhracat İzni Zorunluluğu: Kısıtlı Çin malları, teknolojileri, hizmetleri veya ilgili verilerin yurt dışına çıkarılması için devletten resmi izin alınması zorunlu hale getiriliyor.

• Geniş Yetki Alanı: Devlet Konseyi; yurt dışı yatırımları ve varlık transferlerini güvenlik incelemesinden geçirme, yatırımcılara hisse elden çıkarma veya yatırımı durdurma talimatı verme ve kural ihlallerinde para cezası uygulama yetkisiyle donatılıyor.

Hedefteki “Singapur Aklama” ve yetenek göçü

Özellikle yapay zeka gibi alanları ulusal güvenlik açısından kritik gören Pekin yönetimi, teknoloji, fikri mülkiyet ve yetenek çıkışlarını kontrol altında tutmayı amaçlıyor. Yeni kurallar, şirketlerin yurt dışına çıkış stratejilerine doğrudan set çekiyor:

• Manus’un Meta tarafından devralınmadan önce uyguladığı, çalışanları ve operasyonları Singapur’a taşıma stratejisi olan ve piyasada “Singapur aklama” (Singapore-washing) olarak bilinen yöntem özel olarak hedef alınıyor.

• Şirketlerin teknik personeli sınır ötesine göndermesi, personeli başka ülkelerde çalıştırması, sınır ötesi teknik rehberlik sağlaması veya eğitim düzenlemesi gibi “onaysız yetenek ve teknoloji transferleri” kesin olarak yasaklanıyor.

• Bu kısıtlamaların, yoğun iç rekabetten kaçarak daha likit yurt dışı sermaye piyasalarından yatırım çekmek amacıyla operasyonlarını yurt dışına taşımak isteyen Çinli firmaları derinden etkilemesi bekleniyor.

Misilleme yetkisi ve artan küresel uyum riskleri

Yeni kurallar, Çin teknolojisi ve yapay zeka gibi hassas sektörlerde faaliyet gösteren küresel yatırımcılar açısından uyum risklerini ciddi ölçüde artırıyor. Düzenleme, aynı zamanda Pekin’e stratejik bir misilleme yetkisi de sunuyor.

Kendi ülkelerinde Çin yatırımlarını kısıtlayan yabancı kuruluşların Çin ile ticaret yapması yasaklanabilecek. Örneğin, ABD hükümetinin bir Çinli teknoloji firmasını yaptırım listesine alması durumunda Çin yönetimi, bir ABD firmasının Çin bağlantılı bir kuruluşu devralma işlemini engelleyerek doğrudan misilleme yapabilecek.

Öte yandan yayımlanan düzenlemelerde, ulusal güvenlik gerekçesiyle tam olarak hangi tür anlaşmaların veya varlık transferlerinin yasaklanacağına dair kesin ve net bir çerçevenin belirtilmemesi, piyasalardaki belirsizlik algısını artırıyor.

Çin, yurt dışı yatırımlara yönelik kapsamlı yeni kuralları yürürlüğe koydu adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yürütülen olası anlaşma sürecine ilişkin sosyal medya platformu Truth Social üzerinden yeni açıklamalarda bulundu. Trump, Tahran yönetiminin uzlaşmaya varmak konusunda istekli olduğunu ve ortaya çıkacak tablonun ABD ile müttefiklerinin yararına olacağını belirtti.

“Muhalifler görevimi yapmamı zorlaştırıyor”

Trump, diplomatik müzakere sürecini yönetirken iç politikadaki rakiplerinin tutumunu da sert bir dille eleştirdi. Sürekli ve daha önce eşi benzeri görülmemiş düzeyde olumsuz eleştirilere maruz kaldığını savunan ABD Başkanı, rakiplerini “siyasi çıkarcılıkla” suçladı.

Bu baskıların diplomatik adımları etkilediğine vurgu yapan Trump, şu ifadeleri kullandı:

“Daha hızlı hareket etmem, daha yavaş hareket etmem, savaşa girmem ya da girmemem gerektiği yönünde sürekli ve daha önce hiç görülmemiş düzeyde olumsuz eleştirilerde bulunan siyasi çıkarcılar, görevimi gerektiği gibi yapmamı ve müzakere etmemi çok daha zorlaştırıyor.”

“Arkanıza yaslanıp rahatlayın”

Yaşanan siyasi tartışmalara ve eleştirilere rağmen müzakerelerin olumlu bir şekilde sonuçlanacağına dair beklentisini yineleyen Trump, kamuoyuna yönelik güven verici bir mesaj paylaştı. Sürecin sonunda ABD ve müttefikleri için en iyi senaryonun gerçekleşeceğine işaret eden Trump, açıklamalarını şu sözlerle tamamladı:

• “İran gerçekten anlaşma yapmak istiyor ve bu, ABD ile bizimle birlikte olanlar için iyi bir anlaşma olacak.”

• “Arkanıza yaslanıp rahatlayın, sonunda her şey yoluna girecek. Her zaman öyle olur.”

Trump: İran gerçekten anlaşma yapmak istiyor adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Londra Metal Borsası’nda (LME) bakır fiyatları, küresel arz sıkışıklığına yönelik endişeler ve Goldman Sachs’ın yukarı yönlü revize ettiği tahminlerin desteğiyle haftanın ilk işlem gününde yükseliş kaydetti. Ancak İran’a ilişkin barış anlaşmasındaki belirsizlikler ve Çin’den gelen zayıflama sinyalleri bu yükseliş ivmesini doğrudan sınırladı.

Goldman Sachs tahmini ve piyasalardaki ayrışma

Emtia piyasalarında Londra ve Şanghay borsaları arasında zıt bir fiyatlama gözlemlendi. Küresel stok verileri ve önde gelen kurumların beklentileri şu şekilde şekillendi:

• Londra Metal Borsası (LME): Üç ay vadeli bakır fiyatları yüzde 0,28 oranında artış göstererek ton başına 13.674,50 dolara çıktı.

• Şanghay Vadeli İşlemler Borsası: LME’nin aksine Şanghay’da bakır yüzde 0,07 oranında hafif bir düşüşle ton başına 104.770 yuan seviyesine gerileyerek dar bir bantta işlem gördü.

• Goldman Sachs’ın Beklentisi: ABD’li dev yatırım bankası, küresel çapta yaşanan arz sıkışıklığını temel gerekçe olarak göstererek 2026 yıl sonu bakır fiyatı tahminini ton başına 13.735 dolara yükseltti.

• Comex Bakır Stokları: Stoklar yüzde 9’dan fazla artış kaydederek 640.181 kısa tona ulaştı. Piyasada bölgesel bir ayrışmaya işaret eden bu tablonun yanı sıra, ABD’deki bakır stoklarının bu yıl genelinde 900 bin ton artmasının beklendiği vurgulandı.

Diğer baz metallerde son durum

Bakır dışındaki diğer temel sanayi metallerinde de LME ile Şanghay piyasaları arasında farklı eğilimler ön plana çıktı:

• LME Piyasası: Kalay yüzde 0,36, alüminyum yüzde 0,23 ve çinko yüzde 0,10 oranında yükseliş yaşadı. Kurşun yatay bir seyir izlerken, nikel fiyatları yüzde 0,25 geriledi.

• Şanghay Piyasası: Çinko yüzde 0,86, nikel yüzde 0,71 ve alüminyum yüzde 0,12 oranında düşüş gösterdi. Buna karşın kalay yüzde 0,48 ve kurşun yüzde 0,03 oranında sınırlı bir artış kaydetti.

Londra bakır, arz endişeleriyle yükseldi; İran belirsizliği ve Çin verileri kazancı sınırladı adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Borsa İstanbul pay piyasalarında uygulanan açığa satış yasağının süresini uzattığını duyurdu. Alınan yeni kararla birlikte, piyasalardaki mevcut işlemler ve kredili işlemlere yönelik tedbirlerin haziran ayının ortasına kadar uygulamada kalması kesinleşti.

Yasağın süresi 12 Haziran’a çekildi

SPK tarafından yayımlanan duyuruda, Borsa İstanbul AŞ pay piyasalarında daha önce uygulamaya alınan açığa satış işlemlerinin yasaklanmasına ilişkin tedbirlerin süresinin uzatıldığı belirtildi.

Alınan karar doğrultusunda, söz konusu işlemlerin yasaklanmasına yönelik uygulamalara 12 Haziran 2026 seans sonuna kadar aynen devam edilecek.

Kredili işlemlerde öz kaynak esnekliği devam edecek

Kurulun yayımladığı metinde, yatırımcıları yakından ilgilendiren kredili işlemlere dair detaylar da paylaşıldı. Açığa satış yasağıyla birlikte süresi uzatılan diğer uygulamalar şu şekilde sıralandı:

• Kredili sermaye piyasası işlemleri süresince uygulanan öz kaynak oranının esnetilmesine yönelik tedbirlerin süresi uzatıldı.

• Belirlenen bu esneklik uygulaması da açığa satış yasağıyla eş zamanlı olarak 12 Haziran seans sonuna kadar geçerliliğini koruyacak.

SPK’dan Karar: Borsa İstanbul’da açığa satış yasağı 12 Haziran’a uzatıldı adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ABD Ticaret Bakanlığı tarafından açıklanan son verilere göre, ABD ekonomisi yılın ilk çeyreğinde piyasa beklentilerinin gerisinde kalarak yüzde 1,6 oranında büyüme kaydetti. Piyasaların yüzde 2’lik büyüme öngörüsünü karşılayamayan gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) verileri, ekonomik büyümede öngörülenden daha belirgin bir yavaşlamanın başladığına işaret ediyor.

Kritik enflasyon göstergelerinde (PCE) son durum

ABD Merkez Bankası’nın (Fed) para politikası kararlarında yakından takip ettiği Kişisel Tüketim Harcamaları (PCE) fiyat endeksinde ise karışık bir tablo ortaya çıktı. Verilerin detayları şu şekilde gerçekleşti:

• Çekirdek PCE: Yıllık bazda yüzde 4,40 artış kaydederek yüzde 4,30 olan beklentiyi aştı. Buna karşılık aylık bazdaki artış yüzde 0,2 ile beklentilerin hafif altında kaldı.

• Toplam PCE: Yıllık bazda yüzde 4,5 artışla piyasa beklentilerini tam olarak karşılarken, aylık artış yüzde 0,4 olarak kaydedildi.

• Haziran Ayı Beklentileri: Haziran ayı verilerinde çekirdek PCE’nin yıllık bazda yüzde 3,3 seviyesinde sabit kaldığı, toplam PCE’nin ise yıllık yüzde 3,8 ile tahminlere paralel bir seyir izlediği belirtildi.

Gelir, harcama ve istihdam piyasasında durgunluk sinyalleri

Büyüme ve enflasyon verilerinin yanı sıra tüketici davranışları ve iş gücü piyasasındaki güncel gelişmeler de piyasaların yön arayışında belirleyici oldu. Bu başlıklarda öne çıkan rakamlar şöyle sıralandı:

• Kişisel Gelirler: Yüzde 0,4 oranında artış beklenmesine karşın herhangi bir değişim göstermeyerek tamamen durağan bir seyir izledi.

• Kişisel Harcamalar: Beklentilerle uyumlu bir şekilde hareket ederek yüzde 0,5 oranında artış gösterdi.

• İş Gücü Piyasası: Haftalık işsizlik maaşı başvuruları 215 bin seviyesine ulaşarak 211 bin kişi olan genel beklentinin üzerine çıktı. Beklentiyi aşan bu veri, istihdam piyasasında sınırlı da olsa bir gevşeme sinyali olarak yorumlandı.

ABD ekonomisi ilk çeyrekte beklentilerin altında büyüdü adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ABD Başkanı Donald Trump, İran ile müzakere edilen olası anlaşmaya dair Beyaz Saray’dan kritik mesajlar verdi. Yapılan görüşmelerden henüz tatmin olmadıklarını belirten Trump, anlaşmanın kusursuz olması gerektiğini vurgularken, Tahran’a yönelik mevcut yaptırımların hafifletilmesinin şu an için değerlendirilmediğini ifade etti.

“Ya başaracağız ya da işi bitirmek zorunda kalacağız”

Beyaz Saray’da düzenlenen kabine toplantısında gazetecilerin sorularını yanıtlayan ABD Başkanı, İran’ın müzakere masasındaki tutumuna ve ABD’nin beklentilerine dair net bir çerçeve çizdi.

İran tarafının uzlaşma konusunda oldukça kararlı olduğunu ve bir anlaşma yapmak istediğini dile getiren Trump, gelinen noktayı şu sözlerle özetledi:

“Şu ana kadar bunu başaramadılar. Biz bundan memnun değiliz, ama memnun olacağız. Ya bunu başaracağız ya da işi bitirmek zorunda kalacağız. Bu anlaşma kusursuz olmalı.”

Zenginleştirilmiş uranyum ve küresel aktörler

Trump’ın gündeminde sadece yaptırımlar ve anlaşma şartları değil, aynı zamanda İran’ın elinde bulunan yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun akıbeti de vardı.

Başkan Trump, olası bir anlaşma veya sonrasındaki süreçte bu kritik uranyum stokunun Rusya veya Çin tarafından devralınması ihtimalinden duyduğu ciddi rahatsızlığı açıkça dile getirdi.

Hürmüz Boğazı için kesin çizgi ve Umman’a uyarı

Üzerinde çalışılan çerçeve anlaşmasının en kritik maddelerinden birini oluşturan Hürmüz Boğazı konusunda ABD’nin tavrının esnemeyeceği bir kez daha vurgulandı. Trump, anlaşma kapsamında boğazın derhal tüm ülkelere açılacağını ve yönetiminin hiçbir ülkenin inisiyatifine bırakılmayacağını belirtti.

Bölgedeki deniz trafiğinin ve uluslararası suların güvenliğine dair oldukça sert ifadeler kullanan Trump, açıklamalarını şu uyarılarla tamamladı:

• Bölge ABD tarafından gözetlenecek ancak kontrol tamamen uluslararası statüde kalacak.

• İran tarafı boğazı kontrol etmek istese de bu talebe kesinlikle izin verilmeyecek.

• Umman da diğer herkes gibi uluslararası kurallara göre davranacak, aksi takdirde çok ağır bir askeri karşılıkla (havaya uçurulmakla) yüzleşmek zorunda kalacak.

ABD başkanı Trump’tan Hürmüz boğazı ve Umman için sert sözler adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Bakır, ABD-İran müzakereler izlenirken kazançlarını korudu adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Alman ihracat sektöründeki genel eğilim, artan jeopolitik belirsizlikler ve enerji yoğun sektörler üzerindeki ağır maliyet baskıları nedeniyle son bir yılın en düşük seviyesine geriledi. Ekonomi Araştırma Enstitüsü (Ifo) tarafından yayımlanan mayıs ayı ihracat beklentileri anketi, ülkenin dış ticaret hedeflerindeki bozulmayı gözler önüne serdi.

İhracat endeksinde son bir yılın en sert düşüşü

Ifo’nun açıkladığı verilere göre, nisan ayında eksi 1,2 puan seviyesinde bulunan Sanayi İhracat Beklenti Endeksi, mayıs ayında sert bir düşüşle eksi 5,5 seviyesine indi. Bu gerilemeyle birlikte endeks, Nisan 2025’ten bu yana görülen en düşük seviyeyi kaydetmiş oldu.

Otomotiv ve metal sektörlerinde karamsarlık hakim

Mayıs ayı verilerinde en dikkat çekici kırılma, Alman ekonomisinin lokomotifi konumundaki otomotiv sektöründe yaşandı. Sektörel bazda öne çıkan beklentiler şu şekilde sıralandı:

• Otomotiv ve Metal: Son 4 ayı oldukça iyimser geçiren otomotiv sektöründe mayıs itibarıyla yurt dışı satışlarda düşüş beklentisi hakim oldu. Benzer bir şekilde metal sanayisinde de dış satışların gerileyeceği tahmin ediliyor.

• Enerji Yoğun Sektörler: Küresel piyasalarda maliyet baskısı altında ezilen enerji yoğun sektörlerin genelinde dış ticaret hacminin daralması öngörülüyor.

• İyimser Kalanlar: Elektrik mühendisliği sektörü bir önceki aya göre ivme kaybetse de hafif iyimserliğini korumayı başardı. Mobilya üreticileri ise mayısta ihracat artışı bekleyen nadir sektörler arasında yer aldı.

Süreci değerlendiren Ifo Araştırma ve Ekonomik Tahmin Müdürü Timo Wollmershauser, mevcut duruma dair şu ifadeleri kullandı:

“Yılın ilk çeyreğinde ihracat faaliyetlerinde görülen toparlanmaya rağmen görünüm zorlu kalmaya devam ediyor. Küresel ölçekte jeopolitik belirsizlik hala çok yüksek.”

İlk çeyrekteki büyüme ivmesi kayboluyor

Alman ekonomisi, Kovid-19 salgını sonrası dönemde Çin’den gelen yoğun rekabet ve yüksek enerji fiyatları nedeniyle ihracata dayalı modelini ayakta tutmakta zorlanıyor. Orta Doğu merkezli çatışmaların tetiklediği yeni enerji şoku, uzun süredir beklenen ekonomik toparlanmayı doğrudan tehdit ediyor.

Ekonomideki büyüme beklentileri ve güncel tablo şu şekilde şekillendi:

• Yılın ilk çeyreğinde mal ve hizmet ihracatı bir önceki çeyreğe göre yüzde 3,3 artmış ve ülke ekonomisi ilk üç ayda yüzde 0,3 oranında büyüme kaydetmişti.

• Almanya Merkez Bankası (Bundesbank), nisan-haziran döneminde ekonominin yeniden durgunluğa girebileceğine işaret ederek, Orta Doğu’daki çatışmaların Alman ekonomisi üzerindeki olumsuz etkilerinin daha belirgin hissedileceğini vurguladı.

• Avrupa Komisyonu, yüksek enerji maliyetlerini gerekçe göstererek Almanya’nın 2026 yılı büyüme tahminini yarı yarıya düşürdü ve yüzde 0,6’ya çekti. Alman hükümeti ise ekonominin bu yıl yalnızca yüzde 0,5 büyümesini bekliyor.

• Alman ekonomisi, geçen yıl yüzde 0,2’lik sınırlı büyümeyle üst üste üçüncü yılı da büyüme kaydedemeden kapatmaktan kıl payı kurtulmuştu.

Alman ekonomisinde tehlike çanları: İhracat endeksi ekside derinleşiyor adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Çin, ivme kaybeden ekonomisini desteklemek ve piyasalara yeniden hareket kazandırmak amacıyla kritik bir para politikası adımına imza attı. Bankalara sağlanan bir yıllık politika kredisi faiz oranı, rekor düşük seviyeye çekilerek ekonomik aktivitenin canlandırılması hedefleniyor.

Orta vadeli borç verme faizlerinde tarihi seviye

Bloomberg News’un konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Çin Merkez Bankası bankalara yönelik sağladığı finansman koşullarını esnetmeye devam ediyor. Orta vadeli borç verme imkanı kapsamında uygulanan faiz oranlarındaki güncel durum şu şekilde şekillendi:

• Mayıs ayında bazı bankaların borçlanma faiz oranı yüzde 1,45 seviyesine kadar geriledi.

• Bu oran, nisan ayında uygulanan yüzde 1,50’lik seviyenin altında kalarak yeni bir rekor olarak kayıtlara geçti.

• Para politikasındaki bu gevşeme eğilimi, ülkenin ocak ayında gerçekleştirdiği 5 baz puanlık faiz indiriminin devamı niteliğini taşıyor.

Piyasaya 600 milyar yuanlık kaynak sağlandı

Merkez Bankası’nın piyasayı fonlamak için sağladığı bu yeni finansman imkanının hacmi de devasa boyutlara ulaştı. Mayıs ayında piyasaya kullandırılan orta vadeli borç verme imkanının toplam tutarı 600 milyar yuan (yaklaşık 88,4 milyar dolar) olarak gerçekleşti.

Öte yandan uzmanlar ve kaynaklar, piyasaya enjekte edilen bu büyük likiditenin tam olarak ne kadarlık bölümünün yüzde 1,45’lik rekor düşük faiz oranından fiyatlandırıldığının henüz netlik kazanmadığını belirtiyor. Pekin yönetiminin attığı bu son adım, zayıflayan iç talebi ve yavaşlayan büyümeyi yeniden ayağa kaldırma konusundaki kararlılığının bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.

Çin, bir yıllık politika kredisi faizini rekor düşük seviyeye indirdi adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası verilerine göre piyasa yeni haftaya bir virgül dört trilyon lira seviyesindeki rezerv büyüklüğü ile başladı. Serbest depo rezervleri ise bir virgül sekiz trilyon lira olarak açıklandı.

Merkez Bankası likidite yönetiminde rezerv seviyelerini güncelledi

Türkiye’nin makroekonomik istikrarı, para politikası hedefleri ve finansal piyasaların sağlıklı işleyişi açısından en kritik kurumsal aktör olan merkez bankası, bankacılık sisteminin günlük likidite dengesini şekillendiren resmi rezerv rakamlarını kamuoyuna duyurmuştur. Açıklanan resmi verilere göre, finansal piyasalar yeni işlem gününe 1 trilyon 397 milyar 525 milyon lira seviyesindeki devasa bir açılış rezervi ile adım atmıştır. Para politikası nakil mekanizmasının etkinliği açısından bankacılık sistemindeki toplam likidite hacmi, gecelik faiz oranlarının politika faizi etrafında dengelenmesi noktasında birincil derecede öneme sahiptir. Rezerv seviyelerinin bu denli yüksek bir montajla güne başlaması, finansal sistem içerisinde fon arzının güçlü seyrettiğine ve bankaların kısa vadeli likidite gereksinimlerini karşılamada herhangi bir zorlukla karşı karşıya kalmadığına işaret etmektedir. Bu durum, para otoritesinin piyasadaki likidite fazlasını sterilize etme noktasında yürüttüğü operasyonel süreçlerin de zeminini oluşturmaktadır. Finansal mimarinin operasyonel dengelerini yansıtan analitik bilanço kalemleri incelendiğinde, bankaların kendi dinamikleri çerçevesinde merkez bankası nezdinde tuttukları fonların büyüklüğü de netlik kazanmıştır. Regülatör kurum tarafından paylaşılan detaylara göre, serbest depo rezervi kalemi 1 trilyon 842 milyar 153 milyon lira olarak tescil edilmiştir. Bankaların zorunlu karşılık yükümlülüklerinin ötesinde, kendi likidite yönetim stratejileri doğrultusunda anlık ve kısa vadeli nakit hareketlerini optimize etmek amacıyla kullandıkları bu alanın trilyon liralık sınırları aşması, piyasadaki toplam fon fazlasının boyutunu açıkça ortaya koymaktadır. Bankacılık sektörü, kredi arzı, mevduat toplama süreçleri ve alternatif yatırım enstrümanları arasındaki dengeyi kurarken serbest depo rezervi imkanını aktif bir şekilde değerlendirmekte, böylece finansal şoklara karşı bağışıklık sistemini en üst düzeyde muhafaza etmektedir. Ekonomi analistleri ve para piyasası uzmanları, açıklanan bu rezerv büyüklüklerinin, makro ihtiyati tedbirler ve sıkı para politikası duruşu ile tam bir uyum sergilediğini belirtmektedir. Likidite fazlasının sistemde kalması, gecelik faiz oranlarının aşağı yönlü baskılanmasına yol açabileceği için, para otoritesi depo alım ihaleleri ve açık piyasa işlemleri vasıtasıyla bu fonları çekmeye devam etmektedir. Gerçekleştirilen bu sterilizasyon hamleleri, parasal genişlemenin enflasyonist etkilerini dizginlemek ve kredi büyümesini kontrol altında tutmak için hayati bir kaldıraç vazifesi görmektedir. 1 trilyon 397 milyar lirayı aşan açılış rezervi, bankaların kendi aralarındaki borç verme iştahını beslerken, serbest depolardaki yüksek tutar ise finansal kurumların risk yönetiminde temkinli ve likit kalmayı tercih ettiklerinin en somut göstergesi olarak finansal raporlardaki yerini almıştır. Para politikasının aktarım mekanizmasını güçlendirmek adına atılan adımlar, bankaların bilanço içi likidite rasyolarını da doğrudan şekillendirmektedir. Bankacılık sisteminde likidite yönetimi süreçleri, sadece günlük nakit akışlarının karşılanması değil, aynı zamanda orta ve uzun vadeli fonlama maliyetlerinin minimize edilmesi stratejisine dayanmaktadır. Gerek kamu bankaları gerekse özel sermayeli finansal kuruluşlar, hazine departmanları vasıtasıyla her sabah bu rezerv verilerini baz alarak günlük fonlama maliyeti simülasyonları yapmaktadır. Rezervlerin yüksek seyretmesi, interbank piyasasında borçlanma maliyetlerinin istikrarlı bir patikada kalmasını sağlayarak reel sektörün finansman kanallarına erişiminde ani fiyatlama şoklarının yaşanmasının önüne geçen koruyucu bir kalkan işlevi görmektedir.

Gelecek döneme ilişkin geçici rezerv tahminleri kamuoyuna duyuruldu

Para piyasalarındaki mevcut likidite durumunun tespit edilmesinin yanı sıra, finansal aktörlerin geleceğe yönelik pozisyon almalarını kolaylaştırmak amacıyla ileriye dönük projeksiyonlar da paylaşılmıştır. Bu kapsamda, 26 Mayıs 2026 tarihi için öngörülen geçici rezerv tutarı sıfır virgül sıfır milyon lira olarak ilan edilmiştir. Bu veri, bir sonraki işlem gününde piyasadaki likidite giriş ve çıkışlarının tam bir dengeye ulaşmasının beklendiğini, sistemde ek bir fon fazlası ya da fon açığı oluşmayacağını öngörmektedir. Kısa vadeli nakit projeksiyonlarında bu tür nötr dengelerin yakalanması, hazine nakit yönetiminin, vergi tahsilat takvimlerinin ve kamu harcamalarının finansal piyasalar üzerindeki dalgalanma yaratıcı etkilerinin minimize edildiğini göstermesi açısından teknik bir başarı olarak değerlendirilmektedir. Ancak daha ileri vadeli projeksiyonlara bakıldığında, piyasayı bir miktar likidite daralmasının beklediği anlaşılmaktadır. Para otoritesinin modelleme sonuçlarına göre, 1 Haziran 2026 tarihi için geçici rezerv miktarı eksi 35 milyar 280 milyon lira olarak hesaplanmıştır. Negatif yönlü bu geçici rezerv tahmini, haziran ayının ilk gününde bankacılık sisteminden kamuya veya farklı kanallara yönelik ciddi bir likidite çıkışının gerçekleşeceğine işaret etmektedir. Finansal takvim incelendiğinde, bu tür periyodik daralmaların genellikle büyük ölçekli vergi ödeme dönemleri, hazine iç borç itfaları veya kurumsal yükümlülüklerin yerine getirilmesi gibi makro nakit hareketlerinden kaynaklandığı bilinmektedir. Piyasanın eksi 35 milyar liranın üzerinde bir rezerv açığı ile karşılaşacak olması, bankaların o tarihe doğru fonlama ihtiyaçlarının artacağını göstermektedir. Gelecek hafta başında yaşanması beklenen bu likidite azalması, proaktif bir likidite yönetimi anlayışını zorunlu kılmaktadır. Finansal sistemin bu geçici açığı sorunsuz bir şekilde atlatabilmesi adına, para otoritesi açık piyasa işlemleri kapsamında repo ihaleleri açarak piyasayı fonlama yoluna gidebilecek ya da serbest depolarda biriken fonların sisteme geri dönmesine izin vererek dengeyi yeniden sağlayacaktır. Bu tür ileriye dönük rezerv tahminlerinin önceden ilan edilmesi, bankaların hazine yönetimlerine erken uyarı sinyali vererek, nakit akış planlarını bu doğrultuda revize etmelerine ve vadeli fonlama enstrümanlarını daha etkin kullanmalarına imkan tanımaktadır. Dolayısıyla, finansal sistemin aktörleri sürpriz maliyet artışlarından korunmuş olmaktadır. Makroekonomik perspektiften bakıldığında, geçici rezerv tahminlerindeki bu dalgalanmalar, para politikasının sıkılık düzeyinin ayarlanmasında da bir gösterge olarak kullanılmaktadır. Eğer sistemdeki daralma kalıcı bir trende dönüşürse, bu durum piyasa faizlerinin yukarı yönlü hareket etmesine neden olabilir. Ancak 35 milyar liralık bu geçici açığın, 1 trilyon 842 milyar liralık muazzam serbest depo rezervi hacmi dikkate alındığında, sistem tarafından son derece rahat bir şekilde absorbe edilebilecek bir büyüklükte olduğu açıktır. Finansal kurumların elinde bulundurduğu yüksek likidite tamponları, bu tür dönemsel nakit çıkışlarının bankaların kredi verme iştahı veya genel mali bünyeleri üzerinde herhangi bir negatif baskı oluşturmasını tamamen engellemektedir. Sonuç olarak, paylaşılan tüm bu veriler Türkiye’deki finansal sistemin likidite tabanının son derece sağlam olduğunu ve geleceğe yönelik risklerin başarıyla yönetildiğini teyit etmektedir.

Merkez Bankası serbest depo rezervini net olarak kamuoyuna duyurdu adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Türkiye’nin serbest bölgeler dahil toplam makine ihracatı yılın ilk dört ayında yüzde 4,5 artışla 9,3 milyar dolara yükseldi. Sektör, küresel pazarlardaki korumacı duvarlara ve finansal kısıtlara rağmen ihracat birim fiyatını artırmayı başardı.

Makine imalat sanayi ihracatında kg başına birim fiyat arttı

Türkiye’nin makroekonomik büyüme hedefleri ve sanayi dönüşüm stratejileri doğrultusunda lokomotif rollerden birini üstlenen makine imalat sanayi, 2026 yılının ilk dört aylık dönemine ilişkin konsolide dış ticaret verilerini kamuoyuyla paylaşmıştır. Makine İhracatçıları Birliği (MAİB) tarafından derlenen resmi verilere göre, geride bırakılan dört aylık zaman diliminde Türkiye’nin serbest bölgeler de dahil olmak üzere gerçekleştirdiği toplam makine ihracatı, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla %4,5 oranında bir artış kaydederek 9,3 milyar dolar seviyesine ulaşmıştır. Küresel çapta imalat sanayilerinde yaşanan durgunluk emarelerine, sıkı para politikalarının getirdiği talep baskılarına ve uluslararası lojistik koridorlarında baş gösteren maliyet artışlarına rağmen elde edilen bu büyüme, Türk makine sektörünün dış pazarlarda sahip olduğu esnek hareket kabiliyetini ve pazar çeşitlendirme başarısını bir kez daha teyit etmiştir. Sektörün bu dönemde sergilediği performans, net döviz girdisi sağlama ve cari açığı dengeleme noktasında ülke ekonomisine 350 milyon dolarlık ek bir katkı olarak yansımıştır. Ortaya çıkan dış ticaret verilerinin satır araları analiz edildiğinde, niteliksel bir dönüşümün ve yapısal bir kabuk değişiminin işaretleri net bir şekilde okunabilmektedir. Yılın ilk dört ayında ihraç edilen toplam makine miktarında (tonaj bazında) %6,7’lik bir gerileme yaşanmış olmasına rağmen, toplam ihracat gelirinin artış göstermesi, birim değerlerdeki ciddi yükselişten kaynaklanmıştır. Veriler, kilogram başına ortalama ihracat fiyatının %12 gibi kayda değer bir oranla yükselerek 8,6 dolara ulaştığını göstermektedir. Bu durum, Türk makine üreticilerinin artık düşük katma değerli, fason veya standart nitelikteki ürünlerden ziyade; mühendislik ağırlıklı, yüksek teknolojili, Ar-Ge yoğunluğu fazla ve katma değeri yüksek sistem ile komponent üretimine yöneldiğini açıkça ortaya koymaktadır. Küresel rekabet ortamında sadece fiyat odaklı değil, kalite, teknoloji ve güvenilirlik odaklı bir pazarlama stratejisinin benimsenmesi, miktar bazındaki düşüşlerin ciro bazında fazlasıyla kompanse edilmesini beraberinde getirmiştir. Kilogram başına düşen değerin 8,6 dolara fırlaması, endüstriyel olgunlaşma sürecinin en somut göstergelerinden biridir. Madalyonun diğer yüzünde yer alan yıllıklandırılmış konsolide verilere bakıldığında ise makine sektörünün uzun vadeli projeksiyonu daha net anlaşılmaktadır. Son 12 aylık dönem dikkate alınarak hesaplanan yıllıklandırılmış konsolide makine ihracatı %1,3 oranında sınırlı bir artışla 29,1 milyar dolar seviyesine oturmuştur. Buna karşılık, aynı dönemde gerçekleşen makine ithalatı, önceki 12 aylık periyoda göre %8,2 gibi yüksek bir hızla tırmanarak 47,2 milyar dolara yükselmiştir. İthalattaki bu belirgin yükseliş, yurt içi imalat sanayinin teknolojik yenilenme, kapasite artırımı ve dijital dönüşüm yatırımları kapsamında yabancı menşeli makinelere olan talebinin sürdüğünü göstermektedir. Ancak yerli üreticinin iç pazardaki payını koruyabilmesi ve ithalat bağımlılığının azaltılabilmesi adına, yerli makine kullanımını teşvik edecek koruyucu ve destekleyici mekanizmaların ne denli hayati olduğu bu dış ticaret dengesi tablosunda kendisini bir kez daha hatırlatmaktadır. Pazar bazlı dağılım incelendiğinde, Türkiye’nin geleneksel ve en büyük ticari ortağı olan Almanya’nın zirvedeki yerini koruduğu görülmektedir. Yılın ilk dört ayında Almanya’ya yapılan makine satışları %14,1 oranında güçlü bir artış göstererek 1,1 milyar dolar sınırına ulaşmıştır. Avrupa’nın endüstriyel kalbi konumundaki Almanya’da yaşanan yapısal zorluklara rağmen bu pazarda elde edilen başarı, Türk makine sektörünün Alman tedarik zincirleri içerisindeki vazgeçilmez yerini tescillemiştir. Dönemin en çarpıcı gelişmesi ise Amerika Birleşik Devletleri (ABD) pazarında yaşanmıştır. ABD’ye gerçekleştirilen makine ihracatı %39,5 gibi rekor bir büyüme oranı yakalayarak 767 milyon dolara fırlamıştır. Atlantik ötesi ticarette sağlanan bu devasa ivme, Türk firmalarının Amerikan standartlarına, sertifikasyon süreçlerine ve yüksek kalite beklentilerine tam uyum sağladığını kanıtlamaktadır. İtalya ise %12,7’lik artış ve 442 milyon dolarlık hacimle üçüncü sıradaki yerini sağlamlaştırmıştır. Buna karşın, jeopolitik gerilimlerin ve bölgesel istikrarsızlıkların gölgesindeki Irak, Rusya ve Polonya, bu dönemde en çok daralma gösteren büyük pazarlar olarak kayıtlara geçmiş ve pazar çeşitlendirmenin önemini bir kez daha anımsatmıştır. Alt sektörlerin performans grafiği incelendiğinde, ürün grupları arasındaki ayrışma net bir biçimde gözlenmektedir. En fazla ihracat geliri elde edilen ürün grubu, %6,4’lük istikrarlı bir artış grafiği çizen içten yanmalı motorlar ve aksamları olmuş, bu kalem tek başına 867 milyon dolarlık bir büyüklüğe ulaşmıştır. Otomotiv ve ağır sanayinin temel girdilerinden olan bu alt sektörü, 629 milyon dolar tutarındaki hacmiyle inşaat ve madencilik makineleri ile 530 milyon dolarlık payıyla pompa ve kompresörler sektörü takip etmiştir. Dönemin oransal olarak en büyük sıçramasını ise %40,1’lik olağanüstü bir büyüme performansı gösteren türbinler, turbojetler ve hidrolik silindirler alt sektörü gerçekleştirmiştir. Bu gruptaki hızlı yükseliş, havacılık, savunma sanayii ve yenilenebilir enerji projelerinde Türk makine bileşenlerine yönelik küresel talebin yoğunlaştığına işaret etmektedir. Öte yandan, küresel tüketim eğilimlerindeki değişimler ve tekstil/konfeksiyon sektörlerindeki daralmanın yansıması olarak, deri işleme makineleri ihracatı %52,2 oranında sert bir düşüş yaşayarak dönemin en çok kan kaybeden alt sektörü olmuştur.

Küresel jeopolitik risklerin sanayi ve tedarik zincirine etkisi

Uluslararası arenada ticaret savaşlarının korumacı duvarlara dönüştüğü, ulusal güvenlik kaygılarının ekonomik rasyonalitenin önüne geçtiği ve jeopolitik güç rekabetinin tedarik hatlarını parçaladığı son derece karmaşık bir küresel konjonktürden geçilmektedir. Yaşanan bu küresel gelişmeleri ve endüstriyel ekosisteme yansımalarını derinlemesine analiz eden Makine İhracatçıları Birliği Başkanı Sevda Kayhan Yılmaz, küresel makroekonomik görünümün sanayiciler üzerinde yarattığı baskıyı şu sözlerle ifade etmiştir: “Ukrayna-Rusya Savaşı nedeniyle enerji tedarikinde uzun süredir ek maliyetlere katlanan Avrupa, küresel enerji hatlarının Hürmüz Boğazı’nda kilitlenmesi nedeniyle şimdiden 25 milyar euro daha ilave enerji maliyeti ile karşı karşıya. Çözüm sağlayacak altyapı yatırımlarının uzun yıllar alacağı bu enerji türbülansının ortasında, Almanya milli gelirinin %3,1’ini savunma harcamalarına ayırarak bütçesini askeri modernizasyon hamlesine dönüştürmeye çalışıyor. Yatırımların odağının değiştiği bu tabloda; makine sanayiimizin yüksek teknoloji üreten mevcut hatlarının, savunma sanayiinin özel regülasyon ve sertifikasyon gereksinimleriyle tam uyumlu bir entegrasyon sürecinden geçmesi gerekiyor. Ancak bu dönüşüm, son dönemde ABD ve Çin arasında tekrar tırmanan ve küresel tedarik zincirlerini istikrarsızlaştıran teknoloji savaşlarının gölgesinde, her adımın bir diğer aktörün çıkarlarıyla çarpıştığı karmaşık bir labirentte ilerlemeyi gerektiriyor.” Yılmaz’ın dikkat çektiği üzere, Avrupa kıtasının ve özellikle de Türk makine sektörünün ana ihracat üssü olan Kuzey Avrupa ülkelerinin karşı karşıya kaldığı enerji maliyeti şokları, sanayi üretiminin rekabetçiliğini doğrudan tehdit etmektedir. Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz gibi kritik deniz ticareti geçiş noktalarında yaşanan tıkanıklıklar, lojistik sürelerini uzatmakla kalmayıp, navlun fiyatlarını ve dolaylı olarak enerji faturalarını yukarı çekmektedir. Avrupa sanayisi bu ek maliyet yüklerini yönetmeye çalışırken, yatırım bütçelerinin rotasını da sivil endüstrilerden savunma ve güvenlik harcamalarına doğru kırmak zorunda kalmaktadır. Almanya’nın bütçe yapısında gerçekleştirdiği ve milli gelirinin %3,1’ine tekabül eden devasa askeri modernizasyon hamlesi, makine üreticileri için hem büyük bir meydan okuma hem de yeni bir pazar fırsatı anlamına gelmektedir. Türk makine üreticilerinin bu yeni dönemde ayakta kalabilmesi ve pay alabilmesi, üretim hatlarını savunma sanayisinin katı standartlarına, siber güvenlik protokollerine ve yüksek hassasiyetli askeri normlara adapte edebilme hızına bağlı olacaktır. Küresel ölçekte yaşanan bu çıkar çatışmaları ve korumacılık eğilimleri karşısında, Türkiye’nin tek taraflı bir bağımlılık yerine tüm küresel aktörlerle yapıcı ve çok boyutlu ilişkiler geliştiren, proaktif bir dış ticaret diplomasisi izlemesi hayati bir zorunluluk haline gelmiştir. Batı dünyasının dijitalleşme, veri güvenliği, siber güvenlik altyapıları ve Avrupa Yeşil Mutabakatı kapsamında devreye aldığı düşük karbon odaklı yeni nesil korumacı gümrük duvarları (SKDM) piyasaya giriş şartlarını zorlaştırmaktadır. Diğer tarafta ise Doğu Bloku’nun, özellikle Çin ve çevre ülkelerinin sahip olduğu ucuz hammadde, devlet sübvansiyonlu lojistik ve kitlesel üretim maliyeti avantajları küresel pazarlarda yoğun bir fiyat baskısı oluşturmaktadır. Türk makine üreticileri, bu iki farklı kutbun yarattığı sıkışma alanında, her iki tarafın da regülasyonlarına uyum sağlayabilen, yüksek kaliteli, esnek ve zamanında teslimat yapabilen güvenilir bir liman olarak konumlanmayı hedeflemektedir. Dünyanın farklı coğrafyalarında düzenlenen ticaret heyetleri ve uluslararası fuarlarda sahada aktif olarak yer alınması, bu çoklu ittifak döneminde Türk makinesinin marka algısını ve pazar payını korumanın en etkili yolu olarak öne çıkmaktadır.

Sanayicinin finansal piyasalardaki teknik tıkanıklık beklentisi

Yurt içi piyasalarda ise sanayicilerin ve ihracatçıların küresel rekabet gücü seviyesini muhafaza edebilmeleri, sadece üretim kalitesine değil, aynı zamanda bu üretimi finanse edecek finansal mimarinin etkinliğine bağlıdır. Son dönemde ekonomi yönetimi tarafından devreye alınan Yatırım Teşvik Paketi kapsamında imalat sanayine yönelik öngörülen kurumlar vergisi indirimleri ve mali kolaylıklar, yüksek girdi maliyetleri altında ezilen üreticiler tarafından memnuniyetle karşılanmıştır. Bu tür mali destekler, yerli tedarik zincirinin bütünlüğünü korumak, istihdamı sürdürmek ve firmaların küresel pazarlarda talep edilen yeşil ve dijital dönüşüm yatırımlarını finanse edebilmeleri açısından stratejik birer kaldıraç vazifesi görmektedir. Ancak vergi düzenlemelerinin ve teşviklerin sahada tam anlamıyla karşılık bulabilmesi ve kalıcı bir ekonomik ivmeye dönüşebilmesi için finansal piyasalarda ve bankacılık sisteminde yaşanan teknik tıkanıklıkların ivedilikle çözülmesi gerekmektedir. Sıkı para politikası adımları ve makro ihtiyati tedbirler kapsamında bankacılık sektörüne getirilen kredi büyüme sınırlandırmaları, ticari kredi faizlerinin aşırı yükselmesine ve en önemlisi kredi arzının daralmasına yol açmıştır. Özellikle yabancı para (YP) cinsi kredi kullanımına yönelik getirilen katı kısıtlamalar ve bu işlemler esnasında ortaya çıkan yüksek komisyon maliyetleri, ihracat gerçekleştiren firmaların en temel finansal korunma mekanizması olan “doğal hedge” (yabancı para cinsi borçlanarak yabancı para cinsi gelirle riski dengeleme) imkanını büyük ölçüde ortadan kaldırmaktadır. Gelirleri döviz cinsi olan ancak üretim girdilerini sağlamak için ihtiyaç duyduğu finansmanı döviz cinsinden uygun maliyetle bulamayan ihracatçı, yüksek TL kredi maliyetleri ile kur riskine açık hale gelmektedir. Finansal piyasalardaki bu teknik daralmanın yarattığı risklere işaret eden Sevda Kayhan Yılmaz, finansman kanallarına erişimde yaşanan zorlukları ve çözüm beklentilerini şu sözlerle aktarmıştır: “Yatırım Teşvik Paketi ile gündeme gelen kurumlar vergisi indirimini, imalatçı sektörler üzerindeki yükleri hafifletmek üzere stratejik bir adım olarak destekliyoruz. Bu düzenleme, hem yerli tedarik zincirini korumak hem de firmalarımızın küresel pazardaki dönüşüm süreçlerini finanse edebilmek açısından önemli. Finansal piyasalardaki teknik tıkanıklıkların giderilmesi, bu adımın kalıcı bir etkiye dönüşmesine büyük katkı sağlar. Yabancı para kredi kullanım kısıtıyla daralan kredi arzı ve yüksek komisyon maliyetleri, ihracatçının en temel savunma mekanizması olan doğal hedge imkânını elinden alarak finansal riskleri artırıyor. TL kredilerdeki istisnaların yabancı para kredilerde sadece İGE kapsamıyla sınırlandırılması da uluslararası fonlara ve döviz cinsi kaynaklara erişimi zorlaştırıyor. Finansal enstrümanların, vergi indirimlerinden kredi piyasasına kadar bir bütün olarak kurgulanacağına ve Orta Doğu’daki gelişmeler neticelendiğinde sanayicinin ihtiyaç duyduğu finansman kanallarının daha açık tutulacağına inanıyoruz.” Yılmaz’ın da önemle vurguladığı üzere, Türk lirası cinsi kredilerde uygulanan bazı muafiyet ve istisnaların, yabancı para cinsi krediler söz konusu olduğunda yalnızca İhracatı Geliştirme A.Ş. (İGE) kefaleti ve kapsamı ile sınırlandırılması, orta ve büyük ölçekli sanayi kuruluşlarının uluslararası finansman fonlarına, sendikasyon kredilerine ve çok uluslu bankaların döviz cinsi kaynaklarına erişimini zorlaştırmaktadır. Küresel pazarlardaki rakipleri çok düşük faiz oranları ve uzun vadeli finansman enstrümanları ile yatırımlarını finanse ederken, Türk ihracatçısının finansmana erişimde bürokratik ve teknik engellerle karşılaşması, fiyatlama stratejilerinde elini zayıflatmaktadır. Sektör temsilcileri, para otoritesi ve regülatör kurumlar tarafından atılacak adımlarla, vergi politikasından kredi genişlemesine kadar tüm finansal enstrümanların bütüncül bir makroekonomik tasarım içinde kurgulanmasını talep etmektedir. Bölgesel jeopolitik risklerin ve Orta Doğu eksenli gerilimlerin durulmasıyla birlikte, sermaye piyasalarının rahatlaması ve sanayicinin ihtiyaç duyduğu seçici finansman kanallarının ardına kadar açılması, üretimin sürdürülebilirliği açısından kritik bir dönüm noktası olacaktır.

Sürdürülebilir yatırım zemini ve seçici kaynak tahsisinin önemi

Makroekonomik dengelenme sürecinde sanayide gözlenen kapasite kullanım oranlarındaki düşüşleri veya devam eden teknolojik yenilenme ve makine yatırımlarını birer “kaynak israfı” veya “atıl kapasite oluşumu” olarak yorumlayan bazı finansal analizler, madalyonun diğer yüzündeki mikroekonomik gerçekleri ve sanayinin yapısal dinamiklerini gözden kaçırmaktadır. Reel sektörün ve sanayicinin birincil önceliği hiçbir zaman kısa vadeli kâr maksimizasyonu olmamıştır; asıl hedef, küresel rakiplerle teknolojik anlamda başa çıkabilecek, verimliliği artıracak ve şirketin geleceğini güvence altına alacak sürdürülebilir bir yatırım zeminine ve üretim altyapısına kavuşmaktır. Üretim tesislerindeki kapasite kullanım oranlarının dönemsel olarak düşük seyretmesi, firmaların verimsizliğinden değil, dünya genelinde baş gösteren makroekonomik uyumsuzluklardan, talep şoklarından ve küresel pazar daralmalarından kaynaklanmaktadır. Sanayideki yatırım kararlılığının ve kaynakların doğru yönetilmesinin önemine değinen MAİB Başkanı Sevda Kayhan Yılmaz, sözlerini şu kritik tespitlerle noktalamıştır: “Sanayicinin asıl önceliği kâr maksimizasyonu değil, rakipleriyle teknolojik olarak başa çıkabileceği sürdürülebilir bir yatırım zeminine kavuşmaktır. Üretim tesislerindeki kapasite kullanım oranlarının düşük kalmasını, dünya genelinde artan makroekonomik uyumsuzlukla ilgili görmek gerekiyor. Yurt içi tarafında da kurun enflasyonun altında seyretmesi nedeniyle sanayi gelirlerinin maliyetlerin altında seyrettiği uzun bir süreç yaşandı. İhracatçıyı dış rekabette dezavantajlı hale getiren ve artık sonuna geldiğimize inandığımız bu uyumsuzluk, ithalatı cazip kılarak yerli üreticiyi iç pazarda ana tedarikçi olma özelliğini kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya bıraktı. Kısacası yatırımların henüz beklenen verimliliğe ulaşamamasının nedenini siyasi ve jeopolitik belirsizliklerin artırdığı küresel istikrarsızlıkta ve rekabetçilikte yaşanan geçici yıpranmada aramak gerekir. Finansal piyasalardaki teknik tıkanıklıkların giderilmesi ve kaynakların teknoloji geliştiren stratejik sektörlere seçici şekilde yönlendirilmesi, Türkiye ekonomisini hızlı bir şekilde canlandıracaktır. Sanayideki mevcut kapasite ve potansiyelin bütüncül bir stratejiyle yüksek verimliliğe dönüştürülmesi, cari açık ve enflasyonla mücadelede yine en güçlü silahımız olacaktır.” Yılmaz’ın işaret ettiği yerel piyasadaki en büyük makroekonomik dengesizliklerden biri, döviz kurunun seyri ile yurt içi enflasyon dinamikleri arasında yaşanan uyumsuzluktur. Uzun bir süredir döviz kurunun yurt içi enflasyon oranlarının altında kalması, sanayicinin başta işçilik, enerji, hammadde ve lojistik olmak üzere tüm yerli üretim maliyetlerinin döviz bazında fahiş miktarda yükselmesine neden olmuştur. Maliyetleri enflasyon hızıyla artarken, ihraç gelirleri baskılanan döviz kuru nedeniyle aynı oranda artmayan üretici, dış pazarlarda rakiplerine karşı fiyat avantajını kaybetme riskiyle yüz yüze kalmıştır. İhracatçıyı dış rekabette ciddi ölçüde dezavantajlı duruma düşüren bu kur-enflasyon makası, madalyonun diğer yüzünde ithalatı yerli üretime kıyasla çok daha cazip ve ucuz hale getirmiştir. Bu durum, yurt içindeki imalatçı sektörlerin kendi evlerinde, yani iç pazarda ana tedarikçi olma vasıflarını kaybetme ve pazar paylarını ithal ürünlere kaptırma tehlikesini doğurmuştur. Dolayısıyla, yatırımların henüz arzulanan makro verimlilik ve ciro seviyelerine ulaşamamış olmasının temel nedeni firmaların operasyonel hataları değil, siyasi, jeopolitik ve finansal belirsizliklerin tetiklediği bu makroekonomik iklimdir. Bu operasyonel ve finansal çıkmazdan kurtulmanın yolu, finansal piyasalardaki likidite ve kredi tıkanıklıklarının süratle ortadan kaldırılması ve kıt olan ekonomik kaynakların, katma değer üreten, yüksek teknoloji geliştiren ve ihracat potansiyeli yüksek olan stratejik sektörlere seçici ve güdümlü bir yaklaşımla yönlendirilmesidir. Toptancı bir yaklaşımla tüm kredileri kısmak yerine, imalat sanayini ve özellikle makine imalat sanayi gibi çarpan etkisi yüksek olan lokomotif alanları pozitif ayrımcılığa tabi tutan bir kredi tahsis politikası benimsenmelidir. Türkiye ekonomisinin elinde bulundurduğu mevcut endüstriyel kapasitenin, nitelikli insan kaynağının ve modern üretim altyapısının, devletin tüm kurumlarıyla birlikte kurgulayacağı bütüncül ve tutarlı bir sanayi stratejisiyle yüksek verimliliğe dönüştürülmesi gerekmektedir. Sanayinin çarklarının yüksek verimlilikle dönmesi, yapısal ithalat bağımlılığını azaltarak cari açığın kalıcı olarak kapatılmasını sağlayacak ve arz yönlü üretim artışı vesilesiyle enflasyonla mücadelede ekonomi yönetiminin elindeki en güçlü, en dayanıklı silah olmaya devam edecektir.

Makine ihracatı yılın ilk dört ayında 9,3 milyar dolara ulaştı adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, 22 Mayıs 2026 tarihinde gerçekleştirilen 2 milyar 428 milyon dolarlık dış satımla Cumhuriyet tarihinin günlük ihracat rekorunun yenilendiğini ve küresel ticaretteki etkinliğin arttığını duyurdu.

Günlük dış satım rakamlarında tarihi bir zirve yakalandı

Türkiye ekonomisi, küresel ticaret ağlarındaki stratejik konumunu ve üretim kabiliyetini her geçen gün artırarak makroekonomik hedefleri doğrultusunda ilerlemeyi sürdürmektedir. Ticaret Bakanı Ömer Bolat tarafından yapılan resmi açıklamaya göre, 22 Mayıs 2026 Cuma günü gerçekleştirilen 2 milyar 428 milyon dolarlık dış satım hacmiyle, Cumhuriyet tarihinin tüm zamanların en yüksek günlük ihracat seviyesine ulaşılmıştır. Bu veri, Türkiye’nin endüstriyel üretim gücünün, esnek ve dinamik tedarik zinciri yapısının ve ihracatçıların uluslararası pazarlardaki rekabetçi kaslarının ulaştığı boyutu somut bir şekilde gözler önüne sermektedir. Küresel ekonomide talep daralmalarının ve jeopolitik risklerin konuşulduğu bir konjonktürde, tek bir günde elde edilen bu hacim, Türk ekonomisinin dış ticaret dengesi ve cari işlemler hesabı açısından son derece kritik bir girdi olarak kayıtlara geçmiştir.

Bakan Bolat, yaptığı yazılı açıklamada, Türkiye’nin yatırım, üretim, istihdam ve ihracat odaklı büyüme vizyonu doğrultusunda yeni bir tarihi başarıya daha imza attığını kararlılıkla vurgulamıştır. Hafta kapanışında elde edilen bu yüksek performansın, ülkenin ekonomik aktörleri ve iş dünyası için büyük bir motivasyon kaynağı olduğunu ifade eden Bolat, şu değerlendirmelerde bulunmuştur: “22 Mayıs 2026 Cuma günü gerçekleştirilen 2 milyar 428 milyon dolarlık ihracat ile Cumhuriyet tarihimizin günlük ihracat rekoru bir kez daha yenilenmiştir. Kurban Bayramı’na, yeni günlük ihracat rekoru sevinci ile giriyoruz. Elde edilen bu tarihi başarı, ülkemizin güçlü üretim kapasitesinin, dinamik özel sektör yapısının, ihracatçılarımızın küresel pazarlardaki rekabet gücünün ve Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın güçlü liderliği ve Türkiye Yüzyılı vizyonu doğrultusunda, hükümetlerimizce 23 yıldan bu yana yürütülen ihracat odaklı politikaların somut bir neticesidir”

Ekonomi yönetiminin uzun vadeli projeksiyonları incelendiğinde, günlük bazda yakalanan bu ivmenin tesadüfi olmadığı, aksine sanayi altyapısına yapılan yatırımların, organize sanayi bölgelerinin genişletilmesinin ve lojistik koridorların etkin bir şekilde kullanılmasının doğrudan bir sonucu olduğu görülmektedir. Özellikle imalat sanayinin alt sektörlerinde yaşanan teknolojik dönüşüm, otomasyon süreçlerinin yaygınlaşması ve yüksek kapasite kullanım oranları, dış pazarlardan gelen yoğun siparişlerin kısa sürede ve yüksek kalite standartlarında karşılanmasını mümkün kılmıştır. 2 milyar 428 milyon dolarlık bu rekor hacim, sadece geleneksel pazarlar olan Avrupa Birliği ülkelerine yapılan sevkiyatları değil, aynı zamanda Ticaret Bakanlığı’nın uzun süredir üzerinde çalıştığı “Uzak Ülkeler Stratejisi” kapsamında Asya-Pasifik, Amerika ve Afrika kıtalarına yönelik gerçekleştirilen yüksek katma değerli ürün teslimatlarını da içermektedir.

Mali piyasalar ve ekonomi analistleri, günlük dış ticaret verilerindeki bu sıçramanın makroekonomik istikrar üzerindeki çarpan etkilerine dikkat çekmektedir. Tek bir iş gününde sağlanan bu döviz girdisi, merkez bankası rezervlerinin tahkim edilmesi, döviz kuru üzerindeki oynaklığın azaltılması ve ülke risk priminin (CDS) gerilemesi noktasında kaldıraç görevi üstlenmektedir. Türkiye’nin küresel tedarik zincirlerindeki güvenilir liman imajı, bu rekorla birlikte uluslararası finans çevrelerinde ve tedarikçiler nezdinde bir kez daha tescillenmiştir. Sanayicilerin ham madde tedarikinden yarı mamul üretimine, lojistik operasyonlardan gümrükleme süreçlerine kadar sergilediği entegrasyon başarısı, makroekonomik büyüme oranlarının kalitesini ve sürdürülebilirliğini de doğrudan destekleyen en temel unsurlardan biri haline gelmiştir.

Küresel pazarlarda rekabet gücü artıran yapısal destekler

Türkiye’nin dış ticaret tarihindeki gelişim evreleri incelendiğinde, kaydedilen mesafenin büyüklüğü çok daha net bir şekilde anlaşılmaktadır. Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Türkiye’nin ihracatta yıllar içinde istikrarlı ve kararlı bir yükseliş grafiği sergilediğini belirterek geçmiş dönüm noktalarını hatırlatmıştır. Bakan Bolat, Türkiye’nin 1973 yılında ilk kez yıllık bazda 1 milyar dolar ihracat sınırını aştığını, bundan on dört yıl sonra, yani 1987 yılında ise ilk kez aylık bazda 1 milyar dolarlık dış satım seviyesine ulaşabildiğini ifade etmiştir. Geçmişte bir yılda ya da bir ayda yakalanan 1 milyar dolarlık eşiklerin, bugün gelinen noktada tek bir günde 2 milyar 428 milyon dolar seviyesine ulaşılarak geride bırakılması, Türkiye’nin endüstriyel kapasitesinin ve ekonomik ölçeğinin geçirdiği devasa kabuk değişimini kronolojik olarak kanıtlamaktadır.

Bu devasa hacimsel büyümenin arkasında, Ticaret Bakanlığı tarafından uygulamaya konulan ve ihracatçıların finansal ve operasyonel yüklerini hafifletmeyi amaçlayan çok katmanlı destek mekanizmaları yer almaktadır. Bakanlık; şirketlerin küresel pazarlara giriş faaliyetlerinden uluslararası fuar katılımlarına, küresel markalaşma projelerinden Turquality programlarına kadar geniş bir yelpazede teşvikler sunmaktadır. Özellikle yüksek teknoloji ve orta-yüksek teknoloji odaklı üretim yapan firmaların ihracat süreçleri, pozitif ayrımcılık gözetilerek desteklenmektedir. Finansmana erişim kanallarının çeşitlendirilmesi amacıyla Türk Eximbank ve İhracatı Geliştirme A.Ş. (İGE) iş birliğiyle devreye alınan kefalet ve kredi paketleri, ihracatçıların teminat sorunlarını çözerek serbest nakit akışlarını üretime yönlendirmelerine imkan tanımıştır.

Lojistik altyapının güçlendirilmesi de bu süreçte en az finansal teşvikler kadar hayati bir rol oynamıştır. Türkiye’nin üç kıtanın kesişim noktasında yer alan coğrafi avantajı, modern liman yatırımları, optimize edilmiş demiryolu entegrasyonları ve uluslararası otoyol ağları ile desteklenmiştir. Ticaret Bakanlığı’nın yurt dışı lojistik merkezleri stratejisi, Türk ürünlerinin hedef pazarlardaki dağıtım sürelerini minimize ederek “tam zamanında teslimat” (just-in-time) prensibiyle çalışan küresel devlerin Türkiye’yi birincil tedarikçi olarak seçmesini sağlamıştır. Dijital gümrük uygulamaları, kağıtsız ticaret süreçleri ve yeşil koridor hatları sayesinde gümrük kapılarında yaşanan zaman kayıpları en aza indirilmiş, bu da 22 Mayıs günü kırılan tarihi rekorda lojistik sektörünün ne denli büyük bir pay sahibi olduğunu açıkça ortaya koymuştur.

Bakan Bolat, yüksek katma değerli ihracatın desteklenmesi hususunda yürütülen politikaların meyvelerini verdiğini belirterek, Türkiye’nin bugün günlük 2 milyar 428 milyon dolarlık ihracatı gerçekleştirebilen son derece dayanıklı, şoklara karşı bağışıklık kazanmış bir ekonomik yapıya ulaştığını kaydetmiştir. Küresel ticarette korumacılık duvarlarının yükseldiği, gümrük vergilerinin yeniden müzakere edildiği ve ticaret savaşlarının form değiştirdiği bir dönemde, Türk ihraç ürünlerinin pazar çeşitliliğini artırması ve geleneksel pazarlardaki payını koruması, uygulanan stratejik dış ticaret politikalarının doğruluğunu teyit etmektedir. Bakanlık, pazar araştırmaları ve yapay zeka destekli hedef pazar tespit analizleri ile ihracatçıların önüne yeni ticaret rotaları açmaya devam etmektedir.

Üretim kapasitesinin artırılması ve makroekonomik etkiler

Elde edilen günlük ihracat rekoru, Türkiye genelindeki tüm üretim çarklarının, en küçük esnaftan en büyük sanayi tesisine kadar uzanan geniş bir ekosistemin senkronize bir şekilde çalışmasının bir sonucudur. Bakan Bolat, bu başarıda emeği geçen tüm paydaşlara ayrı ayrı teşekkürlerini ileterek, bu sürecin toplumsal ve ekonomik tabanına dikkat çekmiştir. Yazılı açıklamada, üretimin gizli kahramanlarına değinen Bolat, şu ifadeleri kullanmıştır: “Cumhuriyet tarihimizin günlük ihracat rekorunun yenilenmesinde emeği bulunan tüm ihracatçılarımıza, üreticilerimize, sanayicilerimize, KOBİ’lerimize, çiftçilerimize, esnaflarımıza, lojistik ulaştırma sektörümüze, Bakanlık çalışanlarımıza çok teşekkür ediyor, bu tarihi başarı dolayısıyla kendilerini gönülden tebrik ediyoruz. Türkiye Yüzyılı vizyonu doğrultusunda üreten, büyüyen, istihdam oluşturan ve dünyaya daha güçlü şekilde açılan Türkiye için çalışmalarımızı azim ve kararlılıkla sürdüreceğiz”

Makroekonomik denge açısından bakıldığında, ihracattaki bu niteliksel ve niceliksel artış, istihdam piyasalarını doğrudan besleyen en dinamik unsurdur. İhracata çalışan fabrikaların sipariş defterlerinin dolması, ek istihdam ihtiyacı doğurmakta, bu da işsizlik oranlarının gerilemesine ve hanehalkı gelirlerinin artmasına katkı sağlamaktadır. Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin (KOBİ) ihracattaki payının artırılması yönündeki devlet politikaları, Anadolu’daki üretim merkezlerinin kalkınmasını hızlandırmış ve sanayinin ülke sathına dengeli bir şekilde yayılmasını tetiklemiştir. Tarım sektöründe faaliyet gösteren çiftçilerin ve esnafların da küresel tedarik zincirlerine entegre edilmesi, yerel üretimin uluslararası standartlara kavuşmasını ve markalaşma bilincinin tabana yayılmasını beraberinde getirmiştir.

Sanayi sektörünün yapısal dönüşümü, Ar-Ge harcamalarının payının millî gelir içerisindeki artışı ve teknoparkların devreye girmesi, ihraç edilen ürünlerin kilogram başına düşen katma değerini yukarı taşımaktadır. Türkiye, yalnızca fason üretim yapan bir ülke konumundan çıkarak, kendi tasarımı, patenti ve teknolojisi olan ürünleri dünya pazarlarına ihraç eden bir aktör haline gelmiştir. Savunma sanayi, otomotiv, beyaz eşya, tekstil ve kimya gibi lokomotif sektörlerin küresel ligde elde ettiği pazar payları, tek bir günde milyar dolarlık hacimlerin aşılabilmesinin temel yakıtı olmuştur. Bu endüstriyel dönüşüm, dış ticaret açığının kalıcı olarak kapatılması ve ekonomik büyümenin dış finansmana olan bağımlılığının azaltılması vizyonunun en önemli sac ayağıdır.

Geleceğe yönelik ihracat stratejileri ve pazar hedefleri

Önümüzdeki dönemde Türkiye’nin dış ticaret stratejisi, yakalanan bu tarihi rekorların kalıcı hale getirilmesi ve aylık, yıllık bazda yeni zirvelerin test edilmesi üzerine kuruludur. Ticaret Bakanlığı, küresel ekonomideki yeşil dönüşüm ve dijitalleşme trendlerini yakından takip ederek, Türk ihracatçısını Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) gibi yeni regülasyonlara hazırlamaktadır. Sürdürülebilir ve doğaya saygılı üretim modellerinin benimsenmesi, Türk ürünlerinin gelecekte de uluslararası pazarlarda tercih edilirlik oranını yüksek tutacaktır. Bakanlık tarafından yürütülen yeşil mutabakat uyum projeleri ve e-ihracat destekleri, firmaların dijital pazaryerlerinde daha etkin bir şekilde rol almasını ve mikro ihracat kanallarıyla dünya genelindeki nihai tüketicilere doğrudan ulaşmasını kolaylaştırmaktadır.

Küresel ticaretteki ağırlığını her geçen yıl artıran Türkiye, ikili ticaret anlaşmaları, serbest ticaret sözleşmelerinin güncellenmesi ve tercihli ticaret düzenlemeleri ile hukuki altyapısını da tahkim etmektedir. “Türkiye Yüzyılı” olarak adlandırılan bu yeni vizyonel dönem, ülkenin sadece bir üretim üssü değil, aynı zamanda bölgesel bir ticaret, lojistik ve yönetim merkezi olmasını hedeflemektedir. Yatırım ortamının iyileştirilmesi ve yabancı sermayeli üretim tesislerinin ülkeye çekilmesi, ihracat portföyünün daha da çeşitlenmesine katkı sağlayacaktır. Bakan Bolat’ın da belirttiği üzere, azim ve kararlılıkla sürdürülen çalışmalar, Türkiye’nin küresel ticaret pastasından aldığı payı %1 seviyesinin üzerine kalıcı olarak çıkarma ve dünyanın en büyük ilk 10 ihracatçı ülkesi arasına girme ülküsünü beslemektedir.

22 Mayıs 2026’da kaydedilen 2 milyar 428 milyon dolarlık günlük ihracat performansı, Türkiye’nin iktisadi yürüyüşünde çok önemli bir kilometre taşı olarak tarihe geçmiştir. Finansal sürdürülebilirlik, üretimde yerlilik oranlarının artırılması ve yüksek teknoloji odaklı stratejik hamleler, Türk ekonomisinin önümüzdeki yıllarda da benzer rekorlarla adından söz ettirmesini sağlayacaktır. Kamu ve özel sektörün sergilediği bu eş güdüm ve ortak akıl, küresel ekonomik dalgalanmalara karşı en büyük koruma kalkanı olmaya devam edecek ve Türkiye’nin küresel değer zincirlerindeki vazgeçilmez rolünü daha da perçinleyecektir.

Cumhuriyet tarihinin en yüksek günlük ihracat rakamı kaydedildi adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

EPDK, dört doğalgaz şirketinin perakende satış tarifelerini revize etti. Kurum ayrıca motorin teknik kriterleri, lisanssız elektrik üretim bedelleri ve piyasa şeffaflık yönetmeliğinin yürürlük tarihlerinde kritik değişikliklere gitti.

Dört kentteki doğalgaz şirketinin perakende satış tarifesi yenilendi

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, Türkiye genelinde enerji piyasalarının istikrarını, sürdürülebilirliğini ve mali dengesini korumak amacıyla kritik düzenleme adımlarına devam etmektedir. Bu doğrultuda Kurum, doğalgaz dağıtım sektöründe faaliyet gösteren dört önemli şirketin üçüncü tarife uygulama dönemine ilişkin mali parametrelerini yeniden masaya yatırmıştır. Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren yeni kurul kararları uyarınca, Samgaz Doğalgaz Dağıtım A.Ş., Enerya Konya Gaz Dağıtım A.Ş., Enerya Denizli Gaz Dağıtım A.Ş. ve Torosgaz Isparta Burdur Doğalgaz Dağıtım A.Ş.’nin 2022-2026 yıllarını kapsayan döneme ait perakende satış tarifeleri resmi olarak revize edilmiştir. Bu revizyon, makroekonomik göstergelerdeki değişimler, şebeke yatırım harcamaları ve tüketim projeksiyonları dikkate alınarak gerçekleştirilmiştir.

Doğalgaz dağıtım sektöründe tarife dönemleri, şirketlerin operasyonel kabiliyetlerini sürdürebilmeleri ve abonelerine kesintisiz hizmet sunabilmeleri açısından büyük önem taşımaktadır. EPDK tarafından yapılan bu yeni hamle ile bahsi geçen dört şirketin sistem kullanım bedelleri, tarife uygulama dönemi hesaplamaları ve geçmiş dönemlere ait gelir farkı sonrası ortaya çıkan gelir gereksinimleri en ince ayrıntısına kadar yeniden hesaplanmıştır. Enerji ekonomisi perspektifinden bakıldığında, sistem kullanım bedellerinin revizyonu, doğrudan nihai tüketicinin faturalandırılmasına ve dağıtım şirketlerinin finansal sürdürülebilirliğine etki eden bir kaldıraç niteliğindedir. Dağıtım şirketlerinin altyapı genişletme çalışmaları, şebeke optimizasyonu, dijitalleşme yatırımları ve işçilik maliyetleri gibi operasyonel giderleri (OPEX) ile yatırım harcamaları (CAPEX), bu tarifeler üzerinden geri kazanılmaktadır.

Yapılan bu revizyonların arka planında, küresel ve yerel piyasalarda yaşanan ekonomik dalgalanmaların, döviz kuru hareketlerinin ve enflasyonist baskıların distribütör firmalar üzerindeki yükünü hafifletme amacı yer almaktadır. Aynı zamanda, adil bir piyasa yapısı oluşturulması hedefiyle, tüketicilerin korunması ve fahiş fiyat artışlarının önüne geçilmesi dengesi hassas bir şekilde gözetilmiştir. Gelir farkı düzeltme mekanizmaları sayesinde, şirketlerin geçmiş yıllarda öngörülen maliyetler ile gerçekleşen maliyetler arasında oluşan farklar bilanço dengelerine yansıtılmakta, böylece hem yatırımcı finansal açıdan mağdur edilmemekte hem de kamu yararı gözetilmektedir. Samsun, Konya, Denizli, Isparta ve Burdur illerini kapsayan bu geniş coğrafi alanda, sanayi ve konut abonelerinin enerji arz güvenliği bu vesileyle uzun vadeli bir güvence altına alınmış olmaktadır.

Finansal analistler, EPDK’nin perakende satış tarifelerinde yaptığı bu güncellemelerin, enerji sektöründeki sermaye maliyetlerini ve şirketlerin nakit akış yönetimlerini doğrudan etkileyeceğini belirtmektedir. Özellikle büyük ölçekli altyapı yatırımlarına devam eden Enerya Grubu ve bölgenin stratejik oyuncularından Samgaz ile Torosgaz için bu düzenlemeler, geleceğe yönelik bütçe planlamalarını daha öngörülebilir kılacaktır. Üçüncü tarife uygulama döneminin son fazına yaklaşılırken yapılan bu düzeltmeler, enerji borsalarındaki ve serbest piyasadaki fiyatlama mekanizmalarıyla da tam bir uyum sergilemektedir. Önümüzdeki süreçte, revize edilen bu sistem kullanım bedellerinin bölgesel enflasyon sepetleri ve sanayi üretim maliyetleri üzerindeki dolaylı etkileri makroekonomik raporlarda kendisini gösterecektir.

Motorin standartları ile lisanssız üretimde yeni kararlar alındı

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun tek müdahale alanı doğalgaz piyasasıyla sınırlı kalmamış, petrol ve elektrik piyasalarını da yakından ilgilendiren stratejik kararlar eş zamanlı olarak yürürlüğe koyulmuştur. Akaryakıt sektöründe kalite standartlarının yükseltilmesi ve çevreye duyarlı yakıt tüketiminin teşvik edilmesi amacıyla motorin türlerine ilişkin teknik düzenlemelerde revizyona gidilmiştir. Alınan yeni kararla birlikte, “TS EN 590 Otomotiv Yakıtları-Dizel (Motorin)-Gerek ve Deney Yöntemleri Aralık 2025” standardı kapsamında yer alan ve yakıt kalitesini doğrudan belirleyen “4 mikrometrometreden büyük partikül sayısı” özelliğine dair teknik düzenlemenin yürürlük tarihi 1 Haziran 2027 olarak değiştirilmiştir. Bu erteleme, rafinaj sektörünün ve akaryakıt dağıtım şirketlerinin lojistik, depolama ve laboratuvar altyapılarını yeni standartlara tam uyumlu hale getirebilmeleri adına kritik bir hazırlık dönemi tanımaktadır.

Teknik açıdan motorindeki partikül sayısı ve boyutu, modern dizel motorların enjeksiyon sistemlerinin ömrünü ve emisyon değerlerini doğrudan etkileyen bir parametredir. Türkiye akaryakıt piyasasının küresel standartlarla, özellikle de Avrupa Birliği normlarıyla entegrasyonu açısından bu teknik kriterlerin uygulanması kaçınılmazdır. Ancak yerel rafinerilerin üretim süreçlerinde yapacağı teknolojik yatırımların tamamlanması, ithalat süreçlerindeki kalite kontrol mekanizmalarının optimize edilmesi ve dağıtım ağındaki tank temizliği gibi operasyonel süreçlerin zaman alması sebebiyle EPDK yürürlük tarihini ileri bir vadeye ötelemiştir. Bu sayede, akaryakıt arzında herhangi bir aksama yaşanmasının önüne geçilirken, sektör paydaşlarına mali yüklerini zamana yayarak yönetme imkanı sunulmuştur.

Elektrik piyasası tarafında ise sürdürülebilir enerji dönüşümünün en dinamik unsurlarından biri olan lisanssız elektrik üretimi tesislerine yönelik çok kritik bir tarife kararı alınmıştır. Türkiye’nin yenilenebilir enerji hamlesinde dönüm noktalarından biri olan Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanun (YEKDEM) kapsamında sisteme dahil olan ve 10 yıllık devlet alım garantisi süresini tamamlayan lisanssız üretim tesislerinin geleceği netleştirilmiştir. Karara göre, 1 Haziran tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, söz konusu 10 yıllık süreyi dolduran tesislere, konuya ilişkin nihai Cumhurbaşkanı kararı yayımlanana kadar veriş yönlü dağıtım bedeli olarak “Lisanssız Üretici-2” tarifesi uygulanacaktır.

Bu hamle, teşvik süreleri dolan rüzgar ve güneş enerjisi santrallerinin piyasa entegrasyonunun sorunsuz bir şekilde yürütülmesi için hukuki ve mali bir köprü işlevi görmektedir. 10 yıllık yüksek teşvikli satın alım dönemini geride bırakan yatırımcılar, artık serbest piyasa koşullarına ve yeni maliyet dengelerine adapte olmak durumundadır. “Lisanssız Üretici-2” tarifesi, bu geçiş sürecinde tesislerin sisteme elektrik vermeye devam etmesini sağlarken, dağıtım şirketlerinin şebeke işletim maliyetlerini de adil bir şekilde karşılamayı amaçlamaktadır. Enerji yatırımcıları açısından belirsizliği ortadan kaldıran bu ara formül, yeni yatırımların motivasyonunu kırmamak adına sistemin çarklarının dönmesini garanti altına almaktadır. Cumhurbaşkanlığı tarafından yayımlanacak nihai kararla birlikte, bu tesislerin uzun vadeli tarife yapısı ve ulusal şebekeye katkı payları tamamen netleşecektir.

Enerji ve çevresel piyasalarda şeffaflık yönetmeliği ertelendi

Günün en dikkat çekici regülasyon hamlelerinden bir diğeri ise enerji piyasalarının şeffaflık ve adil rekabet ilkelerini kökten şekillendirecek olan kurumsal reform paketiyle ilgilidir. EPDK, enerji ve çevresel piyasalarda şeffaflığın artırılması, içeriden öğrenenlerin ticareti gibi piyasa bozucu faaliyetlerin engellenmesi ve manipülatif davranışların önlenmesini amaçlayan kapsamlı yönetmeliğin yürürlük tarihini 1 Ocak 2027 yılına ertelemiştir. “Enerji Piyasalarında ve Çevresel Piyasalarda Şeffaflığa ve Piyasa Bozucu Davranışlara İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” başlığıyla Resmi Gazete’de yayımlanan karar, enerji ticareti yapan aktörlerin ve borsa işletmecilerinin teknik entegrasyon süreçlerini gözden geçirmelerine olanak tanıyacaktır.

Söz konusu şeffaflık yönetmeliği, Türkiye’nin enerji merkez olma vizyonunun en önemli ayaklarından birini oluşturmaktadır. Doğalgaz, elektrik ve karbon piyasalarında gerçekleştirilen işlemlerin güvenilir, adil, açık ve rekabetçi bir yapıda yürütülmesi, yabancı sermayenin Türkiye enerji piyasalarına çekilmesi açısından bir ön şarttır. Yönetmelik, piyasa katılımcılarının anlık veri paylaşımı yapmasını, fiyat oluşumunu etkileyebilecek her türlü santral arızası, kapasite değişikliği ve ticari bilginin kamuoyuna eş zamanlı duyurulmasını zorunlu kılmaktadır. Bu sayede, bilgi asimetrisi ortadan kaldırılarak tüm oyuncuların eşit şartlarda rekabet etmesi amaçlanmaktadır. Ancak bu çapta bir veri ağının kurulması ve piyasa oyuncularının yazılımsal altyapılarını EPİAŞ ve EPDK sistemleriyle tam uyumlu hale getirmesi operasyonel bir meydan okumayı da beraberinde getirmiştir.

Yürürlük tarihinin 1 Ocak 2027’ye ötelenmesi, piyasanın bu katı kurallara ve yüksek cezai müeyyidelere sahip sisteme tam anlamıyla hazırlanabilmesi için bir fırsat dönemi olarak değerlendirilmektedir. Enerji ticareti (trading) masaları, risk yönetim birimleri ve hukuk departmanları, bu süreyi yeni mevzuata uyum stratejileri geliştirmek için kullanacaktır. Özellikle vadeli işlem piyasalarında ve gün öncesi piyasasında işlem yapan büyük hacimli oyuncular için piyasa bozucu davranış tanımının netleşmesi ve gri alanların kalmaması, işlem hacimlerinin korunması açısından kritiktir. EPDK’nin bu erteleme kararı, regülatif otoritenin piyasayı cezalandırmak yerine, piyasayı dönüştürmeyi ve kurumsallaştırmayı hedefleyen yapıcı yaklaşımını bir kez daha ortaya koymuştur.

Sonuç olarak, EPDK tarafından eş zamanlı olarak alınan tüm bu kararlar, Türkiye’nin enerji sektöründeki hukuki altyapıyı modernize etme kararlılığının bir göstergesidir. Doğalgaz dağıtımındaki tarife revizyonları yerel hizmet kalitesini ve finansal sürdürülebilirliği güvenceye alırken; motorin standartlarındaki esneklik lojistik sektörü üzerindeki ani maliyet şoklarını engellemektedir. Lisanssız üretim tesislerine yönelik dağıtım bedeli güncellemesi yenilenebilir enerji piyasasında sürdürülebilirliği desteklemekte, şeffaflık düzenlemesinin ertelenmesi ise piyasa aktörlerine kurumsallaşma yolunda hayati bir zaman kredisi sunmaktadır. Enerji ekonomisinin tüm alt kırılımlarını etkileyen bu geniş kapsamlı düzenlemelerin, orta ve uzun vadede Türkiye’nin enerji arz güvenliğine ve piyasa derinliğine pozitif katkılar sunması beklenmektedir.

Enerji piyasalarındaki şeffaflık düzenlemesi bir yıl süreyle ertelendi adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Bakır haftayı yataya yakın tamamlamaya hazırlanıyor adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.