İngiltere Maliye Bakanı John Healey, ülkedeki bölgesel ekonomik eşitsizlikleri gidermek ve büyüme ivmesini tabana yaymak amacıyla, British Business Bank aracılığıyla kuzey İngiltere’deki şirketlere tahsis edilecek 150 milyon poundluk yeni bir yatırım fonu açıklayacak. Bu hamle, hükümetin kamu yatırımlarını kullanarak özel sermayeyi harekete geçirme (crowding-in) stratejisinin kritik bir parçasını oluşturmaktadır.
Kuzey İngiltere’de inovasyon odaklı ekonomik kalkınma hamlesi
İngiltere’nin makroekonomik büyüme modelinde uzun yıllardır devam eden en temel yapısal sorunlardan biri, ekonomik aktivitenin ve sermaye birikiminin Londra ve Güneydoğu İngiltere’de yoğunlaşırken, ülkenin kuzey bölgelerinin sanayisizleşme ve yatırım eksikliğiyle karşı karşıya kalmasıdır. Maliye Bakanı John Healey’in 28 Ekim’de sunacağı bütçe öncesinde duyuracağı 150 milyon poundluk tahsisat, doğrudan bu “bölgesel eşitsizliği” (regional disparity) hedef almaktadır. British Business Bank üzerinden kullandırılacak olan bu fon, geleneksel ağır sanayi veya perakende işletmelerinden ziyade; üniversite kaynaklı spin-off (start-up) projelere, yüksek teknoloji geliştiren yenilikçi firmalara ve büyüme potansiyeli yüksek “iddialı işletmelere” yönlendirilecektir. Firma başına 5 milyon ile 15 milyon pound arasında değişen ölçeklerde yapılacak olan bu yatırımlar, start-up’ların “ölüm vadisi” (valley of death) olarak bilinen ticarileşme aşamasını aşmalarına ve ihtiyaç duyulan nitelikli istihdamı yerel düzeyde yaratmalarına olanak tanıyacaktır.
Özel sermaye kaldıracı (leverage) ve ‘crowding-in’ stratejisi
Hükümetin bu fon mekanizmasındaki temel felsefesi, 150 milyon poundluk kamu kaynağını doğrudan hibe etmek (grant) yerine, bu tutarı bir “çekirdek sermaye” (seed capital) ve güven unsuru olarak kullanarak özel sektör yatırımlarını bölgeye çekmektir. İktisat literatüründe “crowding-in” (özel yatırımları teşvik etme) olarak adlandırılan bu modelde, kamu otoritesinin bir projeye risk sermayesi (venture capital) olarak girmesi, projenin fizibilitesini uluslararası kurumsal fonlar (emeklilik fonları, özel sermaye şirketleri) nezdinde tescillemekte ve risk algısını (risk premium) düşürmektedir. Healey’in “özel sermayeyi çekmek için kamu yatırımını kullanma” önerisi, devletin sınırlı mali kaynaklarını bir kaldıraç (leverage) olarak kullanarak çarpan etkisi (multiplier effect) yaratmayı amaçlayan pragmatik bir finansman mühendisliğidir.
