Çin’de özel sektör imalat faaliyeti, artan ihracat siparişleri ve ivmelenen üretimin desteğiyle ağustos ayında hız kazanarak büyüme serisini üst üste dokuzuncu aya taşıdı. Makroekonomik yavaşlama endişelerine rağmen RatingDog PMI verisindeki bu güçlü seyir, son beş yılın en uzun kesintisiz genişleme dönemi olarak kayıtlara geçti.
RatingDog PMI’da beklentileri aşan performans ve rekor genişleme serisi
Çin ekonomisinin büyüme motoru olan imalat sektörünün özel işletmeler cephesinde, piyasa beklentilerini geride bırakan pozitif bir ivmelenme gözlemlenmektedir. S&P Global tarafından derlenen ve özel sektörü daha yakından yansıtan RatingDog Çin Genel İmalat Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI), temmuz ayındaki 50,9 seviyesinden ağustos ayında 51,5’e sıçrayarak Reuters anketlerindeki 51,0’lık konsensüs beklentisini aşmıştır. PMI endekslerinde 50 eşik değerinin üzerindeki rakamlar sektörde genişlemeye (büyümeye) işaret etmektedir. Endeksin ağustos ayında kaydettiği bu güçlü performans, özel sektör imalat faaliyetlerindeki kesintisiz büyüme trendini tam dokuz aya çıkararak son beş yılın en uzun süreli genişleme döngüsünü (expansionary cycle) tescillemiştir. Bu durum, Çinli özel şirketlerin küresel ve yerel ekonomik rüzgarlara karşı gösterdiği adaptasyon yeteneğinin ve operasyonel direncin güçlü bir makroekonomik göstergesidir.
Resmi PMI ile özel sektör (RatingDog) verileri arasındaki yapısal ayrışma
Ağustos ayı imalat sanayi verilerinde en çok dikkat çeken unsur, devlete ait büyük ölçekli işletmeleri (KİT’leri) kapsayan “Resmi PMI” ile KOBİ’leri ve ihracatçı özel sektörü yansıtan “RatingDog PMI” arasındaki belirgin ayrışmadır (divergence). Özel sektör tarafı 51,5 ile güçlü bir büyüme kaydederken; Ulusal İstatistik Bürosu (NBS) tarafından açıklanan resmi imalat PMI, 49,2’den 49,8’e yükselmesine rağmen 50 eşik değerinin altında kalarak daralma bölgesinde kalmaya devam etmiştir. Bu ikili yapı (dual-track economy), Çin ekonomisindeki toparlanmanın asimetrik bir karaktere sahip olduğunu göstermektedir. Özel sektörün, özellikle teknoloji, yenilenebilir enerji ve ihracat odaklı tüketim malları üretimindeki çevikliği, geleneksel ağır sanayi ve iç pazar odaklı devlet işletmelerine kıyasla çok daha hızlı bir toparlanma sergilediğini ortaya koymaktadır.
İhracat siparişleri, üretim artışı ve stok yönetimi dinamikleri
RatingDog PMI verisinin alt endeksleri incelendiğinde, büyümenin temel itici gücünün dış talepteki canlanma olduğu görülmektedir. Yeni ihracat siparişlerindeki artış son altı ayın en yüksek seviyesine ulaşırken, toplam üretim hacmi de son üç ayın en hızlı artışını kaydetmiştir. Üreticiler, temmuz ayındaki kısa süreli yavaşlamanın ardından artan bu siparişleri karşılayabilmek adına hammadde satın alma (purchasing) faaliyetlerini yeniden hızlandırmıştır. Kapasite kullanım oranlarındaki artışa paralel olarak biriken işler (backlogs of work) mart ayından bu yana en sert yükselişini sergilemiştir. Öte yandan, şirketlerin nihai ürün stoklarının (finished goods inventories) Eylül 2025’ten bu yana en hızlı artışı kaydetmesi karmaşık bir sinyal üretmektedir. Bu stok birikimi, kısmen gelecek siparişlere hazırlık amaçlı stratejik bir hamle (restocking) olabileceği gibi, kısmen de iç pazardaki teslimatlarda yaşanan lojistik veya talep bazlı gecikmelerin bir yansıması olarak değerlendirilebilir. İstihdam piyasasında ise haziran ve temmuz aylarındaki toparlanmanın ardından ağustos ayında yatay bir seyir (değişmezlik) gözlemlenmiştir.
Fiyatlama davranışları: Girdi maliyetleri ve deflasyonist rekabet
Çin imalat sektöründeki fiyatlama davranışları, küresel enflasyon trendlerinden farklı bir tablo çizerek deflasyonist baskıların devam ettiğini göstermektedir. Rapora göre, üreticilerin katlandığı girdi maliyetlerindeki (hammadde, enerji, lojistik) yükseliş oldukça sınırlı kalmıştır. Ancak asıl çarpıcı gelişme fabrika çıkış (satış) fiyatlarında yaşanmıştır. Şirketler, pazardaki yoğun rekabet koşulları, pazar payını koruma güdüsü ve müşteri talebini canlı tutmak amacıyla uyguladıkları agresif iskonto (indirim) politikaları nedeniyle bu yıl ilk kez satış fiyatlarını düşürmek zorunda kalmıştır. Üretim artarken fiyatların düşmesi, Çin’in küresel pazarlara “ucuz mal” ihraç etmeye (deflasyon ihracı) devam edeceği anlamına gelmektedir. Şirketlerin kâr marjlarını (profit margins) daraltan bu agresif fiyat kırma savaşı, uzun vadede sanayicilerin yatırım iştahını ve sermaye birikimini olumsuz yönde etkileme riskini barındırmaktadır.
Zayıflayan iş dünyası güveni ve GSYH büyümesindeki kırılganlık
Ağustos ayı RatingDog PMI verisinin içindeki en büyük uyumsuzluk (paradoks), mevcut operasyonel rakamlar (üretim ve sipariş) ile geleceğe yönelik hissiyat arasındaki farktır. Fabrikalar önümüzdeki 12 aya ilişkin üretim projeksiyonlarında iyimser kalmaya devam etse de, iş dünyasının genel güven (confidence) endeksi ocak ayından bu yana görülen en düşük seviyeye gerilemiştir. Bu karamsarlığın temelinde, Çin ekonomisinin genel makroekonomik performansı yatmaktadır. Çin ekonomisi ikinci çeyrekte yüzde 4,3 büyüyerek son üç yılı aşkın sürenin (pandemi kısıtlamalarından bu yana) en düşük büyüme hızını kaydetmiştir. Gayrimenkul sektöründeki süregelen kriz, zayıf iç tüketim ve ABD başta olmak üzere Batılı ülkelerin Çin mallarına yönelik artırdığı gümrük tarifeleri (jeopolitik riskler), özel sektör temsilcilerinin geleceğe dair beklentilerini gölgelemektedir. Sonuç itibarıyla, ihracat ağırlıklı özel sektör şimdilik ekonomiyi sırtlamaya devam etse de, iç talebi canlandıracak agresif mali ve parasal teşvikler (stimulus) devreye alınmadığı sürece bu büyüme serisinin sürdürülebilirliği piyasalar tarafından sorgulanmaya devam edecektir.
