ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Körfez ülkelerinin alternatif boru hatlarıyla enerji ihracatını Hürmüz Boğazı dışına yönlendirdiğini belirtti. Bessent, Birleşik Arap Emirlikleri’nin Füceyre kapasitesini 2027’de ikiye katlama planına işaret etti.
Bessent, Hürmüz Boğazı’nın iki yılda önem kaybedeceğini söyledi
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Körfez ülkelerinin enerji ihracatında Hürmüz Boğazı’na bağımlılığı azaltacak alternatif güzergâhları hızla geliştirdiğini söyledi. Bessent, karadan geçen boru hatlarının devreye alınmasıyla boğazdaki tedarik kesintisi riskinin sınırlanacağını savundu.
Kuzey Carolina’da düzenlenen G20 maliye toplantısında konuşan Bessent, petrol akışının kara üzerinden uzanan boru hatlarına yönlendirileceğini ifade etti. Bessent’e göre Hürmüz Boğazı, iki yıl içinde enerji ticareti bakımından “değersiz bir su yolu” haline gelebilir.
“Hürmüz Boğazı iki yıl içinde enerji ticareti açısından değersiz bir su yolu haline gelecek.”
Bessent, İran’ın boğazı bir darboğaz olarak kullanmaya çalıştığını, ancak bu geçiş noktasının ABD’den çok diğer ülkeler için kritik nitelik taşıdığını söyledi. Açıklamalar, bölgedeki çatışmanın deniz taşımacılığı ve küresel enerji akışları üzerindeki etkilerinin izlendiği bir dönemde yapıldı.
28 Şubat’ta başlayan İran savaşı öncesinde küresel enerji arzının yaklaşık yüzde 20’si Hürmüz Boğazı üzerinden taşınıyordu. Bu oran, boğazın petrol ve enerji sevkiyatındaki önemine işaret ederken, bölgedeki güvenlik koşullarındaki değişim sevkiyat rotalarının yeniden değerlendirilmesine yol açtı.
Altı ay süren çatışma sırasında Brent petrolün varil fiyatı bir ara 120 dolara yaklaştı. Boğazın yeniden açılmasına dönük diplomatik girişimler fiyatların gerilemesine katkı sağlarken, son gerilimlerin ardından Brent petrol salı günü yaklaşık 94 dolardan kapandı.
Bessent daha önce, normal koşullarda Hürmüz Boğazı’ndan geçen enerji miktarının yüzde 70’e varan bölümünün boru hatlarına yönlendirilebileceğini tahmin etmişti. Bu değerlendirme, deniz yoluna alternatif taşıma altyapısının genişletilmesine yönelik projelerin enerji güvenliği tartışmalarındaki yerini öne çıkardı.
BAE, Füceyre üzerinden ihracat kapasitesini 2027’de artıracak
İran saldırılarından etkilenen petrol üreticileri, alternatif boru hatlarını içeren milyarlarca dolarlık projeler açıkladı. Söz konusu projeler, ihracatın deniz geçişlerine bağlılığını azaltmayı ve petrolün farklı rotalar üzerinden uluslararası pazarlara ulaştırılmasını hedefliyor.
Birleşik Arap Emirlikleri’nin Batı-Doğu ham petrol boru hattı genişletmesinin 2027’de tamamlanması planlanıyor. Projenin tamamlanmasıyla ülkenin Füceyre üzerinden gerçekleştirdiği petrol ihracatı kapasitesinin iki katına çıkması öngörülüyor.
Füceyre, Basra Körfezi’nin dışında yer alması nedeniyle Hürmüz Boğazı’nı kullanmadan petrol sevkiyatı yapılabilen bir çıkış noktası olarak öne çıkıyor. Bessent’in açıklamalarında işaret ettiği altyapı yatırımları arasında bu hattın genişletilmesi de yer aldı.
Suudi Arabistan, Irak, Suriye ve Türkiye üzerinden geçmesi planlanan diğer büyük boru hattı projeleri de alternatif güzergâhlar arasında bulunuyor. Bu projelerin her biri, bölgesel enerji taşımacılığında kara hatlarının rolünü artırmaya dönük girişimler kapsamında değerlendiriliyor.
Petrol fiyatları çatışma ve diplomasi gündemini izledi
Enerji piyasalarında fiyat hareketleri, Hürmüz Boğazı çevresindeki güvenlik koşulları ile diplomatik temasların seyrine paralel olarak izlendi. Altı aylık çatışma döneminde Brent petrolün varil fiyatının 120 dolara yaklaşması, arz ve taşımacılık risklerinin fiyatlama üzerindeki etkisini ortaya koydu.
Boğazın yeniden açılmasına yönelik diplomatik girişimler sonrasında fiyatlar gerilerken, son gerilimlerin ardından Brent petrol salı günü yaklaşık 94 dolar düzeyinde kapandı. Verilen rakamlar, Bessent’in konuşmasında enerji arzı güvenliği bağlamında dile getirdiği gelişmeler arasında yer aldı.
Bessent, küresel enerji arzındaki risklerin azaltılması gerektiğini ifade etti. Alternatif boru hattı projeleri, bu çerçevede deniz taşımacılığında oluşabilecek aksamalara karşı farklı sevkiyat seçenekleri oluşturma amacı taşıyor.
ABD, radar sistemini hedef alan saldırıyı açıkladı
Bessent, ABD’nin pazartesi günü gerçekleştirdiği saldırıların, İran’ın boğaz boyunca yeniden kurmaya çalıştığı parçalı radar sistemini etkisiz hale getirmeyi amaçladığını belirtti. Açıklama, ABD’nin bölgedeki askeri faaliyetlerine ilişkin Hazine Bakanı düzeyindeki değerlendirmeler arasında yer aldı.
“ABD’nin pazartesi günkü saldırıları, İran’ın boğaz boyunca yeniden kurmaya çalıştığı parçalı radar sistemini etkisiz hale getirmeyi amaçladı.”
Bessent, ABD’nin aynı gün bölgeden 17 milyon varil petrol çıkardığını ileri sürdü. Bu ifade, bölgedeki petrol akışının sürdürülmesi ve enerji arzına ilişkin risklerin azaltılması gereğine dair açıklamalarıyla birlikte aktarıldı.
17 milyon varil petrol açıklamasıyla ilgili olarak Bessent, küresel enerji arzını etkileyebilecek risklerin azaltılmasının önemini vurguladı. Açıklamada, bu miktarın sevkiyat biçimi veya hangi tesislerden çıkarıldığına dair ilave ayrıntı verilmedi.
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi’ndeki üreticilerin ham petrol ve diğer enerji ürünlerini uluslararası pazarlara ulaştırmasında kullanılan temel deniz geçiş noktalarından biri olarak biliniyor. Bu nedenle boğazın kullanımına ilişkin gelişmeler, üretici ülkelerin ihracat planları ve enerji lojistiği açısından yakından takip ediliyor.
Washington, İran bağlantılı bankalara yaptırımı genişletiyor
Bessent, Washington’ın İran ekonomisini izole etme kampanyası kapsamında bu hafta İran bağlantılı bir bankaya yaptırım açıklanmasının muhtemel olduğunu söyledi. Hazine Bakanı, bir sonraki hafta başka bir bankanın daha hedef alınacağını belirtti.
ABD Hazine Bakanlığı geçen hafta İran ile iş yapan ülke ve şirketlere yönelik ikincil yaptırımların kapsamını genişletmişti. Bakanlık, faaliyetlerini sürdüren kişi ve kuruluşların dolar temelli finansal sistemden çıkarılabileceği uyarısında bulunmuştu.
İkincil yaptırımlar, İran’la işlem yapan üçüncü ülkelerdeki kurum ve şirketleri de hedef alabilen tedbirler arasında yer alıyor. Bessent’in açıklamasında, bankalara yönelik beklenen adımların hangi kurumları kapsayacağına ilişkin isim paylaşılmadı.
Bessent, Avrupa Birliği, Avrupa Merkez Bankası, İngiltere ve Birleşik Arap Emirlikleri dahil olmak üzere müttefiklerden güçlü destek beklediklerini söyledi. Açıklama, ABD’nin finansal yaptırımlar konusunda uluslararası iş birliği arayışını yansıttı.
Bessent, İran yönetimiyle anlaşma hedefini vurguladı
Bessent, görevinin İran yönetiminin anlaşma istemesini sağlamak olduğunu belirtti. Süresi dolan müzakere çerçevesinin, İran’ın anlaşmaya hazır olmaması nedeniyle işlemediğini savundu.
“Görevim anlaşma istemelerini sağlamak.”
ABD Hazine Bakanı, ABD’nin İran’ın nükleer silah ve yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum edinme kapasitesini durduracağını söyledi. Bessent ayrıca, İran’ın vekil güçleri aracılığıyla faaliyet yürütme ve Körfez’i tehdit etme kapasitesinin de engelleneceğini ifade etti.
Bessent’in açıklamaları; enerji altyapısı, bölgesel güvenlik, petrol akışları ve finansal yaptırımların aynı gündemde ele alındığını gösterdi. Hürmüz Boğazı’na alternatif oluşturmayı amaçlayan boru hattı yatırımları da bu çerçevede enerji ihracatının farklı güzergâhlara yönlendirilmesi başlığında öne çıktı.
