Bakır fiyatları, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) açıklayacağı kritik toplantı sonucu öncesinde yönünü aşağı çevirdi. Olası bir ilave faiz artışının talep görünümü üzerinde yaratabileceği baskı endişesi, metal fiyatlarında gerilemeye neden oldu.

Makroekonomik etkiler: Fed beklentisi ve jeopolitik durum

Piyasalarda tüm dikkatler Fed’den çıkacak karara odaklanmışken, faiz artışı ihtimalinin bakır talebine yönelik beklentileri zayıflattığı belirtiliyor. Öte yandan, ABD ile İran arasındaki jeopolitik gerilimin nispeten azalması ve tansiyonun düşmesi, ham petrol fiyatlarının da gerilemesine yol açarak emtia piyasalarındaki genel havayı etkiledi.

Baz metallerde son durum ve tarihi alüminyum verisi

Kritik karar öncesi baz metallerin genelinde satıcılı bir seyir izlendi. Günün en çarpıcı verisi ise alüminyum cephesinden geldi; LME’ye kayıtlı alüminyum stokları 1998’den bu yana en düşük seviyesine indi.

Londra Metal Borsası (LME) ve Şanghay Vadeli İşlemler Borsası’ndaki (SHFE) güncel fiyat değişimleri şu şekilde gerçekleşti:

Bakır, faiz artışı beklentileriyle geriledi adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Altın fiyatları, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) çarşamba günü açıklayacağı kritik faiz kararı öncesinde aşağı yönlü bir seyir izliyor. Orta Doğu’da saldırılara verilen “kırılgan aranın” enflasyon endişelerini bir miktar yatıştırmasıyla spot altın, önceki seanstaki sınırlı yükselişini geri verdi.

Güncel fiyatlar ve piyasa durumu

Spot altın yüzde 0,8’e varan düşüşle ons başına 4.040 dolar civarına kadar çekildi. Piyasalardaki güncel fiyatlamalar şu şekilde gerçekleşti:

Masadaki Fed senaryoları ve uzman beklentileri

Piyasalar, Fed’in atacağı adımlara odaklanmış durumda. Faiz takasları, Fed’in 25 baz puanlık bir artış yapma ihtimalini yaklaşık yüzde 40 olarak fiyatlıyor. Finans kuruluşlarının ve analistlerin değerlendirmeleri şöyle:

• Citadel Securities: Bu hafta bir faiz artışı bekleniyor. Kuruma göre bu adım, Fed Başkanı Kevin Warsh’ın enflasyonla mücadeledeki güvenilirliğini pekiştirecek.

• OCBC: Stratejist Christopher Wong, Fed’in faizi sabit bırakması halinde bile vereceği şahin mesajların veya yeni bir sıkılaştırma sinyalinin reel getiriler ile doları destekleyerek altındaki olası toparlanmayı sınırlayabileceğini öngörüyor.

• Tastylive: Küresel Makro Başkanı Ilya Spivak, altının 3.950-4.200 dolar arasındaki dar bantta dalgalandığına ve piyasanın tamamen Fed’den gelecek sinyallere kilitlendiğine dikkat çekiyor.

Teknik görünüm ve kritik seviyeler

Günlük grafikte fiyatın 3.965-4.172 dolar aralığında sıkıştığı ve genel görünümün aşağı yönlü risklere işaret ettiği kaydedilirken, takip edilecek kritik teknik seviyeler şöyle sıralanıyor:

• Destek Seviyeleri: İlk etapta 4.038 dolar desteği test ediliyor. Bu seviyenin kırılması halinde fiyatın 3.987-4.008 dolar aralığına gerileyebileceği, daha aşağıda ise 3.959 dolar seviyesinin öne çıkacağı belirtiliyor.

• Direnç Seviyeleri: Yukarı yönlü hareketlerde 4.062 dolar direncinin aşılması durumunda, 4.087-4.117 dolar bandına doğru bir yükseliş ivmesi görülebilir.

Jeopolitik riskler ve ETF alımları

Altın fiyatları, ABD-İran savaşının başladığı 5 ay öncesine göre yaklaşık yüzde 25 aşağıda bulunmasına rağmen, haziran sonundan bu yana 4.000 dolar civarındaki güçlü desteğini koruyor. Düşüşleri bir alım fırsatı olarak değerlendiren yatırımcılar fiyatlara destek veriyor. Öte yandan, altın destekli borsa yatırım fonları (ETF) üst üste 5 gün varlık artırarak mayıstan bu yana en uzun alım serisini gerçekleştirmiş durumda.

Altın Fed kararı öncesi geriledi, 4.000 dolar desteği izleniyor adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Japonya Merkez Bankası (BOJ) Başkanı Kazuo Ueda’nın önümüzdeki hafta düzenleyeceği basın toplantısında ilave faiz artırımlarına yönelik şahin tutumunu koruması bekleniyor. Ancak uzmanlar, küresel piyasalarda Doların güçlü seyrini koruduğu bir ortamda, yalnızca sözel açıklamaların Yen üzerindeki değer kaybı baskısını tersine çevirmekte yetersiz kalabileceğini değerlendiriyor.

Sözlü yönlendirme Yen için yeterli olacak mı?

Mizuho Securities Ekonomisti Yusuke Matsuo, piyasaların BOJ’un faiz patikasına ilişkin beklentilerini hali hazırda satın aldığını belirterek, Merkez Bankası’nın iletişim stratejisine dair şu uyarılarda bulundu: “Piyasalar BOJ’un yaklaşık altı ayda bir faiz artıracağı senaryosunu zaten büyük ölçüde fiyatlamış durumda. Bu nedenle, ek bir somut adım atılmadan yalnızca iletişim ve sözlü yönlendirme yoluyla Yenin belirgin biçimde güçlendirilmesi oldukça zor.”

Matsuo, yatırımcıların bir sonraki faiz artırımının kesin zamanlamasına ve hızına ilişkin daha net ve somut bir takvim yönlendirmesi beklediğini vurguladı. Ueda’nın açıklamalarının en ufak bir şekilde “güvercin” olarak algılanması durumunda, Dolar/Yen paritesindeki yükselişin ve Yendeki erimenin daha da hızlanabileceğine dikkat çekildi.

Faizlerin %1 seviyesinde sabit kalması bekleniyor

Genel piyasa beklentisi, BOJ’un gelecek haftaki toplantıda politika faizine dokunmayacağı yönünde birleşiyor:

• Mevcut Politika: BOJ’un, önceki faiz artırım kararlarının reel ekonomi, enflasyon ve finansal piyasalar üzerindeki gecikmeli etkilerini süzebilmek amacıyla politika faizini yüzde 1 seviyesinde sabit tutması öngörülüyor.

• Risk Faktörü: Faizlerin sabit tutulduğu bir senaryoda, Ueda’nın söylemlerindeki tonlama Yenin kısa vadeli kaderini belirleyen ana unsur olacak.

Ueda’nın faiz artışı mesajının yendeki zayıflığı tersine çevirmesi beklenmiyor adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Lider kripto para birimi Bitcoin, Asya işlem saatlerinde değer kaybederek piyasalar tarafından yakından izlenen 65 bin dolar kritik desteğinin altına geriledi. ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz politikasına dair beklentilerin piyasalarda yeniden fiyatlanması ve zayıf kurumsal talep, kripto varlık üzerindeki satış baskısını artırıyor.

Makroekonomik baskılar ve zayıflayan kurumsal talep

ABD’de enflasyon verisinin beklentilerin altında kalması, Hazine tahvili getirileri ve dolarda bir miktar gevşemeye yol açarak riskli varlıklara kısa süreli bir destek sağlasa da tablo bütünüyle pozitife dönmüş değil. Fed’in faizleri yüksek seviyelerde tutabileceğine veya artırabileceğine yönelik beklentiler, tahvil getirilerindeki düşüşü sınırlandırarak Bitcoin’in yükseliş ivmesini zayıflatıyor.

Piyasadaki zayıflığı değerlendiren Exness Stratejisti Li Xing, kurumsal cephedeki iştahsızlığa ve jeopolitik risklere dikkat çekti:

• ETF Çıkışları Hızlandı: Bitcoin borsa yatırım fonlarından (ETF) mayıs-haziran döneminde yaklaşık 6,9 milyar dolarlık net çıkış yaşandı. Temmuz ayındaki toplam fon akımlarının da negatif seyrettiği belirtildi.

• Kalıcı Yükseliş Zor: Xing’e göre, kurumsal fon akımlarında net bir tersine dönüş yaşanmadığı sürece Bitcoin’de görülebilecek yukarı yönlü hareketlerin kalıcı olması beklenmiyor.

• Jeopolitik Riskler: Orta Doğu’da devam eden çatışma ortamı, riskli varlık kategorisindeki kripto para piyasası üzerindeki olumsuz havayı pekiştiriyor.

NYDIG’den “Ayı Piyasası Döngüsü” uyarısı: Dip neresi?

Kripto para odaklı finansal hizmetler şirketi NYDIG, Bitcoin’in 2025-2026 dönemindeki değer kaybını geçmiş yıllardaki “4 yıllık döngü” düzeltmeleriyle karşılaştırdı. Raporda, mevcut düşüş eğiliminin 2014, 2018 ve 2022 yıllarında yaşanan sert ayı piyasalarına giderek daha fazla benzediği vurgulandı.

NYDIG analizine göre; mevcut düşüşün önceki ayı piyasalarındaki derinlik ve süreyi tekrarlaması durumunda, Bitcoin’in bu yılın ilerleyen dönemlerinde 38.000 dolar ile 39.000 dolar aralığında dip yapabileceği öngörülüyor.

Zirveden uzaklaşan Bitcoin’in mevcut karnesi

Ekim 2025’te kırdığı rekorun ardından uzun süredir düşüş trendinde olan Bitcoin, bu yıl geleneksel yatırım araçlarının gerisinde kalarak yatırımcısını hayal kırıklığına uğrattı.

Bitcoin 65 bin doların altına gerilerken 38 bin dolar riski gündemde adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

ABD Merkez Bankası (Fed), küresel piyasaların merakla beklediği para politikası kararını açıkladı. Politika faizi oy birliğiyle %3,50-%3,75 aralığında sabit bırakılırken, karar metninden parasal gevşeme eğilimine ve ileriye dönük açık yönlendirmelere dair ifadelerin tamamen çıkarılması şahin bir sinyal olarak değerlendirildi.

BBVA: “Faiz artırımı olasılığı artık göz ardı edilemez”

Kararın ardından değerlendirmelerde bulunan BBVA Research, ilave faiz indirimlerinin önündeki eşiğin yılın başına kıyasla önemli ölçüde yükseldiğine dikkat çekti. Kurum, Fed’in yılın geri kalanında faizleri sabit tutmasını beklemekle birlikte, enflasyonun hedefe doğru gerilememesi halinde masaya yeniden bir “faiz artırımı” ihtimalinin gelebileceğini ve görünümde yukarı yönlü risk oluştuğunu vurguladı.

Noktasal tahminlerde (Dot Plot) şok: 9 üye artış bekliyor

Mart ayında hiçbir Fed yetkilisi faiz artırımı beklemezken, güncellenen noktasal tahminler tablosunda ciddi bir şahinleşme görüldü. 18 yetkiliden 9’u bu yıl içinde faiz artışı öngördü. Üyelerin yıl sonuna kadar beklediği hamlelerin dağılımı şu şekilde gerçekleşti:

Kevin Warsh döneminde belirsizlik ve makro beklentiler

Fed’in yeni başkanı Kevin Warsh, toplantıda bireysel tahmin sunmadı ve bir sonraki politika adımına ilişkin açık bir yönlendirme veremeyeceğini ifade etti.

Komitenin güncellenmiş makroekonomik projeksiyonları ise şu şekilde şekillendi:

• Uzun Vadeli Faiz Beklentisi: %3,00 – %3,25 aralığı. (Medyan tahmin bu yıl bir faiz artışına, 2027 ve 2028’de ise birer indirime işaret ediyor).

• 2026 Dördüncü Çeyrek Büyüme Tahmini: %2,2

• Çekirdek Kişisel Tüketim Harcamaları (PCE) Enflasyonu Beklentisi: %3,3

Öte yandan, WTI petrolün varil fiyatının 76 dolara gerilemesinin, ABD’de benzin fiyatlarını 4,60 dolarlık zirveden galon başına 3,75 dolara çekebileceği ve bunun haziran ayı manşet enflasyonunda aylık bazda bir düşüş sağlayabileceği belirtildi.

ING’den piyasa fiyatlaması ve parite tahminleri

Hollanda merkezli finans devi ING, piyasalarda bu yıl için fiyatlanan faiz artışı ihtimalinin Fed kararı öncesindeki 19 baz puandan 32 baz puana çıktığını, gelecek yılın aynı dönemine kadarki toplam artış beklentisinin ise 33 baz puandan 42 baz puana yükseldiğini bildirdi. Tüm bunlara rağmen ING, Fed’in yaklaşık 12 ay sürebilecek uzun bir bekleme dönemine girmesini bekliyor.

Fed’in şahin mesajlarının ardından piyasalarda sert fiyatlamalar görüldü. Karar sonrası varlık kotalarındaki değişim ve ING’nin parite tahminleri tablolara şu şekilde yansıdı:

• 10 Yıllık ABD Hazine Tahvili Getirisi: %4,45 bölgesine yükseldi.

• Dolar Endeksi: Yaklaşık %0,5 değer kazandı.

• Ons Altın: %2,5 geriledi.

• Dolar / İsviçre Frangı: Yaklaşık %0,7 yükseldi.

ING’nin Yaz Ayları Parite Hedefleri:

“Şahin Fed görünümü, avro/dolar (EUR/USD) paritesini yaz aylarında 1,1500 seviyesine doğru baskılayabilir. Dolar/yen (USD/JPY) paritesinin ise 162-163 bandına yükselmesi öngörülmektedir.”

BBVA’ya göre Fed’in faiz görünümünde yukarı yönlü risk oluştu adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

ABD Merkez Bankasının (Fed) yeni başkanı Kevin Warsh liderliğinde gerçekleştirilen ilk FOMC toplantısından çıkan beklenenden şahin mesajlarla sert gerileyen altın fiyatları, Orta Doğu cephesinden gelen haberlerle yönünü yeniden yukarı çevirdi. ABD ile İran arasındaki geçici barış anlaşmasının petrol fiyatlarını aşağı çekmesi ve enflasyon beklentilerini zayıflatması, altına destek olarak dünkü kayıplarının büyük bir bölümünü telafi etmesini sağladı.

Ons altında toparlanma ve anlık fiyatlar

Çarşamba günü Fed’in şahin tonlamasıyla yüzde 1,7 değer kaybeden spot altın, yeni güne tepki alımlarıyla başladı.

• Gün İçi Zirve: Sabah saatlerinde 4.329,91 dolar/ons seviyesine kadar yükseldi.

• Anlık Durum: Anlık işlemlerde ise yüzde 1,37 artışla ons başına 4.314,63 dolardan işlem görmeye devam ediyor.

Teknik görünüm: Kritik seviyeler ve olası senaryolar

Teknik analiz tarafında, 4.384 dolardan başlayan düzeltme hareketinin henüz tam olarak tamamlanmadığına dikkat çekiliyor. Analistler, altının önceki seanstaki 4.218 dolarlık dip seviyeyi yeniden test etme ihtimalini masada tutuyor. Önümüzdeki seanslar için teknik senaryolar şu şekilde şekilleniyor:

“Kısa pozisyonlar kapatılıyor”

Piyasadaki fiyatlamaları değerlendiren OANDA Kıdemli Piyasa Analisti Kelvin Wong, altındaki bu yükselişin ardında iki temel faktör yattığını ifade etti. İlk olarak, önceki gün yaşanan sert düşüşün ardından yatırımcıların kısa (açık) pozisyonlarını kapatmasının fiyatları yukarı ittiğini belirten Wong, ikinci faktörü ise şu şekilde açıkladı:

“Orta Doğu’dan gelen olumlu barış haberleri petrol fiyatlarını hızlıca aşağı çekti. Petrol fiyatlarındaki bu düşüş, küresel enflasyon ve buna bağlı yüksek faiz beklentilerini sınırlayarak, faiz getirisi bulunmayan altını cazip hale getirdi. Ancak, piyasalarda Fed’in yeni bir faiz artırım döngüsü başlatma ihtimalinin giderek daha güçlü fiyatlanması nedeniyle altının yukarı yönlü hareket alanı sınırlı kalabilir.”

Warsh yönetimindeki Fed’den şahin sinyaller

Kevin Warsh’ın başkanlık ettiği FOMC toplantısında politika faizi beklentilere paralel olarak yüzde 3,50 – 3,75 aralığında sabit bırakıldı. Ancak yayımlanan projeksiyonlar ve ileriye dönük beklentiler piyasalardaki faiz artış beklentisini alevlendirdi:

• Yetkililerin Görüşü: 19 Fed yetkilisinden 9’u, mevcut makroekonomik koşullar altında bu yıl içinde bir faiz artırımına ihtiyaç duyulacağını öngördü.

• Piyasa Fiyatlaması: CME FedWatch verilerine göre yatırımcıların Aralık ayında bir faiz artırımı bekleme olasılığı, Fed kararı öncesindeki yüzde 61 seviyesinden yüzde 85’e fırladı.

Petrol fiyatlarında düşüş altına destek verdi adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Küresel piyasalar, makroekonomik ve jeopolitik açıdan yılın en kritik günlerinden birini yaşıyor. Bir yanda ABD ile İran arasında Orta Doğu’daki savaşı bitirecek geçici barış anlaşmasına yönelik detaylar netleşirken, diğer yanda ABD Merkez Bankası’nın (Fed) yeni başkanıyla çıkacağı ilk faiz kararı bekleniyor. Bu iki dev gelişmenin gölgesinde altın fiyatları, yön tayini yapmak için yatay ve temkinli bir bantta konsolide oluyor.

Ons ve gram altında anlık durum

Günün erken saatlerinde jeopolitik iyimserliğin etkisiyle 4.349,67 dolara kadar tırmanan spot ons altın, Fed öncesi kâr satışları ve bekleyiş moduyla hafif gevşeyerek 4.331,80 dolardan işlem görüyor. İç piyasada ise dolar kuru ve onstaki harekete paralel olarak gram altın 4.650,60 TL seviyelerinde alıcı buluyor.

Kıymetli metallerin diğer kanadında ise spot gümüş yüzde 0,06 sınırlı yükselişle ons başına 70,02 dolar psikolojik sınırının hemen üzerinde dengelenmiş durumda.

Teknik Görünüm: Daralan kama formasyonuna dikkat

Teknik analiz uzmanları, spot altının grafiklerinde 4.303 dolar ile 4.349 dolar aralığında nötr bir sıkışma alanı oluştuğuna dikkat çekiyor. Fiyatların bu dar banttan çıkış yönünün, önümüzdeki haftaların ana trendini belirleyeceğini ifade eden analistler şu senaryoları öngörüyor:

• Yükseliş Senaryosu: Eğer ons altın 4.349 dolar direncini yukarı yönlü kırarsa, daralan kama formasyonu yerini güçlü bir flama formasyonuna bırakabilir. Bu durumda ilk hedef aralığı 4.377 – 4.424 dolar olacaktır.

• Düşüş Senaryosu: Eğer fiyatlar satış baskısıyla 4.303 dolar desteğinin altına sarkar ve burada kalıcılık sağlarsa, formasyon bir zirve modeli (dönüş) olarak doğrulanacak ve aşağı yönlü düzeltme hareketi tetiklenecektir.

“Hürmüz” iyimserliği faiz artış beklentilerini soğuttu

ABD Başkanı Donald Trump’ın, anlaşmanın Tahran için nükleer silah seçeneğini tamamen ortadan kaldıracağını duyurmasının ardından, ABD’li bir yetkili de imzaların atılması durumunda İran’ın küresel pazara petrol satmasına izin verileceğini açıkladı. İran yakıtının arz zincirine geri dönecek olması petrol fiyatlarını üç ayın en düşük seviyelerine çekerken, küresel enflasyonist baskıyı da hafifletti.

Tastylive Küresel Makro Başkanı Ilya Spivak, bu zincirleme etkiyi şu şekilde yorumluyor:

“Petrol fiyatlarındaki sert geri çekilme, tahvil faizleri üzerindeki yukarı yönlü baskıyı önemli ölçüde azalttı ve küresel faiz artırımı beklentilerini soğuttu. Ancak buna rağmen altındaki yükseliş ivmesinin yavaşladığını görüyoruz çünkü tüm nakit akışı bu akşam açıklanacak Fed para politikası kararına kilitlendi.”

Nitekim CME FedWatch verilerine göre, barış anlaşması öncesi yüzde 70 seviyelerinde olan Aralık ayı faiz artış ihtimali, yüzde 59 seviyesine kadar gerilemiş durumda.

Fed’de Kevin Warsh dönemi ve üçlü denge

Piyasaların bu akşamki Fed toplantısından faizleri yüzde 3,5 – 3,75 aralığında sabit bırakması yönünde tam bir mutabakatı var. Ancak asıl belirsizlik, bu toplantının yeni başkan Kevin Warsh‘un liderlik edeceği ilk FOMC (Federal Açık Piyasa Komitesi) toplantısı olmasından kaynaklanıyor.

Analist Ilya Spivak, yatırımcıların kafasını karıştıran üçlü denkleme dikkat çekiyor: “Piyasalar, şahin geçmişiyle bilinen Kevin Warsh’un; mevcut yüksek enflasyon gerçeği ile Beyaz Saray’dan (Trump yönetiminden) gelen güvercin politikalara dönüş baskısını nasıl dengeleyeceğini kestiremiyor. Bu akşamki tonlama altının kaderini çizecek.”

Uzun vadede yapısal destek sürecek

Kısa vadeli Fed dalgalanmalarına rağmen altın için uzun vadeli tahminler pozitif kalmaya devam ediyor. Avustralya merkezli Westpac analistleri yayımladıkları notta, “Kısa vadeli faiz fiyatlamaları ne olursa olsun, uzun vadede altın için yapısal destekler masada kalmaya devam edecek. Özellikle Asya pazarından gelen fiziki talep ve küresel merkez bankalarının jeopolitik ve politika risklerine karşı bir korunma (hedge) aracı olarak devam eden altın alımları, ons fiyatını dip seviyelerde güçlü şekilde fonlamayı sürdürecektir” değerlendirmesinde bulundu.

Altın, ABD-İran anlaşmasının ayrıntılarını ve Fed kararını bekliyor adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Küresel emtia piyasalarında ABD ile İran arasında sağlanan barış anlaşmasının getirdiği jeopolitik rahatlama rüzgarı esmeye devam ediyor. Anlaşmanın desteğiyle yükseliş eğilimini sürdüren bakır fiyatları, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) bu akşamki kritik faiz kararı ve para politikası toplantısına yönelik beklentilerle karşı karşıya gelince kazanımlarını sınırlı tuttu.

Hürmüz Boğazı’nın açılması bakıra güç verdi

Orta Doğu’daki sıcak savaş riskini sonlandıran anlaşmanın, İran limanlarına yönelik ablukanın kaldırılmasını ve küresel lojistiğin kalbi olan Hürmüz Boğazı’nın yeniden ticari trafiğe açılmasını öngörmesi metal fiyatlarına can suyu oldu.

• Londra Metal Borsası (LME): Gösterge niteliğindeki üç ay vadeli bakır fiyatı, yeni günde yüzde 0,3 artış kaydederek ton başına 13 bin 814 dolara tırmandı.

• Enflasyon Baskısı Hafifliyor: Barış mutabakatı sonrası petrol fiyatlarında yaşanan sert geri çekilme, sanayi üreticilerinin en büyük yükü olan enerji maliyetleri kaynaklı küresel enflasyon endişelerini de büyük ölçüde hafifletti.

Şahin Fed ve Kevin Warsh baskısı yükselişi frenledi

Bakır fiyatlarındaki yukarı yönlü hamlenin daha agresif bir ralliye dönüşmesini engelleyen ana unsur ise makroekonomik taraftan geldi. Fed’in yeni Başkanı Kevin Warsh liderliğinde gerçekleştirilecek ilk para politikası toplantısı öncesinde piyasalardaki temkinli duruş hakimiyetini koruyor.

Ekonomi yönetiminin ve yatırımcıların, yeni başkan döneminde bu yıl için herhangi bir faiz indirimi beklenmemesi yönündeki güçlü şahin sinyallere odaklanması, dolar cinsinden fiyatlanan bakır üzerindeki baskıyı taze tutuyor.

Baz metallerde karışık kapanışlar

Jeopolitik bahar havası ile şahin merkez bankası beklentilerinin çarpıştığı Londra Metal Borsası’nda diğer baz metaller de günü karışık performanslarla sürdürdü. Endüstriyel metallerdeki anlık değişim oranları şu şekilde yansıdı:

Bakır fiyatları yükseliyor, gözler Fed’de adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

ABD ile İran arasında diplomatik kanallarda sağlanan yumuşama ve savaşı bitirmeye yönelik atılan somut adımlar, küresel para piyasalarında taşları yerinden oynattı. Sıcak çatışma riskinin ve buna bağlı enerji kaynaklı enflasyon endişelerinin dağılması, küresel yatırımcıların “güvenli liman” olarak dolara olan talebini azalttı. Bu gelişmeyle birlikte ABD doları, majör para birimleri karşısında son 10 günün en düşük seviyesine geri çekildi.

Dolar endeksi 100 kritik sınırının altına sarktı

Küresel çapta doların gücünü ölçen dolar endeksi (DXY), 5 Haziran’dan bu yana en zayıf düzeyi olan 99,55’e kadar geriledikten sonra anlık işlemlerde yüzde 0,28 kayıpla 99,471 seviyesinden işlem görmeye başladı.

Doların zayıflamasıyla birlikte Euro, İngiliz sterlini ve Japon yeni gibi para birimleri nefes aldı. Asya seansında paritelerde yaşanan anlık değişimler tabloya şu şekilde yansıdı:

Japon yeni, dolar karşısında 160,225 seviyelerine kadar esneyerek, Tokyo ekonomi yönetiminin döviz piyasasına olası resmi müdahale eşiği olarak kabul edilen 160 sınırı etrafında dalgalı seyrini sürdürüyor.

“Petrol akışının normale dönmesi aylar alacak”

Sydney merkezli ATFX Global’in Baş Piyasa Stratejisti Nick Twidale, dolardaki zayıflama eğiliminin önümüzdeki birkaç seansta da devam edebileceğini öngörüyor. Avustralya doları ve yen gibi risk iştahına duyarlı para birimlerinde hafif değer kazançları bekleyen Twidale, petrol lojistiğine dair şu uyarda bulundu:

“Piyasalar şu an barışın coşkusunu fiyatlıyor ancak Hürmüz Boğazı’nın gerçekte ne kadar hızlı ticarete açılacağını ve petrol sevkiyatlarının ne zaman tamamen normale döneceğini yaşayarak göreceğiz. Bu kesinlikle haftalardan ziyade ayları bulabilecek, zamana yayılacak bir süreç olacaktır.”

Merkez bankaları haftası ve Fed’de Kevin Warsh dönemi

Para piyasalarındaki bu jeopolitik kırılma, bu hafta gerçekleştirilecek olan Fed, Japonya Merkez Bankası (BOJ) ve Avustralya Merkez Bankası (RBA) faiz kararları öncesine denk gelmesi açısından büyük önem taşıyor.

Fed’in çarşamba günkü toplantısında politika faizini yüzde 3,5 – 3,75 aralığında sabit tutmasına kesin gözüyle bakılıyor. Ancak bu toplantı, Fed’in yeni başkanı Kevin Warsh‘un liderliğindeki ilk politika açıklaması ve basın toplantısı olacağı için küresel piyasaların bir numaralı odağı konumunda.

Barış anlaşmasının enflasyonist baskıyı azaltmasıyla birlikte, CME FedWatch verilerine göre yatırımcıların Aralık ayı faiz artış beklentisi bir hafta önceki yüzde 70 seviyesinden yüzde 50’ye gerilemiş durumda.

“Merkez bankacıları rahat bir nefes almıştır”

TD Securities Kıdemli Faiz Stratejisti Prashant Newnaha ise anlaşmanın arka planında hala müzakere edilen pürüzler olduğunu hatırlatmakla birlikte, makroekonomik görünüm için iyimser bir değerlendirmede bulundu:

“Anlaşmanın bazı teknik detaylarına ilişkin görüşmeler hala perde arkasında sürüyor. Ancak küresel merkez bankası başkanları, en azından şimdilik, enerji maliyetleri kaynaklı enflasyonist yukarı yönlü risklerin azaldığını görerek derin ve rahat bir nefes almıştır. Bu durum şahin politikaların yumuşamasını destekleyebilir.”

ABD-İran anlaşması doları 10 günün en düşüğüne taşıdı adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) perşembe günü açıklayacağı faiz kararı öncesinde küresel finans devlerinin analistleri ve stratejistleri tahminlerini paylaştı. Piyasalarda 25 baz puanlık bir faiz artışına neredeyse kesin gözüyle bakılırken, asıl tartışma konusu Orta Doğu’daki savaşın ve petrol fiyatlarının seyrine göre eylül ayında yeni bir adımın atılıp atılmayacağı üzerinde yoğunlaşıyor.

Jefferies: “Bu döngüdeki tek faiz artışı olabilir”

Jefferies Küresel Ekonomisti Mohit Kumar, ECB’nin perşembe günü yapması beklenen 25 baz puanlık faiz artışının, bankanın bu iş döngüsünde uygulayacağı yegane artış olabileceğini öngördü.

Bir sonraki kritik pencerenin yeni personel tahminlerinin açıklanacağı eylül ayı olacağına işaret eden Kumar, petrol fiyatlarına bağlı iki farklı senaryoyu şu şekilde özetledi:

• İyimser Senaryonun Etkisi: Eylül ayına kadar Orta Doğu’daki savaşın sona ermesi ve petrol fiyatlarının yeniden 80 dolar seviyelerine gerilemesi halinde, ECB’nin yeni bir faiz artırımına ihtiyaç duymayacağı değerlendiriliyor.

• Kötümser Senaryonun Etkisi: Savaşın uzaması ve petrolün 100 dolara yakın seyretmesi durumunda ise Avrupa ekonomisi derin bir resesyonun içine sürüklenecek. Kumar, Jefferies olarak ECB’nin bir resesyon (ekonomik durgunluk) ortamında arka arkaya faiz artışlarına gitmeyeceğini öngördüklerini belirtti.

Metzler: “Büyüme aşağı, enflasyon yukarı revize edilecek”

Metzler analistleri Leon Ferdinand Bost ve Uwe Hohmann da 25 baz puanlık faiz artışının kesinleştiğini, asıl önemli konunun ise karar metninde ve toplantıda verilecek geleceğe yönelik sinyaller (forward guidance) olduğunu ifade etti.

Analistler yayımladıkları yatırımcı notunda bankanın makro tahminlerine yönelik şu tahmini paylaştı:

“ECB’nin 2026 ve 2027 yılları için enflasyon tahminlerini yukarı yönlü revize etmesini, ekonomik büyüme tahminlerini ise aşağı çekmesini bekliyoruz. Projeksiyonların bu haliyle gelecekteki politika yönüne dair net bir işaret vermesi zor. Mevcut enerji piyasasındaki gerginlik belirgin bir şekilde azalmazsa, eylül ayında bir faiz artışı daha mümkün olabilir; ancak arka arkaya agresif bir artış döngüsü olası görünmüyor.”

eToro: “Daha uzun süre daha yüksek faiz riski geri döndü”

eToro Küresel Piyasa Stratejisti Lale Aköner ise ECB’nin güncellenmiş personel tahminlerinin, enflasyon hedefin üzerinde kalmaya devam edeceği için sonraki faiz artışlarına kapıyı açık bırakacağını savundu.

Yatırımcıların odağının artık perşembe günkü karardan ziyade gelecekteki adımlara kaydığını belirten Aköner, yapısal enflasyon riskine karşı şu uyarıda bulundu:

“Eğer tüketiciler enflasyonun kalıcı olacağına inanmaya başlar, işçiler daha yüksek ücret talep eder ve şirketler de artan maliyetlerini doğrudan fiyatlara yansıtırsa; yüksek petrol ve doğalgaz fiyatları ekonomide daha geniş çaplı bir fiyat baskısına zemin hazırlar. Bu durum, ECB’nin en büyük korkusu olan ‘kısa vadeli bir enerji şokunun uzun soluklu bir enflasyon sorununa dönüşmesi’ riskini doğrudan tetikler. Sonuç olarak, Avrupa’da ‘daha uzun süre daha yüksek faiz’ (higher for longer) riski yeniden masaya geri dönmüş durumda.”

Piyasa, ECB’nin faiz artıracağından emin, gerekirse Eylül’de bir artırım daha olabilir adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Avrupa Merkez Bankası (ECB), Orta Doğu’daki savaşın tetiklediği enerji maliyetlerindeki artışın Euro Bölgesi ekonomisinde kalıcı bir hasar bırakmasını ve yapısal bir enflasyon dalgasına dönüşmesini engellemek amacıyla bugün (perşembe) faiz artırmaya hazırlanıyor. Küresel piyasalarda bu hamleye neredeyse kesin gözüyle bakılıyor.

3 yıl sonra ilk adım: Mevduat faizi %2,25’e çıkıyor

Perşembe günü yapılması beklenen bu kritik dokunuş, yaklaşık üç yıl aradan sonra gerçekleşecek ilk faiz artırımı olma özelliğini taşıyor. Bankanın bu kararla birlikte gösterge mevduat faizini yüzde 2,0’dan yüzde 2,25’e yükseltmesi öngörülüyor.

Merkez bankasına yakın kaynakların Reuters’a verdiği bilgilere göre, ECB’nin bu hafta gelecekteki ilave faiz artışlarına yönelik kesin bir taahhütte bulunması beklenmiyor. Ancak finansal piyasalardaki beklentiler oldukça şahin:

• Eylül Sinyali: Piyasalar önümüzdeki bir yıl içinde iki faiz artışı daha yapılabileceğini fiyatlıyor.

• Erken Adım: Bir sonraki faiz artırım adımının eylül ayı kadar yakın bir tarihte masaya gelebileceği tahmin ediliyor.

“Piyasa algısını yönetmek için bu artış şart”

Birçok ECB uzmanı ve ekonomist, atılacak bu adımı enflasyonist baskılar azaldığı takdirde hızla geri alınabilecek ihtiyati bir tedbir, yani bir “sigorta artışı” olarak değerlendiriyor.

London Business School Profesörü Richard Portes ve EFG Bank Baş Ekonomisti Stefan Gerlach, faiz artışının gerekliliğini şu sözlerle savunuyor:

Prof. Richard Portes: “Piyasadaki beklentileri doğru yönetmek adına ECB bu kez faizleri artırmak zorunda. Eğer bu adımı atmazlarsa, finans dünyasında ‘ECB enflasyonun kontrolden çıkmasına göz yumuyor’ algısı oluşur ve bankanın kredibilitesi ciddi zarar görür.”

Stefan Gerlach: “Haziran ayında faiz artırmanın temel gerekçesi enflasyon beklentilerinin halihazırda çıpasından kopmuş olması değil; tam aksine, tam da bu dönemde zamanında harekete geçerek o beklentilerin kopmasını erkenden engellemektir.”

Berenberg uyardı: “ECB yeni bir politika hatasına gidiyor”

Madalyonun diğer tarafında ise Euro Bölgesi’nin mevcut ekonomik durgunluğuna dikkat çeken sert eleştiriler yer alıyor. Berenberg Baş Ekonomisti Holger Schmieding, bölgedeki durağan işgücü piyasası ve zayıf tüketici talebi göz önüne alındığında ECB’nin net bir “politika hatasına” doğru ilerlediğini savundu.

Schmieding, yayımladığı yatırımcı notunda şu uyarıda bulundu:

“Ekonomide halihazırda devam eden talep tahribatı ortadayken, savaş kaynaklı enerji fiyatlarında yaşanan kaçınılmaz ve geçici sıçramanın, daha yüksek faizlerle çözülmesi gereken uzun soluklu bir enflasyon sarmalına dönüşmesi oldukça uzak bir ihtimal. Bu şartlar altında faiz artırmak ekonomiyi gereksiz yere boğabilir.”

ECB faiz artışına hazırlanıyor adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB), Orta Doğu’daki jeopolitik kriz kaynaklı enflasyonist baskılarla mücadele etmek adına faiz artırımını masaya getirmesi, küresel piyasalarda ve ekonomi çevrelerinde büyük bir tartışma başlattı. Perşembe günü gerçekleştirilecek kritik faiz toplantısı öncesinde ekonomistler, bu hamlenin Euro Bölgesi ekonomisini resesyona sürükleyebilecek riskli bir adım olabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor.

“2022 travması ve 2011 hatası” arasında ECB

ECB Yönetim Konseyi üyelerinin, İran savaşının ardından fırlayan enerji fiyatlarının genel ekonomiye yayılmasını ve kalıcı bir ikinci tur enflasyon dalgası yaratmasını önlemek amacıyla faiz artırımına yeşil ışık yakmaya yaklaştığı belirtiliyor. Ancak kurumun geçmişteki politika kararları bugün için ciddi birer uyarı niteliği taşıyor.

TS Lombard stratejisti Davide Oneglia, ECB’nin piyasalardaki kredibilitesini kanıtlama dürtüsüyle hareket ettiğini belirterek kurumu geçmiş referanslar üzerinden sert eleştirdi:

“Avrupa Merkez Bankası’nın 2011 yılında attığı faiz artırım adımları, o dönem kırılgan olan Euro Bölgesi için çok net ve açık bir politika hatasıydı. Bankanın bugünkü enflasyon beklentilerine ve özellikle 2022’de yaşanan küresel enflasyon şokunun bıraktığı izlere aşırı derecede odaklanması, tarihin tekerrür etmesi ve benzer bir hatanın yeniden yapılması riskini ciddi şekilde artırıyor.”

Societe Generale: “Sağlam kanıt yoksa adım atmayın”

Analistler, ABD ve İran arasında diplomatik kanallarla barış anlaşması arayışlarının sürdüğü bir konjonktürde, hanehalkı ve şirketlerin sırtına erken bir faiz yükü bindirilmemesi gerektiğini savunuyor.

Ekonomistlerin ECB’nin olası hamlesine yönelik iki farklı bakış açısı ve gerekçeleri şu şekilde tabloya yansıdı:

Societe Generale Baş Ekonomisti Michala Marcussen de güvercin tarafa destek vererek, enerji şokunun maaşlara ve genel fiyatlama davranışlarına yansıdığına dair “sağlam ve somut kanıtlar” ortaya çıkmadan yapılacak bir faiz artışının, ekonomide gereksiz ve maliyetli bir sıkılaşma yaratacağını vurguladı.

Piyasadaki senaryolar ve 2027 öngörüsü

ECB içindeki ve dışındaki görüş ayrılıkları derinleşirken, uluslararası finans kurumları iki ana senaryo üzerinde duruyor:

• 1. Senaryo (Sıkılaşma ve Geri Adım): ECB’nin artan jeopolitik riskler nedeniyle bu yıl içinde sınırlı bir faiz artırımına gitmesi, ancak ekonomideki durgunluğun derinleşmesiyle birlikte 2027 yılı itibarıyla yeniden faiz indirim döngüsünü başlatmak zorunda kalması.

• 2. Senaryo (Bekle-Gör): ABD-İran barış müzakerelerinin sonucunu ve petrol fiyatlarındaki dengelenmeyi izlemek adına bankanın perşembe günkü toplantıda pas geçerek bir süre daha mevcut seviyeleri koruması.

ECB’nin faiz artırım planına ekonomistlerden temkinli yaklaşım adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

İngiltere’de işverenlerin çalışanlarına sağladığı ücret zamları, nisan ayında yürürlüğe giren asgari ücret artışına rağmen şubat-nisan döneminde yatay bir seyir izledi. Incomes Data Research (IDR) tarafından yayımlanan kapsamlı anket, İngiltere Merkez Bankası’nın (BOE) gelecek hafta açıklayacağı kritik faiz kararından hemen önce ülkedeki enflasyonist baskılara dair önemli sinyaller verdi.

IDR anketi: Ücret artışlarında son durum

1 Şubat – 30 Nisan tarihleri arasında 3,3 milyondan fazla çalışanı kapsayan toplam 166 ücret zammı kararının incelendiği IDR anketinde, maaş artışlarının sektörel bazda farklılaştığı ancak genel ortalamanın sabit kaldığı görüldü.

Araştırmanın öne çıkan istatistikleri şu şekilde tabloya yansıdı:

Sektörel farklılıklar ve asgari ücretin etkisi

Nisan ayı, 21 yaş ve üzeri çalışanlar için geçerli olan yasal asgari ücretin yüzde 4,1 artışla saat başına 12,71 sterline çıkması sebebiyle genellikle yüksek maaş güncellemelerinin yapıldığı bir ay olarak dikkat çekiyor.

• Yüksek Zam Yapanlar: Yüzde 4 ve üzerinde ücret artışı sunan şirketlerin oranındaki artış; ağırlıklı olarak mühendislik, enerji ve su gibi kritik sektörlerdeki güçlü zamlardan kaynaklandı.

• Hizmet ve Perakende: Özel hizmetler sektöründe genel bir gerileme yaşansa da (yüzde 3,3), özellikle perakende ve konaklama gibi asgari ücrete yakın maaş skalasına sahip iş kollarında yasal artışın itici gücüyle daha büyük maaş güncellemeleri yapıldığı tespit edildi.

Gözler BOE faiz kararında

İş gücü piyasasından gelen bu yatay ücret verileri, enflasyon baskılarını ölçmek için gelir artışlarını yakından izleyen İngiltere Merkez Bankası (BOE) yetkililerinin masasında önemli bir yer tutacak.

Piyasalar ve ekonomistler, BOE’nin önümüzdeki hafta gerçekleştireceği toplantıda gösterge faiz oranını yüzde 3,75 seviyesinde sabit bırakmasını bekliyor. Öte yandan yatırımcılar, İran’daki savaşın küresel ölçekte yol açtığı yüksek enerji fiyatlarının ekonomiyi yeni bir enflasyon şokuna karşı oldukça kırılgan hale getirdiği konusunda uyarılarını sürdürüyor.

İngiltere’de ücret artışları, asgari ücret zammına rağmen yatay seyretti adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

ABD Merkez Bankası’nın (Fed) para politikası rotasına ilişkin küresel bankalardan yeni güncellemeler gelmeye devam ediyor. Goldman Sachs, güçlü gelen ABD mayıs ayı istihdam verilerinin ardından faiz indirim beklentilerini revize ederek bu yıla dair indirim öngörüsünü tamamen geri çekti.

Güçlü istihdam verisi beklentileri öteledi

ABD’de tarım dışı istihdamın mayıs ayında bir önceki aya göre 172 bin kişi artarak piyasa beklentilerini aşması, faiz indirim döngüsünün başlama ihtimalini zayıflattı.

Bu gelişmenin ardından Goldman Sachs ve diğer küresel devlerin güncellenen Fed faiz indirim beklentileri şu şekilde tabloya yansıdı:

“Faiz artırım olasılığı düşük”

Goldman Sachs Baş ABD Ekonomisti David Mericle, indirimlerin ertelenmesine rağmen bankanın “faiz artırımı olasılığının düşük kaldığı” yönündeki görüşünü koruduğunu belirtti. Mericle’ın değerlendirmelerinde şu başlıklar öne çıktı:

• Mevcut Politika Duruşu: Fed yetkililerinin uzun vadeli faiz tahminleri son bir yılda büyük ölçüde değişmedi. Üyelerin çoğu mevcut politika duruşunu ılımlı ölçüde kısıtlayıcı görüyor.

• Enflasyon Beklentisi: Enflasyonun yavaşlaması halinde normal faiz seviyelerine dönüş mümkün. Ayrıca enflasyonun kendi kendini besleyerek kalıcı hale gelme olasılığı oldukça düşük görünüyor.

• Olasılık Güncellemesi: Goldman Sachs’ın temel senaryosu gelecek yıl iki adet 25 baz puanlık faiz indirimi yapılması yönünde. Ancak Mericle, bu senaryonun gerçekleşme olasılığının yüzde 40’tan yüzde 30’a indirildiğini kaydetti.

Trump’tan Fed Başkanı Warsh’a faiz baskısı

Piyasa beklentileri ve dev bankaların analizleri “daha uzun süre yüksek faiz” temasına işaret ederken, ABD Başkanı Donald Trump faizlerin düşürülmesi gerektiği yönündeki baskısını sürdürüyor.

Trump’ın NBC’ye verdiği röportajdaki açıklamaları dikkat çekti:

“İyi ekonomik veriler geldiğinde piyasalar faiz artırımı korkusuyla geriliyor. Oysa faiz artırımı için hiçbir neden yok. Politika faizini artırmak büyük bir hata olur, bunun yerine faizlerin derhal düşürülmesi gerekiyor.”

Başkan Trump’ın bu söylemlerinin, 16-17 Haziran’da yapılması planlanan Kritik Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantısı öncesinde, Fed Başkanı Kevin Warsh üzerindeki siyasi baskıyı artırabileceği değerlendiriliyor.

Goldman Sachs Fed’den bu yıl faiz indirimi beklemiyor adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Avrupa Merkez Bankası (ECB) Yönetim Konseyi üyesi Pierre Wunsch, 11 Haziran’da gerçekleştirilecek faiz toplantısı öncesinde piyasaları yakından ilgilendiren önemli açıklamalarda bulundu. Wunsch, ABD ile İran arasında varılacak olası bir barış anlaşmasının toplantıdaki tartışmaların bir parçası olacağını ancak faiz artırımı beklentisini mutlaka zayıflatmayacağını vurguladı.

Jeopolitik senaryolar ve 25 baz puanlık destek

Wunsch, masadaki senaryoları ve bu gelişmelerin faiz kararına olası etkilerini detaylı bir şekilde değerlendirdi. Açıklamalarda öne çıkan başlıklar şu şekilde sıralandı:

• Çatışmaların Sürmesi: Mevcut çatışma ortamının çözümsüz kalması durumunda, 11 Haziran’daki toplantıda yapılacak faiz artırımı tartışmalarının oldukça yalın ve öngörülebilir geçmesi bekleniyor.

• Barış Anlaşması İhtimali: Olası bir barış anlaşmasının masaya gelmesi tartışmaları bir miktar daha karmaşık hale getirebilir. Ancak Wunsch, böyle bir anlaşmanın kalıcılığı ve güvenilirliği konusundaki belirsizliklere dikkat çekerek, faiz artırımı gerekçesinin daha az güçlü görünse bile yine de geçerliliğini korumaya devam edeceğini belirtti.

• Faiz Beklentisi: Mevcut ekonomik koşullar ışığında Wunsch, toplantıda 25 baz puanlık bir faiz artırımını desteklediğinin net bir sinyalini verdi.

“Tüm yük piyasalara bırakılamaz”

Merkez bankalarının kriz ve belirsizlik anlarındaki sorumluluklarına da değinen Wunsch, politika yapıcıların piyasa dinamiklerini yönlendirme konusunda daha proaktif bir rol üstlenmesi gerektiğinin altını çizdi. Wunsch, kurumun benimsemesi gereken tutumu şu sözlerle özetledi:

“Politika yapıcılar olarak tüm uyumlanma yükünü sadece piyasaların omuzlarına bırakamayız. Kararlı bir duruş sergilememiz gerekiyor.”

ECB/Wunsch: ABD-İran barışı faiz artırımı gerekçesini zayıflatmaz adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Avrupa Merkez Bankası (ECB) Yönetim Kurulu üyesi Isabel Schnabel, fiyat baskılarının enerjinin ötesine yayılması ve enflasyon beklentilerinin sabitlenememesi riskinin artması üzerine kritik uyarılarda bulundu. Schnabel, ECB’nin İran’daki savaşın enflasyonist etkilerini artık görmezden gelemeyeceğini vurguladı.

“Enflasyon beklentilerinin çıpadan kopma riski artıyor”

Güney Kore Merkez Bankası’nın Seul’de düzenlediği konferansta konuşan ve ECB’nin en “şahin” politika yapıcılarından biri olarak kabul edilen Schnabel, yaşanan küresel şokun ciddiyetine dikkat çekti.

Schnabel’in açıklamalarında öne çıkan temel makroekonomik dinamikler şunlar oldu:

• Kalıcı Hasar: Enerji altyapısı ve küresel tedarik zincirlerinde oluşan ağır hasar, fiyat dinamiklerini halihazırda çok daha kalıcı bir biçimde değiştirdi.

• Hızlı Aksiyon İhtiyacı: Yaşanan bu yapısal değişim, devam eden çatışma ortamı anında sona erse dahi politika yapıcıların para politikası tarafında hızlıca harekete geçmesini zorunlu kılıyor.

• Görmezden Gelilemez Şok: Schnabel, gelinen noktayı “Bu şoku artık görmezden gelemeyiz. Enflasyon beklentilerinin çıpadan kopma riski giderek artıyor” sözleriyle özetledi.

Gözler 10-11 Haziran’daki kritik ECB toplantısında

Schnabel’in bu net uyarıları, ECB’nin 10-11 Haziran tarihlerinde gerçekleştireceği toplantıda bir faiz artırımının gerekli olacağına dair geçen haftaki söylemlerini daha da pekiştirdi.

Piyasalardaki genel faiz beklentisi ve diğer merkez bankası yetkililerinin tutumu ise şu şekilde şekilleniyor:

• Yüksek enerji maliyetlerinin daha geniş çaplı bir enflasyon dalgasına dönüşmesi ihtimaliyle mücadele eden ECB yetkililerinin, haziran ayındaki toplantıda faiz artırımı adımı atmasına piyasalar tarafından kesin gözüyle bakılıyor.

• Buna karşılık, çatışmanın yaratacağı ekonomik etkilere dair süren belirsizlikler nedeniyle politika yapıcılar faizlerin toplamda ne kadar yükseleceği konusunda net bir hedef işaret etmekten kaçınıyor.

• Ekonominin halihazırda yavaşlama eğiliminde olması sebebiyle çoğu yetkili haziran sonrası sürece oldukça temkinli yaklaşıyor.

• Ancak ECB’nin Litvanyalı üyesi Gediminas Simkus, geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada ikinci bir faiz artırımının “olası olmaktan çok muhtemel” olduğunu, sadece zamanlamanın şu an için belirsizliğini koruduğunu ifade etmişti.

Schnabel: ECB, İran savaşının enflasyonist etkisini artık görmezden gelemez adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

BOJ’un Haziran’da faiz artıracağı beklentisi devam ediyor adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Ons altın 4500 doların üzerinde kalma çabasını devam ettiriyor adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

BOJ/Koeda: Faiz artışına devam edilmeli adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Morgan Stanley: Yenin güçlenmesi için BOJ adım atmalı adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Japonya’da yaz aylarında yeni fiyat artışı dalgası kapıda adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

BoE Başekonomisti Pill’den faiz artışı mesajı adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Japonya’da toptan enflasyon üç yılın zirvesinde adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

ECB/Storunaras: Hürmüz kapalı kalırsa faiz artışına ve ekonomik yavaşlamaya neden olur adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

YENİLEME-BOJ/Masu: Ekonomide bozulma yok ise faiz oranları en erken aşamada artırılmalı adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Boston Fed Başkanı Collins: Faiz artışı senaryosunu göz ardı etmiyorum adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Warsh, Fed’in yeni başkanı olmak için Senato’nun onayını aldı adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Morgan Stanley’den İran ve petrol için dört senaryolu Fed analizi adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

BOJ’un Nisan toplantısında şahin görüşler ağırlık kazandı adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Avustralya Merkez Bankası politika faizini artırdı adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Morgan Stanley, Fed’den 2026’da faiz indirimi beklemiyor adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Fed tarihin en bölünmüş kararlarından birini aldı: Faiz sabit tutuldu, 4 karşı oy adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

NIESR, İngiltere için büyüme tahminini düşürdü adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Altın, Fed toplantısından çıkacak kararı bekliyor adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Japonya Merkez Bankası’nın (BOJ) bugün gerçekleştirdiği kritik para politikası toplantısında faiz oranlarını sabit bırakma kararı almasına rağmen, karar metninden ziyade oylama dağılımı piyasalara damga vurdu. Üç kurul üyesinin faiz artırımı yönünde karşı oy kullanması analistler tarafından “önemli bir sürpriz” olarak nitelendirilirken, bu durum bankanın faiz normalleşmesi yolunda ilerlemeyi sürdüreceğine dair beklentileri ciddi şekilde güçlendirdi.

“Şahin muhalefet, yeni bir faiz artışının habercisi”

Toplantıdan çıkan kararı ve oylama tablosunu değerlendiren State Street Investment Management analisti Krishna Bhimavarapu, BOJ’un faizi sabit tutma kararında 3 muhalif üyenin yer almasının piyasalar için büyük bir sürpriz olduğunu belirtti. Karar metnindeki yüksek enflasyon tahminlerinin de özellikle dikkat çekici olduğunun altını çizen Bhimavarapu, bu “şahin” muhalefetin, bankanın faiz normalleşmesi patikasına sadık kalacağı ve bu yıl içinde en az bir faiz artışı daha yapacağı yönündeki güçlü piyasa görüşünü desteklediğini vurguladı. Ancak uzman isim, Japonya’nın atacağı adımların zamanlamasında, diğer majör merkez bankalarının izleyeceği para politikalarının da kritik bir rol oynayacağını hatırlattı.

2016’dan bu yana görülen en yaygın muhalefet

BOJ’un hamlelerini yakından takip eden Capital Economics Asya Başekonomisti Marcel Thieliant da piyasadaki iyimserliği paylaşan isimler arasında yer aldı. Merkez bankasının faizleri sabit bırakmasına rağmen yayımlanan ekonomik görünüm raporunun oldukça “şahin” bir ton taşıdığını savunan Thieliant, BOJ’un haziran ayında yeni bir faiz artırımına gideceği yönündeki temel tahminlerini koruduklarını açıkladı. Thieliant’ın analizinde öne çıkan en çarpıcı detay ise itirazların tarihsel boyutu oldu. Yönetim kurulunda 3 üyenin birden faiz artışı yönünde oy kullanmasının, Japonya’da negatif faiz döneminin başladığı 2016 yılından bu yana görülen en yaygın muhalefet olduğunu kaydetti. Kurul içinde daha önce de şahin tutumlarıyla bilinen Hajime Takata ve Naoki Tamura‘nın karşı oy kullanmasının piyasalar için sürpriz olmadığını belirten Thieliant, asıl dikkat çeken gelişmenin Junko Nakagawa‘nın da ilk kez bu iki isme katılarak faiz artırımı yönünde irade göstermesi olduğunu ifade etti.

BOJ’daki 3 muhalif üye faiz artışlarının süreceği beklentilerini güçlendirdi adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Piyasaların odağındaki TCMB toplantısından enflasyonla mücadele vurgusu çıktı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu, Fatih Karahan başkanlığında gerçekleştirdiği toplantıda politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını beklentiler doğrultusunda yüzde 37 seviyesinde sabit tuttu. Enflasyonun ana eğilimindeki gelişmelere ve jeopolitik risklere dikkat çekilen karar metninde, fiyat istikrarı sağlanana kadar sıkı para politikası duruşunun kararlılıkla sürdürüleceği ve gerektiğinde ilave makroihtiyati adımların atılabileceği vurgulandı.

Merkez Bankası’nın faiz kararı ve para politikası duruşu

Türkiye ekonomisinin makroekonomik istikrar arayışında en kritik kurum olan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), finansal piyasaların ve reel sektörün büyük bir dikkatle beklediği Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısını tamamladı. TCMB Başkanı Fatih Karahan liderliğinde toplanan kurul, politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını değiştirmeyerek yüzde 37 seviyesinde sabit tutma kararı aldı. Bu karar, merkez bankasının uzun bir süredir devam ettirdiği ve faiz oranlarını kademeli olarak yukarı taşıdığı sıkılaştırma döngüsünün ardından, piyasalardaki mevcut durumu analiz etmek ve alınan kararların reel ekonomi üzerindeki gecikmeli etkilerini (lag effect) görmek amacıyla girdiği bir “bekle-gör” stratejisinin en net yansımasıdır. Politika faizinin yüzde 37 seviyesinde tutulması, yerel ve küresel yatırımcılara merkez bankasının para politikasındaki duruşunu bozmadığı, enflasyonla mücadeledeki kararlılığını koruduğu ve veri odaklı (data-dependent) bir yaklaşım benimsediği mesajını vermektedir. Faiz oranlarının sabit tutulması, aynı zamanda piyasa beklentileriyle tam bir uyum içinde gerçekleşmiş olup, finansal piyasalarda herhangi bir sürpriz fiyatlamasına veya aşırı oynaklığa (volatilite) neden olmamıştır. Merkez bankacılığı iletişiminde öngörülebilirliğin son derece önemli olduğu bu dönemde, Fatih Karahan ve ekibinin piyasa dinamikleriyle eşgüdümlü hareket etmesi, kurumun itibarını ve piyasa yapıcı rolünü güçlendirmektedir. Sıkı para politikasının sadece faiz oranlarıyla değil, likidite yönetimi ve makroihtiyati adımlarla da destekleneceğinin altının çizilmesi, TCMB’nin enflasyonla mücadelede elindeki tüm araçları senkronize bir şekilde kullanmaya devam edeceğini göstermektedir. Bu bağlamda, yüzde 37’lik politika faizi, Türkiye ekonomisinin içinden geçtiği dezenflasyonist süreçte kritik bir denge noktası işlevi görmektedir.

Enflasyon dinamikleri ve nisan ayı beklentileri

Merkez Bankası’nın faiz kararını şekillendiren en temel değişken, hiç şüphesiz ki enflasyonun ana eğilimi ve geleceğe yönelik fiyatlama davranışlarıdır. PPK karar metninde vurgulandığı üzere, enflasyonun ana eğiliminde mart ayında belirgin bir gerileme gözlemlenmiştir. Bu gerileme, sıkı para politikasının iç talebi soğutmaya başlamasının ve döviz kurlarındaki göreceli istikrarın enflasyon üzerindeki maliyet baskısını hafifletmesinin bir sonucudur. Ancak, merkez bankası yetkilileri rehavete kapılmamak adına nisan ayına ilişkin oldukça rasyonel bir uyarıda bulunmuşlardır. Öncü verilerin, enflasyonun ana eğiliminde nisan ayında bir miktar yükselişe işaret ettiği belirtilmiştir. Bu beklenen yükselişin arkasında çeşitli takvim etkileri, hizmet enflasyonundaki (hizmet sektörü fiyatlamalarındaki) yapışkanlık ve yönetilen/yönlendirilen fiyatlardaki olası güncellemeler yatmaktadır. Özellikle hizmet enflasyonu, kira fiyatları, eğitim ve lokanta-otel gibi kalemlerdeki fiyat katılığı (price stickiness), enflasyonun hızlı bir şekilde tek haneli seviyelere inmesinin önündeki en büyük yapısal engellerden biri olarak durmaktadır. TCMB, manşet enflasyondan ziyade, fiyat artışlarının temel dinamiklerini gösteren “ana eğilime” odaklanarak daha sağlıklı bir para politikası projeksiyonu çizmektedir. Kurulun metninde yer alan “enflasyon görünümünde belirgin ve kalıcı bir bozulma olması durumunda para politikası duruşu sıkılaştırılacaktır” ifadesi, enflasyonla mücadelede yukarı yönlü risklere karşı son derece duyarlı olunduğunu ve gerektiğinde faiz artırımı silahının (veya diğer sıkılaştırıcı araçların) yeniden masaya gelebileceğini açıkça ortaya koymaktadır. Merkez bankasının bu şahin (hawkish) uyarısı, hanehalkı ve şirketlerin geleceğe dönük enflasyon beklentilerini çıpalamak (anchoring) adına hayati bir iletişim stratejisidir.

Jeopolitik riskler ve enerji fiyatlarının makroekonomik etkileri

Günümüz küresel ekonomisinde hiçbir ülkenin para politikası, dışsal şoklardan ve jeopolitik gelişmelerden bağımsız olarak şekillendirilemez. TCMB’nin karar metninde, jeopolitik gelişmeler eşliğindeki belirsizlikler neticesinde enerji fiyatlarında yüksek seyir ve belirgin oynaklık gözlendiğine dair yapılan vurgu, bu küresel farkındalığın bir sonucudur. Özellikle Orta Doğu’daki çatışmalar, Kızıldeniz’deki lojistik rotalarda yaşanan aksamalar ve küresel arz zincirlerindeki kırılganlıklar, ham petrol ve doğal gaz fiyatları üzerinde ciddi bir yukarı yönlü baskı yaratmaktadır. Enerji ithalatçısı bir ülke olan Türkiye için bu durum, doğrudan cari açık ve enflasyon üzerinde eşzamanlı bir tehdit oluşturmaktadır. Duyuruda belirtildiği gibi, “yurt içi enerji fiyatlarının maliyet kanalı ve iktisadi faaliyet üzerinden enflasyon görünümüne etkileri yakından takip edilmektedir.” Küresel enerji fiyatlarındaki artışlar, sanayi üretiminden nakliyeye kadar tüm tedarik zincirinde girdi maliyetlerini yükselterek maliyet enflasyonuna (cost-push inflation) neden olmaktadır. Ayrıca, enerji ithalat faturasındaki artış, döviz talebini canlı tutarak kur üzerinde baskı yaratma potansiyeline sahiptir. Merkez bankası, küresel emtia piyasalarındaki bu dalgalanmaları dışsal bir şok olarak değerlendirse de, bu şokların yurtiçi fiyatlama davranışlarını bozarak ikincil etkilere (second-round effects) yol açmasını engellemek zorundadır. Bu nedenle, jeopolitik risklerin yarattığı sis perdesi dağılana kadar, para politikasındaki ihtiyatlı duruşun korunması sadece iç ekonomik dinamikler açısından değil, küresel risk yönetimi açısından da bir zorunluluk haline gelmiştir.

Sıkı para politikası ve dezenflasyon sürecine etkileri

Merkez Bankası’nın kararlılıkla sürdürdüğü sıkı para politikası duruşunun temel amacı, dezenflasyon sürecini (enflasyon oranındaki düşüş trendini) kalıcı bir şekilde tesis etmektir. Karar metninde bu sürecin üç ana aktarım mekanizması üzerinden çalışacağı belirtilmiştir: Talep, kur ve beklenti kanalları. Talep kanalı, yüksek faiz oranlarının tüketici kredilerini ve kredi kartı harcamalarını pahalılaştırarak hanehalkının aşırı tüketim eğilimini frenlemesi prensibine dayanır. İç talepteki bu soğuma, şirketlerin fiyat artırma gücünü (pricing power) zayıflatarak enflasyonist hızı keser. Kur kanalı ise, TL mevduat getirilerinin cazip hale gelmesiyle birlikte yerel para birimine olan güvenin artması ve döviz kurlarındaki istikrarın sağlanmasını ifade eder. Kurdaki istikrar, ithal girdilere bağımlı olan Türkiye ekonomisinde döviz kuru geçişkenliğini (exchange rate pass-through) durdurarak maliyet enflasyonunun önünü keser. Beklenti kanalı ise belki de en zorlu ve en önemli mekanizmadır. Eğer toplum ve iş dünyası, merkez bankasının enflasyonu düşüreceğine ikna olursa, ücret talepleri ve ürün fiyatlamaları bu beklentiye göre şekillenir. “Göstergeler iktisadi faaliyette yavaşlamaya işaret ederken, yakın dönemdeki gelişmelerin enflasyon görünümü üzerindeki olası ikincil etkileri önem taşıyacaktır” tespiti, sıkılaştırmanın reel sektörde hissedilmeye başlandığını ancak bu soğumanın henüz enflasyonu tam anlamıyla alt edecek seviyede yeterli olmadığını göstermektedir. Kurulun politika faizine ilişkin atılacak adımları, enflasyon gerçekleşmeleri ve ara hedeflerle uyumlu bir şekilde belirleyecek olması, ekonomideki yavaşlamanın kontrollü bir şekilde (yumuşak iniş – soft landing) yönetilmeye çalışıldığının bir göstergesidir.

Gecelik faiz oranları ve likidite yönetimi stratejileri

Para politikasının işleyişinde politika faizi (bir hafta vadeli repo faizi) kadar önemli olan bir diğer unsur, faiz koridorunu belirleyen gecelik faiz oranları ve likidite yönetimidir. Duyuruda Merkez Bankası gecelik vadede borç verme faiz oranını yüzde 40’ta, gecelik vadede borçlanma faiz oranını ise yüzde 35,5’te sabit tuttuğunu açıklamıştır. Bu asimetrik koridor yapısı, merkez bankasına piyasadaki günlük likidite koşullarını yönetmek için geniş bir esneklik sağlamaktadır. Bankacılık sisteminde likidite fazlası veya açığı oluştuğunda, merkez bankası bu oranlar üzerinden piyasayı fonlayarak veya piyasadaki fazla Türk Lirası’nı çekerek (sterilizasyon) kısa vadeli piyasa faizlerinin politika faizi etrafında şekillenmesini güvence altına alır. Son dönemde piyasada oluşan yüksek TL likiditesi, mevduat faizlerinin politika faiziyle uyumlu seviyelerde kalmasını zorlaştıran teknik bir sorun olarak öne çıkmaktaydı. Karar metninde yer alan “Likidite koşullarının yakından izlenmeye ve likidite yönetimi araçlarının etkili şekilde kullanılmaya devam edileceği” ifadesi, merkez bankasının piyasadaki fazla likiditeyi depo ihaleleri, zorunlu karşılıklar veya açık piyasa işlemleri (APİ) yoluyla sterilize etmeye devam edeceğinin sinyalini vermektedir. Doğru bir likidite yönetimi olmadan, politika faizinin yüzde 37 olarak belirlenmesinin reel ekonomiye aktarımı (transmission) zayıf kalır. Bu nedenle, TCMB’nin kısa vadeli para piyasalarındaki faiz oranlarının (TLREF gibi) yüzde 37 seviyesine ve hatta bunun bir miktar üzerine çıpasını sağlamak için piyasa operasyonlarını aktif bir şekilde sürdürmesi beklenmektedir.

Kredi ve mevduat piyasalarındaki gelişmeler

Sıkı para politikasının doğrudan temas ettiği en hassas alanlar kredi ve mevduat piyasalarıdır. Karar metninde açıkça “kredi ve mevduat piyasalarında öngörülenin dışında gelişmeler olması halinde parasal aktarım mekanizmasının ilave makroihtiyati adımlarla destekleneceği” vurgulanmıştır. Bu cümle, bankacılık sektörüne yönelik çok net bir yönlendirmedir. Merkez Bankası, Türk Lirası mevduat faizlerinin, tasarruf sahiplerini dövizden veya Kur Korumalı Mevduat (KKM) hesaplarından standart TL mevduata geçmeye teşvik edecek kadar yüksek ve cazip kalmasını arzulamaktadır. Mevduat faizlerindeki olası bir gevşeme, parasal aktarım mekanizmasını zedeleyerek dolarizasyon riskini yeniden alevlendirebilir. Diğer taraftan, kredi piyasasında ise özellikle ticari krediler ve ihtiyaç kredilerindeki büyüme hızının (kredi ivmesinin) merkez bankasının hedefleriyle uyumlu bir soğuma patikasında kalması gerekmektedir. Aşırı ve ucuz kredi genişlemesi, dezenflasyonist çabaları baltalayan en büyük unsurdur. Eğer bankalar arası rekabet veya piyasa likiditesi nedeniyle kredi büyümesi hedeflenenin üzerine çıkarsa veya mevduat faizleri beklenen reel getiriyi sağlamaktan uzaklaşırsa, TCMB menkul kıymet tesisi, zorunlu karşılık oranlarında değişiklik veya kredilere yönelik büyüme sınırları gibi makroihtiyati araçları (macroprudential tools) hızla devreye sokacaktır. Bu durum, yüzde 37’lik politika faizinin yetersiz kaldığı alanlarda niceliksel sıkılaştırma (quantitative tightening) adımlarının bir tampon olarak kullanılmaya devam edileceğini göstermektedir.

Orta vadeli hedefler ve şeffaflık vurgusu

Tüm bu kısa ve orta vadeli taktiksel manevraların nihai hedefi, Türkiye ekonomisini kalıcı fiyat istikrarına kavuşturmaktır. PPK karar metninin sonuç bölümünde, Kurul’un politika kararlarını enflasyonu orta vadede yüzde 5 hedefine ulaştıracak parasal ve finansal koşulları sağlayacak şekilde belirleyeceği vurgulanmıştır. Yüzde 5’lik enflasyon hedefi, yıllardır TCMB’nin resmi orta vadeli hedefi olarak masada durmakta olup, bu hedefe ulaşmak zorlu ve uzun bir süreç gerektirmektedir. Mevcut yüksek enflasyon oranlarından tek haneli rakamlara inmek, sadece para politikasının değil, maliye politikasının ve yapısal reformların da eşgüdüm içinde çalışmasını zorunlu kılar. Ancak merkez bankası, kendi etki alanındaki para politikası araçlarını bu uzun vadeli hedeften sapmadan kullanacağının altını bir kez daha çizmiştir. Kurulun kararlarını “öngörülebilir, veri odaklı ve şeffaf bir çerçevede” alacağını belirtmesi, kurumun iletişim politikasındaki modernizasyonun ve piyasa ile olan şeffaf diyalog arayışının bir yansımasıdır. Toplantı sonrasında alınan kararların arkasındaki ekonomik analizleri ve veri setlerini detaylandıran Para Politikası Kurulu Toplantı Özetinin beş iş günü içinde yayımlanacağının hatırlatılması da bu şeffaflık ilkesinin kurumsal bir rutin haline geldiğini kanıtlamaktadır. Yatırımcılar, analistler ve ekonomi basını, yayımlanacak bu özet rapor üzerinden merkez bankasının iç dinamiklerini, enflasyon modellerini ve gelecek aylara ilişkin potansiyel politika adımlarını daha derinlemesine analiz etme fırsatı bulacaklardır. Sonuç olarak, yüzde 37 seviyesinde sabit tutulan faiz oranı, ne bir gevşeme sinyali ne de mücadelenin sona erdiği anlamına gelmektedir; aksine, enflasyon canavarına karşı sürdürülen kararlı savaşta, siperlerin tahkim edildiği ve verilerin olgunlaşmasının beklendiği stratejik bir bekleme aşamasıdır.

Merkez Bankası faizi yüzde 37’de sabit tuttu adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başekonomisti Philip Lane’in, Washington’da düzenlenen IMF ve Dünya Bankası Bahar Toplantıları marjında yaptığı kritik açıklamalar, Euro Bölgesi para politikasının mevcut belirsizlikler altında nasıl şekilleneceğine dair derin makro-finansal ipuçları sunuyor. Lane’in enflasyon hedefine olan sarsılmaz bağlılığı ve piyasa fiyatlamalarına karşı çizdiği temkinli çerçeve, ECB’nin karar alma mekanizmalarının felsefi altyapısını gözler önüne seriyor.

“Ne gerekiyorsa yapılacak” doktrini ve fiyat i̇stikrarı hedefi

Modern merkez bankacılığının en temel ve çoğu zaman tek yasal görevi (mandate), fiyat istikrarını sağlamaktır. Avrupa Merkez Bankası Başekonomisti Philip Lane’in,

“ECB’nin enflasyonu hedefe indirmek için gerekeni yapacağını, belirli bir kararın hangi toplantıda alınacağının ise ayrıntı niteliği taşıdığını”

söylemesi, ECB’nin enflasyonla mücadeledeki kararlılığının (commitment) bir manifestosudur. Lane’in kullandığı “gerekeni yapma” (whatever it takes) retoriği, piyasaların hafızasında eski ECB Başkanı Mario Draghi’nin Euro krizini çözen tarihi konuşmasını canlandırsa da, bu kez odak noktası kur krizi değil, yapısal enflasyondur.

Makroekonomik açıdan bakıldığında, para politikasının reel ekonomi üzerindeki etkileri (aktarım mekanizması – transmission mechanism) genellikle 12 ila 18 ay arasında değişen gecikmeli bir süreye (lagged effect) sahiptir. Bu nedenle Lane, faiz oranlarında yapılacak olası bir değişikliğin Nisan, Haziran veya Temmuz ayında yapılmasının, uzun vadeli enflasyon patikası üzerinde marjinal bir fark yaratacağını; asıl önemli olanın ECB’nin piyasalara verdiği “enflasyon %2 hedefine dönene kadar kısıtlayıcı (restrictive) bölgede kalacağız” mesajının inandırıcılığı olduğunu vurgulamaktadır. Bir toplantının es geçilmesi veya bir kararın ötelenmesi, hedeften sapma değil, verilerin olgunlaşmasını bekleme stratejisinin bir parçasıdır.

Piyasa fiyatlamaları (market pricing) ve ecb’nin varsayılan senaryosu

Finansal piyasalar (özellikle tahvil ve swap piyasaları), doğaları gereği her yeni veriyi veya haberi saniyeler içinde fiyatlayarak gelecekteki merkez bankası adımlarını tahmin etmeye (implied policy path) çalışırlar. Gecelik Endeksli Swaplar (OIS – Overnight Indexed Swaps) ve Euribor vadeli işlemleri üzerinden yatırımcılar, ECB’nin yıl sonuna kadar kaç baz puanlık indirim veya artırım yapacağını fiyatlarlar. Ancak Lane’in,

“piyasalarda belirli bir faiz patikasının fiyatlanmasının bunun otomatik olarak ECB’nin varsayılan senaryosu (baseline scenario) haline gelmediğini”

belirtmesi, piyasa beklentileri ile merkez bankasının içsel makroekonomik modelleri arasındaki kritik ayrışmayı (divergence) temsil eder.

Merkez bankaları, kararlarını trader’ların anlık reaksiyonlarına veya piyasanın faiz beklentilerine göre değil; binlerce değişkeni barındıran Genişletilmiş Makroekonomik Projeksiyon Egzersizleri (BMPE) ve yapısal modeller üzerinden alırlar. Piyasa, İran savaşının yarattığı enerji şoku beklentisiyle anında agresif bir faiz indirimi veya tam tersi stagflasyonist bir faiz artırımı fiyatlayabilir. Ancak Lane, ECB’nin bu tür kısa vadeli piyasa gürültülerine (market noise) teslim olmayacağını, merkez bankasının kendi bağımsız veri setine ve projeksiyonlarına sadık kalacağını net bir dille ifade etmiştir. Bu açıklama, aynı zamanda piyasa aktörlerine “kendi riskinizi kendiniz yönetin, ECB sizin beklentilerinizi doğrulamak (validate) zorunda değildir” uyarısıdır.

Taylor kuralı ve ecb’nin reaksiyon fonksiyonu (reaction function)

Philip Lane gibi dünyanın en saygın makroekonomistlerinden birinin yönettiği ECB ekonomi kurmaylarının karar alma süreçlerini anlamak için, para politikasının teorik arka planına inmek gerekir. Merkez bankalarının enflasyon ve büyüme verilerine nasıl tepki vereceği, literatürde Reaksiyon Fonksiyonu olarak adlandırılır ve bunun en bilinen matematiksel modeli Taylor Kuralı’dır. Geleneksel bir Taylor Kuralı denklemi şu şekilde ifade edilir:

$$ i_{t} = \pi_{t} + r^{*} + a_{\pi}(\pi_{t} – \pi^{*}) + a_{y}(y_{t} – \bar{y}) $$

Bu denklemde $i_{t}$ merkez bankasının hedef politika faizini, $\pi_{t}$ mevcut enflasyon oranını, $r^{*}$ nötr reel faiz oranını, $\pi^{*}$ hedeflenen enflasyonu (ECB için %2) ve $(y_{t} – \bar{y})$ ise çıktı açığını (output gap – potansiyel büyüme ile gerçekleşen büyüme arasındaki fark) temsil eder. Lane’in “enflasyonu hedefe indirmek için ne gerekiyorsa yapılacak” söylemi, denklemdeki $a_{\pi}$ (enflasyon duyarlılık katsayısı) değerinin, çıktı açığı katsayısından ($a_{y}$) çok daha yüksek tutulacağını; yani büyümeden feragat etme pahasına enflasyonla mücadeleye öncelik verileceğini göstermektedir. İran savaşının yarattığı enerji şokları nedeniyle $\pi_{t}$ sürekli olarak hedefin ($\pi^{*}$) üzerinde kalırsa, ECB politika faizini ($i_{t}$) nötr seviyenin çok üzerinde, kısıtlayıcı bölgede tutmaya devam edecektir.

İran savaşı, jeopolitik sis (fog of war) ve anket verilerinin yetersizliği

Toplantı marjında ele alınan en kritik pratik sorun, Orta Doğu’daki İran savaşının Avrupa ekonomisi üzerindeki etkilerinin henüz nicelleştirilememesi (quantification problem) durumudur. Merkez bankaları kararlarını alırken genellikle Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI), IFO İş İklimi Endeksi veya ZEW Ekonomik Güven Endeksi gibi öncü göstergelere (leading indicators) ve anketlere güvenirler. Ancak Lane’in işaret ettiği üzere,

“bir sonraki politika toplantısı öncesinde elde edilecek anket verilerinin, İran savaşının Avrupa ekonomisi üzerindeki etkilerine dair net ve belirleyici bir tablo sunması zor görünmektedir.”

Bu zorluğun temel nedeni, jeopolitik literatürde “Savaşın Sisi” (Fog of War) olarak adlandırılan yoğun belirsizlik ortamıdır. Anketlere yanıt veren şirket yöneticileri, fabrika sahipleri ve tüketiciler de, tıpkı merkez bankacılar gibi savaşın ne kadar süreceğini, Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalıp kalmayacağını veya petrol fiyatlarının varil başına 120 dolara çıkıp çıkmayacağını bilmemektedir. Herkesin aynı belirsizlik havuzunda yüzdüğü bir ortamda, anketlerden çıkan sonuçlar yapısal bir ekonomik trendi değil, sadece anlık paniği veya spekülatif korkuyu yansıtır. Lane, “çok kesin sonuçlar beklemenin erken olduğunu” belirterek, ECB’nin bu gürültülü (noisy) verilere dayanarak panik bir politika adımı (knee-jerk reaction) atmayacağının altını çizmiştir.

“Bekle ve gör” stratejisi: nisan ayında faizleri sabit tutma eğilimi

Haber metninde yer alan “ECB politika yapıcılarının bu ay faiz oranlarını sabit tutmaya eğilimli bulunması”, merkez bankacılığında “Bekle ve Gör” (Wait-and-See) yaklaşımı olarak bilinir. Yüksek dereceli belirsizlik dönemlerinde (Knightian Uncertainty), politika yapıcıların alabileceği en rasyonel karar, opsiyonelliği (optionality) korumak adına statükoyu sürdürmektir.

Nisan ayında faizleri değiştirmemek, ECB’ye çok değerli bir zaman kazandıracaktır. Bu süre zarfında: 1. İran savaşının enerji fiyatları (özellikle TTF doğal gaz vadelileri ve Brent petrol) üzerindeki kalıcı etkisi netleşecek. 2. Çekirdek enflasyonun (enerji ve gıda dışı) bu jeopolitik şoka ne kadar dirençli olduğu görülecek. 3. Euro Bölgesi’nde bahar dönemi ücret pazarlıklarının (wage negotiations) sonuçları bilançolara yansıyacaktır.

İran savaşı kaynaklı gelişmelerin para politikası tepkisi gerektirip gerektirmediğine ilişkin değerlendirmenin sonraki döneme (muhtemelen yeni makroekonomik projeksiyonların açıklanacağı Haziran toplantısına) bırakılması, ECB’nin veriye dayalı (data-dependent) yönetim felsefesinin kusursuz bir uygulamasıdır.

Avrupa ekonomisinde stagflasyon riski ve tedarik zincirleri

Lane’in “ECB’nin tüm olası senaryoları izlediğini” belirtmesi, perde arkasında çalışılan en kötü durum senaryosunu (worst-case scenario), yani Stagflasyon riskini akıllara getirmektedir. İran savaşının genişlemesi, sadece petrol fiyatlarını artırmakla kalmaz; aynı zamanda küresel tedarik zincirlerini (Kızıldeniz ve Süveyş Kanalı rotası üzerinden) bir kez daha felç edebilir.

Tedarik zincirlerinin kopması ve enerji maliyetlerinin artması, Avrupa sanayisini (özellikle enerji yoğun Almanya sanayisini) derinden vurarak ekonomik daralmaya (resesyona) yol açarken, aynı zamanda tüketici fiyatlarını yukarı iterek enflasyon yaratır. Resesyon ve enflasyonun aynı anda yaşandığı bu stagflasyonist ortam, ECB’nin en büyük kabusudur. Çünkü büyümeyi desteklemek için faiz indirse enflasyon patlayacak, enflasyonu durdurmak için faiz artırsa Avrupa ekonomisi tamamen çökecektir. ECB’nin şu an tüm olası senaryoları milimetrik olarak hesaplaması, bu ölümcül politika ikilemine (policy dilemma) yakalanmamak içindir.

Sonuç: merkez bankasının güvenilirlik (credibility) sınavı

Sonuç itibarıyla, ECB Başekonomisti Philip Lane’in IMF Bahar Toplantıları sırasındaki bu derinlikli açıklamaları, Avrupa Merkez Bankası’nın gemiyi fırtınalı sularda nasıl yöneteceğinin pusulası niteliğindedir. Piyasa beklentilerinin yarattığı baskıya ve savaşın getirdiği makroekonomik sise rağmen ECB, rotasını %2’lik enflasyon hedefine kilitlemiş durumdadır.

Nisan ayında alınması muhtemel “pas geçme” (hold) kararı, bir eylemsizlik değil, aksine stratejik bir bekleyiştir. Merkez bankacılığının en büyük sermayesi olan güvenilirliğin (credibility) sarsılmaması için, atılacak her adımın sağlam verilere ve somut makroekonomik projesiyonlara dayanması elzemdir. Philip Lane, enflasyon hedefi doğrultusunda gerekli adımları atmaktan kaçınmayacaklarını vurgulayarak, Euro Bölgesi’nin mali bütünlüğünün ve fiyat istikrarının, geçici jeopolitik şoklara veya piyasa dalgalanmalarına kurban edilmeyeceğini tüm dünyaya bir kez daha ilan etmiştir.

ECB/Lane: Enflasyonu hedefe indirmek için gereken yapılacak adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Amerika Birleşik Devletleri Hazine Bakanı Scott Bessent, katıldığı Semafor Dünya Ekonomisi zirvesinde jeopolitik krizler, enflasyon, Fed’in faiz politikası ve Çin ile ticari rekabet üzerine küresel piyasaları yönlendirecek çarpıcı makroekonomik değerlendirmelerde bulundu.

Jeopolitik krizlerin gölgesinde Fed’in bekle-gör stratejisi

Küresel ekonomi, bir yanda enflasyonist baskıların kontrol altına alınmaya çalışıldığı, diğer yanda ise tedarik zincirlerini ve enerji arzını tehdit eden jeopolitik çatışmaların alevlendiği son derece hassas ve kırılgan bir tarihsel dönemden geçmektedir. Bu karmaşık makroekonomik mimaride, dünyanın en büyük ekonomisi olan Amerika Birleşik Devletleri’nin para ve maliye politikaları, tüm uluslararası finans sisteminin yönünü tayin eden ana pusula işlevini görmektedir. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in, Pazartesi günü Washington’da dünyanın önde gelen ekonomistlerinin, siyasa yapıcılarının ve finansal aktörlerinin bir araya geldiği saygın Semafor Dünya Ekonomisi zirvesinde yaptığı açıklamalar, Amerikan ekonomi yönetiminin bu krizlere nasıl bir projeksiyonla yaklaştığını tüm çıplaklığıyla gözler önüne sermiştir. Bakan Bessent’in konuşmasının merkezinde yer alan en kritik konulardan biri, İran’daki savaş ortamının ve Orta Doğu’daki istikrarsızlığın Amerikan Merkez Bankası’nın (Fed) faiz indirim (easing) döngüsüne olası etkileri olmuştur. Hazine Bakanı, böylesine yüksek bir belirsizlik ortamında Fed’in para politikasında aceleci davranmaması ve faiz indirimine gitmeden önce piyasaların tansiyonunu ölçecek bir bekleme süresine girmesi gerektiğini açıkça ifade etmiştir.

Makroiktisat teorisinde para politikası kararları, genellikle ekonomiye altı ila on sekiz ay arasında değişen gecikmeli bir etkiyle (lag effect) yansır. Bu nedenle merkez bankalarının sadece bugünün verilerine değil, gelecekteki olası şoklara göre de proaktif bir duruş sergilemeleri hayati önem taşır. Bessent, kendisine yöneltilen “Faizlerin düşürülmesi gerektiğini düşünüyor musunuz?” şeklindeki doğrudan soruya verdiği “Sonunda evet; ancak şu an bekleyip görmemiz gerekiyor, ekonomiye ne olacağını izlememiz gerekiyor” yanıtıyla, aslında maliye otoritesinin para politikası otoritesine (Fed) yönelik rasyonel bir tavsiyesini dile getirmiştir. Bakan, Ocak ve Şubat aylarında ABD ekonomisinin son derece güçlü bir seyir izlediğini, iş gücü piyasasının direncini koruduğunu ve tüketici harcamalarının istikrarlı kaldığını vurgulamıştır. Ekonominin kendi iç dinamiklerinde bir resesyon (durgunluk) emaresi göstermediği bu tabloda, Fed’in İran çatışmasının seyrine ve enerji piyasalarındaki arz şoklarına göre “doğru olanı yaparak bekleyip izlediğini” belirtmesi, piyasalara “faiz indirimleri için henüz erken” mesajını çok net bir biçimde vermiştir. Bu “bekle ve gör” (wait and see) yaklaşımı, enflasyon ateşinin üzerine yanlış zamanda benzin dökülmesini engellemeyi amaçlayan defansif bir makroekonomik stratejidir.

Avrupa Merkez Bankası’nın faiz ikilemi ve talep sübvansiyonları

Bakan Bessent’in konuşmasında dikkat çeken bir diğer önemli makroekonomik başlık, Atlantik’in diğer yakasındaki para politikası uygulamalarına ve Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) stratejik çıkmazlarına yönelik yaptığı değerlendirmeler olmuştur. Küresel faiz oranlarının birbirine bağlı olduğu (interest rate parity) modern finans sisteminde, majör merkez bankalarının aldığı kararlar kur savaşlarını ve uluslararası sermaye hareketlerini doğrudan tetikleyebilmektedir. Bessent, Avrupa ekonomisinin içinden geçtiği zorlu sürece atıfta bulunarak, Avrupa Merkez Bankası’nın mevcut kırılgan koşullar altında olası bir faiz artırımına gitmesine “şok” olacağını belirtmiştir. Avrupa’nın ekonomik büyüme oranlarının ABD’nin çok gerisinde kaldığı, sanayi üretiminin enerji maliyetleri nedeniyle daraldığı ve Almanya gibi kıtanın lokomotif ülkelerinin teknik resesyon sınırlarında dolaştığı bir ortamda, ECB’nin sıkılaştırıcı (hawkish) bir adım atması, Avrupa ekonomisi için tam anlamıyla bir intihar senaryosu olarak değerlendirilmektedir.

Hazine Bakanı’nın bu bağlamda dile getirdiği bir diğer çarpıcı tespit ise, devletlerin ekonomiye müdahale biçimleriyle ilgilidir. Bessent, birçok Avrupa ve Asya ülkesinin, enflasyonist şokların etkisini vatandaşlarından gizlemek ve ekonomik aktiviteyi suni olarak canlı tutmak amacıyla “talebi sübvanse ettiğini” (subsidizing demand), Amerika Birleşik Devletleri’nin ise bu yola başvurmadığını dile getirmiştir. Makroekonomik açıdan talebin doğrudan sübvanse edilmesi (örneğin hanehalkına enerji faturaları için doğrudan nakit desteği sağlanması veya fiyat tavanları konulması), enflasyon problemini çözmekten ziyade onu sadece halının altına süpürmek ve bütçe açıklarını (fiscal deficit) devasa boyutlara taşımak anlamına gelir. ABD’nin serbest piyasa dinamiklerine daha fazla güvenerek fiyat mekanizmasının çalışmasına izin vermesi, Amerikan ekonomisinin şokları absorbe etme ve fiyatların doğal dengesini bulma konusunda daha esnek bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Bu yapısal fark, doların küresel rezerv para birimi statüsünü güçlendiren ve Amerikan varlıklarını yabancı yatırımcılar için daha cazip kılan temel ekonomik felsefenin bir yansımasıdır.

Enerji maliyetlerindeki tarihi artış ve enflasyon dinamikleri

Jeopolitik krizlerin küresel ekonomiye en hızlı ve en yıkıcı yansıması, şüphesiz ki emtia piyasaları ve özellikle de enerji fiyatları üzerinden gerçekleşmektedir. Orta Doğu’daki gerilimin ve olası tedarik zinciri kırılmalarının fiyatlandığı bir ortamda, enflasyon verilerinin seyri merkez bankalarının radarındaki bir numaralı hedeftir. Bakan Bessent, Semafor zirvesinde yaptığı konuşmada bu konuya özel bir parantez açarak, Mart ayında manşet enflasyonun Şubat ayına kıyasla üç kat daha hızlı yükseldiğini ve enerji maliyetlerinin 2005 yılından bu yana en büyük dönemsel artışını kaydettiğini hatırlatmıştır. 2005 yılındaki Katrina Kasırgası dönemini andıran bu devasa enerji maliyeti artışı, lojistikten üretime, tarımdan perakendeye kadar ekonominin tüm kılcal damarlarına sızan bir maliyet enflasyonu (cost-push inflation) dalgası yaratmaktadır.

Ancak Bakan Bessent’in bu karamsar veri seti karşısındaki duruşu, son derece rasyonel ve piyasaları teskin edici bir akademik soğukkanlılık içermektedir. Hazine Bakanı, son dönemde yaşanan bu şiddetli fiyat artışlarının uzun vadeli “enflasyon beklentilerine” (inflation expectations) yansımayacağına inandığını ifade etmiştir. Enflasyonun en tehlikeli boyutu, fiyatların artmasından ziyade, toplumun ve piyasaların fiyatların sürekli artacağına inanarak ücret ve fiyatlama davranışlarını buna göre değiştirmesidir (wage-price spiral). Bessent’in “Yabancı enflasyon beklentileri iyi sabitlenmiş (well-anchored) durumda ve çekirdek enflasyon düşüyor” şeklindeki kritik tespiti, ekonomideki gerçek eğilimi okumak açısından hayati bir önem taşır. Gıda ve enerji gibi dışsal şoklara aşırı duyarlı, dalgalı kalemlerin çıkarılmasıyla hesaplanan “çekirdek enflasyon” (core inflation), ekonomideki yapısal fiyat baskılarını çok daha net gösterir. Enerji şokuna rağmen çekirdek enflasyonun düşüş trendinde olması, Fed’in geçmişte yaptığı faiz artırımlarının iç talebi başarılı bir şekilde soğuttuğunu ve enflasyon canavarının belinin aslında kırılmakta olduğunu kanıtlamaktadır.

İran savaşının makroekonomik faturası ve uzun vadeli istikrar vizyonu

Diplomatik krizlerin ve bölgesel savaşların makroekonomik faturası, genellikle kısa vadeli büyüme kayıpları ve geçici fiyat şoklarıyla ölçülür. Ancak devlet adamlarının ve stratejistlerin görevi, bu kısa vadeli türbülansların arkasındaki uzun vadeli jeopolitik ve jeoekonomik yeniden yapılanmayı görebilmektir. İran savaşının Amerikan ekonomisine olası yıkıcı etkileri sorulduğunda Bessent, son derece iddialı ve tarihsel bir perspektif sunarak, “50 ila 100 gün ya da daha fazla sürecek bu süreçle 50 yıllık istikrara kavuşacağımıza geriye dönüp bakacağız” demiştir. Bu ifade, ABD yönetiminin mevcut askeri ve diplomatik stratejisinin, sadece günü kurtarmaya yönelik olmadığını; aksine, küresel enerji tedarik güvenliğini tehdit eden unsurların kökten temizlenerek, önümüzdeki yarım yüzyıl boyunca piyasalara öngörülebilirlik (predictability) sunacak yeni bir bölgesel düzen inşa etme amacı taşıdığını göstermektedir.

Bununla birlikte, bu “50 ila 100 günlük” kriz sürecinin GSYH (Gayrisafi Yurt İçi Hasıla) üzerindeki kaçınılmaz bedelleri de masada durmaktadır. Bakan Bessent, Şubat ayında Amerikan ekonomisinin bu yıl yüzde 4’ün üzerinde devasa bir hızla büyüyeceğini öngördüğünü hatırlatmış, ancak savaşın getirdiği lojistik darboğazlar ve enerji maliyetlerindeki artış nedeniyle bu iddialı tahminle ilgili bir revizyona açık kapı bırakmıştır. Bakan’ın, “Telafi etmemiz gereken bazı eksiklikler olacak” yorumu, tedarik zincirlerindeki aksamaların ve yüksek yakıt fiyatlarının tüketici harcamalarını bir miktar baskılayacağını, dolayısıyla büyüme oranlarında kısa vadeli bir aşağı yönlü düzeltme (downward revision) yaşanabileceğini samimiyetle kabul ettiğini göstermektedir. Yine de, yüzde 4’lük bir potansiyelden verilecek ufak bir taviz, Amerikan ekonomisinin küresel emsallerine (Avrupa ve Japonya) kıyasla hala çok güçlü bir performans sergileyeceğinin göstergesidir.

Bankacılık sisteminde yeni dönem: Vatandaşlık bildirimi zorunluluğu

Makroekonomik istikrarın ve ulusal güvenliğin bir diğer kritik ayağını, ülkenin bankacılık ve finans sisteminin regülatif altyapısı oluşturur. Hazine Bakanı Bessent, konuşmasının ilerleyen bölümlerinde, sadece Wall Street’i değil, ana akım bankacılık (Main Street banking) sistemini de derinden etkileyecek yapısal bir düzenlemenin yolda olduğunu duyurmuştur. Bakan, bankaların müşterilerinden “vatandaşlık bilgisi” toplamasını zorunlu kılacak ve yakında yürürlüğe girecek olan bir Başkanlık Kararnamesine (Executive Order) ilişkin çalışmaların hızla sürdüğünü açıklamıştır. İlk bakışta basit bir bürokratik prosedür gibi görünen bu adım, aslında kara para aklamayı önleme (AML – Anti-Money Laundering) ve müşterini tanı (KYC – Know Your Customer) protokollerinin yepyeni bir boyuta taşınması anlamına gelmektedir.

Bu tür bir regülasyonun makroekonomik ve politik sonuçları son derece geniştir. Vatandaşlık bilgisinin zorunlu hale getirilmesi, yasa dışı göçmenlerin, kayıt dışı ekonomide faaliyet gösteren aktörlerin ve potansiyel olarak ambargolu ülkelerle bağlantılı kişilerin ABD finansal sistemine erişimini ciddi şekilde sınırlandırmayı hedeflemektedir. Bu adım, aynı zamanda sermaye hareketlerinin (capital flows) ve yurt dışına çıkarılan işçi dövizlerinin (remittances) çok daha sıkı bir şekilde denetlenmesine olanak tanıyacaktır. Bankacılık sektörü açısından bu kararname, uyum (compliance) departmanlarının iş yükünü ve teknolojik altyapı maliyetlerini artıracak bir gelişme olsa da, ABD hükümeti açısından finansal sistemin bütünlüğünü korumak ve ulusal güvenlik stratejilerini ekonomik yaptırımlarla desteklemek adına atılmış stratejik bir hamledir.

Merkez Bankası’nda (Fed) yapısal reform ihtiyacı ve Kevin Warsh dönemi

Amerika Birleşik Devletleri Merkez Bankası (Fed), dünyanın en bağımsız, ancak aynı zamanda yapısı itibarıyla en karmaşık ve tartışmalı kurumlarından biridir. Washington’daki Yönetim Kurulu (Board of Governors) ile ülkeye yayılmış 12 bölgesel rezerv bankasından (Regional Reserve Banks) oluşan bu ikili yapı, zaman zaman ciddi yönetimsel koordinasyon sorunlarına yol açmaktadır. Trump yönetiminin Fed Başkanlığı için düşündüğü en güçlü adaylardan biri olan eski Fed Guvernörü Kevin Warsh’ın adaylığı hakkında konuşan Bessent, kurumun iç işleyişine yönelik son derece ağır eleştiriler getirerek muhtemel bir “reform” sinyali vermiştir.

Bessent, Warsh’ın adaylığı için “Kriterim açık fikirli olması” diyerek, yeni dönemde statükocu değil, yenilikçi bir para politikası liderliği beklediklerini vurgulamıştır. Ancak asıl bomba etkisi yaratan açıklaması, Fed’in kurumsal şemasına yönelik sarf ettiği sözler olmuştur. Hazine Bakanı, “Fed’de para politikası kurulu beklenir, ancak bu kadar yaygın bir organizasyon olduğu düşünülmez. Rezerv bankalarının nasıl etkileşime girdiğine dair ciddi bir inceleme yapacak. Her rezerv bankasında personelin yaklaşık %50’sinin başkana rapor vermemesi bir yönetim felaketidir (management disaster)” diyerek, kurumun operasyonel hantallığına dikkat çekmiştir. Kurumsal yönetişim (corporate governance) ilkelerine tamamen aykırı olan bu durum, binlerce ekonomist, araştırmacı ve veri analistinin çalıştığı bölgesel Fed şubelerinde ciddi bir hesap verilebilirlik (accountability) ve hiyerarşi sorunu olduğunu ortaya koymaktadır. Kevin Warsh’ın olası Fed Başkanlığı döneminde, kurumun sadece faiz oranlarını belirleyen bir organ olmaktan çıkıp, kendi içindeki bu bürokratik “yönetim felaketini” onaracak devasa bir yeniden yapılanma (restructuring) sürecine girmesi beklenmektedir.

Çin ile ticaret savaşları ve elektrikli araç piyasasındaki haksız rekabet

Toplantının en çok yankı uyandıran bölümlerinden biri de, Başkan Trump’ın yaklaşan Çin ziyareti ve iki süper güç arasındaki ticari asimetrilere yönelik yapılan sert değerlendirmeler olmuştur. Dünyanın en büyük iki ekonomisi arasındaki teknoloji ve ticaret savaşları (trade wars), küresel tedarik zincirlerinin geleceğini belirleyen en kritik fay hattıdır. Hazine Bakanı Bessent, bu rekabeti daha kurumsal bir zeminde yönetebilmek adına ABD hükümeti içinde yeni yapılar kurulduğunu belirterek, “İki kurul düşünülüyor: bir Ticaret Kurulu (Trade Board) ve belki bir Yatırım Kurulu (Investment Board)” açıklamasını yapmıştır. Bu kurulların amacı, Çin’in devlet destekli kapitalist modeline karşı Amerikan yerli sanayisini koruyacak stratejik gümrük tarifelerini, kotaları ve yatırım kısıtlamalarını (CFIUS benzeri mekanizmalarla) çok daha çevik bir şekilde koordine etmektir.

Bessent’in bu ticari asimetriyi somutlaştırmak için verdiği “elektrikli araç” (EV – Electric Vehicle) örneği ise, küresel otomotiv endüstrisinde yaşanan haksız rekabetin en çarpıcı özetidir. Çinli otomotiv üreticilerinin devletten aldıkları muazzam teşvikler ve ucuz kredi mekanizmaları sayesinde maliyetleri nasıl yapay olarak düşürdüklerini anlatan Bakan, “Otomotiv sanayinin tedarik edebileceği şeyler var. Yurtdışında bir evim var, komşularımın çoğu küçük SUV’larını kullanıyor. Size söyleyeyim, bu 35.000 dolara alınabilen en iyi 75.000 dolarlık araba. Açıkça ağır sübvansiyonlu (heavily subsidized)” diye konuşmuştur. Serbest piyasa koşullarında 75 bin dolara üretilebilecek kalite ve donanımdaki bir aracın, devlet sübvansiyonları sayesinde küresel pazarlara 35 bin dolardan “damping” (dumping) yapılarak sokulması, Ford, General Motors ve Tesla gibi devlerin rekabet etmesini imkansız hale getirmektedir. Trump yönetiminin Çin ziyaretinde masaya koyacağı en önemli dosyalardan biri, işte bu “kapasite fazlası” (overcapacity) ve sübvansiyon kaynaklı haksız rekabetin, ağır gümrük tarifeleriyle engellenmesi olacaktır.

Küresel ekonomik projeksiyonlar ve Amerikan ekonomisinin direnci

Sonuç itibarıyla, Hazine Bakanı Scott Bessent’in Semafor zirvesindeki kapsamlı sunumu, Amerika Birleşik Devletleri’nin içinden geçtiği çoklu kriz ortamını nasıl yönetmeyi planladığına dair tam teşekküllü bir makroekonomik harita sunmuştur. Bir yanda İran savaşı ve enerji şoklarının tetiklediği kısa vadeli zorluklar bulunurken, diğer yanda enflasyonist beklentilerin sabit tutulması ve çekirdek enflasyonun düşürülmesi gibi kalıcı başarılar yer almaktadır. Fed’in faiz indirimlerinde acele etmeyerek uyguladığı bekle-gör stratejisi, ekonomiyi yeni bir şok dalgasından koruyan en önemli kalkan işlevi görmektedir.

Avrupa Merkez Bankası’nın sübvansiyonlara dayalı kırılgan yapısına karşılık, Amerikan ekonomisinin serbest piyasa dinamiklerine güvenerek yoluna devam etmesi, uzun vadeli büyüme projeksiyonlarını desteklemektedir. İçeride bankacılık sistemine getirilen yeni vatandaşlık beyanı zorunlulukları ve Fed’in kurumsal yapısına yönelik beklenen Warsh reformları, sistemin güvenliğini ve şeffaflığını artırmayı hedeflemektedir. Dışarıda ise Çin’in ağır sübvansiyonlu otomotiv ve teknoloji ihracatına karşı kurulacak Ticaret ve Yatırım kurullarıyla, “Önce Amerika” vizyonunun korumacı (protectionist) ancak rasyonel bir çerçevede tahkim edileceği netleşmiştir. Dünya ekonomisi, 2026 yılının bu fırtınalı sularında, Washington’dan gelen bu net politika sinyalleri doğrultusunda kendi rotasını yeniden hesaplamaya başlamıştır.

Bessent: Fed faiz indirimi için “bekle-gör” yaklaşımı şart adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Japonya Ticaret Bakanı Ryosei Akazawa, artan küresel enerji maliyetleri ve enflasyon baskılarına karşı Japon yeninin güçlendirilmesinin stratejik bir seçenek olabileceğini belirterek gözleri Merkez Bankası’nın faiz kararına çevirdi.

Küresel enerji krizinin japonya ekonomisine ve fiyatlara etkisi

Dünya ekonomisi, tedarik zincirlerinin ve enerji koridorlarının jeopolitik şoklara ne kadar duyarlı olduğunu bir kez daha test eden zorlu bir süreçten geçmektedir. Özellikle Orta Doğu’da patlak veren ve bölgesel sınırları aşarak küresel bir krize dönüşen İran savaşı, uluslararası emtia piyasalarında deprem etkisi yaratmıştır. Bu tür dışsal şoklar, doğal kaynaklar açısından dışa bağımlı olan ülkelerin makroekonomik dengelerini doğrudan ve çok sert bir biçimde sarsmaktadır. Dünyanın en büyük endüstriyel ekonomilerinden biri olmasına rağmen, enerji ihtiyacının neredeyse tamamını ithalat yoluyla karşılayan Japonya, bu küresel enerji krizinin merkez üssünde yer almaktadır. Ülkenin sanayi çarklarını döndüren ve hanehalkının enerji ihtiyacını karşılayan ham petrol ile sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) fiyatlarındaki küresel artışlar, ülkenin ticaret dengesinde devasa açıklar yaratma potansiyeli taşımaktadır. Enerji faturasındaki bu astronomik yükseliş, üretici fiyatları endeksi (ÜFE) üzerinden başlayarak nihai tüketici fiyatlarına kadar uzanan güçlü bir maliyet itişli enflasyon dalgasını tetiklemiştir.

Bu makroekonomik denklemin Japonya açısından en can yakıcı boyutu ise enerji fiyatlarındaki artışın kur zafiyeti ile birleşmesidir. Küresel enerji ticareti ağırlıklı olarak Amerikan doları üzerinden fiyatlanmaktadır. Japonya ekonomisinin temel para birimi olan Japon yeni, dolar karşısında zayıf bir seyir izlediğinde, petrolün varil fiyatı dolar bazında sabit kalsa dahi Japonya’nın ödediği ithalat faturası yerel para birimi cinsinden katlanarak artmaktadır. Savaşın yarattığı riskten kaçış (risk-off) ortamında doların küresel çapta güçlenmesi ve petrol fiyatlarının fırlaması, Japonya için “çifte darbe” anlamına gelmektedir. Bu durum, hammadde ithal ederek katma değerli ürün ihraç eden geleneksel Japon ekonomik modelinin temel varsayımlarını sarsmakta ve politika yapıcıları acil eylem planları hazırlamaya zorlamaktadır. Zira ithal edilen her bir birim enerji, ülke içindeki üretim maliyetlerini artırarak küresel rekabet gücünü zedelemekte ve vatandaşların yaşam standartlarını tehdit etmektedir.

Enflasyonla mücadelede para politikasının stratejik önemi artıyor

Japonya’nın ekonomi tarihindeki geleneksel yaklaşım, genellikle ihracatçı büyük şirketlerin (Toyota, Sony gibi çok uluslu devlerin) küresel pazarlardaki rekabet gücünü desteklemek amacıyla zayıf bir yerel para birimi politikasını tolere etmek üzerine kuruludur. Zayıf kur, yurt dışında elde edilen döviz gelirlerinin yerel para birimine çevrildiğinde şirket bilançolarında rekor karlar olarak görünmesini sağlar. Ancak mevcut jeopolitik kriz ve enerji şoku, bu geleneksel paradigmayı temelden sarsmıştır. Japonya Ticaret Bakanı Ryosei Akazawa’nın son dönemde yaptığı çarpıcı açıklamalar, hükümetin ekonomi vizyonundaki bu stratejik değişimin en somut kanıtıdır. Bakan Akazawa, Merkez Bankası para politikasını kullanarak yerel para biriminin güçlendirilmesinin, ithalattan kaynaklanan fiyat artışlarını sınırlamak için masada tutulan ciddi bir seçenek olabileceğini açıkça dile getirmiştir.

Bir ticaret bakanının, ihracatçıların karlarını maksimize eden zayıf kur politikasından ziyade, güçlü kur senaryosunu telaffuz etmesi, ülke içindeki yaşam maliyeti krizinin ulaştığı tehlikeli boyutları göstermektedir. İthal girdi maliyetlerindeki artış, sadece dev şirketleri değil, Japon ekonomisinin omurgasını oluşturan küçük ve orta boy işletmeleri (KOBİ) de iflasın eşiğine getirmektedir. Bu işletmeler, artan maliyetleri tüketici fiyatlarına yansıtmakta büyük zorluklar çekmekte ve kar marjlarından fedakarlık etmek zorunda kalmaktadır. Dolayısıyla, Japon yeni değerinin korunması, artık sadece finansal bir denge unsuru değil, aynı zamanda iç piyasadaki ticari hayatta kalma mücadelesinin en kritik aracı haline gelmiştir. Hükümet kanadından gelen bu yönlendirmeler, para politikasının bağımsız yürütücüsü olan Merkez Bankası üzerinde, sıkılaşma döngüsünü başlatması veya hızlandırması yönünde güçlü bir siyasi ve toplumsal meşruiyet zemini yaratmaktadır.

Japon yeni için değer kazanma senaryosu ve ithalat maliyetleri

Döviz kurlarının makroekonomik değişkenler üzerindeki etkisi, ekonomi biliminin en çok tartışılan ve analiz edilen konularından biridir. NHK kanalında yayınlanan ve ekonomi dünyasının yakından takip ettiği bir programda konuşan saygın ekonomist Hideo Kumano’nun analizleri, kur mekanizmasının fiyat istikrarı üzerindeki pratik etkilerini matematiksel bir çerçeveye oturtmuştur. Kumano, Japon yeni değerinin %10-15 oranında kontrollü bir şekilde değer kazanmasının, ülkenin makroekonomik görünümünde nasıl bir rahatlama yaratacağını detaylıca özetlemiştir. Böyle bir değerlenme senaryosu, öncelikle ve en doğrudan şekilde petrol, doğal gaz ve kömür gibi birincil enerji kaynaklarının ithalat maliyetlerinde anında bir düşüş yaratacaktır. İthalat faturasındaki bu %10-15’lik indirim, enerji maliyetlerine duyarlı olan ulaştırma, lojistik ve üretim sektörlerinin üzerindeki ağır baskıyı hafifletecektir.

Dahası, bu senaryonun etkileri sadece enerji sektörüyle sınırlı kalmayacaktır. Japonya, tarımsal öz yeterlilik oranı nispeten düşük olan ve gıda ihtiyacının önemli bir bölümünü ithalatla karşılayan bir ülkedir. Buğday, mısır, soya fasulyesi gibi temel tarım emtialarının küresel fiyatlarının savaş ve tedarik zinciri aksaklıkları nedeniyle yüksek seyrettiği bir ortamda, güçlü bir yerel para birimi, market raflarındaki gıda enflasyonunu frenleyecek en etkili kalkandır. Kumano’nun belirttiği gibi, kurdaki bu değerlenme, gıda dahil geniş çaplı fiyat artışlarını sınırlayarak hanehalkının reel satın alma gücünü koruyacaktır. Bakan Akazawa’nın bu rasyonel makroekonomik öneriye verdiği yanıt, hükümetin konuya yaklaşımını özetler niteliktedir. Bakan, “Ekonomiye etkisini izleyerek, bu yönde düşünmek bir seçenek olabilir” diyerek, kur müdahalesi veya para politikası sıkılaşması yoluyla elde edilecek güçlü kurun olası yan etkilerinin (ihracatta yavaşlama) farkında olduklarını, ancak mevcut enflasyon yangınını söndürmek için bu seçeneğin ciddi şekilde değerlendirildiğini teyit etmiştir.

Merkez bankası faiz artırımı ihtimali ve piyasa fiyatlamaları

Finansal piyasalar, gelecekteki olayları bugünden fiyatlama eğiliminde olan ileriye dönük mekanizmalardır. İran savaşının tetiklediği belirsizlik ortamında, küresel yatırımcıların gözü kulağı Japonya’dan gelecek para politikası kararlarına çevrilmiş durumdadır. Analistlerin ve yatırım bankalarının oluşturduğu projeksiyonlara göre, finansal piyasalar Merkez Bankası kurumunun 28 Nisan 2026 tarihinde gerçekleştireceği kritik toplantıda faiz artırma ihtimalini yaklaşık %60 olarak fiyatlıyor. %60’lık bir ihtimal, piyasaların kesin bir faiz artırımı beklentisi içinde olmadığını, ancak ibrenin açıkça sıkılaşma (hawkish) yönüne kaydığını göstermektedir. Bu oran, karar alıcıların masasında ne kadar zorlu bir makroekonomik bulmaca olduğunun da kanıtıdır; zira çeyrek asırlık deflasyonist bir dönemin ardından faizleri artırmak, ülke ekonomisi için eşi benzeri görülmemiş bir paradigma değişimi anlamına gelmektedir.

Bu faiz artırımı ihtimalini destekleyen en güçlü argümanlar, bizzat hükümet yetkilileri tarafından dile getirilmektedir. Bakan Akazawa’nın Merkez Bankası kurumunun resmi %2 enflasyon hedefinin gerçekleşmesine “çok yakın” olunduğunu vurgulaması, para politikasında normalleşme sürecinin önündeki en büyük engelin (hedeflenen fiyat istikrarına ulaşılamaması) artık kalkmak üzere olduğuna işaret etmektedir. Yıllardır süregelen “fiyatların artmadığı ülke” imajı, yerini sürdürülebilir ve hedeflenen seviyelerde bir fiyat artış hızına bırakmaktadır. Beklentilerin üzerinde seyreden manşet ve çekirdek enflasyon verileri, negatif faiz politikasının veya getiri eğrisi kontrolünün (YCC) artık ekonomik gerçekliklerle bağdaşmadığını, piyasalarda suni fiyatlamalar yarattığını ve acilen terk edilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Reel faiz oranlarındaki anomali ve normalleşme sürecinin adımları

Makroiktisat teorisinde, tasarrufların ve yatırımların yönünü belirleyen en kritik gösterge nominal faiz oranları değil, enflasyondan arındırılmış reel faiz oranlarıdır. Nominal faiz oranının enflasyon oranından çıkarılmasıyla elde edilen reel faiz, bir yatırımcının parasını bankada tuttuğunda veya borç verdiğinde elde edeceği gerçek satın alma gücü artışını temsil eder. Japonya’nın mevcut ekonomik tablosunda bu denklem ciddi bir anomali barındırmaktadır. Bakan Akazawa’nın da altını çizdiği üzere, mevcut ekonomik konjonktürde reel faizler halen “çok düşük” (hatta negatif) seviyede bulunmaktadır. Tüketici fiyat endeksindeki artışlar hızlanırken politika faizinin sıfıra yakın kalması, reel faizlerin tarihin en derin negatif seviyelerine inmesine neden olmuştur.

Negatif reel faiz ortamı, tasarruf sahiplerini fiilen cezalandıran ve servetlerin erimesine yol açan bir finansal baskılama (financial repression) mekanizması olarak çalışır. Japon halkı, geleneksel olarak yüksek tasarruf eğilimine sahip bir toplumdur ve banka mevduatlarındaki getirilerin enflasyonun altında kalması, hanehalkı refahında doğrudan bir erime anlamına gelmektedir. Ayrıca, reel faizlerin diğer gelişmiş ekonomilere (özellikle ABD ve Euro Bölgesi) kıyasla çok düşük olması, devasa miktardaki yerel sermayenin daha yüksek getiri arayışıyla yurt dışına kaçmasına (yen carry trade) yol açarak Japon yeni üzerindeki değer kaybı baskısını sürekli hale getirmektedir. Bu kısır döngüyü kırmanın tek yolu, Merkez Bankası otoritesinin politika faizlerini enflasyon beklentileriyle uyumlu bir şekilde yukarı çekerek reel faizleri kademeli olarak pozitif veya en azından nötr bir seviyeye taşımasıdır.

Stagflasyon riski ve para politikasında hassas denge arayışı

Faiz oranlarını artırmak, kağıt üzerinde basit bir matematiksel işlem gibi görünse de, pratik ekonomide bir hastaya verilen güçlü bir ilacın yan etkilerini yönetmek kadar karmaşık ve riskli bir süreçtir. Ekonomi literatüründe en korkulan senaryolardan biri olan stagflasyon, ekonomik büyümenin durduğu (stagnation) ve fiyatlar genel seviyesinin sürekli arttığı (inflation) zehirli bir ekonomik durumu tanımlar. Merkez Bankası Başkan Yardımcısı Ryozo Himino’nun geçtiğimiz cuma günü yaptığı stratejik açıklamalar, tam da bu karanlık senaryoya karşı duyulan derin endişeleri yansıtmaktadır. Himino, Orta Doğu’daki savaşın yarattığı ekonomik şokun süresi ve ölçeğine dikkat çekerek, karar alıcıların stagflasyon riskine karşı son derece ihtiyatlı olması gerektiğini ifade etmiştir. Bu uyarı, para politikasındaki olası bir hatanın bedelinin çok ağır olacağının resmi bir itirrafıdır.

Stagflasyon tehlikesinin temelinde şu mekanizma yatmaktadır: Eğer merkez bankası, ithal enflasyon sorununu çözmek ve kur değerini korumak için faizleri çok hızlı ve agresif bir şekilde artırırsA, borçlanma maliyetlerindeki bu ani sıçrama, yeni yeni toparlanma emareleri gösteren iç talebi ve şirket yatırımlarını anında boğabilir. Tüketiciler artan kredi faizleri nedeniyle harcamalarını kısarken, işletmeler yatırım planlarını iptal eder ve işe alımları durdurur. Sonuç olarak ekonomi küçülür, işsizlik artar; ancak savaş kaynaklı enerji fiyatları yüksek kalmaya devam ettiği için enflasyon düşmez. İşte Himino’nun ihtiyatlılık çağrısı, faiz artırım döngüsünün, ekonomik büyümeyi raydan çıkarmayacak kadar “yumuşak”, ancak para birimini savunacak kadar “kararlı” bir dozda uygulanması gerektiğini vurgulamaktadır. Bu hassas denge arayışı, modern merkez bankacılığı tarihinin en zorlu sınavlarından biridir.

İthalata dayalı ekonomilerde kur şoklarının makroekonomik etkileri

Kur şokları, dışa açık ekonomilerde bir dizi karmaşık ve zincirleme reaksiyona neden olur. Japonya örneğinde Japon yeni biriminin aşırı değer kaybetmesi, ekonominin arz tarafında ciddi bir yıkım potansiyeli taşımaktadır. J-eğrisi (J-curve) etkisi olarak bilinen makroekonomik teoriye göre, bir para birimi değer kaybettiğinde, ithalat hacmi kısa vadede inelastik (esnek olmayan) olduğu için (ülke petrol ve gıda ithal etmek zorundadır) ticaret açığı ilk etapta hızla büyür. İhracat hacimlerinin ucuzlayan kur sayesinde artması ve ticaret dengesinin iyileşmesi ise aylar, hatta yıllar süren bir gecikmeyle gerçekleşir. İran savaşı gibi acil kriz dönemlerinde Japonya’nın bu gecikmeyi bekleyecek ne lüksü ne de zamanı vardır.

Ayrıca, yapısal bir cari açık veya ticaret açığı sorunu, ülkenin milli gelirinin sürekli olarak enerji ihraç eden ülkelere transfer edilmesi anlamına gelir. Değer kaybeden bir para birimi, ülkenin uluslararası satın alma gücünü zayıflatarak ülkeyi fiilen yoksullaştırır. Enerji ve hammadde faturalarını ödemek için daha fazla yerel para harcanması, şirketlerin araştırma-geliştirme (Ar-Ge) yatırımlarına, teknolojik inovasyonlara ve çalışanların ücret artışlarına ayırabilecekleri kaynakları kurutur. Bu makroekonomik sızıntıyı durdurmanın ve ulusal serveti içeride tutmanın en temel yolu, uluslararası piyasalarda güçlü ve güvenilir bir para birimine sahip olmaktır. Hükümetin kur gücünü bir silah olarak kullanma vizyonu, işte bu servet transferini engelleme amacı taşımaktadır.

Tüketici fiyat endeksindeki artış ve hanehalkı satın alma gücü

Ekonomik politikaların nihai başarı ölçütü, sıradan vatandaşların günlük yaşamlarındaki refah düzeyidir. Japonya’da uzun yıllar boyunca devam eden deflasyon (fiyatların sürekli düşmesi) dönemi, tüketicilerde fiyatların asla artmayacağı yönünde katı bir beklenti oluşturmuştu. Ancak mevcut küresel konjonktürde bu beklenti sert bir şekilde kırılmıştır. Elektrik faturalarından benzin fiyatlarına, temel gıda maddelerinden hizmet sektörüne kadar hayatın her alanına sızan enflasyon, Japon hanehalkının bütçelerini acımasızca sıkıştırmaktadır. İthal maliyetlerdeki artışın perakende fiyatlara yansıma hızı, ücret artış hızını geride bıraktığında, tüketicilerin reel satın alma gücü kaçınılmaz olarak düşer.

Bu noktada, “Shunto” olarak bilinen ve her ilkbaharda gerçekleştirilen geleneksel sendika-işveren ücret müzakereleri hayati bir önem kazanmaktadır. Eğer işverenler, artan maliyetler nedeniyle işçilerin maaşlarını enflasyon oranının üzerinde artıramazlarsa, reel ücretler negatif seyreder. Reel ücretleri düşen tüketiciler, zorunlu olmayan (giyim, eğlence, turizm) harcamalarını kısarak tasarruf moduna geçerler. Tüketici harcamalarının GSYH’nin en büyük bileşeni olduğu bir ekonomide, bu durum iç pazarın daralması ve ekonomik durgunluğun başlaması demektir. Merkez Bankası yetkilileri, ücret-fiyat sarmalının (wage-price spiral) sağlıklı bir şekilde, yani reel refahı artıracak şekilde oluşup oluşmadığını çok yakından izlemektedir. Güçlü bir Japon yeni, ithal enflasyonu keserek şirketlerin maliyet yükünü hafifletecek ve onlara işçi ücretlerini artırabilmeleri için gerekli finansal alanı yaratacaktır.

Küresel piyasaların japonya’dan gelecek faiz kararına odaklanması

Japonya’nın para politikası kararları, ülkenin devasa finansal büyüklüğü nedeniyle sadece yerel bir mesele değil, küresel finansal sistemin dengelerini değiştirebilecek çapta uluslararası bir olaydır. On yıllardır uygulanan sıfır veya negatif faiz politikaları, Japonya’yı dünyanın en büyük ucuz sermaye sağlayıcısı konumuna getirmiştir. Küresel fon yöneticileri, hedge fonlar ve kurumsal yatırımcılar, maliyeti neredeyse sıfır olan yen cinsinden borçlanarak, elde ettikleri bu likiditeyi ABD Hazine tahvillerinden gelişmekte olan ülke borsalarına kadar çok geniş bir yelpazede yüksek getirili varlıklara yatırmışlardır. Finans literatüründe “carry trade” olarak bilinen bu devasa işlem hacmi, küresel piyasalardaki likiditenin temel dayanaklarından biridir.

Eğer Merkez Bankası 28 Nisan’daki toplantısında faiz oranlarını artırma kararı alır ve bu kararla birlikte Japon yeni hızla değer kazanırsa, dünya çapında trilyonlarca dolarlık carry trade pozisyonunun karsız hale gelmesi ve hızla kapatılması (unwinding) riski ortaya çıkar. Yatırımcıların yurt dışındaki varlıklarını satarak yen satın alıp borçlarını kapatma telaşı, küresel hisse senedi ve tahvil piyasalarında ani ve sert satış dalgalarına yol açabilir. Başta ABD tahvil piyasası olmak üzere, küresel borçlanma maliyetlerinde beklenmedik sıçramalar yaşanabilir. Bu nedenle, Japonya’daki faiz kararı ve kur hareketleri, Wall Street’ten Frankfurt’a, Londra’dan gelişmekte olan piyasalara kadar tüm küresel finans merkezlerinde nefesler tutularak izlenmektedir. Japonya’nın enflasyonla mücadelesi, dünyanın geri kalanı için büyük bir finansal stres testi niteliği taşımaktadır.

Sürdürülebilir büyüme ve uzun vadeli para politikası vizyonu

Sonuç itibarıyla, savaşın tetiklediği küresel enerji şoku, Japonya’yı uzun süredir ertelediği yapısal ekonomik reformlarla yüzleşmeye mecbur bırakmıştır. On yıldan fazla süren Abenomics döneminin ultra gevşek para politikası mirası, yerini fiyatların ve faizlerin gerçek ekonomik değerini bulduğu “normalleşmiş” bir ekonomiye bırakma sancıları çekmektedir. Karar alıcıların önündeki temel görev; bir yandan kur zafiyetinin yarattığı ithal maliyet şokunu faiz silahıyla savuşturmak, diğer yandan bu silahın iç ekonomide onarılmaz durgunluk yaraları açmasını engellemektir.

Ekonominin her hücresini etkileyen bu geçiş süreci, sadece enflasyon rakamlarının değil, aynı zamanda Japon endüstrisinin enerji verimliliği yatırımlarının, nükleer reaktörlerin yeniden devreye alınma süreçlerinin ve yenilenebilir enerjiye geçiş stratejilerinin de hızlanmasını zorunlu kılmaktadır. Zira para politikası kısa vadeli kanamayı durduran bir turnike işlevi görürken, ekonominin gerçek bağışıklığı ancak dışa bağımlılığı azaltacak uzun vadeli yapısal reformlarla sağlanabilir. 28 Nisan tarihi, hem Japonya hem de küresel ekonomi tarihi açısından, deflasyonist bir çağın resmen kapanıp, enflasyon ve pozitif faizlerin yönlendirdiği yeni ve fırtınalı bir makroekonomik dönemin başladığı bir milat olarak kayıtlara geçmeye hazırlanmaktadır.

Japonya/Akazawa: Enflasyonu sınırlamak için yenin güçlendirilmesi bir seçenek olabilir adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Avrupa Merkez Bankası’nda (ECB) yaklaşan faiz kararı öncesinde politika yapıcılar arasında belirsizlik sürüyor. Yönetim Konseyi üyeleri, faizlerin artırılması ya da sabit tutulması seçeneklerini değerlendirirken, kararın yeni veriler ışığında şekilleneceği ifade ediliyor.

Avrupa Merkez Bankası (ECB) Yönetim Konseyi üyesi Olaf Sleijpen, önümüzdeki toplantıda faiz kararı konusunda net bir yönün henüz oluşmadığını belirtti. Sleijpen, politika yapıcıların faiz oranlarını artırmak ya da mevcut seviyede tutmak arasında bir değerlendirme süreci yürüteceğini ifade etti.

Hollanda Merkez Bankası Başkanı olarak da görev yapan Sleijpen, 2 Nisan’da kaydedilen ve 4 Nisan’da yayımlanan bir podcast programında yaptığı açıklamada, Frankfurt’ta gerçekleştirilecek toplantının kritik öneme sahip olduğunu vurguladı. Sleijpen, “Birkaç hafta içinde Frankfurt’ta Yönetim Kurulu ile bir araya geleceğiz. O zaman ne yapacağımızı görmemiz gerekecek” dedi.

Bu süreçte para politikası kararlarının büyük ölçüde güncel ekonomik verilere bağlı olacağı belirtilirken, piyasalar ECB’nin enflasyon ve büyüme görünümüne nasıl tepki vereceğini yakından izliyor.

Faiz artırımı ve sabit tutma seçenekleri masada

Sleijpen, borçlanma maliyetlerinin geleceğine ilişkin soruya verdiği yanıtta, seçeneklerin net olduğunu ifade etti. “Ya sabit kalacak ya da yükselecek – sanırım tartışma bu olacak” diyen Sleijpen, karar sürecinde yeni verilerin sınırlı da olsa etkili olacağını belirtti.

ECB’nin son dönemde izlediği sıkı para politikası, yüksek enflasyonla mücadele kapsamında faiz oranlarının artırılması yönünde şekillenmişti. Ancak son veriler, ekonomik aktivitede yavaşlama sinyalleri verirken, bu durum politika yapıcılar arasında görüş ayrılıklarına neden oluyor.

Uzmanlar, ECB’nin önümüzdeki toplantıda alacağı kararın, hem Euro Bölgesi ekonomisinin yönü hem de küresel finansal piyasalar açısından belirleyici olacağını ifade ediyor.

Veri odaklı karar süreci ve küresel etkiler

Sleijpen, kararın tamamen “o andaki verilerle” şekilleneceğini vurgulayarak, mevcut verilerin üzerine eklenecek yeni ekonomik göstergelerin kritik rol oynayacağını belirtti. Bu yaklaşım, merkez bankalarının giderek daha fazla veri odaklı politika izlediğini ortaya koyuyor.

Ayrıca Sleijpen, ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Jerome Powell’ın belirsizliğe dikkat çeken açıklamalarını hatırlatarak, benzer bir durumun ECB için de geçerli olduğunu ifade etti. Bu durum, küresel merkez bankalarının benzer zorluklarla karşı karşıya olduğunu gösteriyor.

Analistler, özellikle enflasyon ve büyüme verilerinin ECB’nin karar sürecinde belirleyici olacağını, enerji fiyatları ve jeopolitik gelişmelerin de bu süreci etkileyebileceğini belirtiyor.

ECB kararının piyasalara etkisi yakından izlenecek

ECB’nin faiz kararı, Euro Bölgesi’nde kredi maliyetleri, yatırım iştahı ve tüketici harcamaları üzerinde doğrudan etkili olacak. Faiz artışı senaryosu, enflasyonla mücadeleyi desteklerken ekonomik büyümeyi sınırlayabilir.

Öte yandan faizlerin sabit tutulması, ekonomik aktiviteyi destekleyici bir adım olarak değerlendirilebilir ancak enflasyon risklerinin devam etmesi halinde eleştirilere yol açabilir.

Sleijpen’in “konuşma ve diyalog” vurgusu, karar sürecinde farklı görüşlerin dikkate alındığını ve kolektif bir değerlendirme yapıldığını gösteriyor. Bu yaklaşım, merkez bankalarının karar alma süreçlerinde şeffaflık ve istişarenin önemini ortaya koyuyor.

Sonuç olarak, ECB’nin önümüzdeki toplantısında alınacak faiz kararı, yalnızca Euro Bölgesi değil, küresel finansal piyasalar açısından da kritik bir dönüm noktası olabilir. Piyasalar, kararın yönü kadar, bankanın ileriye dönük mesajlarını da yakından takip edecek.

ECB faiz kararı tartışmalarına hazırlanıyor adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Japonya Merkez Bankası, küresel belirsizliklerin etkisiyle politika faizini sabit tuttu. Piyasalar şimdi BOJ Başkanı Kazuo Ueda’nın vereceği mesajlara odaklandı.

Japonya Merkez Bankası (BOJ), faiz kararı kapsamında politika faizini beklentilere paralel şekilde yüzde 0,75 seviyesinde sabit bıraktı.

Kararın, Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimler ve enerji fiyatlarındaki oynaklığın yarattığı belirsizlik ortamında alındığı belirtildi.

BOJ, böylece kırılgan ekonomik toparlanma ile artan küresel riskler arasında denge kurmayı hedefleyen “bekle-gör” yaklaşımını sürdürdü.

Enerji fiyatları ve enflasyon riskleri öne çıktı

Merkez Bankası açıklamasında, Orta Doğu’daki gelişmelerin ve yükselen petrol fiyatlarının ekonomik etkilerinin yakından takip edildiği vurgulandı.

Artan enerji maliyetlerinin Japonya’da enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabileceğine dikkat çekildi.

Ayrıca finansal piyasalardaki oynaklığın sürdüğü ve bu durumun para politikası kararları açısından risk unsuru olduğu ifade edildi.

Faiz artışı önerisi kuruldan geçmedi

Para Politikası Kurulu’nda yapılan oylamada, üye Hajime Takata politika faizinin yüzde 1’e yükseltilmesini önerdi.

Ancak bu teklif, kurul çoğunluğu tarafından reddedildi.

Bu durum, BOJ içinde faiz artırımı konusunda görüş ayrılıklarının sürdüğüne işaret etti.

Uzmanlar temkinli sıkılaşma sürecine işaret ediyor

BOJ, ekonomik görünümün beklentiler doğrultusunda ilerlemesi halinde faiz artırımlarına devam edileceği yönündeki uzun vadeli duruşunu korudu.

Analistler, özellikle ücret artışlarına ilişkin verilerin güçlü gelmesi halinde önümüzdeki aylarda para politikası</strong açısından yeni adımların gündeme gelebileceğini belirtiyor.

SMBC Baş Döviz Stratejisti Hirofumi Suzuki, karar metninde jeopolitik risklere yapılan vurgunun BOJ’un temkinli yaklaşımını yansıttığını ifade etti.

Sompo Institute Plus Kıdemli Ekonomisti Masato Koike ise yenin zayıf seyrine rağmen merkez bankasının sıkılaşma eğiliminden vazgeçmediğini dile getirdi.

Piyasalar ueda’nın mesajlarına odaklandı

Piyasalarda şimdi odak noktası, BOJ Başkanı Kazuo Ueda’nın basın toplantısında vereceği sinyaller olacak.

Uzmanlar, Ueda’nın açıklamalarının hem küresel piyasalar hem de döviz kurları üzerinde belirleyici olabileceğini değerlendiriyor.

Özellikle merkez bankasının gelecekteki faiz patikasına ilişkin ipuçları, yatırımcılar tarafından yakından takip edilecek.

Japonya’da faiz sabit kaldı jeopolitik riskler öne çıktı adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Ocak ayı Para Politikası Kurulu (PPK) toplantısında, politika faizini beklentilerin altında bir oranla 100 baz puan indirerek %38’den %37’ye çekti. Karar, piyasa analistleri arasında sürpriz olarak değerlendirilirken, Merkez Bankası sıkı para politikası duruşunun devam edeceğini vurguladı.

Piyasa 150 baz puan indirim bekliyordu

Faiz kararı öncesinde ForInvest Haber’in 20 ekonomistle gerçekleştirdiği ankette, ortalama beklenti 150 baz puanlık faiz indirimi yönündeydi. Ancak TCMB, daha temkinli bir adım atarak politika faizini yalnızca 100 baz puan indirdi. Böylece bir hafta vadeli repo ihale faiz oranı %37 seviyesine çekilmiş oldu.

Kurul ayrıca, gecelik borç verme faiz oranını %41’den %40’a, gecelik borçlanma faiz oranını ise %36,5’ten %35,5’e düşürdü.

Enflasyonun ana eğiliminde gerileme sinyalleri

Merkez Bankası, karar metninde enflasyona ilişkin değerlendirmelere de yer verdi. Aralık ayında enflasyonun ana eğiliminde gerileme yaşandığı belirtilirken, Ocak ayı öncü verilerinin gıda fiyatları öncülüğünde bir artışa işaret ettiği kaydedildi. Ancak bu artışın sınırlı kaldığı da ifade edildi.

Karar metninden öne çıkan diğer ifadeler şöyle:

• “Enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışlarında iyileşme işaretleri görülmekle birlikte dezenflasyon süreci açısından riskler devam etmektedir.”
• “Talep koşulları, dezenflasyona destek vermeye devam etmektedir ancak bu destek kısmen zayıflamıştır.”

Faiz adımları ‘veri odaklı’ olarak belirlenecek

TCMB, ileriye dönük para politikası duruşunu yine enflasyon gerçekleşmeleri, ana eğilim ve beklentiler doğrultusunda şekillendireceğini belirtti. Kurul, dezenflasyon sürecinin gerektirdiği sıkılığı sağlayacak şekilde, toplantı bazlı ve ihtiyatlı bir yaklaşımla faiz kararlarının gözden geçirileceğini vurguladı.

Metinde dikkat çeken diğer unsurlar:

• “Enflasyon görünümünün ara hedeflerden belirgin biçimde ayrışması durumunda, para politikası duruşu sıkılaştırılacaktır.”
• “Parasal aktarım mekanizması gerektiğinde makroihtiyati adımlarla desteklenecektir.”

Kredi ve mevduat piyasası yakından izlenecek

TCMB açıklamasında, finansal piyasalarda özellikle kredi ve mevduat faizlerindeki gelişmelerin öngörülerin dışında seyretmesi halinde, makroihtiyati tedbirlerin devreye alınabileceğini ifade etti. Ayrıca, likidite yönetimi araçlarının etkin şekilde kullanılacağı da belirtildi.

Kurul, para politikasının nihai hedefi olan enflasyonun orta vadede %5 hedefine ulaşması için gerekli koşulların sağlanacağını ve kararların şeffaf, veri odaklı bir çerçevede alınmaya devam edeceğini vurguladı.

Uzmanlar: Beklentilerin altındaki indirim ‘ihtiyatlı’ bir mesaj

Finans çevrelerinde karar, Merkez Bankası’nın piyasaları gözlemlediği ve daha dikkatli bir politika izlediği şeklinde yorumlandı. Beklentilerin altında kalan faiz indirimi, özellikle kur ve enflasyon baskılarını göz önünde bulundurarak daha kademeli bir gevşeme stratejisine işaret ediyor.

Bazı ekonomistler, kararın ardından TL üzerindeki baskının azalabileceğini ancak reel faiz dengesi açısından Merkez’in iletişimini güçlendirmesi gerektiğini ifade ediyor.

Toplantı özeti beş iş günü içinde açıklanacak

PPK karar metninde yer aldığı üzere, Para Politikası Kurulu Toplantı Özeti beş iş günü içerisinde kamuoyuyla paylaşılacak. Özet, TCMB’nin enflasyon görünümüne ilişkin detaylı değerlendirmelerini ve gelecek adımlara dair ipuçlarını içerecek.

TCMB’den sürpriz faiz kararı: Beklentilerin altında indirildi adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Avrupa Merkez Bankası (ECB), 18 Aralık 2025 tarihinde gerçekleştirilen Yönetim Kurulu toplantısında, üç temel faiz oranını sabit bırakma kararı aldı. Banka, kararın ardından yaptığı açıklamada, enflasyonun orta vadede yüzde 2 seviyesinde istikrar kazanacağına dair taahhüdünü yineledi.

ECB, faiz oranlarını sabit bıraktı: Sürpriz yok

ECB’nin politika araçları olan mevduat faizi yüzde 2,00, ana refinansman faizi yüzde 2,15 ve marjinal borçlanma faizi yüzde 2,40 seviyesinde sabit bırakıldı. Bu karar, piyasa beklentileriyle uyumlu olarak geldi. Piyasa aktörleri, ECB’nin özellikle 2026 projeksiyonlarındaki güncellemeleri dikkate alarak, faizlerde sabit kalma kararını fiyatlamıştı. Banka, para politikası duruşunun mevcut koşullarda yeterli sıkılıkta olduğunu değerlendirirken, ilerleyen dönemlerde ekonomik veriler doğrultusunda hareket edileceğini belirtti.

Yeni projeksiyonlar: Enflasyon hedefe yaklaşıyor

ECB’nin yayımladığı güncellenmiş Eurosystem personel projeksiyonlarına göre, manşet enflasyonun yıllık ortalaması 2025’te yüzde 2,1, 2026’da yüzde 1,9, 2027’de yüzde 1,8 ve 2028’de yeniden yüzde 2,0 olacak. Bu projeksiyon, bankanın enflasyon hedefiyle uyumlu bir patika izlediğini ortaya koyuyor. Bununla birlikte, 2026 yılına ait tahmin önceki tahmine göre yukarı yönlü revize edildi. Revizyonun nedeni olarak hizmet enflasyonunun beklenenden daha yavaş düşmesi gösterildi. Hizmet sektörünün fiyatlama davranışları, çekirdek enflasyon üzerinde kalıcı baskı oluşturuyor.

Çekirdek enflasyon öngörüleri de revize edildi

Enerji ve gıda hariç tutulan çekirdek enflasyon için beklentiler şu şekilde güncellendi:

• 2025: %2,4
• 2026: %2,2
• 2027: %1,9
• 2028: %2,0

Çekirdek enflasyonun 2026’da %2,2 seviyesinde kalacağı öngörülüyor. Bu veri, ECB’nin fiyat istikrarı hedefi doğrultusunda temkinli kalması gerektiğini gösteriyor. Zira çekirdek enflasyonun düşüşü, genellikle manşet enflasyona göre daha yavaş gerçekleşiyor.

ECB’den büyüme tahminleri: İç talep etkili olacak

Toplantıda açıklanan ekonomik büyüme projeksiyonlarına göre, Euro Bölgesi’nin büyüme oranları şu şekilde güncellendi:

• 2025: %1,4
• 2026: %1,2
• 2027: %1,4
• 2028: %1,4

Banka, iç talebin toparlanmaya katkı sağlayacağını ve Eylül projeksiyonlarına kıyasla büyüme görünümünün daha olumlu olduğunu belirtti. Tüketici harcamaları ve kamu destekli yatırımların Euro Bölgesi ekonomisini canlı tuttuğu vurgulandı.

Veri odaklı politika duruşu korunacak

ECB, faiz kararlarını almaya devam ederken, veri odaklı ve toplantı bazlı karar alma yaklaşımını sürdüreceğini belirtti. Kurul, herhangi bir faiz patikasına önceden bağlı kalmayacaklarını ifade ederek, esnekliğini korudu. Yönetim Kurulu, kararların alınmasında aşağıdaki faktörleri dikkate alacağını yineledi:

• Enflasyon görünümü
• Temel enflasyon dinamikleri
• Makroekonomik ve finansal veriler
• Risk değerlendirmeleri
• Para politikasının iletim gücü

Bu yaklaşım, merkez bankasının ani ekonomik değişimlere karşı proaktif hamleler yapabilmesine imkân tanıyor.

Varlık alım programları kontrollü şekilde azaltılıyor

ECB, varlık alım programı (APP) ve pandemi acil alım programı (PEPP) portföylerinin, önceden planlandığı gibi ölçülü ve öngörülebilir bir hızla küçültülmeye devam ettiğini açıkladı. Kurul, bu varlıkların vadesi geldikçe yeniden yatırılmaması yönünde daha önce aldığı kararlarda bir değişikliğe gitmedi. Bu karar, parasal genişlemeden çıkış sürecinin temkinli bir şekilde yönetildiğini ortaya koyuyor.

İletim Koruma Aracı devrede kalmaya devam edecek

ECB, para politikasının Euro Bölgesi genelinde dengeli biçimde uygulanmasını sağlamak amacıyla geliştirdiği İletim Koruma Aracı (Transmission Protection Instrument) kapsamında, gerekirse piyasaya müdahale edebileceğini yineledi. Bu araç, piyasalarda ortaya çıkabilecek düzensiz ve açıklanamayan fiyat hareketlerinin kontrol altına alınmasını amaçlıyor. Yönetim Kurulu, gerektiğinde tüm araçları ayarlamaya hazır olduğunu belirterek, piyasalara güven mesajı verdi.

Lagarde’dan açıklamalar bekleniyor

ECB Başkanı Christine Lagarde, para politikası kararlarının gerekçelerine ilişkin detayları, bugün TSİ 16:45’te düzenlenecek basın toplantısında kamuoyuyla paylaşacak. Piyasalar, Lagarde’ın açıklamalarını yakından izleyecek; özellikle 2026 sonrası faiz indirimi olasılıklarına dair sinyaller aranacak.

Finansal piyasalar kararları nasıl karşıladı?

ECB’nin faizleri sabit bırakması, Euro/dolar paritesinde sınırlı bir düşüşe neden oldu. Avrupa borsaları karara nötr bir tepki verirken, Almanya 10 yıllık tahvil faizi %2,18 seviyesinde yatay seyretti. Altın ve kripto para piyasaları da bu kararı fiyatladı; piyasalar daha çok Lagarde’ın basın toplantısına odaklanmış durumda.

Kaynak: ForInvest Haber

ECB faizleri sabit bırakırken enflasyon hedefini korudu adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Jerome Powell, yaklaşan faiz kararı toplantısı öncesinde uygulanan resmi sessizlik dönemi kapsamında, kamuoyuna yaptığı son açıklamasında para politikası ve ekonomik görünüm hakkında değerlendirmede bulunmadı.

Powell’dan politika mesajı yerine Shultz’a vefa

Stanford Üniversitesi’nde düzenlenen bir anma etkinliğinde konuşan Powell, hayatını kaybeden eski ABD Dışişleri Bakanı George Shultz’u andı. Powell, konuşmasında Shultz’un kamu yönetimi alanındaki yaklaşımını ve kişisel duruşunu övgüyle anlattı.

Yayınlanan konuşma metnine göre Powell, Shultz’un sözlerine atıf yaparak şu ifadeleri kullandı: “Shultz sıklıkla, güvenin en değerli şey olduğunu ve iyi şeylerin yalnızca karşılıklı güvenin olduğu yerlerde mümkün olduğunu söylerdi. Onun dürüstlüğü, bu güvenin temelini sağlıyordu.”

Fed’in resmi sessizlik dönemi başladı

Fed’in 9-10 Aralık tarihlerinde gerçekleştireceği yılın son Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantısı öncesinde, üyelerin kamuya açık şekilde politika mesajı vermemeleri gerekiyor. Bu kapsamda Powell’ın konuşmasının içeriği, siyasi veya ekonomik mesajlardan arındırılmıştı.

Ekonomistler, Powell’ın bu konuşmasında para politikasına değinmemesini, toplantı öncesi beklentilerin şekillenmesini engellemek amacıyla uygulanan iletişim disiplini çerçevesinde değerlendirdi. Bu süreçte Fed üyeleri, faiz oranlarına ilişkin herhangi bir yönlendirme yapmaktan kaçınıyor.

Piyasalar Powell’ın ılımlı tonunu izliyor

Her ne kadar Powell bu konuşmasında faiz politikasına değinmemiş olsa da, son haftalarda yaptığı açıklamalarda enflasyonla mücadelenin sürdüğünü ve faiz indirimlerine dair aceleci davranılmaması gerektiğini belirtmişti. Piyasalarda Fed’in 2026’nın ilk çeyreğinde sınırlı bir faiz indirimi yapabileceği yönünde beklentiler bulunuyor.

Öte yandan, önümüzdeki hafta açıklanacak olan kişisel tüketim harcamaları (PCE) enflasyon verisi ve Aralık ayı toplantısında yayımlanacak ekonomik projeksiyonlar, Powell ve Fed’in 2026 yılına yönelik stratejilerini daha net ortaya koyacak.

Fed’in sıkı para politikası uygulamaları, özellikle 2022 ortasından itibaren finansal koşulları önemli ölçüde sıkılaştırmış ve küresel finansal piyasalar üzerinde etkili olmuştu. Bu nedenle Powell’ın her konuşması piyasalar tarafından dikkatle takip ediliyor.

Powell, sessizlik döneminde para politikası hakkında konuşmadı adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Japonya Merkez Bankası (BOJ), bugünkü toplantısında kısa vadeli faiz oranını beklendiği şekilde %0,5 seviyesinde sabit tuttu. Ancak banka, ekonomik görünümün tahminlerle uyumlu seyretmesi halinde borçlanma maliyetlerini artırmaya devam edeceği taahhüdünü yineledi.

BOJ’da faiz kararına muhalefet sürdü

BOJ yönetim kurulundaki üyeler Naoki Tamura ve Hajime Takata, faizlerin %0,75'e çıkarılmasını savunarak karara karşı çıktı. Bu iki üyenin, Eylül ayındaki toplantıda da benzer bir öneri sundukları biliniyor.

Enflasyon tahminleri değişmedi, büyüme beklentisi yükseldi

BOJ’un yayımladığı tahminlere göre, çekirdek TÜFE beklentileri sırasıyla şu şekilde sabit kaldı:

• 2025 mali yılı: %2,7
• 2026 mali yılı: %1,8
• 2027 mali yılı: %2,0

Reel GSYH büyüme beklentilerinde ise 2025 mali yılı tahmini %0,6'dan %0,7’ye yükseltildi. 2026 yılı için %0,7 ve 2027 yılı için %1,0 olan büyüme öngörüleri ise değişmedi.

Ueda’dan açıklama bekleniyor

BOJ Başkanı Kazuo Ueda, karar sonrası detayları paylaşmak üzere TSİ 09:30’da bir basın toplantısı düzenleyecek. Ueda’nın açıklamaları, özellikle bankanın para politikası yol haritasına ilişkin ipuçları açısından dikkatle takip edilecek.

Japonya Merkez Bankası faizi sabit tuttu, artış sinyali verdi adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Japonya’da Eylül ayına ilişkin açıklanan tüketici fiyat endeksi (TÜFE) verileri, enflasyonun yeniden hızlandığını ve Japonya Merkez Bankası’nın (BOJ) para politikası üzerinde yeni baskılar oluşturduğunu ortaya koydu.

Enflasyon yüzde 2,9'a yükseldi

Taze gıda hariç TÜFE, Eylül ayında yıllık bazda %2,9 arttı. Bu oran, bir önceki ay olan Ağustos’taki %2,7’lik seviyenin üzerinde gerçekleşti. Açıklanan veri, ekonomistlerin Quick anketinde öngördükleri yüzde 2,9’luk beklentiyle örtüştü.

Veriler, kalıcı fiyat artışlarının sürdüğünü ve BOJ’un ultra gevşek para politikasını sürdürüp sürdürmeme konusundaki tartışmaların yeniden alevlendiğini gösteriyor.

Kurulda faiz artırımı önerisi reddedildi

BOJ’un Eylül toplantısında, iki kurul üyesi politika faizinin %0,5’ten %0,75’e çıkarılmasını önerdi. Ancak çoğunluk bu teklifi reddetti. Banka, gelecek hafta yapacağı toplantıda büyüme ve enflasyona ilişkin üç aylık projeksiyonlarını açıklayacak.

Siyasi belirsizlik faiz kararı üzerinde etkili olabilir

Yeni Başbakan Sanae Takaichi, ekonomik politikaların nihai sorumluluğunun hükümete ait olduğunu belirterek, BOJ ile siyasi otorite arasında yakın koordinasyonun önemine dikkat çekti.

Ekonomistler, siyasi liderlik değişiminin yarattığı belirsizlik nedeniyle bankanın bu ay faiz oranlarını sabit tutmasını bekliyor.

Japon ekonomisinde kalıcı enflasyonun ve yavaş toparlanmanın aynı anda görüldüğü mevcut dönemde, BOJ’un kararları piyasalar tarafından yakından izleniyor.

Japonya’da Enflasyon Yükseldi: BOJ Üzerindeki Faiz Baskısı Artıyor adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

İsveç Merkez Bankası (Riksbank), faiz indirimlerine şimdilik ara verdiğini açıkladı. Banka, mevcut ekonomik koşullar doğrultusunda faiz oranlarının %1,75 seviyesinde sabit tutulacağını bildirdi. Riksbank, büyüme ve enflasyon beklentilere paralel seyrettiği sürece faizlerin bu seviyede kalacağını belirtti.

Faizler %4’ten %1,75’e indi

Sydbank kıdemli ekonomisti Kim Blindbaek’e göre, Riksbank 2024 baharından bu yana faiz oranlarını toplam sekiz kez indirerek %4 seviyesinden %1,75’e düşürdü. Böylece faizler son dönemdeki en düşük seviyeye ulaştı.

Yeni indirimler için şartlar

Riksbank, daha fazla faiz indiriminin ancak enflasyonun keskin biçimde gerilemesi veya İsveç ekonomisinin belirgin şekilde yavaşlaması halinde gündeme geleceğini vurguladı. Blindbaek, “Bu durumda, Riksbank şüphesiz faiz oranlarını düşürerek yanıt verecektir” değerlendirmesinde bulundu.

Riksbank faiz indirimlerine ara verdi, oran %1,75’te sabit kaldı adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

ABD Merkez Bankası’nın (Fed) toplantısı sonrasında gözler, 18 Eylül’de faiz kararını açıklayacak olan İngiltere Merkez Bankası (BoE)’na çevrildi. Analistler, politika faizinin %4 seviyesinde sabit tutulacağı görüşünde birleşiyor.

Enflasyon ve işgücü piyasası beklentileri

BoE faiz kararı öncesinde açıklanacak veriler kritik önem taşıyor. Ağustos ayı enflasyonunun %3,8 seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor. Banka projeksiyonlarına göre, enflasyon Eylül ayında %4’e yükselebilir ve hedefe dönüş 2027 ortasına kadar gerçekleşmeyebilir. İşsizlik oranı %4,7 seviyesinde kalırken, ikramiyeler hariç ortalama haftalık kazançlar da aynı dönemde %5 artış gösterdi.

Faiz kararında bölünmüş oy ihtimali

Ekonomistler, BoE’nin faizi değiştirmeyeceğini öngörse de, kararın bölünmüş oylarla alınması muhtemel. Ağustos toplantısında 25 baz puanlık indirim yapılmış, karar 5’e karşı 4 oyla belirlenmişti. Bu toplantıda benzer bir tablo beklenmese de, en az bir üyenin indirim yönünde oy kullanabileceği düşünülüyor.

Nikitetiksel sıkılaştırma ön planda

Piyasaların asıl odağı, BoE’nin kriz döneminde aldığı tahvil varlıklarının azaltılmasına yönelik atacağı adımlar olacak. Yıllık 100 milyar sterlin hızında devam eden niceliksel sıkılaştırma sürecinin piyasa çalkantıları nedeniyle yavaşlatılması bekleniyor.

Ekonomi ve büyüme tahminleri

BoE Başkanı Andrew Bailey, faizlerin düşüş yönünü koruyacağını ancak hız konusunda belirsizlik bulunduğunu vurgulamıştı. Ekonomistler, bu toplantıda indirim öngörmezken, sonraki iki toplantıdan birinde 25 baz puanlık indirim ihtimali üzerinde duruyor. İngiltere ekonomisinin bu yıl %1,3, 2026’da ise çeyrek bazında %0,2–0,4 büyüme kaydetmesi bekleniyor.

BoE faiz kararı 18 Eylül Çarşamba günü TSİ 14.00’te açıklanacak. Sonraki toplantılar ise 6 Kasım ve 18 Aralık tarihlerinde yapılacak.

İngiltere Merkez Bankası faizleri %4’te sabit tutmaya hazırlanıyor adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Piyasalar, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) bugün saat 14.00’te açıklayacağı faiz kararına odaklandı. Ekonomistlerin büyük bölümü, politika faizinde 200 baz puanlık bir indirim bekliyor.

Ekonomistlerin çoğu 200 baz puanlık indirim bekliyor

ForInvest Haber tarafından düzenlenen ankete katılan 24 ekonomistten 18’i, TCMB’nin haftalık repo faizini 200 baz puan indirerek yüzde 41,0 seviyesine çekeceğini öngörüyor. 4 ekonomist ise 250 baz puanlık, 2 ekonomist ise 300 baz puanlık bir indirim beklediklerini bildirdi.

TCMB’nin Para Politikası Kurulu toplantısı sonucunda alınacak karar, hem Türk lirası hem de finansal piyasalarda yön belirleyici olabilir. Faiz kararı saat 14.00’te kamuoyuna açıklanacak.

Commerzbank: TCMB’den 200 baz puanlık indirim gelebilir

Commerzbank ekonomisti Tatha Ghose, bu sabah yayınladığı yatırımcı notunda, TCMB’nin faiz oranını 200 baz puan düşürerek yüzde 41,0’e çekebileceğini ifade etti. Ghose, “TCMB’nin beklentilerin üzerinde faiz indirimi yapması ve daha fazla faiz indirimi sinyali vermesi, Türk lirası üzerinde aşağı yönlü baskıyı artırabilir” değerlendirmesinde bulundu.

Son haftalarda döviz piyasalarında dalgalanma artarken, yatırımcılar TCMB’nin faiz politikasında atacağı adımların enflasyon görünümü ve döviz kurları üzerindeki etkisini yakından izliyor.

TCMB’den bugün beklenen faiz indirimi piyasalarda odak noktası adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.

Güney Kore Merkez Bankası’nın (BOK) bu hafta yapılacak politika toplantısında, faiz oranlarını üst üste ikinci kez sabit tutması bekleniyor. Anket sonuçları, bankanın temkinli duruşunu koruyacağına işaret ediyor.

Ekonomistlerin çoğu sabit faiz bekliyor

Wall Street Journal tarafından 27 ekonomistle yapılan ankete göre, 20 ekonomist faiz oranlarında değişiklik beklemezken, 7 ekonomist ise faiz indirimi öngörüyor. Beklentiler, özellikle hanehalkı borçlarındaki seyir ve ABD Merkez Bankası’nın (Fed) politikalarının yakından izlenmesi gerektiğine işaret ediyor.

Goldman Sachs Ekim ayında indirim bekliyor

Goldman Sachs ekonomistleri, güvercin bir faiz sabit tutma kararının Banka’ya hanehalkı borç eğilimlerini izleme ve mali teşviklerin etkilerini değerlendirme alanı sağlayacağını belirtiyor. Rapora göre, BOK’un Ekim ayında faizleri düşürmesi bekleniyor. Ayrıca çoğu ekonomist, beklenenden güçlü gelen ikinci çeyrek büyüme verileriyle birlikte 2025 yılı GSYİH ve enflasyon tahminlerinde hafif bir yukarı yönlü revizyon yapılacağını öngörüyor.

Güney Kore Merkez Bankası\’nın bu hafta politika faizini sabit tutması bekleniyor adlı haberin tamamını VKM Finans 'da okuyun.