Rusya Maliye Bakan Yardımcısı Ivan Chebeskov, ülkedeki kripto para kullanıcı sayısının 20 milyona ulaştığını ve toplam yatırım hacminin yaklaşık 44 milyar dolara eriştiğini açıkladı. Yeni düzenleme taslağında yabancı ihraçcıların stablecoin varlıklarını dondurması halinde zararı yatırımcının üstleneceği hükmü öne çıkıyor.
Rusya’da kripto para piyasası: 20 milyon kullanıcı, 44 milyar dolarlık hacim
Rusya Maliye Bakanlığı Bakan Yardımcısı Ivan Chebeskov, ülkede yaklaşık 20 milyon kripto para kullanıcısı bulunduğunu kamuoyuyla paylaştı. Chebeskov’un açıklamasına göre Rus vatandaşlarının kripto varlıklara yönelik toplam yatırımı 3,7 trilyon rubleye, yani yaklaşık 44 milyar dolara ulaştı.
Günlük kripto para işlem hacminin ise yaklaşık 50 milyar ruble, yaklaşık 595 milyon dolar seviyesinde seyrettiği belirtildi. Bu rakamlar, Rusya’nın küresel kripto para ekosistemindeki ağırlığını gözler önüne sererken, düzenleyici boşlukların ne denli büyük bir piyasayı kapsadığını da ortaya koydu.
Chebeskov, mevcut tahminlerin büyük ölçüde uzman değerlendirmelerine dayandığını ve piyasanın önemli bir bölümünün hâlâ düzenlenmiş çerçevenin dışında kaldığını vurguladı. Yetkiliye göre yeni mevzuatın yürürlüğe girmesinin ardından piyasanın büyüklüğü, işlem yapısı ve dinamiklerine ilişkin daha doğru verilere ulaşılması bekleniyor.
Rusya’nın kripto para alanındaki düzenleyici çerçevesi son yıllarda köklü bir dönüşüm geçirdi. Ülke, 2020 yılında “Dijital Finansal Varlıklar Hakkında Kanun”u yürürlüğe koyarak kripto para birimlerini yasal bir varlık sınıfı olarak tanıdı; ancak ödeme aracı olarak kullanımını yasakladı. Ardından gelen düzenleyici adımlar, özellikle yaptırım baskısı ve uluslararası finansal sisteme erişimin kısıtlandığı dönemde kripto para işlemlerinin fiilî hacminin artmasıyla daha da ivme kazandı.
Yurt dışı işlemler vergi idaresine bildirilecek, stablecoin riski yatırımcıda
Chebeskov, Rusya’da vergi mükellefi olan kişilerin ülkenin düzenlenmiş kripto para çerçevesi dışında, yurt dışında gerçekleştirdikleri işlemleri Federal Vergi Servisi’ne bildirmek zorunda kalacağını açıkladı. Bu zorunluluk, yurt içi düzenlemenin kapsamadığı platformlarda yapılan alım satım işlemlerini de kapsıyor.
Yeni yaklaşımın en dikkat çekici hükmü ise yabancı ihraçcıların stablecoin varlıklarını Rus saklama kuruluşlarının kontrolü dışındaki nedenlerle dondurması durumunda ortaya çıkan kayıpların yatırımcı tarafından üstlenileceğine ilişkin düzenleme. USDT ve USDC gibi dolar bazlı stabilcoin varlıkları bu kapsama giriyor. Söz konusu varlıkların ihraçcıları, Rusya merkezli saklama kuruluşlarından bağımsız kararlar aldığında oluşacak zararın telafisi için herhangi bir devlet güvencesi ya da tazminat mekanizması öngörülmüyor.
Bu düzenlemenin arka planında, ABD Hazinesi’nin yaptırım kararnamelerini uygulayan Tether (USDT) ve Circle (USDC) gibi ihraçcıların belirli cüzdan adreslerini daha önce dondurduğuna dair uluslararası örnekler yer alıyor. Rusya, bu riskin yerel düzenleme kapsamında güvence altına alınamayacağını kabul ederek sorumluluğu doğrudan yatırımcıya yüklüyor.
Düzenlemenin amacı sektörün belirli bir bölümünü yasallaştırmak değil
Yetkililer, hazırlanan düzenlemenin temel amacını açıklarken sektörün önceden belirlenmiş bir bölümünü yasallaştırmak gibi bir hedefin güdülmediğini özellikle vurguladı. Öncelikli hedefin hizmet sağlayıcıların, aracılık risklerinin ve müşteri haklarının açık biçimde tanımlandığı, işleyen bir düzenlenmiş piyasa ortamı kurmak olduğu ifade edildi.
Düzenlemenin amacı, sektörün belirli bir bölümünü önceden yasallaştırmak değil; hizmet sağlayıcıların, aracılık risklerinin ve müşteri haklarının net şekilde belirlendiği, işleyen bir düzenlenmiş piyasa oluşturmaktır.
Bu yaklaşım, Rusya’nın kripto para düzenlemesini salt yasakçı ya da salt serbest bırakıcı bir modelden farklı, denetim odaklı bir çerçeveye oturtma çabasını yansıtıyor. Yetkililer, piyasanın şu anda önemli bir bölümünün kayıt dışı faaliyet gösterdiğini ve mevzuat hazırlanırken bu gerçekliğin göz önünde bulundurulduğunu bildirdi.
Düzenleme kapsamı dışında kalan piyasa ve bildirim yükümlülükleri
Chebeskov’un açıklamalarına göre Rusya’daki kripto para piyasasının önemli bir bölümü hâlâ düzenlenmiş çerçevenin dışında bulunuyor. Bu durum, mevcut istatistiklerin güvenilirliğini de dolaylı olarak sınırlıyor; zira piyasaya ilişkin veriler büyük ölçüde uzman tahminlerine dayanıyor. Yetkililer, yeni mevzuatın yasalaşmasıyla birlikte daha sağlıklı veri setlerine ulaşılacağını öngörüyor.
Yurt dışı işlemlerin Federal Vergi Servisi’ne bildirilmesi zorunluluğu, Rusya merkezli kullanıcıların yabancı borsalar veya merkeziyetsiz platformlar üzerinden yürüttüğü işlemleri de düzenleyici radar altına alıyor. Bu adım, sermaye akışlarının izlenmesi ve vergi tabanının genişletilmesi açısından önemli bir araç olarak değerlendiriliyor.
Düzenlemenin hayata geçirilmesiyle birlikte kripto para saklama hizmetleri, aracılık faaliyetleri ve işlem platformlarına yönelik lisanslama gerekliliklerinin de netlik kazanması bekleniyor. Yabancı ihraçcıların stablecoin dondurma riski başta olmak üzere çeşitli operasyonel riskler yatırımcılara açıkça beyan edilecek; bu sayede müşteri hakları ve sözleşmesel sorumluluklar belirli standartlara bağlanacak.
Rusya’nın bu adımı, küresel ölçekte giderek yaygınlaşan kripto para düzenleme eğiliminin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Avrupa Birliği’nin MiCA (Markets in Crypto-Assets) düzenlemesi ve çeşitli Asya ülkelerinin geliştirdiği çerçevelerle eş zamanlı olarak şekillenen Rus yaklaşımı, özellikle yaptırım ortamında dijital varlıkların nasıl yönetileceğine dair kendine özgü bir model ortaya koyuyor.
