Avrupa Birliği (AB) Konseyi, geçtiğimiz yılın ağustos ayında imzalanan AB-ABD Ortak Bildirgesi’nin tarife taahhütlerini yasal zemine taşıyan iki yeni tüzüğü resmen kabul ettiğini duyurdu. Bu adım, iki kıta arasındaki ticari ilişkilerde önemli kolaylıklar sağlarken, AB’nin kendi pazarını koruyacak güvenlik mekanizmalarını da barındırıyor.
Sanayi, tarım ve deniz ürünlerinde yeni dönem
Kabul edilen tüzükler, ABD menşeli ürünlerin AB pazarına erişiminde önemli avantajlar sunarak ticaret akışını hızlandırmayı hedefliyor:
-
Sanayi Ürünleri: ABD sanayi ürünlerine uygulanan kalan AB gümrük vergileri tamamen kaldırılıyor.
-
Tarım ve Deniz Ürünleri: Belirli ABD deniz ürünleri ile hassas olmayan tarım ürünlerine, tarife kotaları ve indirimli tarifeler aracılığıyla tercihli pazar erişimi hakkı tanınıyor.
-
Istakoz İthalatında Muafiyet: İşlenmiş ıstakoz da dahil olmak üzere ıstakoz ithalatındaki vergi muafiyeti, yalnızca ABD ile sınırlı kalmayarak “en çok kayrılan ülke” statüsündeki tüm ülkelere genişletiliyor.
AB’den “dengeli ticaret” uyarısı ve koruma kalkanı
Serbestleşme adımlarına karşın Avrupa Birliği, olası pazar ihlallerine ve haksız rekabete karşı kendini güvence altına almayı da ihmal etmedi. Tüzüklerde, AB’nin gerektiğinde hızlı müdahale edebilmesini sağlayacak güçlendirilmiş koruma ve askıya alma mekanizmaları özel olarak yer aldı.
Eğer ABD tarafı;
-
Mutabık kalınan taahhütlerine uymazsa,
-
Ortak Bildirge’nin ana hedeflerini zedeleyecek adımlar atarsa,
-
Ayrımcı önlemler uygulayarak aradaki dengeli ticaret ilişkisini bozarsa,
AB, sağladığı bu tarife tercihlerini tek taraflı olarak askıya alma hakkına sahip olacak.
Yürürlük ve uygulama takvimi
Düzenlemelerin yürürlük süreleri ve bu süreçteki etki analizleri belirli bir takvime bağlandı. İlgili tarihler şu şekilde planlandı:
| Düzenleme / Süreç | Tarih / Geçerlilik Süresi |
| Istakoz Tüzüğü (Başlangıç) | 1 Ağustos 2025 (Geçerlilik tarihi) |
| Istakoz Tüzüğü (Bitiş) | 31 Temmuz 2030 |
| Kapsamlı Etki Değerlendirme Raporu | 30 Haziran 2029’a kadar (Avrupa Komisyonu sunacak) |
| Ana Tüzüğün Yürürlükten Kalkması | 2029 Yılı Sonu |
Avrupa Komisyonu, 2029 ortasına kadar hazırlayacağı raporda; uygulanan tüzüklerin AB-ABD ticaret akışları, tarife gelirleri ve KOBİ’ler (Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler) üzerindeki ekonomik etkilerini kapsamlı bir şekilde masaya yatıracak.