Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), piyasalarda son günlerde yaşanan eşi benzeri görülmemiş çalkantılar ve alınan olağanüstü tasfiye kararlarının ardından, yatırımcılara ve piyasa aktörlerine yönelik yeni bir durum değerlendirmesi yayımladı. Kurul, yaşanan son gelişmelerin çok yakından takip edildiğini belirterek, piyasa istikrarını sağlamak adına bir dizi yeni tedbirin daha alındığını ve bu adımların çok kısa bir süre içinde kamuoyuyla paylaşılacağını duyurdu.
Piyasadaki “Son Gelişmeler” ve SPK’nın regülasyon refleksi
SPK’nın açıklamasında atıfta bulunulan “son dönemdeki gelişmeler”, temel olarak 7 portföy yönetim şirketine (Tera, Pusula, Hedef, Atlas, A1, Pardus, Bulls) ait 130 yatırım fonunun TEFAS işlemlerinin durdurulması ve tasfiye sürecine alınmasıyla başlayan süreci ifade etmektedir. Bu çapta bir müdahale, Borsa İstanbul (BİST) tahtalarında ve fon piyasasında kaçınılmaz bir tedirginlik ve likidite kaygısı yaratmıştır. SPK’nın kısa ve öz bir metinle kamuoyunun karşısına çıkması, piyasalardaki bilgi kirliliğini, asılsız spekülasyonları ve panik havasını dağıtmayı amaçlayan stratejik bir sözlü yönlendirme (forward guidance) hamlesidir. Otoritenin “sürece hakimiz ve yeni tedbirler masada” mesajı vermesi, piyasanın kendi kendini dengelemesine (self-correction) olanak tanırken, olası bir sistematik satış dalgasının (sell-off) psikolojik altyapısını zayıflatmayı hedeflemektedir.
TCMB likidite kalkanı ile eşgüdümlü makro-ihtiyati adımlar
SPK’nın duyuracağı yeni tedbir paketinin, diğer düzenleyici ve denetleyici kurumların adımlarıyla senkronize bir şekilde ilerlemesi beklenmektedir. Bilindiği üzere, fon tasfiye kararlarının piyasada yaratabileceği teminat açıklarını (margin call) yönetmek için SPK halihazırda kredili işlemlerde özkaynak koruma oranını yüzde 20’ye esnetmiş; Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) ise Bankalararası Para Piyasası’nda bankaların borç alabilme limitlerini 10 kat artırarak 510 milyar TL seviyesine çıkarmıştı. SPK’nın açıklayacağı yeni tedbirlerin, TCMB’nin sağladığı bu devasa likidite kalkanını (liquidity shield) tamamlayıcı nitelikte makro-ihtiyati (macroprudential) kurallar içermesi kuvvetle muhtemeldir. Bu eşgüdüm, kriz anlarında finansal mimarinin farklı unsurlarının (merkez bankası ve sermaye piyasası regülatörü) koordineli çalışarak sistemik riski (systemic risk) nasıl izole ettiğinin çarpıcı bir örneğidir.
Yeni tedbir paketinden piyasa beklentileri
Piyasa profesyonelleri ve yatırımcılar, SPK’nın kısa süre içinde duyuracağı tedbirlerin özellikle tasfiye sürecinin mekaniğine odaklanmasını beklemektedir. Tasfiye edilecek 130 fonun elindeki hisse senetlerinin ve diğer menkul kıymetlerin piyasa fiyatlarını (price discovery) bozmadan nasıl elden çıkarılacağı, yatırımcıların anaparalarının iade takvimi ve bu süreçte fon değerlemelerinin (NAV – Net Asset Value) nasıl yapılacağı en büyük soru işaretleridir. Açıklanacak tedbirlerin, bu hisselerin doğrudan piyasaya (açık tahtaya) satılmasından ziyade blok satışlar, özel fon devirleri veya zamana yayılmış programlı tasfiye (orderly liquidation) yöntemlerini içerebileceği değerlendirilmektedir. Ayrıca, portföy yönetim şirketlerinin risk yönetimi kriterlerine, kaldıraç oranlarına ve denetim sıklıklarına yönelik daha katı yapısal kuralların (tightened oversight) da bu tedbir paketi kapsamında ilan edilmesi öngörülmektedir.
