İngiltere, Fransa, Almanya ve İtalya’dan oluşan E4 ülkeleri, ABD ile İran arasında sağlanan ve savaşı sona erdirecek barış anlaşmasının ardından kapsamlı bir ortak açıklama yayımladı. Dört ülkenin liderleri tarafından pazar günü yapılan açıklamada; İran’ın nükleer programı, Batı Şeria’daki yerleşimci şiddeti ve Filistin’in içinden geçtiği ekonomik kriz gibi kritik bölgesel sorunlara dair net mesajlar verildi.
İran’a nükleer yaptırımların kaldırılması gündemde
Açıklamanın en dikkat çekici kısımlarından biri İran ile ilgili atılacak diplomatik adımlar oldu. E4 ülkeleri, Tahran yönetiminin nükleer programına ilişkin atacağı yapıcı adımlara karşılık olarak yaptırımları kaldırmaya hazır olduklarını duyurdu.
-
İran’ın hiçbir zaman nükleer silah edinmemesi gerektiğinin altı çizildi.
-
Liderler, bu hedef doğrultusunda ABD, İran ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ile ortak çalışmaya hazır olduklarını bildirdi.
Batı Şeria’da şiddet ve yerleşim yeri ihlalleri rekor kırıyor
Avrupalı liderler, Filistinli sivillere yönelik yerleşimci şiddetindeki benzeri görülmemiş artışı güçlü bir dille kınayarak Batı Şeria’da istikrar çağrısında bulundu. İstikrarı bozucu bu faaliyetlerin, Gazze’ye ilişkin 20 maddelik planın başarısını ve uzun vadeli barış beklentilerini tehlikeye attığı belirtildi.
Birleşmiş Milletler (BM) İnsani İşler Koordinasyon Ofisi verileri ve son dönemdeki yerleşim kararları tablodaki gibi şekillendi:
| Gösterge / Konu | Veri ve Gelişmeler |
| Yerleşimci Saldırıları | Ekim ayında 264 saldırı kaydedildi (BM’nin kayıt tutmaya başladığı 2006’dan bu yana tek aydaki en yüksek seviye). |
| Yeni Konut Onayları | Son 3 haftada 3 binden fazla yeni konut projesi kabul edildi. |
| Toplam Konut Sayısı | Ocak ayından bu yana onaylanan yeni konut sayısı rekor kırarak 28 bine ulaştı. |
Dört ülke, İsrail hükümetinden uluslararası hukuk kapsamındaki yükümlülüklerine uymasını, işgal altındaki topraklarda yaşayan Filistinlileri korumasını ve saldırganlardan hesap sormasını talep etti. Ayrıca, her türlü kısmi, tam veya fiilî ilhaka karşı çıkıldığı yinelendi.
Filistin Yönetimi’nin mali çöküşü bölgesel tehdit
Filistin Yönetimi’nin derinleşen mali krizine dikkat çeken E4 ülkeleri, yaşanacak ekonomik bir çöküşün sadece Filistin’i değil, İsrail’in kendi güvenliği dahil tüm bölgesel istikrarı tehdit edeceği konusunda uyardı. Ekonomik sürdürülebilirlik için şu adımların atılması istendi:
-
Filistin Yönetimi’ne ait vergi gelirlerinin derhal serbest bırakılması.
-
İsrail ve Filistin bankaları arasındaki muhabir bankacılık sisteminin uzatılması.
-
Bölgedeki şekel transferlerinin artırılması.
Liderler açıklamalarını, İsrail ile yan yana, barış ve güvenlik içinde yaşayacak bağımsız, demokratik, kesintisiz ve egemen bir Filistin devletini öngören iki devletli çözüme olan bağlılıklarını yeniden teyit ederek sonlandırdı.