Petrol fiyatlarında ‘Hürmüz’ dalgalanması: Axios’un son dakika iddiası umutları yeşertti Küresel enerji piyasaları, Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında yürütülen barış görüşmelerinin çıkmaza girmesi ve dünyanın en kritik enerji koridoru olan Hürmüz Boğazı’ndaki gemi geçişlerinin kısıtlanmasıyla yeni haftaya sarsıntılı bir başlangıç yaptı. Diplomatik kanalların tıkanması, küresel arz endişelerini zirveye taşıyarak petrol fiyatlarında sert yükselişleri beraberinde getirdi. Piyasalar, artan jeopolitik risklerle yön bulmaya çalışırken, uluslararası finans kuruluşları ardı ardına petrol tahminlerini revize etmeye başladı.
Petrol fiyatlarında tansiyon yükseliyor: Brent 107 doları gördü
Orta Doğu’daki belirsizliklerin doğrudan yansıdığı emtia piyasalarında, haftanın ilk işlem gününde petrol fiyatları hızla tırmanışa geçti. Jeopolitik risk priminin (geopolitical risk premium) fiyatlara dahil olmasıyla birlikte, haziran vadeli Brent ham petrolü erken Asya seansında 107,97 dolar seviyesine kadar çıkarak kritik bir direnci test etti. İlk panik alımlarının ardından bir miktar dengelenen Brent petrol, cuma günkü kapanışına göre yüzde 1,22 oranında güçlü bir artışla 106,61 dolar seviyelerinden işlem görmeye devam ediyor. Benzer bir yukarı yönlü ivme, ABD’nin gösterge petrolü olan Batı Teksas türü (WTI) ham petrolde de gözlemleniyor. WTI petrol, yüzde 0,95’lik bir değer kazancıyla 95,30 dolar seviyesine yükselerek enerji maliyetlerindeki küresel artış eğilimini teyit etti.
Diplomatik kriz: İslamabad zirvesinin iptali ve Axios’un iddiası
Petrol fiyatlarındaki bu sert fiyatlamanın temelinde, hafta sonu yaşanan diplomatik hayal kırıklıkları yatıyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın özel elçileri olan Steve Witkoff ve Jared Kushner‘ın, Pakistan’ın başkenti İslamabad’a yapmaları planlanan kritik ziyareti iptal etmeleri, müzakere sürecine ağır bir darbe vurdu. Özellikle İran Dışişleri Bakanı Abbas Araqchi‘nin aynı dönemde Pakistan’da bulunmasına rağmen ABD heyetinin masadan çekilmesi, barış umutlarını ciddi biçimde azalttı. Ancak piyasalardaki bu karamsar tablo, uluslararası haber kuruluşu Axios‘un sabah saatlerinde servis ettiği yeni bir iddiayla bir nebze olsun dağıldı. Habere göre İran, kilitlenen görüşmeleri açmak ve Hürmüz Boğazı’ndaki trafiği normale döndürmek amacıyla ABD yönetimine yeni bir diplomatik teklif sundu. Bu haber akışı, piyasalardaki tansiyonun daha da tırmanmasını şimdilik engelleyen tek “yeşil ışık” olarak fiyatlanıyor.
Hürmüz Boğazı’ndaki darboğaz ve İran’ın kapasite riski
Dünyanın günlük petrol tüketiminin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı, krizin fiziki olarak en çok hissedildiği nokta konumunda. Denizcilik veri ve analiz sağlayıcısı Kpler‘in açıkladığı çarpıcı verilere göre, pazar günü Hürmüz Boğazı’ndan sadece bir petrol ürünleri tankerinin geçişine izin verildi. Bu olağanüstü daralma, küresel tedarik zincirlerinde (supply chain) büyük bir kırılmaya işaret ediyor. Gelişmeleri değerlendiren IG piyasa analisti Tony Sycamore, ABD’nin geri adım atmasıyla topun tamamen İran’ın sahasına geçtiğini belirtti. Sycamore, ihracatın durma noktasına gelmesi nedeniyle Tahran yönetiminin elindeki mevcut petrol depolama kapasitesinin hızla dolacağına dikkat çekerek kritik bir uyarıda bulundu: Depoların tamamen dolması halinde İran, altyapısı oldukça köhnemiş ve yaşlı olan petrol sahalarındaki üretimi mecburen durdurmak (shut-in) zorunda kalabilir. Bu durum, sahaların yeniden üretime açılmasını teknik olarak çok zorlaştıracak kalıcı bir arz kaybı riski taşıyor.
Goldman Sachs’tan ekonomik risk uyarısı ve revize tahminler
Hürmüz Boğazı’ndaki fiziki kısıtlamalar ve duran diplomatik görüşmeler, Wall Street devlerinin de projeksiyonlarını değiştirmesine neden oldu. Dünyanın önde gelen yatırım bankalarından Goldman Sachs (GS), Orta Doğu’da yaşanan üretim düşüşlerini ve artan lojistik riskleri gerekçe göstererek dördüncü çeyrek petrol fiyat tahminlerini yukarı yönlü revize ettiğini duyurdu. GS analistleri, dördüncü çeyrek için Brent petrol tahminini 90 dolara, WTI tahminini ise 83 dolara yükseltti. Analistlerin yayımladığı raporda, mevcut arz şokunun sadece ham petrol fiyatlarıyla sınırlı kalmayacağı, rafine ürün fiyatlarındaki artış potansiyeli ve belirginleşen arz riskleri nedeniyle makroekonomik dengeler üzerinde başlangıçta öngörülenden çok daha büyük bir enflasyonist risk barındırdığı vurgulandı.