Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, Karadeniz’de sivil deniz taşımacılığının yeniden başlatılması için Türkiye, Mısır ve Hindistan ile görüşmeler yürüttüklerini açıkladı; Ukrayna’nın tahıl ihracat kapasitesi ise yüzde 38’e geriledi.
Zelenskiy üç ülkeden güvenli geçiş önerisini aktardı
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, Karadeniz’de sivil deniz taşımacılığının yeniden başlatılması ve özellikle tarım ürünleri ihracatının sağlanması amacıyla Türkiye, Mısır ve Hindistan ile görüşmeler yürüttüklerini açıkladı. Zelenskiy, üç ülkenin kendi bayraklarını taşıyan gemilerin Ukrayna ve Rusya limanlarına güvenli şekilde giriş yapabilmesini öngören bir öneri sunduğunu belirtti.
Bloomberg’e konuşan Zelenskiy, Türkiye, Mısır ve Hindistan’ın kendi bayraklarını taşıyan gemiler için güvenli seyir imkanı oluşturulmasını önerdiğini söyledi. Zelenskiy’e göre bu öneri, söz konusu ülkelerin gemilerinin hem Ukrayna hem de Rusya limanlarına girerek gıda ürünleri taşımasını ve bu gemilere herhangi bir saldırı düzenlenmemesini kapsıyor.
Zelenskiy, planın işleyişine ilişkin şu açıklamayı yaptı:
Bir gemi bizim limanımıza, diğeri Rus limanına gidiyor ve biz bu gemilerin hiçbirine saldırılmaması konusunda anlaşmayı kabul ediyoruz.
Zelenskiy, Türkiye, Hindistan ve Mısır’ın bu yöndeki düzenli girişimlerine rağmen Rusya’nın söz konusu plana karşı çıktığını ifade etti. Bu açıklama, bölgedeki sivil deniz taşımacılığının yeniden tesisi için üç ülkenin ortaya koyduğu diplomatik çabanın henüz somut bir anlaşmaya dönüşmediğini gösteriyor.
Karadeniz üzerinden tahıl sevkiyatı ağustostan bu yana durdu
Ukrayna’nın gıda ihracatında ana güzergahı oluşturan Karadeniz limanları, pazarlama sezonunda 40 milyon tona kadar ürün sevkiyatı gerçekleştirebilecek kapasiteye sahip. Bu kapasite, ülkenin uluslararası tarım emtiası ticaretindeki konumunu belirleyen temel altyapı unsurlarından birini oluşturuyor.
Ancak ağustos ayından bu yana Rusya’nın liman altyapısına ve gemilere yönelik hava saldırıları nedeniyle sevkiyatlar durma noktasına geldi. Zelenskiy, bu ölçekteki bir ihracat hacminin demir yolu taşımacılığıyla karşılanamayacağını vurguladı. Bu açıklama, deniz yolunun alternatifsiz bir güzergah olarak öne çıktığına işaret ediyor.
Ukrayna, AB’den dayanışma koridorlarının açılmasını istiyor
Zelenskiy, Ukrayna’nın Avrupa Birliği’nden, 2022 yılında Rusya’nın geniş çaplı işgalinin başlangıcında devreye alınan “dayanışma koridorları” programının yeniden başlatılmasını talep ettiğini açıkladı. Bu program, Ukrayna tahılının Avrupa’daki demir yolları ve limanlar üzerinden ihraç edilmesine imkan sağlıyordu.
Zelenskiy, konuya ilişkin şu değerlendirmede bulundu:
Tahıl ihracatını kolaylaştırmak için AB’den dayanışma koridorlarını yeniden devreye almasını istiyoruz. Herkesin bu tahıla ihtiyacı var.
İhracat kapasitesi normal seviyenin altında seyrediyor
Ukrayna, geçen yaz ağırlıklı olarak yaptırım kapsamındaki petrol ve yakıt ürünlerini taşıyan Rus gölge filosuna yönelik saldırılarının ardından, sivil liman altyapısını hedef alan yoğun saldırılarla karşı karşıya kaldı. Bu durum, ülkenin tarım ürünleri ihracatında kullandığı deniz yolu altyapısında ciddi aksamalara yol açtı.
Ukrayna Tarım Bakanlığının verilerine göre, ülke şu anda normal ihracat hacminin yalnızca yüzde 38‘i kadar sevkiyat gerçekleştirebiliyor. Bu oran, Karadeniz’deki güvenlik koşullarının tarım ürünleri ticareti üzerindeki doğrudan etkisini ortaya koyuyor.
Zelenskiy’in Türkiye, Mısır ve Hindistan ile sürdürdüğü görüşmeler ile AB’den talep edilen dayanışma koridorları girişimi, Ukrayna’nın mevcut ihracat kısıtlarını aşmaya yönelik iki paralel çaba olarak öne çıkıyor. Rusya’nın güvenli geçiş önerisine karşı çıkması, bölgedeki sivil deniz taşımacılığının yeniden tesisine ilişkin belirsizliği sürdürüyor.
