Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın Hanehalkı Beklenti Anketi verilerine göre eylül ayında 12 aylık dolar kuru beklentisi 1,43 TL artışla 55,90 TL’ye ulaşırken yıllık enflasyon beklentisi yüzde 45,60 olarak gerçekleşti.
Dolar kuru beklentisi tüm demografik gruplarda eylülde yukarı yönde hareket etti
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Eylül 2024 Hanehalkı Beklenti Anketi sonuçlarını açıkladı. Ankete göre hanehalkının 12 ay sonrası için öngördüğü ABD doları kuru beklentisi, bir önceki aya göre 1,43 TL artarak 55,90 TL düzeyine ulaştı.
Demografik kırılımlar incelendiğinde, kur beklentisinin tüm alt gruplarda ağustosa kıyasla yükseldiği görülüyor. Cinsiyete göre erkeklerde beklenti 55,4 TL’den 56,8 TL’ye, kadınlarda ise 53,2 TL’den 54,7 TL’ye çıktı.
Yaş grupları bazında sonuçlar şu şekilde gerçekleşti:
- 18-39 yaş aralığı: 53,7 TL’den 55,2 TL’ye
- 40-54 yaş grubu: 54,7 TL’den 56,1 TL’ye
- 55 yaş ve üzeri: 55,4 TL’den 56,7 TL’ye
Gelir gruplarına göre dağılım ise şöyle oluştu:
- Asgari ücret ve altı gelir grubunda: 54,1 TL’den 55,3 TL’ye
- Bir ile iki asgari ücret arasında: 54,6 TL’den 55,8 TL’ye
- İki asgari ücret ve üzeri: 54,6 TL’den 56,3 TL’ye
Eğitim düzeyine göre değerlendirildiğinde beklentideki artış eğilimi tüm gruplarda korundu. İlkokul ve altı eğitimlilerde beklenti 54,3 TL’den 55,6 TL’ye, ortaokul ve lise mezunlarında 54,3 TL’den 55,9 TL’ye, yükseköğretim mezunlarında ise 54,8 TL’den 56,2 TL’ye yükseldi.
12 aylık enflasyon beklentisi yüzde 45,60 ile sınırlı değişim gösterdi
Ankete katılan hanehalkının 12 ay sonrasına ilişkin yıllık enflasyon beklentisi eylülde bir önceki aya göre 0,02 puan artarak yüzde 45,60 olarak gerçekleşti. Beklentideki değişim görece sınırlı kalırken demografik kırılımlar farklı yönlerde hareket kaydetti.
Cinsiyete göre incelendiğinde erkeklerin enflasyon beklentisi ağustostaki yüzde 44,2 düzeyinden eylülde yüzde 44,6’ya yükselirken, kadınlarda yüzde 47,4’ten yüzde 47,0’ye geriledi.
Yaş gruplarındaki tablo aşağıdaki gibi oluştu:
- 18-39 yaş aralığı: yüzde 43,9’dan yüzde 44,1’e yükseldi
- 40-54 yaş grubu: yüzde 45,7’den yüzde 45,3’e geriledi
- 55 yaş ve üzeri: yüzde 48,1’den yüzde 48,3’e yükseldi
Gelir grupları kırılımında asgari ücret ve altı gelire sahip katılımcıların beklentisi yüzde 48,3’ten yüzde 49,4’e yükselirken, bir ile iki asgari ücret arasında gelire sahip olanlarda yüzde 46,1’den yüzde 45,3’e geriledi. İki asgari ücret ve üzerinde gelire sahip grupta beklenti yüzde 43,5’ten yüzde 43,7’ye çıktı.
Eğitim düzeyine göre ilkokul ve altı eğitimlilerde beklenti yüzde 46,7’den yüzde 48,6’ya yükselirken, ortaokul ve lise mezunlarında yüzde 46,7’den yüzde 45,5’e geriledi, yükseköğretim mezunlarında ise yüzde 43,3’ten yüzde 43,5’e çıktı.
Gıda ve yakıt, fiyat artışı beklentisinde ilk sırayı korudu
Anket katılımcıları, son bir yılda fiyatların en çok arttığı ürün ve hizmet grupları ile gelecek 12 ay için en yüksek fiyat artışı bekledikleri kategoriler sorulduğunda “gıda” ile “yakıt ve enerji”yi ilk sıralara yerleştirdi. İlgili sorularda katılımcılar en fazla iki seçenek kullanabiliyor.
Geçmiş 12 aya ilişkin değerlendirmede gıdayı fiyatı en çok artan grup olarak belirtenlerin oranı bir önceki aya göre 1,5 puan azalarak yüzde 37,8 oldu. Yakıt ve enerji için bu oran ağustostaki yüzde 33,6’dan eylülde yüzde 36,2’ye yükseldi.
Diğer kategorilerdeki gelişmeler şu şekilde gerçekleşti:
- Otel ve lokanta gibi hizmetler: yüzde 3,2’den yüzde 2,6’ya geriledi
- Kira: yüzde 14,8’den yüzde 14,1’e indi
- Beyaz eşya ve otomobil gibi dayanıklı tüketim malları: yüzde 4,0’tan yüzde 3,5’e düştü
- Eğitim: yüzde 4,9’dan yüzde 5,5’e çıktı
Gelecek 12 aya yönelik beklentilerde de benzer tablo gözlemlendi. Gıdayı ilk sıraya koyanların oranı yüzde 36,6’dan yüzde 36,7’ye yükselirken yakıt ve enerji için bu oran yüzde 32,2’den yüzde 34,7’ye çıktı. Kira kategorisini öne çıkaranların oranı yüzde 16,5’ten yüzde 14,6’ya, dayanıklı tüketim mallarını gösterenlerin oranı yüzde 5,7’den yüzde 5,1’e geriledi. Otel ve lokanta hizmetlerini belirtenlerin oranı yüzde 3,5’ten yüzde 3,0’a inerken eğitim kategorisi yüzde 5,4’ten yüzde 5,7’ye yükseldi.
Konut fiyat beklentisi geriledi, yatırımda altın tercihi güçlendi
Ankette yer alan konut fiyatı beklentisi de dikkat çekici bir değişim sergiledi. 12 ay sonuna ilişkin konut fiyat artışı beklentisi bir önceki aya göre 1,44 puan azalarak yüzde 30,69 düzeyinde gerçekleşti.
Demografik kırılımlar incelendiğinde beklentinin tüm alt gruplarda gerilediği görülüyor. Cinsiyete göre erkeklerde yüzde 30,4’ten yüzde 29,6’ya, kadınlarda ise yüzde 34,5’ten yüzde 32,0’ye düştü.
Yaş grubu bazında sonuçlar şu yönde oluştu:
- 18-39 yaş: yüzde 31,5’ten yüzde 30,8’e
- 40-54 yaş: yüzde 32,0’den yüzde 29,9’a
- 55 yaş ve üzeri: yüzde 33,3’ten yüzde 31,5’e
Gelir gruplarında da aynı gerileme eğilimi sürdü. Asgari ücret ve altı grupta beklenti yüzde 34,0’tan yüzde 32,9’a, bir ile iki asgari ücret arasında gelirlilerde yüzde 32,9’dan yüzde 31,1’e, iki asgari ücret ve üzerinde gelirlilerde ise yüzde 30,3’ten yüzde 29,1’e indi. Eğitim düzeyine göre ilkokul ve altı eğitimlilerde yüzde 34,3’ten yüzde 31,9’a, ortaokul ve lise mezunlarında yüzde 32,1’den yüzde 30,6’ya, yükseköğretim mezunlarında ise yüzde 30,5’ten yüzde 29,9’a geriledi.
Yatırım tercihleri açısından bakıldığında katılımcıların en çok tercih ettiği seçenek “altın alırım” oldu ve bu grubun oranı bir önceki aya göre 1,7 puan artarak yüzde 43,0’a ulaştı. İkinci sıraya “ev, dükkan, arsa vb. alırım” seçeneği girdi; bu grubun oranı ise bir önceki aya kıyasla 3,5 puan azalarak yüzde 33,6 olarak belirlendi.
Diğer yatırım araçlarına yönelik tercihlerde şu değişimler gözlemlendi:
- Vadeli mevduat: yüzde 7,1’den yüzde 7,3’e yükseldi
- Döviz alımı: yüzde 2,8’den yüzde 4,2’ye çıktı
- Borsa: yüzde 2,4’ten yüzde 3,2’ye yükseldi
- TL’ye dayalı yatırım fonu: yüzde 1,7’den yüzde 1,8’e çıktı
- Dövize dayalı yatırım fonu: yüzde 1,6 düzeyinde değişmedi
- Araba alımı: yüzde 4,1’den yüzde 3,5’e geriledi
- Beyaz eşya ve mobilya gibi dayanıklı tüketim malı: yüzde 0,9’dan yüzde 0,7’ye indi
