ABD’den Çin’e petrol taşıyan bir tankerin kirası 80 milyon dolara ulaşırken, bu tutar standart bir SpaceX Falcon 9 roketinin uzaya fırlatma maliyeti olan 74 milyon doları geride bıraktı.
Tanker kiraları Falcon 9 fırlatma maliyetini aştı
Petrol taşımacılığında maliyetler, sektörün bugüne kadar görmediği seviyelere ulaştı. Bloomberg’in haberine göre, ABD’den Çin’e yönelik bir tankeri kiralamanın maliyeti artık uzaya bir roket fırlatmaktan daha yüksek hale geldi.
Gemi komisyonculuğu firması Gibson’ın bu hafta paylaştığı verilere göre, söz konusu rota için yapılan bir yolculuk yaklaşık 80 milyon dolara mal olurken, standart bir SpaceX Falcon 9 fırlatması 74 milyon dolara gerçekleştiriliyor. Aynı tutarla bu yılın başlarında neredeyse aynı niteliklere sahip bir tankerin doğrudan satın alınabildiği belirtiliyor.
Bu yüksek fiyatların arkasında, Hürmüz Boğazı’ndan geçen her ek petrol variliyle birlikte derinleşen küresel bir tanker kıtlığı bulunuyor. Haftalardır süren bu süreçte süpertanker piyasaları, sektör profesyonellerinin daha önce tanık olmadığı bir yükseliş dönemi yaşıyor.
Brokerlik firması SSY, enflasyona göre düzeltilmiş verilerle bile mevcut navlun oranlarının, ilk süpertankerların denize açıldığı 1960’lardan bu yana en yüksek seviyede bulunduğunu ve İran ile Irak’ın Basra Körfezi’nde ticari taşımacılığa saldırdığı 1980’lerdeki “tanker savaşları” dönemini bile geride bıraktığını aktarıyor.
Dünyanın en büyük bağımsız petrol tüccarı Vitol Group’un İcra Kurulu Başkanı Russell Hardy, bu hafta katıldığı bir konferansta durumu şu sözlerle değerlendirdi:
Piyasada yetecek kadar gemi gerçekten yok, oldukça parabolik bir fiyatlamayla karşı karşıyayız.
İsrail-İran savaşı navlun piyasasını olumsuz etkiliyor
Fiyatlardaki bu sıçrama, İran savaşının yol açtığı tarihi aksamalara aylardır uyum sağlamaya çalışan petrol piyasası için yeni bir karmaşa yaratıyor. Yükselen taşıma maliyetleri ham petrolü alıcılar için daha pahalı hale getirirken, rafineri marjlarını eritiyor ve enerji piyasalarındaki enflasyonist baskıları artırıyor.
Bu artışın merkezinde basit bir sorun yatıyor: Taşınması gereken tüm varilleri verimli şekilde taşıyacak yeterli sayıda tanker bulunmuyor. Orta Doğulu üreticiler, İran savaşının bölgenin ticaret akışlarını yeniden şekillendirmesiyle birlikte petrolü Hürmüz’den çıkarıp diğer gemilere aktarma operasyonlarına giderek daha fazla bağımlı hale geldi.
Sektör yöneticilerine göre, Hürmüz üzerinden yapılan sevkiyatların savaş öncesi seviyelerin yaklaşık yüzde 80’ine ulaşmasıyla etkisi artan bu aktarma yolculukları, her bir sefere bazen yaklaşık bir hafta ekleyerek küresel filoyu zorluyor.
Ticaret akışlarının kesintili yapısı kıtlığı daha da belirgin hale getirdi. Sürece dair gelişmeler şöyle özetleniyor:
- Hürmüz’deki trafik çöktüğünde tankerler, iş bulmak amacıyla Orta Doğu’dan dünyanın diğer bölgelerine haftalarca boş seyretti.
- Körfez sevkiyatlarının yeniden toparlanmasıyla birlikte gemilerin kendilerini yeniden konumlandırması gerekiyor ve bu süreç haftalar alabiliyor.
- İran’ın Çin’e yaptığı ihracatın fiilen durması, Çinli alıcıları ana pazarda faaliyet gösteren tankerlere olan talebi yükseltecek şekilde başka kaynaklardan ham petrol tedarik etmeye zorladı.
- Gemileri onarım için hizmet dışı bırakan İran saldırıları kapasiteyi daha da daraltırken, bazı gemiler Husi saldırılarından kaçınmak için Afrika etrafındaki yolculuklarına binlerce mil ekliyor.
Gemi komisyoncusu MJLF & Associates’in iş zekası başkanı Lauren Gallinari, mevcut tabloya ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:
Daha önce de olağanüstü navlun piyasaları gördük, ancak bu yükselişin hızı, büyüklüğü ve genişliği gerçekten kayda değer.
Navlun maliyeti ham petrol fiyatının yüzde 45’ine ulaştı
Bir zamanlar küçük bir orta ölçekli maliyet kalemi olan navlun, genel ham petrol fiyatlarına oranla ölçüldüğünde artık devasa bir boyuta ulaştı.
Bu hafta ABD’den yapılan bir rezervasyon, taşıma maliyeti varil başına 41 dolara denk gelen bir oran üzerinden kabul edildi; oysa geçen yıl aynı rota için ortalama taşıma maliyeti 4,50 dolar seviyesindeydi.
Bu tutar, cuma günü varil başına 91 dolar civarında işlem gören West Texas Intermediate (WTI) vadeli işlemlerinin fiyatının yaklaşık yüzde 45’ine denk geliyor.
