Altın fiyatları, ABD ile İran arasındaki savaşı sonlandırmaya yönelik diplomatik müzakerelerdeki belirsizliğin sürmesi, Orta Doğu’da ateşkes umutlarının zayıflaması ve merkez bankalarından gelen şahin faiz mesajlarının etkisiyle yönünü aşağı çevirdi. Değerli metal, hafta genelinde belirgin bir kan kaybı yaşadı.

Müzakerelerde tıkanıklık ve jeopolitik kötümserlik

Orta Doğu’daki savaşın dördüncü ayına girilirken, geçen hafta çözüme yaklaşıldığı izlenimi veren barış görüşmelerinin duraksaması piyasalardaki iyimserliği gölgeledi:

• Çelişkili Açıklamalar: ABD Başkanı Donald Trump, barış görüşmelerinin “final” aşamasında olduğunu belirtirken; İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi ise henüz “somut bir ilerleme sağlanmadığını” ifade etti.

• Ateşkesin Reddedilmesi: İran destekli Hizbullah’ın Lübnan’daki yeni ateşkes teklifini reddetmesi ve İsrail’in bölgeden asker çekmeyeceğini açıklaması, Trump’ın diplomatik çabalarını zayıflattı.

• Enerji ve Enflasyon Baskısı: Bölgedeki enerji akışlarında yaşanan aksaklıklar petrol fiyatlarını tırmandırırken, bu durum küresel enflasyon endişelerini ve dolayısıyla merkez bankalarının faizleri daha uzun süre yüksek tutacağı beklentisini tetikledi. ABC Refinery yöneticisi Nicholas Frappell, hem bu kötümserliğin hem de sıkı faiz piyasası beklentilerinin altın fiyatlarını baskıladığını belirtti.

Fed yetkililerinden şahin mesajlar

Faiz getirisi olmayan altın üzerinde, ABD Merkez Bankası (Fed) yetkililerinin enflasyonla mücadele kapsamında faiz artırımını bir seçenek olarak masada tutması da etkili oldu:

• Kansas City Fed Başkanı Jeffrey Schmid: Fed’in mevcut tercihinin, sabırlı davranıp faizleri sabit tutmak ile hedefin üzerinde seyreden enflasyonu bastırmak için faiz artırmak arasında olacağını söyledi.

• San Francisco Fed Başkanı Mary Daly: Para politikasının şu an “iyi bir yerde” olduğunu ve ekonominin seyrine göre her iki yönde de (artırım veya indirim) yanıt vermeye hazır olduklarını ifade etti.

• Piyasa Fiyatlaması: CME Group’un FedWatch verilerine göre, piyasalar aralık ayına kadar Fed’den bir faiz artırımı gelme olasılığını yüzde 51 seviyesinde fiyatlıyor. Yatırımcılar, net bir rota çizmek için gün içinde açıklanacak olan ve 105 bin artış beklenen mayıs ayı ABD tarım dışı istihdam verisine odaklandı.

Altında teknik görünüm ve fiyat seviyeleri

Spot altın, gün içinde 4.435,34 dolara kadar geriledikten sonra düne kıyasla yüzde 0,6 düşüşle ons başına 4.448,45 dolar seviyelerinde dengelendi. Değerli metalin hafta genelindeki toplam kaybı yüzde 2,5’i buldu.

Analistlerin işaret ettiği kritik teknik seviyeler şu şekilde tabloya yansıdı:

Altın, ABD-İran görüşmelerindeki belirsizlikle yönünü aşağı çevirdi adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ABD Ticaret Bakanlığı tarafından açıklanan son verilere göre, ABD ekonomisi yılın ilk çeyreğinde piyasa beklentilerinin gerisinde kalarak yüzde 1,6 oranında büyüme kaydetti. Piyasaların yüzde 2’lik büyüme öngörüsünü karşılayamayan gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) verileri, ekonomik büyümede öngörülenden daha belirgin bir yavaşlamanın başladığına işaret ediyor.

Kritik enflasyon göstergelerinde (PCE) son durum

ABD Merkez Bankası’nın (Fed) para politikası kararlarında yakından takip ettiği Kişisel Tüketim Harcamaları (PCE) fiyat endeksinde ise karışık bir tablo ortaya çıktı. Verilerin detayları şu şekilde gerçekleşti:

• Çekirdek PCE: Yıllık bazda yüzde 4,40 artış kaydederek yüzde 4,30 olan beklentiyi aştı. Buna karşılık aylık bazdaki artış yüzde 0,2 ile beklentilerin hafif altında kaldı.

• Toplam PCE: Yıllık bazda yüzde 4,5 artışla piyasa beklentilerini tam olarak karşılarken, aylık artış yüzde 0,4 olarak kaydedildi.

• Haziran Ayı Beklentileri: Haziran ayı verilerinde çekirdek PCE’nin yıllık bazda yüzde 3,3 seviyesinde sabit kaldığı, toplam PCE’nin ise yıllık yüzde 3,8 ile tahminlere paralel bir seyir izlediği belirtildi.

Gelir, harcama ve istihdam piyasasında durgunluk sinyalleri

Büyüme ve enflasyon verilerinin yanı sıra tüketici davranışları ve iş gücü piyasasındaki güncel gelişmeler de piyasaların yön arayışında belirleyici oldu. Bu başlıklarda öne çıkan rakamlar şöyle sıralandı:

• Kişisel Gelirler: Yüzde 0,4 oranında artış beklenmesine karşın herhangi bir değişim göstermeyerek tamamen durağan bir seyir izledi.

• Kişisel Harcamalar: Beklentilerle uyumlu bir şekilde hareket ederek yüzde 0,5 oranında artış gösterdi.

• İş Gücü Piyasası: Haftalık işsizlik maaşı başvuruları 215 bin seviyesine ulaşarak 211 bin kişi olan genel beklentinin üzerine çıktı. Beklentiyi aşan bu veri, istihdam piyasasında sınırlı da olsa bir gevşeme sinyali olarak yorumlandı.

ABD ekonomisi ilk çeyrekte beklentilerin altında büyüdü adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Ons altın 4500 doların üzerinde kalma çabasını devam ettiriyor adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Fintech ve kripto şirketlerinin Fed ödeme sistemine erişimlerine imkan sağlanacak adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Fed’in yeni Başkanı Warsh, göreve başlamadan önce varlık satışlarını açıkladı adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Altın tahvil faizleri ve güçlü doların baskısıyla geriledi adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Miran istifa etti, Warsh’ın göreve başlamasıyla Fed’den ayrılacak adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Boston Fed Başkanı Collins: Faiz artışı senaryosunu göz ardı etmiyorum adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Warsh, Fed’in yeni başkanı olmak için Senato’nun onayını aldı adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Morgan Stanley’den İran ve petrol için dört senaryolu Fed analizi adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Dolar, güçlü ABD enflasyonu ve Orta Doğu belirsizliğiyle haftanın zirvesine yakın adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Warsh, Powell’ın ardından Fed başkanlığına geçmeye bir adım daha yaklaştı adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ABD’de enflasyon 2,5 yılın en yüksek seviyesine çıkabilir adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Orta Doğu’da gerilimin tırmanacağı endişesi ABD dolarını destekliyor adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Altın, petrol ve dolar baskısıyla geriledi adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Hürmüz gerilimi Wall Street’te satış getirdi adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Altın, yatay seyir ile ABD-İran görüşmelerinde varılacak sonucu beklemeye devam ediyor adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Morgan Stanley, Fed’den 2026’da faiz indirimi beklemiyor adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Fed tarihin en bölünmüş kararlarından birini aldı: Faiz sabit tutuldu, 4 karşı oy adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Altın, Fed toplantısından çıkacak kararı bekliyor adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Altında gözler ABD-İran görüşmeleri ve merkez bankalarına çevrildi adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Wall Street karışık kapandı: S&P 500 ve Nasdaq rekor kırarken Dow geriledi adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Asya’da artan fiziki talep ve jeopolitik risklerin gölgesinde altın fiyatlamaları Küresel piyasalarda yeni haftanın başlangıcıyla birlikte spot altın fiyatları, Orta Doğu’daki jeopolitik haber akışları ve merkez bankalarının kritik faiz kararları öncesinde dalgalı bir seyir izliyor. Haftasonu ABD ve İran arasında gerçekleşmesi beklenen görüşmelerin çıkmaza girmesiyle güne düşüşle başlayan ons altın, Axios’un Hürmüz Boğazı’nın açılmasına yönelik yeni teklif iddialarıyla kayıplarını telafi ederek toparlanma sürecine girdi. Yatırımcıların ana odak noktası ise bu hafta açıklanacak olan ABD Merkez Bankası (Fed) kararları olacak.

Jeopolitik gelişmeler ve ons altındaki dalgalanma

Küresel emtia piyasalarının en önemli güvenli liman varlığı olan altın, Orta Doğu’daki diplomatik süreçlere son derece yüksek bir duyarlılık göstermeye devam ediyor. Hafta sonu Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yapılması planlanan ABD-İran barış görüşmelerinin gerçekleşmemesi ve diplomasinin çıkmaza girdiği yönündeki piyasa değerlendirmeleri, yatırımcılarda risk algısını değiştirerek günün erken saatlerinde ons altın fiyatını 4.672 dolar seviyesine kadar geri çekmişti. Ancak, uluslararası haber kuruluşu Axios’un servis ettiği güncel bir rapor, piyasa yönünü hızla tersine çevirdi. Raporda, İran’ın küresel enerji ve ticaret yolları için hayati öneme sahip olan Hürmüz Boğazı’nı yeniden ulaşıma açmak amacıyla ABD’ye yeni bir diplomatik teklif sunduğu iddiası yer aldı. Bu gelişmenin jeopolitik tansiyonu düşürebileceği beklentisi, altın piyasasında hızlı bir toparlanma yarattı. Gelen haber akışının ardından kayıplarını silen ons altın, cuma günkü kapanış seviyesine göre yüzde 0,4 oranında değer kazanarak 4.727 doların üzerine tırmandı.

Teknik analiz: Altın fiyatlarında kritik destek ve direnç seviyeleri

Jeopolitik haberlerin yarattığı anlık fiyat hareketlerinin yanı sıra, analistler ons altının teknik görünümünü de yakından takip ediyor. Mevcut fiyatlamalara göre altın, teknik açıdan 4.678 – 4.737 dolar bandında sıkışmış durumda ve nötr bir görünüm sergiliyor. Piyasaların yön bulma çabasında bu bandın hangi yöne kırılacağı büyük önem taşıyor. Teknik analistlerin öngörülerine göre, alt tarafında 4.678 dolar desteğinin aşağı yönlü kırılması halinde, satış baskısının artarak fiyatların ilk etapta 4.619 dolara kadar gerileyebileceği hesaplanıyor. Olası daha derin düşüşlerde ise piyasayı tutacak en güçlü ana destek seviyesi 4.510 dolar olarak işaretleniyor. Diğer taraftan, yukarı yönlü ivmelenmenin hız kazanması ve 4.737 dolar direncinin aşılması durumunda, altının kısa vadede 4.773 dolara yükselmesi olası görünüyor. Boğa piyasasının (yükseliş trendinin) güçlenerek 4.773 doların da üzerinde kalıcılık sağlanması halinde ise yatırımcıların radarında sırasıyla 4.826 dolar ve 4.967 dolar seviyelerindeki güçlü direnç noktaları yer alacak.

Küresel piyasalarda “Merkez Bankaları Haftası” fırtınası

Altın yatırımcıları için bu haftanın asıl büyük sınavı, makroekonomik veriler ve majör merkez bankalarının peş peşe açıklayacağı para politikası kararları olacak. Piyasalar açısından haftanın en kritik gündem maddesi, Amerika Birleşik Devletleri Merkez Bankası’nın (Fed) iki gün sürecek olan Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantısının ardından çarşamba günü duyuracağı faiz kararı ve Fed Başkanı’nın yapacağı sözle yönlendirmeler olacak. Fed’in faiz indirim döngüsüne dair vereceği sinyaller, dolar endeksinin ve altın fiyatlarının orta vadeli yönünü tayin edecek. Bu devasa veriden hemen önce, salı günü Asya piyasalarının kalbi olan Japonya Merkez Bankası’nın (BOJ) faiz kararı izlenecek. BOJ’un mevcut faiz oranlarını sabit tutması yönünde güçlü bir piyasa beklentisi bulunuyor. Haftanın ve ayın son işlem gününde (perşembe) ise Avrupa mesaisi başlayacak; İngiltere Merkez Bankası (BoE) ve Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) açıklayacağı faiz kararları, küresel likidite koşullarını ve döviz paritelerini şekillendirerek altın üzerinde dolaylı etkiler yaratacak.

Asya pazarında artan fiziki talep ve fon hareketleri

Küresel makroekonomik dinamiklerin yanı sıra, altının fiziki pazarındaki gelişmeler de fiyatlamalar üzerinde etkili olmaya devam ediyor. Özellikle dünyanın en büyük altın tüketicisi konumundaki Asya ülkelerinde dikkat çekici hareketlilikler yaşanıyor. Hindistan’da altın primleri, iç piyasadaki arz daralması ve tedarik sıkıntılarının etkisiyle son iki buçuk ayın en yüksek seviyesine tırmandı. Benzer şekilde, dünyanın diğer bir dev tüketicisi olan Çin’de de yatırımcıların ve halkın altına olan fiziki alım iştahının belirgin şekilde arttığı gözlemleniyor. Ancak Asya’daki bu güçlü fiziki talebe karşılık, kurumsal fon tarafında kısmi bir çıkış yaşanıyor. Dünyanın fiziksel altınla desteklenen en büyük borsa yatırım fonu (ETF) olan SPDR Gold Trust‘ın toplam varlıkları, perşembe günü itibarıyla yüzde 0,2 oranında bir düşüş yaşayarak 966,30 metrik tona geriledi. Bireysel fiziki talep ile kurumsal fon hareketleri arasındaki bu ayrışma, altın piyasasındaki karmaşık beklentilerin bir yansıması olarak değerlendiriliyor.

Altın fiyatı toparlandı, yatırımcılar Fed kararını bekliyor adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Amerika Birleşik Devletleri Hazine Bakanı Scott Bessent, Federal Rezerv (Fed) Başkan adayı Kevin Warsh’ın onay sürecinin planlandığı gibi ilerleyeceğine dair güçlü bir iyimserlik sergiliyor. Ancak Washington’ın derin koridorlarındaki siyasi blokajlar ve Adalet Bakanlığı soruşturmaları, bu tarihi atamayı karmaşık bir satranç oyununa dönüştürmüş durumda.

Hazine ve merkez bankası ekseninde tarihi bir güç değişimi

Modern makroekonomik yönetişimin en temel sacayaklarından biri, maliye politikasını yürüten Hazine Bakanlığı ile para politikasını yöneten Merkez Bankası (Fed) arasındaki hassas denge ve iletişimdir. Amerika Birleşik Devletleri Hazine Bakanı Scott Bessent’in, Başkan Donald Trump tarafından Fed Başkanlığına aday gösterilen Kevin Warsh’un onay sürecine dair sergilediği yüksek özgüven, yürütme erkinin para politikası otoritesiyle ne denli uyumlu bir çalışma ortamı arzuladığının en net göstergesidir. Washington’da düzenlenen prestijli Uluslararası Finans Enstitüsü (IIF) etkinliğinin kenarında gazetecilere verdiği demeçte,

“Kevin Warsh’ın bir an önce göreve başlamasını istiyoruz”

şeklindeki net ifadesi, piyasalara verilmiş stratejik bir “siyasi istikrar” ve “kararlılık” (forward guidance) mesajıdır.

Bessent’in bu açıklamaları, sadece bir kabine üyesinin diğer bir bürokrata verdiği destekten ibaret değildir. Hazine Bakanlığı, Amerika Birleşik Devletleri’nin devasa ulusal borcunu (sovereign debt) yöneten, tahvil ihraç eden ve faiz oranlarındaki her bir baz puanlık değişimin bütçeye milyarlarca dolar yük getirdiği bir kurumdur. Bu nedenle, Hazine’nin başında bulunan bir ismin, faizleri belirleyecek olan Fed’in gelecekteki başkanı hakkında bu denli proaktif ve destekleyici açıklamalar yapması, piyasalara “Hazine ve Fed arasında yeni dönemde bir çatışma (friction) yaşanmayacağı” güvencesini verme çabasıdır. Bessent’in, Warsh’un görevine zamanında başlayacağına inandığını belirtmesi ve “Çok güçlü bir aday. Kevin Warsh’ın Fed başkanı olacağından son derece eminiz” demesi, Wall Street’in liderlik değişimi sırasındaki belirsizlik (uncertainty) korkularını yatıştırmayı amaçlayan bir sözlü müdahaledir (verbal intervention).

Senato bankacılık komitesi ve politik satranç tahtası

Amerika Birleşik Devletleri’nde üst düzey bürokratik atamalar, anayasanın öngördüğü “tavsiye ve onay” (advise and consent) mekanizması gereği Senato’nun zorlu süzgecinden geçmek zorundadır. Fed Başkanlığı gibi küresel ekonominin kaderini belirleyen bir pozisyon için bu süreç, Senato Bankacılık, İskan ve Kentsel İşler Komitesi’nin (Senate Banking Committee) elindedir. Bessent, “Bu ayın 21’inde bir oturum olacak. Senato Bankacılık Komitesi’ndeki Cumhuriyetçilerin bu konuda hem fikir olduğunu biliyoruz” diyerek sürecin pürüzsüz işleyeceğini iddia etse de, Senato’nun iç dinamikleri her zaman bu kadar doğrusal ilerlemez.

Senato Bankacılık Komitesi Başkanı Tim Scott’ın Salı günü yaptığı daha temkinli açıklamalar, yürütme erkinin acelesi ile yasama erkinin prosedürel yavaşlığı arasındaki klasik Washington çatışmasını gözler önüne sermektedir. Scott’ın, Warsh’ın duruşmasının (hearing) önümüzdeki hafta yapılmasının beklendiğini, ancak oylamanın (committee vote) daha sonra gerçekleştirileceğini belirtmesi, sürecin birkaç hafta, hatta aylar alabileceğini göstermektedir. Adayların komite önünde terletildiği bu oturumlar; adayın enflasyon hedeflemesi, faiz patikası, bilanço daraltma (QT – Quantitative Tightening) politikaları ve bankacılık regülasyonlarına dair vizyonunun sorgulandığı, piyasaların ise her bir kelimeyi algoritmik olarak fiyatladığı son derece stresli sınavlardır. Cumhuriyetçilerin kendi içlerinde prensipte hemfikir olmaları önemli olsa da, tek bir senatörün bile süreci yavaşlatma (hold) yetkisinin bulunması, onayın garanti olmadığını kanıtlamaktadır.

Adalet bakanlığı soruşturması: kurumlar arası yetki ve baskı krizi

Kevin Warsh’ın önündeki en büyük ve en tehlikeli engel, ne kendi akademik yetersizliği ne de makroekonomik vizyonudur; asıl engel, mevcut Fed Başkanı Jerome Powell üzerinden yürütülen ve kurumun bağımsızlığını hedef alan eşi benzeri görülmemiş bir siyasi ve hukuki yıpratma savaşıdır. Fed ve Powell’ın, Washington’daki merkez bankası binasının (Eccles Building) tadilat masraflarına ilişkin bir Adalet Bakanlığı (DOJ) soruşturmasıyla karşı karşıya kalması, Amerikan demokrasi tarihinde merkez bankasına yönelik en tartışmalı hamlelerden biri olarak kayıtlara geçmektedir. Resmi gerekçe ihale süreçleri veya bütçe aşımları gibi görünse de, Washington’daki genel kanı ve finansal piyasaların okuması, bu soruşturmanın mevcut yönetimi istifaya zorlamak veya faiz indirimleri (rate cuts) konusunda baskı altına almak için tasarlanmış bir araç (weaponization of justice) olduğudur.

Bu siyasi-hukuki krizin onay sürecine doğrudan etkisi, Bankacılık Komitesi üyesi Cumhuriyetçi Senatör Thom Tillis’in çıkışıyla somutlaşmıştır. Tillis’in, hukuki süreç (DOJ soruşturması) sonuçlanana kadar Warsh’ın onayını engelleyeceğini (hold) açıklaması, Amerikan yasama sürecinin kilitlenme (gridlock) potansiyelini tüm çıplaklığıyla ortaya koymaktadır. Tillis’in bu hamlesi, yürütme erkinin bağımsız bir kuruma yönelik bu tarz adli baskı yöntemlerini kullanmasını protesto eden, kurumsal bütünlüğü savunan bir anayasal refleks olarak değerlendirilmektedir. Ancak motivasyonu ne olursa olsun, bir senatörün koyduğu bu “blokaj”, küresel para politikasının direksiyonunun kime geçeceğini belirsiz bir tarihe ertelemekte ve dünyanın en büyük ekonomisini gereksiz bir liderlik krizinin içine çekmektedir.

Merkez bankası bağımsızlığının makroekonomik piyasalardaki ağırlığı

Modern kapitalist sistemlerde, merkez bankası bağımsızlığı (Central Bank Independence – CBI), fiyat istikrarının, uluslararası sermaye akışlarının ve para birimine duyulan güvenin yegane teminatıdır. Siyasi iktidarlar genellikle kısa vadeli seçim döngüleri (electoral cycles) nedeniyle düşük faiz ve yüksek büyüme talep ederler. Ancak merkez bankaları, uzun vadeli ekonomik sağlığı korumak adına enflasyonist baskıları kırmak için gerekirse acı reçeteleri (yüksek faizleri) uygulamak zorundadır. Adalet Bakanlığı’nın Powell üzerindeki soruşturması, tam da bu bağımsızlık zırhını delme girişimi olarak algılandığı için küresel yatırımcıları derinden endişelendirmektedir.

Piyasalar, bir merkez bankası başkanının siyasi soruşturmalarla tehdit edildiğini veya yeni bir başkanın bu tür siyasi pazarlıklar sonucunda göreve geldiğini hissederse, o ülkenin para birimine ve tahvillerine olan güven hızla erir. Amerika Birleşik Devletleri için bu durum, Dolar’ın küresel rezerv para statüsüne (exorbitant privilege) zarar verebilir. Eğer yatırımcılar, Fed’in enflasyonla mücadele yerine siyasi otoritenin isteklerine (mali baskınlık – fiscal dominance) boyun eğeceğine inanırsa, enflasyon beklentileri çapasından kopar (unanchored inflation expectations). Bu senaryoda, uzun vadeli ABD Hazine tahvillerinin (US Treasuries) getirileri hızla yükselerek “vade primi”ni (term premium) artırır ve hem devletin hem de özel sektörün borçlanma maliyetlerini astronomik seviyelere taşır.

Kevin warsh’ın para politikası vizyonu ve beklentiler

Tüm bu siyasi engellerin aşıldığı ve Kevin Warsh’ın Senato’dan onay aldığı varsayıldığında, küresel ekonomiyi nasıl bir Fed Başkanı beklediği sorusu piyasaların asıl odaklandığı noktadır. Eski bir Fed Guvernörü (2006-2011) ve Wall Street deneyimi (Morgan Stanley) olan Warsh, geleneksel olarak daha şahin (hawkish) ve serbest piyasa odaklı bir makroekonomik felsefeye sahiptir. Geçmiş dönemlerde Fed’in uyguladığı devasa tahvil alım programlarını (Miktarsal Gevşeme – QE) ve bilançonun aşırı şişirilmesini sıklıkla eleştiren Warsh, faiz oranlarının belirlenmesinde piyasa mekanizmalarının daha etkin rol oynaması gerektiğine inanan bir figürdür.

Warsh’ın göreve gelmesi, Fed’in iletişim stratejisinde (forward guidance) ve kriz yönetim doktrininde belirgin bir değişikliğe yol açabilir. “Enflasyon geçicidir” (transitory inflation) gibi geçmişte yapılan büyük tahmin hatalarına karşı oldukça eleştirel bir duruşa sahip olan Warsh’ın, para politikasında daha kurala dayalı (rule-based) bir çerçeve benimsemesi beklenmektedir. Ancak Warsh’ın şahin eğilimleri ile onu bu göreve aday gösteren Trump yönetiminin genellikle talep ettiği düşük faiz politikası arasındaki bariz çelişki, yeni dönemin en büyük makroekonomik paradoksu olmaya adaydır. Warsh’ın, enflasyonist şoklara karşı faizleri yüksek tutma eğilimi, yönetimin ekonomik büyüme hedefleriyle kısa sürede çatışma riski barındırmaktadır.

Jerome powell’ın mirası ve mayıs ayındaki kritik devir teslim

Mevcut Fed Başkanı Jerome Powell’ın görev süresinin Mayıs ayında sona erecek olması, takvimsel bir baskıyı da beraberinde getirmektedir. Powell dönemi; yüzyılda bir görülen bir pandeminin yönetilmesi, ardından gelen kırk yılın en yüksek enflasyon dalgasıyla mücadele edilmesi ve eşi benzeri görülmemiş bir hızda faiz artırım döngüsüne (rate hike cycle) girilmesi gibi devasa makroekonomik olaylarla tarihe geçmiştir. Powell, tüm siyasi baskılara rağmen Amerikan ekonomisine “yumuşak iniş” (soft landing) yaptırma konusunda büyük bir başarı elde etmiş, kurumun güvenilirliğini (credibility) sonuna kadar savunmuştur.

Mayıs ayındaki süre dolumuna kadar Kevin Warsh’ın onay sürecinin (Thom Tillis’in blokajı veya DOJ soruşturması nedeniyle) tamamlanamaması durumunda, Fed Başkanlığı koltuğunun boş kalması veya bir “Geçici Başkan” (Acting Chair) tarafından yönetilmesi söz konusu olacaktır. Bir merkez bankasının tam yetkili bir başkandan yoksun olması, kriz anlarında (örneğin ani bir bankacılık krizi veya jeopolitik bir petrol şoku) hızlı ve kararlı adımlar atılmasını engeller. Geçici yönetimler, genellikle radikal para politikası değişikliklerinden kaçınır ve defansif bir tutum sergilerler. Bu da ekonominin proaktif müdahalelerden mahrum kalmasına yol açar.

Liderlik belirsizliğinin küresel piyasalara ve wall street’e yansıması

Sonuç itibarıyla, Hazine Bakanı Scott Bessent’in iyimser mesajlarına rağmen, Fed Başkanlığı adaylık süreci Washington’ın derin siyasi fay hatlarına takılmış durumdadır. Adalet Bakanlığı’nın soruşturması, Senato’daki bireysel blokajlar ve daralan takvim, küresel piyasalarda bir “liderlik belirsizliği primi” (leadership uncertainty premium) yaratmaya başlamıştır.

Dünya genelindeki merkez bankaları (Avrupa Merkez Bankası, Japonya Merkez Bankası vb.), kendi faiz politikalarını belirlerken her zaman Fed’in adımlarını bir referans noktası olarak alırlar. Amerika Birleşik Devletleri Merkez Bankası’nın kendi içindeki bu siyasi ve hukuki kargaşayı çözememesi, sadece Amerikan doları (DXY) veya S&P 500 endeksindeki fiyatlamaları bozmakla kalmaz; aynı zamanda gelişmekte olan piyasaların (Emerging Markets) sermaye akımlarını ve küresel finansal istikrarı da doğrudan tehdit eder. Senato Bankacılık Komitesi’nde 21’inde yapılacak olan oturum, sadece Kevin Warsh’ın makroekonomik bilgisinin sınandığı bir mülakat değil, aynı zamanda Amerikan kurumsal devlet aklının bu siyasi düğümü çözüp çözemeyeceğinin en büyük sınavı olacaktır.

Bessent, Warsh’ın Fed başkanlığına zamanında atanacağı konusunda iyimser adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Amerika Birleşik Devletleri Hazine Bakanı Scott Bessent, Yüksek Mahkeme’nin tarifeleri iptal eden kararının ardından, yönetimin 301. Madde’yi kullanarak gümrük duvarlarını Temmuz ayı başında yasal ve çok daha kalıcı bir zeminde yeniden inşa edeceğini açıkladı.

Yüksek mahkeme’nin kararı ve amerikan ticaret politikasındaki hukuki deprem

Küresel ticaret sistemi, Amerika Birleşik Devletleri’nin iç hukuk dinamiklerinde yaşanan sarsıcı bir gelişmeyle yeni bir türbülansın içine girmiştir. Başkan Donald Trump’ın küresel ticareti yeniden şekillendirmek ve Amerikan yerli sanayisini korumak amacıyla “ulusal acil durum” yetkilerine (muhtemelen IEEPA – Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası) dayanarak uygulamaya koyduğu kapsamlı gümrük tarifeleri, ABD Yüksek Mahkemesi (Supreme Court) tarafından anayasaya aykırı bulunarak iptal edilmiştir. Bu tarihi yargı kararı, yürütme erkinin (Beyaz Saray) yasama erkinin (Kongre) ticaret ve vergi koyma yetkilerini acil durum bahanesiyle gasp edemeyeceğine dair son derece güçlü bir anayasal fren (checks and balances) mekanizması olarak tarihe geçmiştir. Yüksek Mahkeme’nin bu hamlesi, sadece bir iç hukuk meselesi değil; aynı zamanda küresel piyasalarda, tedarik zincirlerinde ve Asya’dan Avrupa’ya uzanan ihracat rotalarında devasa bir anlık fiyatlama boşluğu (pricing vacuum) yaratmıştır.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in Wall Street Journal etkinliğinde yaptığı açıklamalar, yönetimin bu hukuki yenilgiyi kabullendiğini, ancak ticaret savaşlarından (trade wars) geri adım atmayacağını tüm dünyaya ilan etmiştir. Bessent’in Yüksek Mahkeme kararını “tarife politikamız açısından bir gerileme (setback) oldu” şeklinde nitelendirmesi, uygulanan agresif korumacılık (protectionism) politikasının geçici bir hız kesiş yaşadığının itirafıdır. Ancak asıl makroekonomik sarsıntı, yönetimin bu kararın etrafından dolanmak ve gümrük duvarlarını yeniden inşa etmek için hazırladığı yeni hukuki stratejide gizlidir. Geçici olarak uygulamaya konulan ve 24 Temmuz’da sona ermesi planlanan yüzde 10’luk geçici tarife, piyasaların tamamen serbest düşüşe geçmesini engellemek için konulmuş bir yama işlevi görmektedir. Yönetimin asıl hedefi, bu geçici yama süresi dolmadan, Temmuz ayı başında tarifeleri çok daha sağlam bir yasal zemine oturtmaktır.

Küresel ticaretin yeni silahı: 1974 ticaret yasası ve 301. madde

Başkan Trump yönetiminin Yüksek Mahkeme’nin vetosunu aşmak için masaya sürdüğü yeni hukuki ve ekonomik silah, 1974 tarihli ABD Ticaret Yasası’nın ünlü 301. Madde’sidir (Section 301). Bu madde, Amerika Birleşik Devletleri Ticaret Temsilciliği’ne (USTR), ABD ticaretini haksız yere kısıtlayan, uluslararası ticaret anlaşmalarını ihlal eden veya adil olmayan (unreasonable or discriminatory) ticaret uygulamaları yürüten yabancı ülkelere karşı misilleme yapma ve gümrük tarifesi uygulama yetkisi veren son derece geniş kapsamlı bir anayasal araçtır. 2018 yılında Çin’e karşı başlatılan ilk ticaret savaşlarının yasal dayanağını da oluşturan bu madde, Amerikan ticaret politikasının en keskin kılıçlarından biridir. Yüksek Mahkeme’nin acil durum yetkilerini iptal etmesi, yönetimi doğrudan ve spesifik olarak diğer ülkelerin “adil olmayan” pratiklerini hedef alan bu klasik yönteme dönmeye mecbur bırakmıştır.

Hazine Bakanı Bessent’in açıklamalarında özellikle vurguladığı “diğer ülkelerin sanayi kapasitesi fazlası (industrial overcapacity) ve zorla çalıştırma (forced labor) uygulamalarına yönelik birden fazla 301. Madde soruşturması” başlatılmış olması, yeni tarife dalgasının ahlaki ve ekonomik gerekçelerini oluşturmaktadır. Özellikle Çin’in devlet sübvansiyonlarıyla desteklediği elektrikli araçlar (EV), güneş panelleri ve çelik endüstrisindeki devasa kapasite fazlası, Amerikan iç pazarını ucuz ürünlerle boğma (dumping) ve yerli üretimi yok etme potansiyeli taşımaktadır. Zorla çalıştırma argümanı ise (özellikle Sincan bölgesi kaynaklı tedarik zincirleri), tarifelere insan hakları temelinde uluslararası bir meşruiyet (legitimacy) kazandırma çabasıdır. 301. Madde kapsamında yürütülen bu incelemelerin sonuçlanmasıyla birlikte, Temmuz ayının hemen başında devasa bir ürün yelpazesine yönelik ağır gümrük vergilerinin geri dönmesi, küresel ticaret hacimlerini yeniden daraltacak asimetrik bir şok yaratacaktır.

Sermaye harcamaları (capex) ve iş dünyası için öngörülebilirlik ihtiyacı

Makroekonomik istikrarın ve sürdürülebilir büyümenin en büyük düşmanı, mevzuat ve vergi politikalarındaki öngörülemezliktir. Gümrük tarifelerinin bir mahkeme kararıyla iptal edilmesi ve ardından geçici bir kararla geri getirilmesi, Amerikan ithalatçıları, çok uluslu şirketler (multinationals) ve perakende devleri için yönetilmesi imkansız bir belirsizlik (uncertainty) sarmalı yaratmıştır. Bir şirketin yeni bir fabrika kurması, uzun vadeli bir tedarik sözleşmesi imzalaması veya işe alım yapması (Capital Expenditures – CapEx), hammadde ve ara malı ithalatındaki vergi oranlarının en azından beş yıllık bir projeksiyonla sabit kalmasına bağlıdır. Tarifelerin yarın ne olacağının bilinmediği bir ortamda, şirketler yatırım yapmayı dondururlar ve “bekle-gör” (wait and see) politikasına geçerler.

Bakan Scott Bessent’in, 301. Madde’nin daha önce Amerikan mahkemelerinde defalarca sınanmış (court-tested) bir yetki olduğuna dikkat çekmesi, iş dünyasına yönelik bu endişeleri giderme amaçlı stratejik bir iletişim (forward guidance) hamlesidir. Bessent, 301. Madde tarifelerinin Yüksek Mahkeme’den dönme ihtimalinin çok düşük olduğunu belirterek, iş dünyasına “Temmuz ayından itibaren bu tarifeler kalıcı olarak geri gelecek, sermaye harcamalarınızı ve tedarik zinciri planlamalarınızı (supply chain mapping) buna göre güvenle yapabilirsiniz” mesajını vermektedir. Tarifelerin kalıcı ve hukuki olarak sağlam olacağının garantisi, Amerikan şirketlerini üretimlerini yurt dışından (özellikle Çin’den) çıkararak ABD içine (reshoring) veya Meksika gibi dost ülkelere (nearshoring) taşımaya teşvik edecek en büyük katalizördür. Bu durum, uzun vadede küresel üretim hatlarının kalıcı olarak parçalanmasına (deglobalization) yol açacaktır.

Jeopolitik sarsıntılar: i̇ran savaşının abd ekonomisine yansımaları

Amerikan ekonomisi, bir yandan ticaret savaşlarının iç hukuki sarsıntılarıyla uğraşırken, diğer yandan küresel enerji arzını tehdit eden Orta Doğu’daki İran savaşının gölgesinde yol almaktadır. Genellikle dünyanın en büyük petrol üretim bölgelerinden birinde yaşanan böylesi büyük bir askeri çatışma, küresel ekonomiyi anında bir resesyona sürükleyecek bir enerji krizi ve enflasyonist patlama yaratma potansiyeline sahiptir. Ancak Hazine Bakanı Bessent’in İran savaşının etkileri konusunda son derece soğukkanlı bir yaklaşım sergilemesi ve ABD ekonomisinin güçlü görünümünü koruduğunu vurgulaması, Amerika Birleşik Devletleri’nin makroekonomik fizyolojisinde yaşanan devasa yapısal dönüşümün bir sonucudur.

Bessent’in “etkilerin ABD ekonomisine ne zaman yansıyacağını kestirmenin güç olduğunu” belirtmesi, Amerika’nın son on yılda geçirdiği “Kaya Petrolü Devrimi”ne (Shale Oil Revolution) dayanmaktadır. ABD, artık 1970’lerdeki Arap Petrol Ambargosu döneminde olduğu gibi Orta Doğu petrolüne göbekten bağlı, savunmasız bir ekonomi değildir; dünyanın en büyük petrol ve doğal gaz üreticisi konumundadır. Net enerji ihracatçısı (net energy exporter) olan Amerikan ekonomisi, uluslararası piyasalarda petrol fiyatlarının artmasından belirli ölçülerde fayda dahi sağlayabilmektedir. Elbette benzin pompa fiyatlarındaki (gas prices) artış Amerikan tüketicisini rahatsız edici bir unsur olsa da, savaşın yarattığı genel enerji şoku, ABD ekonomisi üzerinde Avrupa veya Asya’daki enerji ithalatçısı ülkelerde yarattığı yıkıcı etkiyi (recessionary drag) yaratmamaktadır. Bu enerji bağımsızlığı, ABD hükümetine ticaret politikalarında çok daha agresif ve tavizsiz davranma lüksü sunmaktadır.

Büyüme tahminleri: yüzde 3-3,5 bandında seyreden güçlü ivme

Küresel belirsizliklerin, jeopolitik risklerin ve ticaret savaşlarının zirve yaptığı bir dönemde, bir G7 ülkesinin yüzde 3’ün üzerinde bir büyüme projeksiyonu ortaya koyması, makroekonomik açıdan son derece sıra dışı (exceptionalist) bir tablodur. Hazine Bakanı Bessent’in “Bu yıl büyümenin kolaylıkla yüzde üç ile üç buçuk arasında gerçekleşebileceğini düşünüyorum” şeklindeki özgüvenli açıklaması, Amerikan ekonomisinin iç dinamiklerinin (domestic resilience) gücüne işaret etmektedir. Bu iddialı büyüme hedefinin arkasında, son derece spesifik ve yapısal ekonomik itici güçler (growth drivers) bulunmaktadır.

Bu büyümenin birincil motoru, işgücü piyasasının (labor market) tarihsel olarak güçlü seyretmesi ve ücret artışlarının tüketici harcamalarını (PCE – Personal Consumption Expenditures) desteklemeye devam etmesidir. Amerikan tüketicisi, ekonominin yüzde 70’ini oluşturmakta ve harcama iştahı (propensity to consume) sayesinde sistemi ayakta tutmaktadır. İkinci büyük etken ise, yapay zeka (AI), bulut bilişim ve yeşil enerji altyapısına yapılan devasa kurumsal yatırımlardır. Hükümetin CHIPS Yasası ve Enflasyonu Düşürme Yasası (IRA) üzerinden sanayiye aktardığı trilyonlarca dolarlık teşvikler, özel sektörün sermaye harcamalarını (CapEx) patlatmış ve ekonomide ciddi bir çarpan etkisi (multiplier effect) yaratmıştır. Bessent’in yüzde 3,5’lik büyüme tahmini, eğer gerçekleşirse, ABD ekonomisini diğer gelişmiş ekonomilerden (özellikle teknik resesyondaki Almanya ve yavaşlayan Çin’den) tamamen farklı bir lige taşıyacak ve Amerikan dolarının küresel rezerv para birimi statüsünü daha da perçinleyecektir.

Çekirdek enflasyon vs. manşet enflasyon: fed’e yönelik siyasi mesajlar

Haberin satır aralarındaki en kritik ve teknik makroekonomik tartışma, enflasyon ölçüm metrikleri üzerinden Amerika Birleşik Devletleri Merkez Bankası’na (Fed) verilen doğrudan mesajlardır. İran savaşı nedeniyle küresel petrol fiyatlarında yaşanan artış, gıda ve enerji kalemlerini de içeren “manşet enflasyonu” (headline inflation) yukarı yönlü baskılamaktadır. Ancak Hazine Bakanı Bessent, son derece stratejik bir şekilde enerji ve gıda fiyatlarını dışarıda bırakan “çekirdek enflasyonun” (core inflation) gerilemeye devam ettiğine dikkat çekmiştir. Çekirdek enflasyon, fiyat oynaklığı (volatilite) yüksek olan enerji şoklarını filtrelediği için, ekonomideki asıl yapısal fiyat baskılarını (hizmetler, barınma, ücretler) ölçmek için kullanılan en güvenilir göstergedir.

Bessent’in “Çekirdek enflasyon düşüyor; bu da faiz oranlarının çok daha fazla gerilemesi gerektiği anlamına geliyor” şeklindeki keskin ifadesi, basit bir ekonomik analizden ziyade, bağımsız merkez bankasına yönelik çok net bir “faiz indirim” (rate cut) çağrısıdır. Yürütme erkinin (Treasury), para politikası otoritesine (Fed) bu denli açık bir yönlendirme yapması, Trump yönetiminin düşük faiz politikasına olan siyasi ihtiyacını gözler önüne sermektedir. Bessent’in argümanı şudur: Savaşın yarattığı petrol şoku geçicidir ve merkez bankasının kontrol alanı dışındadır. Asıl yapısal enflasyon (çekirdek) düşüş trendine girmişken, Fed’in faizleri yüksek tutmaya (higher for longer) devam etmesi ekonomiyi gereksiz yere boğacak ve o iddialı yüzde 3,5’lik büyüme hedefini tehlikeye atacaktır. Bu açıklama, önümüzdeki FOMC (Federal Açık Piyasa Komitesi) toplantılarında Hükümet ile Fed arasında yaşanacak ciddi bir para politikası çekişmesinin (policy friction) ilk işaret fişeğidir.

Yüksek faizlerin maliye politikasına ve borç servisine etkisi

Hazine Bakanı’nın faiz oranlarının düşmesi gerektiği yönündeki ısrarının arkasında, sadece ekonomik büyümeyi destekleme arzusu değil, bizzat Hazine’nin yönetmek zorunda olduğu devasa bir borç yükü (sovereign debt) gerçeği yatmaktadır. Amerika Birleşik Devletleri’nin ulusal borcu tarihin en yüksek seviyelerinde seyretmektedir ve Fed’in uyguladığı yüksek politika faizleri, bu devasa borcun faiz ödemelerini (debt servicing costs) astronomik boyutlara ulaştırmıştır. Yıllık borç servisi maliyetinin savunma bütçesini (defense budget) dahi aştığı bir ortamda, Hazine Bakanlığı’nın en büyük kabusu faizlerin uzun süre yüksek kalmasıdır.

Yüksek faiz oranları, Hazine’nin piyasalara ihraç ettiği yeni tahvillerin (Treasury bills and bonds) maliyetini artırmakta, bütçe açıklarını (fiscal deficit) daha da derinleştirmekte ve Hükümetin altyapı veya vergi indirimleri için kullanabileceği mali alanı (fiscal space) tamamen yok etmektedir. Scott Bessent’in çekirdek enflasyondaki düşüşü bahane ederek Fed’e faiz indirimi baskısı yapması, devletin finansman maliyetlerini acilen ucuzlatma zorunluluğundan kaynaklanmaktadır. Eğer Fed, İran savaşının yarattığı manşet enflasyon korkusuyla faiz indirimlerini ertelerse, ABD Hazine’sinin tahvil ihalelerinde faiz yükü daha da ağırlaşacak ve maliye politikasının sürdürülebilirliği (fiscal sustainability) piyasalar tarafından ciddi şekilde sorgulanmaya başlanacaktır.

Tarifelerin enflasyonist yan etkileri ve makroekonomik ikilem

Bessent’in açıklamaları, Amerikan ekonomi yönetiminin kendi içinde barındırdığı devasa bir makroekonomik ikilemi (policy paradox) de açığa çıkarmaktadır. Bir yandan çekirdek enflasyonun düştüğü savunularak Fed’den faiz indirimleri talep edilirken; diğer yandan Temmuz ayında 301. Madde kapsamında devasa yeni gümrük tarifelerinin (tariffs) yürürlüğe gireceği müjdelenmektedir. İktisat biliminin en temel kurallarından biri, gümrük tarifelerinin ithal edilen ürünlerin fiyatlarını artırarak doğrudan “enflasyonist” (inflationary) bir etki yaratmasıdır. Yeni tarifeler, ABD iç pazarındaki şirketlerin ithal girdi maliyetlerini (ara malı ve hammadde) artıracak, bu şirketler de artan maliyetleri nihai ürün fiyatlarına yansıtarak Amerikan tüketicisinin satın alma gücünü zayıflatacaktır.

Trump yönetiminin bu korumacı ticaret politikası, Fed’in enflasyonla mücadelesini doğrudan sabote etme potansiyeline sahiptir. Gümrük tarifeleri nedeniyle artan fiyatlar çekirdek enflasyonu yeniden yukarı doğru ivmelendirdiğinde, Fed faiz indirim döngüsünü durdurmak, hatta faizleri yeniden artırmak zorunda kalabilir. Bu durum, Bessent’in hedeflediği yüzde 3,5’lik büyümeyi ve düşük faiz ortamını bizzat kendi elleriyle (ticaret politikası üzerinden) yok etmesi anlamına gelecektir. Küresel piyasalar, yaz aylarında uygulamaya konacak olan 301. Madde tarifelerinin enflasyona olan “geçişkenlik” (pass-through) etkisini dikkatle hesaplayacak ve Fed’in bu maliye-ticaret politikası şokuna vereceği reaksiyonu fiyatlamaya başlayacaktır. Amerika Birleşik Devletleri, ekonomik büyüme, korumacılık ve enflasyon arasındaki bu tehlikeli üçgende, tarihin en karmaşık makroekonomik sınavlarından birini vermeye hazırlanmaktadır.

Bessent: Gümrük tarifeleri temmuz başında önceki seviyelere geri dönebilir adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Amerika Birleşik Devletleri Merkez Bankası (Fed) yetkililerinden Austan Goolsbee, artan jeopolitik riskler ve tırmanan petrol fiyatlarının Amerikan ekonomisi üzerindeki potansiyel etkilerini değerlendirerek, sürecin en kritik halkasının “tüketici dayanıklılığı” olduğunu vurguladı.

Amerikan ekonomisinin lokomotifi: tüketici harcamaları ve dayanıklılık

Dünyanın en büyük ekonomisi olan Amerika Birleşik Devletleri’nin makroekonomik büyüme modeli, devasa sanayi üretiminden veya ihracat kapasitesinden ziyade, kendi iç pazarındaki devasa tüketim iştahına dayanmaktadır. İstatistiksel verilere göre, ABD Gayrisafi Yurt İçi Hasılası’nın (GSYH) yaklaşık yüzde 70’ini doğrudan kişisel tüketim harcamaları (PCE – Personal Consumption Expenditures) oluşturmaktadır. Bu oran, Amerikan vatandaşının harcama yapma kapasitesinin ve isteğinin, sadece ülkenin değil, tüm küresel ekonominin büyüme motoru (engine of growth) olduğu anlamına gelmektedir. Chicago Fed Başkanı Austan Goolsbee’nin Fox News kanalına verdiği mülakatta altını çizdiği “tüketici gücü” kavramı, işte bu devasa makroekonomik çarkın dönmesini sağlayan en hayati unsurdur. Goolsbee’nin, “Tüketici güçlü kaldığı sürece ekonomik büyüme de güçlü kalacaktır” şeklindeki net tespiti, Fed’in kriz anlarında veya jeopolitik şoklarda ilk olarak neden tüketici verilerine (perakende satışlar, kredi kartı harcamaları, hanehalkı borçluluk oranları) odaklandığını kusursuz bir biçimde özetlemektedir.

Son yıllarda pandemi, yüksek enflasyon ve agresif faiz artırımları gibi üst üste gelen devasa şoklara rağmen Amerikan tüketicisi, ekonomi bilimcilerini dahi şaşırtan bir dayanıklılık (resilience) sergilemiştir. İş gücü piyasasındaki güçlü seyir, ücret artışlarının sürmesi ve pandemi döneminden kalan “aşırı tasarrufların” (excess savings) harcanması, tüketimi ayakta tutan ana kolonlar olmuştur. Ancak bugün, Orta Doğu’da İran eksenli olarak alevlenen savaşın tetiklediği dışsal bir enerji şoku kapıya dayanmıştır. Bu noktada Goolsbee’nin açıklamaları, tüketicinin bu yeni ve sinsi tehdide karşı ne kadar daha dayanabileceğine dair merkez bankası koridorlarında yapılan risk analizlerinin (risk assessment) bir dışavurumudur. Eğer Amerikan tüketicisi pes eder ve cüzdanını kapatırsa, dünyanın en büyük ekonomisinin bir resesyona (durgunluğa) sürüklenmesi matematiksel olarak kaçınılmazdır.

Petrol vadeli işlemleri ve şokun “geçici” olma beklentisi

Enerji fiyatlarındaki ani sıçramalar, makroekonomik dengeyi en hızlı bozan dışsal (exogenous) değişkenlerdir. İran ile yaşanan askeri gerilimin ardından ham petrol fiyatlarında gözlemlenen hızlı tırmanış, enflasyonun yeniden kontrolden çıkabileceği korkusunu alevlendirmiştir. Ancak Goolsbee, piyasa dinamiklerini okurken spot (anlık) fiyatlardan ziyade, piyasanın geleceğe yönelik beklentilerini yansıtan vadeli işlem (futures) piyasalarına odaklanmayı tercih etmiştir. Chicago Fed Başkanı, “Petrol vadeli işlem fiyatları, insanların bunun kısa vadeli bir argüman olacağını düşündüğünü gösteriyor” diyerek, finansal piyasaların bu krizi kalıcı bir arz çöküşü olarak değil, diplomatik veya askeri yollarla yakın zamanda çözülecek geçici bir arz daralması olarak fiyatladığına dikkat çekmiştir.

Emtia piyasalarındaki bu “geçicilik” beklentisi, “backwardation” adı verilen ve yakın vadeli petrol kontratlarının uzun vadeli kontratlardan daha pahalı olduğu fiyatlama eğrisiyle de desteklenmektedir. Piyasalar, Orta Doğu’daki ablukanın veya çatışmanın uzun yıllar sürmeyeceğini, dolayısıyla uzun vadede arzın normale döneceğini öngörmektedir. Goolsbee’nin “Piyasanın beklediği gibi geçici olursa, etki sınırlı kalır” ifadesi, Fed’in para politikasını bu geçici şoklara göre aniden değiştirmeyeceği (örneğin panik halinde faiz artırmayacağı) yönünde piyasaları teskin edici bir mesajdır. Merkez bankaları, genellikle enerji ve gıda fiyatlarındaki bu tür geçici dalgalanmaları “göz ardı etme” (look through) eğilimindedirler; çünkü geçici bir şok için faiz oranlarını artırmak, ekonomiye gereksiz yere zarar vermek anlamına gelir.

Doksan dolarlık petrol bariyeri ve maliyet enflasyonunun sızma riski

Her ne kadar vadeli piyasalar şokun geçici olacağını fiyatlasa da, merkez bankacılığının doğası gereği en kötü senaryolara (worst-case scenarios) karşı hazırlıklı olmak zorunluluğu vardır. Goolsbee’nin uyardığı asıl kırmızı çizgi, petrol fiyatlarının geçici bir sıçrama yapmakla kalmayıp, aylar boyunca varil başına 90 dolar ve üzeri seviyelerde “katılaşması” (stickiness) riskidir. Petrolün uzun süre bu yüksek platoda kalması, sadece bir enerji problemi olmaktan çıkarak, tüm ekonomiyi enfekte eden sistemik bir enflasyon krizine dönüşür. Başkan Goolsbee, petrol fiyatlarının aylarca 90 dolar seviyesinde kalması halinde bunun “diğer fiyatlara sızmaya başlayacağını” (bleed into core prices) belirterek, tehlikenin boyutunu açıkça ortaya koymuştur.

Bu “sızma” (pass-through) etkisi, lojistik ve üretim maliyetleri üzerinden gerçekleşir. Modern tedarik zincirlerinde üretilen her bir mal, fabrikadan market rafına kadar dizel yakıtla çalışan kamyonlarla, gemilerle ve uçaklarla taşınır. Ayrıca petrol, plastik ve petrokimya endüstrisinin en temel hammaddesidir. Yakıt maliyetleri aylarca yüksek kalırsa, şirketler azalan kar marjlarını korumak için bu ek maliyetleri nihai ürün fiyatlarına (uçak biletlerinden kargo ücretlerine, ambalajlı gıdalardan tekstil ürünlerine kadar) yansıtmak zorunda kalırlar. Bu durum, enerji dışı kalemleri içeren ve Fed’in asıl yakından takip ettiği “çekirdek enflasyon” (core inflation) oranlarında yukarı yönlü bir kırılma yaratır. Çekirdek enflasyona sızmış bir maliyet artışını temizlemek, Fed için faizleri uzun süre yüksek tutmayı (higher for longer) gerektirecek çok acılı bir reçete anlamına gelir.

Benzin istasyonu etkisi: tüketici psikolojisine doğrudan darbe

Amerikan ekonomisinde petrol fiyatlarının etkisini ölçerken, tüketici davranışlarını en derinden etkileyen “benzin pompası fiyatlarına” (gas prices) ayrı bir parantez açmak gerekir. ABD, coğrafi genişliği ve otomobil odaklı yaşam tarzı nedeniyle dünyanın en büyük benzin tüketicisi ülkesidir. Ortalama bir Amerikalı için benzin istasyonundaki fiyat tabelası, enflasyonun en görünür, en somut ve en psikolojik göstergesidir. Goolsbee’nin, “Eğer bu durum uzarsa – benzin fiyatları bu yüksek seviyelerde veya daha yüksekte uzun süre kalırsa – o zaman bunun tüketici harcamaları için ne anlama geldiğini yeniden değerlendirmemiz gerekir” uyarısı, işte bu doğrudan cebe dokunan gerçeği yansıtmaktadır.

Benzin fiyatlarındaki kalıcı bir artış, iktisat teorisinde “regresif vergi” (regressive tax) etkisi yaratır; yani düşük ve orta gelirli hanehalklarının bütçesinde çok daha büyük bir delik açar. İnsanlar işe gitmek veya çocuklarını okula bırakmak için araç kullanmak zorundadır, yani benzin talebi kısa vadede son derece esneksizdir (inelastic). Vatandaş, mecburi olarak benzine daha fazla para ödediğinde, bütçesindeki “harcanabilir geliri” (disposable income) hızla erir. Bu erime, tüketicinin restoranlara gitmesini, tatile çıkmasını, elektronik eşya veya kıyafet almasını anında bıçak gibi keser. Keyfi harcamalardaki (discretionary spending) bu sert düşüş, hizmetler ve perakende sektöründe gelir kayıplarına, nihayetinde de işten çıkarmalara yol açarak ekonomiyi resesyona doğru iten o tehlikeli döngüyü başlatır. Fed’in “yeniden değerlendirme” yapması gereken senaryo, işte bu talep yıkımının (demand destruction) gerçekleştiği andır.

Tüketici duyarlılığı (sentiment) ve davranışsal iktisadın rolü

Ekonomik veriler sadece geçmişi gösteren dikiz aynalarıdır; geleceği öngörebilmek için tüketicilerin ruh halini ve beklentilerini ölçen anketlere ihtiyaç vardır. Michigan Üniversitesi Tüketici Güven Endeksi (Consumer Sentiment Index) gibi göstergeler, halkın ekonominin geleceği hakkındaki iyimserlik veya kötümserlik seviyesini ölçer. Goolsbee, röportajının son bölümünde çok kritik bir davranışsal iktisat (behavioral economics) prensibine değinerek, “tüketici duyarlılığında bir bozulma görülmesi halinde bunun davranış göstergesi olarak işlevinde bir çözülmeye işaret edebileceğini” ifade etmiştir. Bu son derece derin bir makroekonomik tespittir.

Son bir yıl içinde ABD ekonomisinde ilginç bir ayrışma (divergence) yaşanmıştır: Anketlerde tüketiciler ekonomi hakkında son derece karamsar olduklarını ve enflasyondan şikayet ettiklerini söylerken, perakende satış verileri rekor kırmaya devam etmiştir. Yani “söyledikleri ile yaptıkları” birbirini tutmamıştır. Ancak Goolsbee, enerji şoku gibi doğrudan cebe yansıyan krizlerin bu çelişkiyi ortadan kaldırabileceği konusunda uyarmaktadır. Tüketici duyarlılığının “ekşimesi” (souring of sentiment) yani hızla negatife dönmesi, artık sadece anketlerde kalan bir sitem olmaktan çıkıp, kredi kartı harcamalarının iptal edilmesine, tasarrufa yönelime ve gerçek bir harcama kesintisine (behavioral shift) dönüşebilir. Başkan Goolsbee, yüksek enflasyon ve savaş haberleri bombardımanı altındaki bir tüketicinin moralinin bozulmasının “sürpriz olmaması gerektiğini” belirterek, Fed’in bu psikolojik kırılma noktasına karşı son derece tetikte olduğunu piyasalara ilan etmiştir.

Fed’in para politikası ikilemi ve geleceğe yönelik riskler

Sonuç olarak, Chicago Fed Başkanı Austan Goolsbee’nin değerlendirmeleri, Amerika Birleşik Devletleri Merkez Bankası’nın içinden geçtiği zorlu makroekonomik labirenti tüm hatlarıyla ortaya koymaktadır. Fed, bir yanda gücünü koruyan ve enflasyonu yapışkan kılan dirençli bir tüketici kitlesiyle; diğer yanda ise bu tüketiciyi bir anda uçurumdan aşağı itebilecek jeopolitik enerji şokları arasında kusursuz bir denge kurmak zorundadır. İran savaşının tetiklediği petrol krizinin geçici olması en iyi senaryodur (soft landing); ancak bu krizin kalıcı bir fiyat şokuna dönüşmesi, Fed’i tarihinin en zorlu para politikası kararlarıyla baş başa bırakacaktır.

Tüketicinin satın alma gücünün korunması, Amerikan ekonomisinin ve dolayısıyla küresel büyümenin tek güvencesidir. Önümüzdeki aylarda açıklanacak olan Çekirdek Kişisel Tüketim Harcamaları (Core PCE) enflasyon verileri ile perakende satış rakamları, Goolsbee’nin bahsettiği “sızma” ve “davranışsal çözülme” etkilerinin gerçekleşip gerçekleşmediğinin en net kanıtı olacaktır. Finansal piyasalar, tüketici gücünün sınırlarının test edildiği bu dönemi, faiz indirim döngüsünün takvimini yeniden hesaplamak için büyük bir dikkatle izlemeye devam edecektir.

Goolsbee: ABD ekonomisi için kilit nokta tüketici gücü adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Amerika Birleşik Devletleri Merkez Bankası (Fed) Başkanlığına aday gösterilen Kevin Warsh, Senato onay süreci için gerekli resmi belgeleri teslim ederek kritik bir eşiği aştı. Ancak Adalet Bakanlığı soruşturmaları ve siyasi engeller, tarihi görev değişimini gölgeliyor.

Küresel ekonominin direksiyonunda liderlik değişimi ve fed’in önemi

Modern küresel finans mimarisinin merkez üssü tartışmasız bir şekilde Amerika Birleşik Devletleri Merkez Bankası’dır (Fed). Trilyonlarca dolarlık küresel sermaye akışlarını, uluslararası ticaretin finansmanını, gelişmekte olan ülkelerin borçlanma maliyetlerini ve dünya genelindeki enflasyonist dinamikleri doğrudan belirleyen bu devasa kurumun liderliği, sadece Amerikan iç politikasını değil, tüm dünya ekonomisini yakından ilgilendiren bir meseledir. Mevcut Başkan Jerome Powell’ın görev süresinin dolmasına haftalar kala, Başkan Donald Trump tarafından bu koltuğa aday gösterilen Kevin Warsh’ın Senato onay süreci, uluslararası piyasalar tarafından nefesler tutularak izlenmektedir. CNBC’nin konuya yakın kaynaklara dayandırdığı son gelişmelere göre Warsh, ABD Senatosu için gerekli olan karmaşık ve detaylı resmi belgeleri teslim ederek onay süreci için en önemli bürokratik engellerden birini daha geride bırakmıştır.

Bir Fed başkanının göreve başlama süreci, sadece yeteneklerin veya vizyonun test edildiği bir mülakat değil; aynı zamanda para politikalarının, finansal regülasyonların ve ekonomik bağımsızlığın siyasi otoritelerle nasıl bir etkileşim içinde olacağının belirlendiği devasa bir güç gösterisidir. Kevin Warsh’ın adaylığı, enflasyonla mücadelenin son aşamalarına gelindiği, faiz indirim döngüsünün (easing cycle) hızının tartışıldığı ve jeopolitik krizlerin enerji fiyatları üzerinden küresel arz şokları yarattığı son derece kırılgan bir makroekonomik dönemde gerçekleşmektedir. Wall Street yatırımcıları, tahvil tüccarları ve küresel merkez bankası yöneticileri, Warsh’ın Senato komitesindeki sunumlarında vereceği şahin (hawkish) veya güvercin (dovish) mesajları deşifre ederek önümüzdeki dört yılın küresel faiz patikasını (dot plot) modellemeye çalışacaklardır.

Senato bankacılık komitesi’nin bürokratik ve siyasi labirenti

Amerika Birleşik Devletleri’nde üst düzey bürokratik atamaların anayasal ve yasal çerçevesi, yürütme erkinin (Başkan’ın) aday göstermesi ve yasama erkinin (Senato’nun) bu adayı onaylaması (advise and consent) ilkesine dayanır. Fed Başkanlığı gibi bağımsızlığı ve şeffaflığı hayati önem taşıyan bir pozisyon için bu süreç, Senato Bankacılık, İskan ve Kentsel İşler Komitesi’nin (Senate Banking Committee) titiz süzgecinden geçmek zorundadır. Komite sözcüsünün basına yaptığı açıklamalarda, adayın mali beyanlarının (financial disclosures) genellikle oturum öncesinde eksiksiz olarak hazır olması gerektiği vurgulanmıştır. Bu mali beyanlar, adayın geçmişteki finansal yatırımlarını, kurumsal bağlarını ve olası çıkar çatışmalarını (conflict of interest) ortaya çıkarmak adına son derece katı kurallara tabidir.

Komite ayrıca, adayların para politikasına, bankacılık düzenlemelerine ve ekonomik vizyonlarına dair kapsamlı bir soru formu (questionnaire) doldurmasını talep etmektedir. Zaman zaman bu form olmadan da ön oturumların planlanabildiği bilinse de, kurallar gereği oturum için komite üyelerine en az beş iş günü önceden resmi bildirim yapılması yasal bir zorunluluktur. Bu bürokratik takvim göz önüne alındığında, Kevin Warsh’ın komite önünde zorlu sorulara maruz kalacağı onay oturumunun en erken gelecek hafta gerçekleşebileceği ifade edilmektedir. Ancak asıl belirsizlik, oturumun gerçekleşmesinden ziyade, oylama sürecinin Senato Genel Kurulu’nda (floor vote) ne kadar hızlı bir şekilde gündeme alınacağı ve siyasi kutuplaşmanın bu süreci ne denli yavaşlatacağı konusudur.

Adalet bakanlığı soruşturması ve merkez bankası bağımsızlığına tehdit

Kevin Warsh’ın pürüzsüz bir şekilde görevi devralmasının önündeki en büyük ve en tehlikeli engel, liyakat veya ekonomi politikalarından ziyade, mevcut Fed Başkanı Jerome Powell üzerinden yürütülen siyasi ve hukuki yıpratma savaşıdır. Gelen haberlere göre, önemli bir Cumhuriyetçi senatör, Fed’in Washington’daki genel merkez (Eccles Building) restorasyonuna yönelik Adalet Bakanlığı (DOJ) tarafından yürütülen soruşturma tamamen sonuçlanmadan Warsh’ın onayını Senato’da engelleyeceğini (hold) duyurmuştur. Bir senatörün tek başına atamaları yavaşlatma yetkisi, Amerikan yasama sürecinin en tartışmalı mekanizmalarından biridir ve şu anda küresel para politikasının geleceğini ipotek altına almış durumdadır.

Bu Adalet Bakanlığı soruşturmasının arka planı, modern makroekonomik yönetişimin en temel direği olan “Merkez Bankası Bağımsızlığı”na (Central Bank Independence) yönelik tarihin en ciddi kurumsal saldırılarından birini barındırmaktadır. Soruşturmanın resmi gerekçesi restorasyon ihaleleri gibi görünse de, federal bir yargıcın son derece kritik bir kararında belirttiği üzere, bu soruşturmanın asıl amacı mevcut Fed Başkanı Powell üzerinde “istifa etmesi veya faiz indirimine (rate cut) gitmesi” yönünde bir siyasi baskı kurmaktır. Yargıcın bu gerekçeyle Adalet Bakanlığı’nın celplerini (subpoenas) iptal etmesi, yürütme erkinin para politikasını kendi siyasi çıkarları doğrultusunda yönlendirme çabasına yargının çektiği kalın bir settir. Ancak Adalet Bakanlığı’nın bu iptal kararına itiraz edeceği (appeal) yönündeki bildirimler, hukuki ve kurumsal krizin Warsh’ın onay sürecini de içine alacak şekilde uzayacağını göstermektedir.

Siyasi baskılar, faiz indirim talepleri ve kurumsal çatışma

Siyasetçiler ile merkez bankacıları arasındaki gerilim, ekonomi tarihinin en eski ve en kronik çatışmalarından biridir. Siyasi iktidarlar, özellikle seçim dönemlerinde veya popülarite arayışlarında, ekonomiyi suni olarak canlandırmak, işsizliği düşürmek ve borsaları yükseltmek için merkez bankalarından düşük faiz ve gevşek para politikası (loose monetary policy) talep ederler. Ancak merkez bankalarının asıl ve en hayati görevi, ekonominin uzun vadeli sağlığını korumak ve enflasyon canavarını dizginlemektir. Bu da çoğu zaman, siyasetçilerin hoşuna gitmeyen “acı reçeteleri” uygulamayı, yani faizleri yüksek tutmayı gerektirir.

Adalet Bakanlığı’nın Powell üzerindeki soruşturma baskısı, tam da bu faiz anlaşmazlığının hukuki bir silaha (weaponization of justice) dönüştürülmüş halidir. Siyasi otoritenin, faiz oranlarını kendi istediği hızda ve oranda düşürmeyen bir merkez bankası başkanını adli soruşturmalarla köşeye sıkıştırmaya çalışması, uluslararası piyasalarda Amerikan dolarına ve Amerikan tahvillerine (Treasuries) duyulan sarsılmaz güveni zedeleyen bir gelişmedir. Kevin Warsh’ın adaylık sürecinin, bizzat onu aday gösteren partinin senatörleri tarafından “Mevcut başkan üzerindeki baskı sonuç verene kadar” rehin alınması, Fed’in kurumsal özerkliğine vurulmuş ağır bir darbedir. Yabancı yatırımcılar ve müttefik ülke merkez bankaları, bu kurumsal erozyonu derin bir endişeyle izlemektedir.

Kevin warsh’ın ekonomi felsefesi ve para politikası vizyonu

Tüm bu siyasi kargaşanın ortasında, Fed’in dümenine geçmesi beklenen Kevin Warsh’ın nasıl bir makroekonomik vizyona sahip olduğu, küresel piyasaların fiyatlama modellerini (pricing models) doğrudan etkileyecektir. Daha önce 2006-2011 yılları arasında Fed Guvernörü olarak görev yapan Warsh, 2008 Küresel Finans Krizi sırasında içeriden edindiği tecrübelerle tanınan, Wall Street dinamiklerine son derece hakim bir figürdür. Geleneksel olarak enflasyon konusunda daha şahin (hawkish) bir duruş sergileyen, devasa bilanço genişlemelerine (Quantitative Easing – QE) şüpheyle yaklaşan ve serbest piyasa mekanizmalarının işleyişine inanan bir ekonomi felsefesine sahiptir.

Eğer Warsh Senato onayını alarak göreve başlarsa, piyasalar Fed’in iletişim stratejisinde (forward guidance) ve bilanço daraltma (Quantitative Tightening – QT) süreçlerinde daha katı ve kurala dayalı (rule-based) bir yaklaşım bekleyecektir. Ayrıca, Warsh’ın geçmişte Fed’in kendi iç bürokrasisini ve bölgesel rezerv bankalarının (Regional Reserve Banks) hantal yapısını eleştirdiği bilinmektedir. Bu durum, yeni dönemde merkez bankasının sadece faiz oranlarını belirleyen bir kurum olmaktan çıkıp, kendi iç kurumsal yönetişimini de (corporate governance) derinden reforme edeceği bir sürece gireceğinin sinyallerini vermektedir. Ancak Warsh’ın bu reformist ve bağımsız duruşu, kendisini aday gösteren ve faiz indirimi isteyen siyasi iradeyle (Trump yönetimiyle) kısa sürede karşı karşıya gelmesine de yol açabilir.

Jerome powell’ın mirası ve 15 mayıs’taki kritik görev teslimi

Küresel ekonominin içinden geçtiği bu türbülanslı dönemin baş aktörü olan mevcut Başkan Jerome Powell’ın görev süresi, yasal olarak 15 Mayıs 2026 tarihinde sona ermektedir. Powell’ın dönemi, yüzyılda bir görülen bir pandemi şokunun yönetilmesi, tedarik zinciri krizleriyle alevlenen kırk yılın en yüksek enflasyonuyla mücadele edilmesi ve eşi benzeri görülmemiş bir hızda faiz artırım döngüsünün (rate hike cycle) gerçekleştirilmesi gibi devasa makroekonomik olaylarla tarihe geçmiştir. Powell, tüm siyasi baskılara, tehditlere ve hedef göstermelere rağmen merkez bankasının bağımsız duruşunu korumayı başarmış, fiyat istikrarı hedefine ulaşma konusunda tavizsiz bir liderlik sergilemiştir.

Devletin zirvesinde ve para politikasının yönetiminde devamlılık (continuity) esastır. Powell’ın, halefi Kevin Warsh’ın onay sürecinin siyasi engeller nedeniyle 15 Mayıs’a kadar tamamlanmaması durumunda, kurumun lidersiz kalmaması adına görevini “geçici başkan” (acting chair) sıfatıyla sürdüreceğini açıkça ifade etmesi, onun kurumsal ciddiyetinin ve devlet adamlığının en somut göstergesidir. Bir merkez bankasının bir gün bile başkansız kalması, küresel döviz piyasalarında (FX markets) ve tahvil borsalarında yıkıcı spekülasyonlara, panik satışlarına ve likidite krizlerine yol açabilir. Powell’ın bu güvencesi, geçiş dönemindeki siyasi kaosun finansal bir çöküşe dönüşmesini engelleyen en önemli sigorta poliçesidir.

Liderlik belirsizliğinin tahvil piyasalarına ve makroekonomiye etkisi

Finansal piyasalar, riski fiyatlayabilir ancak belirsizlikten (uncertainty) her zaman kaçar. Warsh’ın Senato’daki onay sürecinin bir Cumhuriyetçi senatörün blokajı ve Adalet Bakanlığı soruşturmasının temyiz süreçleri nedeniyle belirsiz bir tarihe ertelenme ihtimali, piyasalarda şimdiden bir “bekleme primi” (term premium) yaratmaya başlamıştır. Özellikle Amerikan Hazine tahvili (US Treasuries) getirilerinde yaşanacak olası dalgalanmalar, bu belirsizliğin doğrudan bir yansıması olacaktır. Yatırımcılar, Fed’in gelecekteki faiz politikasını ve bilanço yönetimini öngöremedikleri bir ortamda, uzun vadeli tahvillerde pozisyon almaktan kaçınacak, bu da getiri eğrisinde (yield curve) bozulmalara yol açabilecektir.

Öte yandan, Amerika Birleşik Devletleri Merkez Bankası’nın liderlik krizine girmesi, Avrupa Merkez Bankası (ECB) ve Japonya Merkez Bankası (BOJ) gibi diğer majör oyuncuların da kendi para politikası kararlarını alırken zorlanmalarına neden olacaktır. Çünkü küresel faiz hadleri, büyük ölçüde Fed’in adımlarına göre şekillenmektedir. Amerikan dolarının küresel rezerv para birimi statüsü (exorbitant privilege), Fed’in güvenilirliğiyle doğrudan bağlantılıdır. Siyasi şantajların, adli soruşturmaların ve onay blokajlarının gölgesinde kalan bir merkez bankası, uzun vadede sadece Amerikan ekonomisine değil, dolara dayalı tüm uluslararası finans sistemine zarar verme potansiyeli taşımaktadır.

Tarihi geçiş sürecinde abd ekonomisini bekleyen senaryolar

Sonuç itibarıyla, Kevin Warsh’ın Fed Başkanlığı için gerekli resmi belgeleri Senato’ya teslim etmesi, tarihi bir görev değişiminin ilk somut adımıdır. Ancak bu adımın, Washington’ın derin siyasi fay hatları, Adalet Bakanlığı’nın tartışmalı soruşturmaları ve merkez bankası bağımsızlığına yönelik bitmek bilmeyen saldırılar nedeniyle mayınlı bir tarlaya dönüşmüş olduğu inkar edilemez. Senato Bankacılık Komitesi’nin önümüzdeki hafta veya haftalarda gerçekleştireceği oturumlar, sadece bir adayın yeterliliğinin değil, Amerikan demokratik kurumlarının işleyişinin ve ekonomik aklın test edildiği tarihi bir sahne olacaktır.

Eğer Warsh’ın onay süreci siyasi inatlaşmalara kurban edilerek sürüncemede bırakılırsa, geçici başkan Powell’ın yönetimindeki Fed, yeni ve köklü kararlar almaktan kaçınarak tamamen defansif bir “bekle-gör” (wait and see) politikasına geçmek zorunda kalabilir. Bu durum, jeopolitik krizlerin ve enerji şoklarının yaşandığı bir dönemde Amerikan ekonomisini proaktif müdahalelerden mahrum bırakacaktır. Aksine, sağduyunun galip gelmesi ve Warsh’ın liyakati doğrultusunda hızlıca onaylanması, piyasalara ihtiyaç duyduğu o güveni ve öngörülebilirliği yeniden aşılayacaktır. Tüm dünya, Washington’ın bu siyasi-ekonomik düğümü çözüp çözemeyeceğini, faiz indirimlerinden ziyade, sistemin kendi kurumsal bütünlüğünü koruyup koruyamayacağını görmek için nefesini tutmuş beklemektedir.

Fed başkan adayı Warsh, Senato süreci için kritik eşiği geçti adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Amerika Birleşik Devletleri Merkez Bankası (Fed) Yönetim Kurulu üyesi Stephen Miran, jeopolitik risklerin yarattığı enerji şoklarına rağmen enflasyon beklentilerinin bozulmadığını belirterek, faiz indirimlerinin hızlandırılması gerektiği yönünde güçlü bir mesaj verdi.

Enerji şokları ve enflasyon beklentilerinin makroekonomik analizi

Küresel ekonominin en büyük korkulu rüyası olan jeopolitik çatışmalar, özellikle enerji arzını tehdit ettiğinde merkez bankaları için yönetilmesi en zor krizlerden birini yaratır. İran ile yaşanan savaş ortamının tetiklediği ve petrol fiyatlarında ciddi dalgalanmalara yol açan son enerji şoku, Amerika Birleşik Devletleri Merkez Bankası (Fed) koridorlarında enflasyonist bir paniğe neden olup olmayacağı sorusunu gündeme taşımıştır. Bu kritik dönemde Fed Yönetim Kurulu üyesi Stephen Miran‘ın yaptığı açıklamalar, para politikasının dışsal arz şoklarına (exogenous supply shocks) nasıl tepki vermesi gerektiğine dair akademik ve rasyonel bir çerçeve sunmaktadır. Miran, mevcut enerji şokunun uzun vadeli enflasyon beklentileri üzerinde henüz kalıcı ve bozucu bir etki yaratmadığını vurgulayarak, piyasaları teskin eden bir duruş sergilemiştir. Makroekonomik teoride “beklentilerin çapalanması” (anchoring of expectations) olarak bilinen bu durum, tüketicilerin ve üreticilerin geçici fiyat sıçramalarını kalıcı bir enflasyon trendi olarak algılamadığını göstermektedir.

Miran’ın “Şu ana kadar enflasyon beklentilerinin yükseldiğine dair hiçbir kanıt yok” şeklindeki net ifadesi, Fed’in enflasyonla mücadelesinde elde ettiği güvenilirliğin (credibility) bir kanıtıdır. Enerji fiyatlarındaki artışlar genellikle fiyatlar genel seviyesinde ani bir sıçramaya (seviye etkisi) neden olur, ancak bu artışlar sürekli bir fiyat sarmalına (büyüme etkisi) dönüşmediği sürece kalıcı bir enflasyon yaratmazlar. Miran da tam olarak bu ekonomik mekanizmaya dikkat çekerek, enerji şoklarında fiyatların hızlı yükselip ardından durduğunu, bu nedenle enflasyonist etkinin sınırlı kaldığını detaylandırmıştır. Fiyat baskılarının bir yıl içinde merkez bankasının %2’lik orta vadeli hedeflerine geri dönmesini beklediğini ifade eden Miran, para politikasının sadece bugünün manşet enflasyonuna değil, geleceğin projeksiyonlarına göre şekillendirilmesi gerektiğini savunan güvercin (dovish) kanadın en güçlü sesi haline gelmiştir.

İş gücü piyasasında soğuma ve ücret-fiyat sarmalı riski

Enflasyonun kalıcı ve yapışkan (sticky) hale gelmesinin önündeki en büyük yapısal tehdit, ekonomi literatüründe “ücret-fiyat sarmalı” (wage-price spiral) olarak adlandırılan kısır döngüdür. Bu döngüde, artan yaşam maliyetleri karşısında çalışanlar daha yüksek ücret talep eder, artan işçilik maliyetleri şirketleri ürün fiyatlarına zam yapmaya zorlar ve bu durum sonsuz bir enflasyonist ateş yaratır. Fed’in para politikasını belirlerken en çok dikkat ettiği metriklerden biri olan iş gücü piyasası verileri, bu sarmalın oluşup oluşmadığını anlamak için hayati önem taşır. Stephen Miran, mevcut durumda böyle bir tehlikenin ufukta görünmediğini oldukça iddialı bir argümanla desteklemiştir.

İş gücü piyasasının son üç yıldır kademeli olarak soğuduğunu (cooling down) belirten Fed yetkilisi, istihdam yaratma hızının yavaşladığına, açık iş pozisyonlarının azaldığına ve ücret artış hızının makul seviyelere gerilediğine dikkat çekmektedir. Çalışanların pazarlık gücünün dengelendiği bu makroekonomik iklimde, ücret-fiyat sarmalının oluşmasının “çok düşük ihtimal” olduğunu ifade eden Miran, enflasyonun yapısal değil, dışsal faktörlerle hareket ettiğini savunmaktadır. Eğer iş gücü piyasası aşırı ısınmış olsaydı, enerji şokunun yaratacağı enflasyon beklentisi hızla ücretlere yansıyabilirdi. Ancak Miran’ın analizi, Fed’in geçmişte uyguladığı sıkılaşma politikalarının iç talebi başarıyla baskıladığını ve ekonomiyi yeni şoklara karşı çok daha dirençli (resilient) bir hale getirdiğini ortaya koymaktadır. Bu nedenle Miran, bir yıl sonra enflasyonun hedefe oldukça yakın seyredeceğine olan inancını korumaktadır.

Fomc tutanaklarındaki derin ayrışma ve faiz politikası

Stephen Miran’ın iyimser ve güvercin açıklamaları, Fed’in para politikasını belirleyen Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) içindeki görüş ayrılıklarını ve yapısal çatlakları da tüm çıplaklığıyla gözler önüne sermektedir. Fed’in 17-18 Mart tarihli son toplantı tutanakları, kurul içindeki şahin (hawkish) kanadın İran savaşı ve enerji şokları konusunda çok daha endişeli olduğunu ortaya koymuştur. Tutanaklarda, savaşın enflasyonu yeniden artırabileceği endişesi öne çıkmış ve hatta bazı yetkililer, enflasyonun yeniden kontrolden çıkmasını engellemek adına faiz artışının (rate hike) bile yeniden gündeme gelebileceğini belirtmişlerdir. Bu durum, merkez bankası içindeki belirsizliğin ve risk algısının ne kadar yüksek olduğunu göstermektedir.

Toplantı sonucunda, Fed politika faizini %3,5-%3,75 aralığında sabit tutma kararı alarak “bekle ve gör” stratejisini tercih etmiştir. Ancak bu karar oybirliğiyle alınmamıştır. Eylül ayında Başkan Donald Trump tarafından Fed guvernörlüğüne (Board of Governors) atanan Stephen Miran, komitenin genel eğilimine karşı çıkarak çeyrek puanlık (25 baz puan) faiz indirimi yönünde karşı oy (dissenting vote) kullanmıştır. Daha hızlı faiz indirimleri çağrısında bulunan Miran’ın bu muhalif duruşu, para politikasının gereğinden fazla sıkı tutulmasının ekonomide gereksiz bir resesyon (durgunluk) riski yarattığına dair inancından kaynaklanmaktadır. Miran’a göre, enerji şokları nedeniyle faizleri yüksek tutmak, enflasyonu düşürmeyeceği gibi, reel sektörü ve yatırımları boğarak ekonomiye kalıcı hasarlar verme potansiyeli taşımaktadır.

Stablecoin düzenlemeleri ve geleneksel bankacılık ikilemi

Fed Yönetim Kurulu üyesi Miran’ın gündeminde sadece geleneksel para politikası araçları değil, aynı zamanda finansal sistemin geleceğini şekillendiren dijital varlıklar ve kripto para regülasyonları da geniş yer bulmuştur. Son dönemde Washington’ın en sıcak tartışma konularından biri olan, stablecoin (sabit coin) sağlayıcılarının müşterilerine faiz ödemesi yapmasına olanak tanıyan yeni yasa tasarısı/önerisi, geleneksel bankacılık sistemi ile yenilikçi finans (DeFi) ekosistemini karşı karşıya getirmiştir. Trump yönetiminde ciddi bir destek bulan bu liberalizasyon fikrine geleneksel Wall Street bankaları, büyük bir “mevduat kaybı” (deposit flight/disintermediation) yaşayacakları endişesiyle şiddetle karşı çıkmaktadırlar.

Bankacılık çevreleri, stablecoin şirketlerinin birer “gölge banka” (shadow bank) gibi hareket ederek mudilere yüksek faiz sunmasının, trilyonlarca dolarlık mevduatın sistem dışına çıkmasına ve bankaların kredi verme kapasitelerinin çökmesine yol açacağını savunmaktadır. Ancak Miran, bu distopik senaryolara katılmadığını çok net bir dille ifade etmiştir. Düzenlemeye ilişkin konuşan Miran, “Bunu çok büyük bir mesele olarak görmüyorum. Faiz ödemesi bazı mevduatları bankalardan stablecoinlere kaydırabilir, ancak bunun ekonomik açıdan önemli bir büyüklükte olacağına ikna olmuş değilim” diyerek bankaların korkularının yersiz olduğunu belirtmiştir. Miran’ın bu duruşu, finansal inovasyonun önünün kesilmemesi gerektiğine inanan ve pazar rekabetinin (market competition) hem tüketiciler hem de genel finansal verimlilik için faydalı olduğunu savunan vizyoner bir merkez bankacılığı anlayışını temsil etmektedir. Stablecoin’lerin yasal bir çerçeveye oturtulması ve faiz ödeyebilmesi, ABD dolarının dijital çağda küresel hegemonyasını koruması açısından da stratejik bir adım olarak görülmektedir.

Gelecek projeksiyonları: para politikasında yeni bir dönem mi?

Stephen Miran’ın çizdiği makroekonomik çerçeve, Amerika Birleşik Devletleri Merkez Bankası’nın önümüzdeki süreçte çok daha proaktif ve büyüme odaklı bir rotaya girmesi gerektiğinin sinyallerini vermektedir. Enerji şoklarının geçici doğasına olan inanç, iş gücü piyasasındaki soğumanın teyidi ve enflasyon hedeflerine bir yıl içinde ulaşılacağı beklentisi, faiz indirim döngüsünün (easing cycle) çok daha agresif bir şekilde başlaması gerektiğine dair teorik altyapıyı oluşturmaktadır. Miran’ın FOMC içindeki muhalif duruşu, Trump yönetimi tarafından atanan üyelerin geleneksel Fed muhafazakarlığına karşı nasıl bir denge unsuru oluşturduğunun da kanıtıdır.

Öte yandan, stablecoin ve dijital finans alanındaki yenilikçi yaklaşımı, Fed’in sadece enflasyonla mücadele eden bir kurum değil, aynı zamanda 21. yüzyılın finansal teknolojilerini kucaklayan ve regüle eden modern bir otorite olma yolundaki sancılı evrimini göstermektedir. Küresel piyasalar, jeopolitik risklerin gölgesinde %3,5-%3,75 aralığında seyreden politika faizinin ne zaman ve hangi hızda indirileceğini izlerken, Stephen Miran gibi aktörlerin analizleri, yatırımcıların geleceğe dair risk algılarını ve fiyatlama modellerini doğrudan şekillendirmeye devam edecektir. Enerji krizlerinin, savaşların ve dijital devrimin iç içe geçtiği bu yeni makroekonomik dönem, merkez bankacılığı tarihinde emsalsiz bir vaka çalışması (case study) olarak yerini almaya hazırlanmaktadır.

Fed/Miran: Enerji şoku enflasyon beklentilerini bozmadı adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Amerika Birleşik Devletleri Hazine Bakanı Scott Bessent, katıldığı Semafor Dünya Ekonomisi zirvesinde jeopolitik krizler, enflasyon, Fed’in faiz politikası ve Çin ile ticari rekabet üzerine küresel piyasaları yönlendirecek çarpıcı makroekonomik değerlendirmelerde bulundu.

Jeopolitik krizlerin gölgesinde Fed’in bekle-gör stratejisi

Küresel ekonomi, bir yanda enflasyonist baskıların kontrol altına alınmaya çalışıldığı, diğer yanda ise tedarik zincirlerini ve enerji arzını tehdit eden jeopolitik çatışmaların alevlendiği son derece hassas ve kırılgan bir tarihsel dönemden geçmektedir. Bu karmaşık makroekonomik mimaride, dünyanın en büyük ekonomisi olan Amerika Birleşik Devletleri’nin para ve maliye politikaları, tüm uluslararası finans sisteminin yönünü tayin eden ana pusula işlevini görmektedir. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’in, Pazartesi günü Washington’da dünyanın önde gelen ekonomistlerinin, siyasa yapıcılarının ve finansal aktörlerinin bir araya geldiği saygın Semafor Dünya Ekonomisi zirvesinde yaptığı açıklamalar, Amerikan ekonomi yönetiminin bu krizlere nasıl bir projeksiyonla yaklaştığını tüm çıplaklığıyla gözler önüne sermiştir. Bakan Bessent’in konuşmasının merkezinde yer alan en kritik konulardan biri, İran’daki savaş ortamının ve Orta Doğu’daki istikrarsızlığın Amerikan Merkez Bankası’nın (Fed) faiz indirim (easing) döngüsüne olası etkileri olmuştur. Hazine Bakanı, böylesine yüksek bir belirsizlik ortamında Fed’in para politikasında aceleci davranmaması ve faiz indirimine gitmeden önce piyasaların tansiyonunu ölçecek bir bekleme süresine girmesi gerektiğini açıkça ifade etmiştir.

Makroiktisat teorisinde para politikası kararları, genellikle ekonomiye altı ila on sekiz ay arasında değişen gecikmeli bir etkiyle (lag effect) yansır. Bu nedenle merkez bankalarının sadece bugünün verilerine değil, gelecekteki olası şoklara göre de proaktif bir duruş sergilemeleri hayati önem taşır. Bessent, kendisine yöneltilen “Faizlerin düşürülmesi gerektiğini düşünüyor musunuz?” şeklindeki doğrudan soruya verdiği “Sonunda evet; ancak şu an bekleyip görmemiz gerekiyor, ekonomiye ne olacağını izlememiz gerekiyor” yanıtıyla, aslında maliye otoritesinin para politikası otoritesine (Fed) yönelik rasyonel bir tavsiyesini dile getirmiştir. Bakan, Ocak ve Şubat aylarında ABD ekonomisinin son derece güçlü bir seyir izlediğini, iş gücü piyasasının direncini koruduğunu ve tüketici harcamalarının istikrarlı kaldığını vurgulamıştır. Ekonominin kendi iç dinamiklerinde bir resesyon (durgunluk) emaresi göstermediği bu tabloda, Fed’in İran çatışmasının seyrine ve enerji piyasalarındaki arz şoklarına göre “doğru olanı yaparak bekleyip izlediğini” belirtmesi, piyasalara “faiz indirimleri için henüz erken” mesajını çok net bir biçimde vermiştir. Bu “bekle ve gör” (wait and see) yaklaşımı, enflasyon ateşinin üzerine yanlış zamanda benzin dökülmesini engellemeyi amaçlayan defansif bir makroekonomik stratejidir.

Avrupa Merkez Bankası’nın faiz ikilemi ve talep sübvansiyonları

Bakan Bessent’in konuşmasında dikkat çeken bir diğer önemli makroekonomik başlık, Atlantik’in diğer yakasındaki para politikası uygulamalarına ve Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) stratejik çıkmazlarına yönelik yaptığı değerlendirmeler olmuştur. Küresel faiz oranlarının birbirine bağlı olduğu (interest rate parity) modern finans sisteminde, majör merkez bankalarının aldığı kararlar kur savaşlarını ve uluslararası sermaye hareketlerini doğrudan tetikleyebilmektedir. Bessent, Avrupa ekonomisinin içinden geçtiği zorlu sürece atıfta bulunarak, Avrupa Merkez Bankası’nın mevcut kırılgan koşullar altında olası bir faiz artırımına gitmesine “şok” olacağını belirtmiştir. Avrupa’nın ekonomik büyüme oranlarının ABD’nin çok gerisinde kaldığı, sanayi üretiminin enerji maliyetleri nedeniyle daraldığı ve Almanya gibi kıtanın lokomotif ülkelerinin teknik resesyon sınırlarında dolaştığı bir ortamda, ECB’nin sıkılaştırıcı (hawkish) bir adım atması, Avrupa ekonomisi için tam anlamıyla bir intihar senaryosu olarak değerlendirilmektedir.

Hazine Bakanı’nın bu bağlamda dile getirdiği bir diğer çarpıcı tespit ise, devletlerin ekonomiye müdahale biçimleriyle ilgilidir. Bessent, birçok Avrupa ve Asya ülkesinin, enflasyonist şokların etkisini vatandaşlarından gizlemek ve ekonomik aktiviteyi suni olarak canlı tutmak amacıyla “talebi sübvanse ettiğini” (subsidizing demand), Amerika Birleşik Devletleri’nin ise bu yola başvurmadığını dile getirmiştir. Makroekonomik açıdan talebin doğrudan sübvanse edilmesi (örneğin hanehalkına enerji faturaları için doğrudan nakit desteği sağlanması veya fiyat tavanları konulması), enflasyon problemini çözmekten ziyade onu sadece halının altına süpürmek ve bütçe açıklarını (fiscal deficit) devasa boyutlara taşımak anlamına gelir. ABD’nin serbest piyasa dinamiklerine daha fazla güvenerek fiyat mekanizmasının çalışmasına izin vermesi, Amerikan ekonomisinin şokları absorbe etme ve fiyatların doğal dengesini bulma konusunda daha esnek bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Bu yapısal fark, doların küresel rezerv para birimi statüsünü güçlendiren ve Amerikan varlıklarını yabancı yatırımcılar için daha cazip kılan temel ekonomik felsefenin bir yansımasıdır.

Enerji maliyetlerindeki tarihi artış ve enflasyon dinamikleri

Jeopolitik krizlerin küresel ekonomiye en hızlı ve en yıkıcı yansıması, şüphesiz ki emtia piyasaları ve özellikle de enerji fiyatları üzerinden gerçekleşmektedir. Orta Doğu’daki gerilimin ve olası tedarik zinciri kırılmalarının fiyatlandığı bir ortamda, enflasyon verilerinin seyri merkez bankalarının radarındaki bir numaralı hedeftir. Bakan Bessent, Semafor zirvesinde yaptığı konuşmada bu konuya özel bir parantez açarak, Mart ayında manşet enflasyonun Şubat ayına kıyasla üç kat daha hızlı yükseldiğini ve enerji maliyetlerinin 2005 yılından bu yana en büyük dönemsel artışını kaydettiğini hatırlatmıştır. 2005 yılındaki Katrina Kasırgası dönemini andıran bu devasa enerji maliyeti artışı, lojistikten üretime, tarımdan perakendeye kadar ekonominin tüm kılcal damarlarına sızan bir maliyet enflasyonu (cost-push inflation) dalgası yaratmaktadır.

Ancak Bakan Bessent’in bu karamsar veri seti karşısındaki duruşu, son derece rasyonel ve piyasaları teskin edici bir akademik soğukkanlılık içermektedir. Hazine Bakanı, son dönemde yaşanan bu şiddetli fiyat artışlarının uzun vadeli “enflasyon beklentilerine” (inflation expectations) yansımayacağına inandığını ifade etmiştir. Enflasyonun en tehlikeli boyutu, fiyatların artmasından ziyade, toplumun ve piyasaların fiyatların sürekli artacağına inanarak ücret ve fiyatlama davranışlarını buna göre değiştirmesidir (wage-price spiral). Bessent’in “Yabancı enflasyon beklentileri iyi sabitlenmiş (well-anchored) durumda ve çekirdek enflasyon düşüyor” şeklindeki kritik tespiti, ekonomideki gerçek eğilimi okumak açısından hayati bir önem taşır. Gıda ve enerji gibi dışsal şoklara aşırı duyarlı, dalgalı kalemlerin çıkarılmasıyla hesaplanan “çekirdek enflasyon” (core inflation), ekonomideki yapısal fiyat baskılarını çok daha net gösterir. Enerji şokuna rağmen çekirdek enflasyonun düşüş trendinde olması, Fed’in geçmişte yaptığı faiz artırımlarının iç talebi başarılı bir şekilde soğuttuğunu ve enflasyon canavarının belinin aslında kırılmakta olduğunu kanıtlamaktadır.

İran savaşının makroekonomik faturası ve uzun vadeli istikrar vizyonu

Diplomatik krizlerin ve bölgesel savaşların makroekonomik faturası, genellikle kısa vadeli büyüme kayıpları ve geçici fiyat şoklarıyla ölçülür. Ancak devlet adamlarının ve stratejistlerin görevi, bu kısa vadeli türbülansların arkasındaki uzun vadeli jeopolitik ve jeoekonomik yeniden yapılanmayı görebilmektir. İran savaşının Amerikan ekonomisine olası yıkıcı etkileri sorulduğunda Bessent, son derece iddialı ve tarihsel bir perspektif sunarak, “50 ila 100 gün ya da daha fazla sürecek bu süreçle 50 yıllık istikrara kavuşacağımıza geriye dönüp bakacağız” demiştir. Bu ifade, ABD yönetiminin mevcut askeri ve diplomatik stratejisinin, sadece günü kurtarmaya yönelik olmadığını; aksine, küresel enerji tedarik güvenliğini tehdit eden unsurların kökten temizlenerek, önümüzdeki yarım yüzyıl boyunca piyasalara öngörülebilirlik (predictability) sunacak yeni bir bölgesel düzen inşa etme amacı taşıdığını göstermektedir.

Bununla birlikte, bu “50 ila 100 günlük” kriz sürecinin GSYH (Gayrisafi Yurt İçi Hasıla) üzerindeki kaçınılmaz bedelleri de masada durmaktadır. Bakan Bessent, Şubat ayında Amerikan ekonomisinin bu yıl yüzde 4’ün üzerinde devasa bir hızla büyüyeceğini öngördüğünü hatırlatmış, ancak savaşın getirdiği lojistik darboğazlar ve enerji maliyetlerindeki artış nedeniyle bu iddialı tahminle ilgili bir revizyona açık kapı bırakmıştır. Bakan’ın, “Telafi etmemiz gereken bazı eksiklikler olacak” yorumu, tedarik zincirlerindeki aksamaların ve yüksek yakıt fiyatlarının tüketici harcamalarını bir miktar baskılayacağını, dolayısıyla büyüme oranlarında kısa vadeli bir aşağı yönlü düzeltme (downward revision) yaşanabileceğini samimiyetle kabul ettiğini göstermektedir. Yine de, yüzde 4’lük bir potansiyelden verilecek ufak bir taviz, Amerikan ekonomisinin küresel emsallerine (Avrupa ve Japonya) kıyasla hala çok güçlü bir performans sergileyeceğinin göstergesidir.

Bankacılık sisteminde yeni dönem: Vatandaşlık bildirimi zorunluluğu

Makroekonomik istikrarın ve ulusal güvenliğin bir diğer kritik ayağını, ülkenin bankacılık ve finans sisteminin regülatif altyapısı oluşturur. Hazine Bakanı Bessent, konuşmasının ilerleyen bölümlerinde, sadece Wall Street’i değil, ana akım bankacılık (Main Street banking) sistemini de derinden etkileyecek yapısal bir düzenlemenin yolda olduğunu duyurmuştur. Bakan, bankaların müşterilerinden “vatandaşlık bilgisi” toplamasını zorunlu kılacak ve yakında yürürlüğe girecek olan bir Başkanlık Kararnamesine (Executive Order) ilişkin çalışmaların hızla sürdüğünü açıklamıştır. İlk bakışta basit bir bürokratik prosedür gibi görünen bu adım, aslında kara para aklamayı önleme (AML – Anti-Money Laundering) ve müşterini tanı (KYC – Know Your Customer) protokollerinin yepyeni bir boyuta taşınması anlamına gelmektedir.

Bu tür bir regülasyonun makroekonomik ve politik sonuçları son derece geniştir. Vatandaşlık bilgisinin zorunlu hale getirilmesi, yasa dışı göçmenlerin, kayıt dışı ekonomide faaliyet gösteren aktörlerin ve potansiyel olarak ambargolu ülkelerle bağlantılı kişilerin ABD finansal sistemine erişimini ciddi şekilde sınırlandırmayı hedeflemektedir. Bu adım, aynı zamanda sermaye hareketlerinin (capital flows) ve yurt dışına çıkarılan işçi dövizlerinin (remittances) çok daha sıkı bir şekilde denetlenmesine olanak tanıyacaktır. Bankacılık sektörü açısından bu kararname, uyum (compliance) departmanlarının iş yükünü ve teknolojik altyapı maliyetlerini artıracak bir gelişme olsa da, ABD hükümeti açısından finansal sistemin bütünlüğünü korumak ve ulusal güvenlik stratejilerini ekonomik yaptırımlarla desteklemek adına atılmış stratejik bir hamledir.

Merkez Bankası’nda (Fed) yapısal reform ihtiyacı ve Kevin Warsh dönemi

Amerika Birleşik Devletleri Merkez Bankası (Fed), dünyanın en bağımsız, ancak aynı zamanda yapısı itibarıyla en karmaşık ve tartışmalı kurumlarından biridir. Washington’daki Yönetim Kurulu (Board of Governors) ile ülkeye yayılmış 12 bölgesel rezerv bankasından (Regional Reserve Banks) oluşan bu ikili yapı, zaman zaman ciddi yönetimsel koordinasyon sorunlarına yol açmaktadır. Trump yönetiminin Fed Başkanlığı için düşündüğü en güçlü adaylardan biri olan eski Fed Guvernörü Kevin Warsh’ın adaylığı hakkında konuşan Bessent, kurumun iç işleyişine yönelik son derece ağır eleştiriler getirerek muhtemel bir “reform” sinyali vermiştir.

Bessent, Warsh’ın adaylığı için “Kriterim açık fikirli olması” diyerek, yeni dönemde statükocu değil, yenilikçi bir para politikası liderliği beklediklerini vurgulamıştır. Ancak asıl bomba etkisi yaratan açıklaması, Fed’in kurumsal şemasına yönelik sarf ettiği sözler olmuştur. Hazine Bakanı, “Fed’de para politikası kurulu beklenir, ancak bu kadar yaygın bir organizasyon olduğu düşünülmez. Rezerv bankalarının nasıl etkileşime girdiğine dair ciddi bir inceleme yapacak. Her rezerv bankasında personelin yaklaşık %50’sinin başkana rapor vermemesi bir yönetim felaketidir (management disaster)” diyerek, kurumun operasyonel hantallığına dikkat çekmiştir. Kurumsal yönetişim (corporate governance) ilkelerine tamamen aykırı olan bu durum, binlerce ekonomist, araştırmacı ve veri analistinin çalıştığı bölgesel Fed şubelerinde ciddi bir hesap verilebilirlik (accountability) ve hiyerarşi sorunu olduğunu ortaya koymaktadır. Kevin Warsh’ın olası Fed Başkanlığı döneminde, kurumun sadece faiz oranlarını belirleyen bir organ olmaktan çıkıp, kendi içindeki bu bürokratik “yönetim felaketini” onaracak devasa bir yeniden yapılanma (restructuring) sürecine girmesi beklenmektedir.

Çin ile ticaret savaşları ve elektrikli araç piyasasındaki haksız rekabet

Toplantının en çok yankı uyandıran bölümlerinden biri de, Başkan Trump’ın yaklaşan Çin ziyareti ve iki süper güç arasındaki ticari asimetrilere yönelik yapılan sert değerlendirmeler olmuştur. Dünyanın en büyük iki ekonomisi arasındaki teknoloji ve ticaret savaşları (trade wars), küresel tedarik zincirlerinin geleceğini belirleyen en kritik fay hattıdır. Hazine Bakanı Bessent, bu rekabeti daha kurumsal bir zeminde yönetebilmek adına ABD hükümeti içinde yeni yapılar kurulduğunu belirterek, “İki kurul düşünülüyor: bir Ticaret Kurulu (Trade Board) ve belki bir Yatırım Kurulu (Investment Board)” açıklamasını yapmıştır. Bu kurulların amacı, Çin’in devlet destekli kapitalist modeline karşı Amerikan yerli sanayisini koruyacak stratejik gümrük tarifelerini, kotaları ve yatırım kısıtlamalarını (CFIUS benzeri mekanizmalarla) çok daha çevik bir şekilde koordine etmektir.

Bessent’in bu ticari asimetriyi somutlaştırmak için verdiği “elektrikli araç” (EV – Electric Vehicle) örneği ise, küresel otomotiv endüstrisinde yaşanan haksız rekabetin en çarpıcı özetidir. Çinli otomotiv üreticilerinin devletten aldıkları muazzam teşvikler ve ucuz kredi mekanizmaları sayesinde maliyetleri nasıl yapay olarak düşürdüklerini anlatan Bakan, “Otomotiv sanayinin tedarik edebileceği şeyler var. Yurtdışında bir evim var, komşularımın çoğu küçük SUV’larını kullanıyor. Size söyleyeyim, bu 35.000 dolara alınabilen en iyi 75.000 dolarlık araba. Açıkça ağır sübvansiyonlu (heavily subsidized)” diye konuşmuştur. Serbest piyasa koşullarında 75 bin dolara üretilebilecek kalite ve donanımdaki bir aracın, devlet sübvansiyonları sayesinde küresel pazarlara 35 bin dolardan “damping” (dumping) yapılarak sokulması, Ford, General Motors ve Tesla gibi devlerin rekabet etmesini imkansız hale getirmektedir. Trump yönetiminin Çin ziyaretinde masaya koyacağı en önemli dosyalardan biri, işte bu “kapasite fazlası” (overcapacity) ve sübvansiyon kaynaklı haksız rekabetin, ağır gümrük tarifeleriyle engellenmesi olacaktır.

Küresel ekonomik projeksiyonlar ve Amerikan ekonomisinin direnci

Sonuç itibarıyla, Hazine Bakanı Scott Bessent’in Semafor zirvesindeki kapsamlı sunumu, Amerika Birleşik Devletleri’nin içinden geçtiği çoklu kriz ortamını nasıl yönetmeyi planladığına dair tam teşekküllü bir makroekonomik harita sunmuştur. Bir yanda İran savaşı ve enerji şoklarının tetiklediği kısa vadeli zorluklar bulunurken, diğer yanda enflasyonist beklentilerin sabit tutulması ve çekirdek enflasyonun düşürülmesi gibi kalıcı başarılar yer almaktadır. Fed’in faiz indirimlerinde acele etmeyerek uyguladığı bekle-gör stratejisi, ekonomiyi yeni bir şok dalgasından koruyan en önemli kalkan işlevi görmektedir.

Avrupa Merkez Bankası’nın sübvansiyonlara dayalı kırılgan yapısına karşılık, Amerikan ekonomisinin serbest piyasa dinamiklerine güvenerek yoluna devam etmesi, uzun vadeli büyüme projeksiyonlarını desteklemektedir. İçeride bankacılık sistemine getirilen yeni vatandaşlık beyanı zorunlulukları ve Fed’in kurumsal yapısına yönelik beklenen Warsh reformları, sistemin güvenliğini ve şeffaflığını artırmayı hedeflemektedir. Dışarıda ise Çin’in ağır sübvansiyonlu otomotiv ve teknoloji ihracatına karşı kurulacak Ticaret ve Yatırım kurullarıyla, “Önce Amerika” vizyonunun korumacı (protectionist) ancak rasyonel bir çerçevede tahkim edileceği netleşmiştir. Dünya ekonomisi, 2026 yılının bu fırtınalı sularında, Washington’dan gelen bu net politika sinyalleri doğrultusunda kendi rotasını yeniden hesaplamaya başlamıştır.

Bessent: Fed faiz indirimi için “bekle-gör” yaklaşımı şart adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Wall Street Journal anketine katılan ekonomistler, Orta Doğu’daki gerilimin ABD ekonomisinde enflasyonu körüklerken büyümeyi yavaşlatacağı uyarısında bulundu. Artan enerji maliyetleri nedeniyle stagflasyon ve resesyon riskleri giderek güçleniyor.

Jeopolitik gerilimlerin makroekonomik dengelere sarsıcı etkisi

Küresel ekonomi, tedarik zincirlerinin, enerji koridorlarının ve uluslararası ticaret ağlarının birbirine hassas bağlarla entegre olduğu devasa bir ekosistemdir. Bu karmaşık yapı içerisinde, dünyanın en büyük ekonomisi olan Amerika Birleşik Devletleri’nin makroekonomik göstergeleri, sadece kendi iç piyasasını değil, tüm küresel finans sistemini yönlendiren bir pusula niteliği taşımaktadır. Son dönemde Orta Doğu’da, özellikle İran ekseninde patlak veren ve şiddetini artıran jeopolitik çatışmalar, uluslararası piyasalarda “arz yönlü şok” (supply-side shock) olarak adlandırılan sarsıcı bir etki yaratmıştır. The Wall Street Journal (WSJ) tarafından gerçekleştirilen son geniş çaplı anket çalışması, önde gelen ekonomistlerin bu savaşın ABD’de büyüme dinamiklerini, fiyat istikrarını ve iş piyasasını ciddi şekilde kötüleştirebileceği endişesini yoğun bir şekilde taşıdıklarını ortaya koymuştur.

Ekonomik projeksiyonlar, genellikle veriye dayalı rasyonel beklentiler üzerine inşa edilirken, savaş gibi dışsal (egzojen) şoklar, tüm ekonometrik modellerin parametrelerini baştan aşağı değiştirebilmektedir. Ankete katılan ekonomistlerin büyük bir çoğunluğu, 2026 yılının başında oluşturdukları nispeten iyimser makroekonomik senaryoları terk ederek, gelecek yıla ilişkin görünümlerini önemli ölçüde ve sert bir biçimde aşağı yönlü revize etmek zorunda kalmışlardır. Ancak 3-9 Nisan tarihleri arasında yapılan bu kritik ankette, akademisyenler, banka başekonomistleri ve piyasa stratejistlerinden oluşan uzman grubunun, hızlanan enflasyon sarmalının mı yoksa hızla zayıflayan ekonomik büyümenin mi ülke için daha büyük bir yapısal tehdit oluşturduğu konusunda ikiye ayrıldığı görülmektedir. Bu fikir ayrılığı, krizin ne denli kompleks ve çok boyutlu olduğunun en net göstergesidir. Bazı ekonomistler, son yıllarda uygulanan mali teşviklerin birikimli etkisiyle hanehalklarının mali durumlarının ve tasarruf tamponlarının, yüksek petrol fiyatlarının tüketicileri bütçelerini aniden sıkmaya zorlamayacak kadar güçlü olduğuna inanarak, talebin bir süre daha dirençli kalacağını savunmaktadır.

Büyüme beklentilerindeki düşüş ve stagflasyon tehlikesi

Bir ekonominin sağlıklı bir şekilde yoluna devam edebilmesi için Gayrisafi Yurt İçi Hasıla’nın (GSYH) potansiyel büyüme oranına yakın seyretmesi gerekmektedir. Ancak artan enerji maliyetleri ve belirsizlik ortamı, sanayi üretiminden perakende satışlara kadar tüm sektörlerde yatırım ve harcama kararlarının ertelenmesine yol açmaktadır. Anket sonuçlarına göre, ABD ekonomisi için 2026 yılı büyüme tahmini, Ocak ayında öngörülen yüzde 2,2’lik beklentiden yüzde 2 seviyesine gerilemiştir. Yüzde 0,2’lik bu puan kaybı kağıt üzerinde küçük görünse de, trilyonlarca dolarlık ABD ekonomisi ölçeğinde düşünüldüğünde, milyarlarca dolarlık milli gelir kaybına, binlerce iflasa ve iptal edilen devasa kurumsal yatırımlara tekabül etmektedir. Büyümedeki bu ivme kaybı, şirketlerin kapasite kullanım oranlarını düşürmesi ve yeni siparişlerdeki daralma ile doğrudan ilişkilidir.

Bu yavaşlamanın en korkutucu yanı ise fiyatların yükseldiği bir döneme denk gelmesidir. Düşük büyüme ile yüksek enflasyon oranlarının eş zamanlı olarak görüldüğü, ekonomi biliminin en çözümsüz hastalıklarından biri olarak kabul edilen “stagflasyon” senaryosu, uzmanların temel korkusu haline gelmiştir. KPMG Baş Ekonomisti Diane Swonk, ekonominin açık bir resesyondan kurtulabileceğini ancak yükselen fiyatlar ile yavaşlayan büyümenin bir arada seyrettiği “hafif bir stagflasyon” döneminin kapıda olduğunu vurguladı. 1970’lerdeki petrol krizlerinde de benzeri görülen bu stagflasyonist yapı, merkez bankalarının para politikası araçlarını (faiz oranları) işlevsiz hale getirme riski taşıdığı için ekonomi yönetimleri açısından bir kabus senaryosu olarak değerlendirilmektedir. Swonk’un vurguladığı bu “hafif” dönem bile, dar gelirli grupların satın alma gücünde dramatik bir erimeye yol açacaktır.

Enerji fiyatlarının körüklediği enflasyonist baskılar

Petrol, modern sanayi ekonomilerinin adeta kanıdır ve petrol fiyatlarındaki her yukarı yönlü hareket, lojistikten üretime, tarımdan kimyaya kadar tüm tedarik zincirlerine maliyet olarak yansımaktadır. Anket verileri, yıl sonu tüketici enflasyon tahmininin yüzde 2,6’dan yüzde 3,2’ye sert bir şekilde yükseltildiğini ortaya koymaktadır. Bu revizyonun arkasındaki en büyük etken, cuma günü açıklanan resmi verilerdir. Buna göre ABD’de Mart ayında tüketici fiyatları yıllık bazda yüzde 3,3 artarak 2024’ten bu yana en hızlı yükselişi kaydetmiştir. Bu artışın lokomotifi ise hiç şüphesiz jeopolitik krizden doğrudan beslenen enerji fiyatlarıdır. Benzin başta olmak üzere enerji ürünlerinin fiyatı, sadece bir ay içinde, şubat ayına kıyasla yüzde 21 oranında fırlayarak hanehalkı bütçelerinde devasa bir delik açmıştır.

Enerji fiyatlarındaki bu şok, sadece benzin pompalarında kalmamakta, “ikinci tur etkiler” (second-round effects) aracılığıyla ekonominin diğer kılcal damarlarına da sızmaktadır. Nitekim gıda ve enerji gibi fiyatı hızlı değişen oynak kalemleri dışarıda bırakan çekirdek enflasyon tahmini de, kalıcı fiyat artışlarının bir göstergesi olarak Ocak’taki yüzde 2,6’dan yüzde 2,9’a çıkarılmıştır. Çekirdek enflasyondaki bu katılığın kırılmaması, kira ve hizmet sektörü fiyatlarındaki yüksek seyrin devam ettiğini kanıtlamaktadır. Konunun vehametini özetleyen ING Baş Uluslararası Ekonomisti James Knightley, Fed‘in hedeflediği enflasyon göstergesinin bu yıl yüzde 4’e ulaşabileceğini öngörüyor; bu rakam merkez bankasının hedefinin iki katına karşılık geliyor. Merkez bankasının yüzde 2’lik resmi hedefinden bu denli uzaklaşılması, fiyat istikrarı kredibilitesine ağır bir darbe indirebilir.

İş gücü piyasasında soğuma sinyalleri ve istihdam kaybı

Ekonomik aktivitedeki yavaşlama ve artan girdi maliyetleri, şirketlerin iş gücü planlamalarını doğrudan etkileyen faktörlerdir. Kar marjları daralan ve geleceğe dair belirsizlikleri artan işverenler, yeni personel alımlarını dondurma veya mevcut iş gücünü küçültme yoluna gitmektedir. Anket sonuçları, ABD istihdam piyasasının motorunun yavaşladığını net bir şekilde göstermektedir. Aylık net iş yaratma tahmini, ekonominin sağlıklı olduğu dönemlerdeki seviyelerinden gerileyerek 64 bin 500’den 45 bin seviyesine düşürülmüştür. Ortalama bir ayda ekonomiye katılan yeni iş gücünü (nüfus artışını) karşılamak için bile yetersiz olan bu 45 bin rakamı, işsizler ordusuna her ay yeni katılımların olacağını matematiksel olarak garantilemektedir.

Buna karşın, anket ortalamalarında yıl sonu işsizlik oranı tahmini yüzde 4,5 olarak sabit bırakılmıştır. Ancak bu oran, Mart ayında ölçülen yüzde 4,3 seviyesinin zaten hafif üzerindedir ve tarihsel perspektifte “tam istihdam” (full employment) seviyesinden uzaklaşma eğilimini teyit etmektedir. İşsizlik oranındaki ufak çaplı artışlar bile, tüketici güvenini sarsan, hanehalklarının zorunlu olmayan harcamalarını kısmalarına neden olan zincirleme bir reaksiyon başlatır. Üstelik, daha az yeni iş yaratılması, çalışanların ücret artışı pazarlığı gücünü zayıflatır. Ücretlerin, yükselen enflasyon karşısında reel olarak erimesi, Amerikan rüyasının temelini oluşturan güçlü orta sınıfın yaşam standartlarında hissedilir bir bozulmaya işaret etmektedir.

Tüketici direnci kırılıyor mu: Harcama eğilimlerinde değişim

ABD ekonomisinin GSYH’sinin yaklaşık yüzde 70’ini tüketici harcamaları oluşturmaktadır. Bu nedenle tüketicinin davranışındaki herhangi bir geri çekilme, makroekonomik büyüme verilerinde deprem etkisi yaratır. Anketin detaylarında yer aldığı üzere, bazı ekonomistler tüketicilerin hala pandemi döneminden kalan fazla tasarruflara ve güçlü kredi kartı harcama limitlerine güvenerek direneceğini düşünürken, diğer bir grup ekonomist ise bu illüzyonun sonuna gelindiği görüşündedir. Yüksek benzin fiyatları, Amerikalı tüketiciler için adeta “regresif bir vergi” (az kazanandan oransal olarak daha çok alan vergi) gibi çalışarak kullanılabilir geliri hızla tüketmektedir.

Tüketici davranışlarındaki bu kırılma noktasına dikkat çeken diğer ekonomistler ise petrol şokunun tüketicileri nihayet harcamaları kısmaya zorlayacağından ve şirketlerin işe alım iştahını azaltacağından daha fazla endişe duymaktadır. Tüketicinin pes etme ihtimalini değerlendiren Michigan Üniversitesi ekonomisti Daniil Manaenkov, “Asıl risk, geçen yıl diğer tüm şoklara rağmen ekonomiyi destekleyen tüketicilerin nihayet boğulmasıdır” diye konuştu. Kredi kartı faiz oranlarının tarihi zirvelerde olduğu, bireysel kredi temerrütlerinin artış trendine girdiği bir ortamda, tüketicinin daha fazla borçlanarak büyümeyi finanse etmesi sürdürülebilir bir model olmaktan çıkmıştır. Harcamaların gıda, barınma ve enerji gibi zorunlu kalemlere kayması, perakende, eğlence, teknoloji ve turizm gibi sektörlerde büyük çaplı ciro kayıplarını beraberinde getirecektir.

Petrol şoku senaryoları ve resesyon eşiğinin analizi

Ekonomi literatüründe resesyon, makroekonomik faaliyetlerde genel bir düşüşün yaşandığı, genellikle GSYH’nin üst üste iki çeyrek daralmasıyla tanımlanan şiddetli bir durgunluk evresidir. İran savaşının yarattığı enerji arzı güvensizliği, bu durgunluk evresine girilme ihtimalini dramatik bir şekilde artırmıştır. Anket verilerine göre, önümüzdeki 12 ay içinde bir resesyon yaşanması olasılığı, Ocak ayındaki yüzde 27 seviyesinden sıçrayarak yüzde 33’e yükselmiştir. Bu, her üç ekonomistten birinin Amerikan ekonomisinin yakın gelecekte fiilen küçüleceğine inandığı anlamına gelmektedir. Ekonomi danışmanlık firması AC Cutts & Associates başkanı Amy Crews Cutts, anketteki tüm tahminciler arasında en karamsar olanı olarak resesyon olasılığını %85 olarak belirledi. Cutts’ın piyasalardaki korkuyu özetleyen sözleri son derece çarpıcıdır: “İran savaşıyla birlikte, sanırım artık katalizöre sahibiz” dedi. Bu ifade, ekonominin zaten kırılgan bir fay hattı üzerinde durduğunu ve savaşın sadece tetikleyici (katalizör) bir işlev gördüğünü belirtmektedir.

Petrol fiyatlarının resesyonu garantileyecek kritik eşiği üzerine yapılan analizler ise şok edicidir. Ekonomistler, ham petrol fiyatının resesyon olasılığını yüzde 50’nin üzerine taşıması için gereken eşiği ortalama varil başına 146 dolar olarak belirlemiştir. Ankete katılanların ekstrem senaryoları değerlendirdiği tahminlerde yanıtlar 95 dolar ile 225 dolar arasında geniş bir yelpazede değişmektedir. Ancak fiyatın sadece belirli bir seviyeyi görmesi yeterli değildir; fiyatların o seviyede ne kadar süre kalıcı olacağı asıl tahribatı yaratmaktadır. Fiyatların ne kadar süre yüksek kalması gerektiğine ilişkin tahminler ise 4 ila 55 hafta arasında uzanırken, ekonomilerin bu yükü taşıyamayıp çökeceği ortalama süre 12 hafta olarak hesaplanmıştır. Diğer taraftan, nispeten daha ılımlı piyasa beklentilerine göre, Batı Teksas (WTI) ham petrol fiyatının yıl sonunda varil başına 79,66 dolara gerilemesi bekleniyor; bu tahmin, jeopolitik krizin Cuma günkü 96,57 dolarlık kapanış fiyatına yarattığı köpüğün yaklaşık yüzde 18 altına işaret etmektedir.

Fed’in para politikası çıkmazı ve faiz indirim beklentileri

Amerika Birleşik Devletleri Merkez Bankası (Fed), yasalarla belirlenmiş “ikili hedef” (dual mandate) doğrultusunda hem maksimum istihdamı sağlamak hem de fiyat istikrarını (enflasyonu) korumakla yükümlüdür. Ancak stagflasyonist bir ortamda bu iki hedef birbiriyle sert bir şekilde çatışır. Yüksek enflasyon beklentileri ve işgücü piyasasının nispeten direngen yapısı ışığında ekonomistler, Fed‘in daha önce piyasalara verdiği güvercin sinyallerden vazgeçeceğini düşünmektedir. Ankete göre uzmanlar, merkez bankasının 2026’da yalnızca bir çeyrek puanlık (25 baz puan) faiz indirimine gideceğini öngörüyor. Bu beklenti, finansal piyasaların Ocak ayında fiyatladığı iki faiz indirimi (toplam 50 baz puan) tahmininin oldukça gerisinde kalmaktadır. Faiz oranlarının “daha uzun süre, daha yüksek” (higher for longer) kalacak olması, şirketlerin borçlanma maliyetlerini artırırken, hisse senedi piyasalarında da değerleme çarpanlarını (F/K oranları) aşağı yönlü baskılamaktadır.

Mevcut veriler, merkez bankası yetkililerini adeta bir ip cambazı gibi hareket etmeye zorlamaktadır. Ekonomik aktiviteyi canlandırmak için erken bir faiz indirimi yapmak, petrol şokuyla zaten alevlenmiş olan enflasyonist ateşe benzin dökmek anlamına gelirken; faizleri gereğinden uzun süre yüksek tutmak ise ekonomiyi kaçınılmaz bir şekilde ağır bir resesyon çukuruna itecektir. Bu ince dengeyi değerlendiren BNP Paribas Baş ABD Ekonomisti James Egelhof, durumun karmaşıklığını şu sözlerle ifade etmiştir: “Şimdilik veriler bize, büyümede büyük bir düşüş varsaymaktan çok çekinmemiz gerektiğini söylüyor. Enflasyon, ufukta net bir son görünmeden yükseliyor” dedi. Egelhof’un bu tespiti, merkez bankasının kısa vadede para politikasını gevşetme lüksü olmadığını, enflasyondaki yapışkanlığın kırılmasının beklenenden çok daha uzun süreceğini teyit etmektedir.

Küresel piyasalara olası yansımalar ve risk yönetimi

Amerikan ekonomisinde yaşanan bu sarsıntıların, finansal bulaşıcılık (financial contagion) yoluyla tüm dünya ekonomilerini etkilemesi kaçınılmazdır. ABD’de faiz oranlarının yüksek seyretmeye devam etmesi, küresel sermayenin Amerikan tahvillerine yönelmesine, dolayısıyla Dolar Endeksi’nin (DXY) gelişmekte olan ülkelerin para birimleri karşısında değer kazanmasına neden olacaktır. Güçlü dolar, kendi yerel para birimi değer kaybeden ülkeler için hem enerji ithalatı faturasını katlayacak hem de dolar cinsinden borç servis maliyetlerini sürdürülemez boyutlara taşıyacaktır. Bu durum, Orta Doğu’daki bir savaşın, binlerce kilometre ötedeki gelişmekte olan ekonomilerde iflas dalgalarına yol açabilecek bir kelebek etkisi yaratması demektir.

Kurumsal ve bireysel yatırımcılar açısından bu yeni makroekonomik dönem, risk yönetimi stratejilerinin baştan aşağı güncellenmesini zorunlu kılmaktadır. Geleneksel hisse senedi ve tahvil portföylerinin (60/40 modeli) her iki varlık sınıfının da aynı anda değer kaybettiği stagflasyonist dönemlerde koruma sağlamadığı tarihsel bir gerçektir. Bu nedenle piyasa aktörlerinin altın gibi güvenli limanlara, emtia fonlarına ve enflasyona endeksli hazine kağıtlarına (TIPS) yönelimi hız kazanacaktır. Sonuç itibarıyla, İran merkezli jeopolitik kriz, ABD ekonomisini sadece geçici bir tedarik şokuyla değil; enflasyonun kök saldığı, tüketici talebinin kırıldığı ve merkez bankası politikalarının kilitlendiği uzun soluklu ve tahrip edici bir makroekonomik kış ile yüz yüze bırakma potansiyelini her geçen gün artırmaktadır.

Küresel enerji şoku ABD piyasalarında resesyon endişesini artırıyor adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Dallas Fed Başkanı Lorie Logan, ABD’de petrol üretiminin kısa vadede hızlı şekilde artmasının beklenmediğini açıkladı. Yüksek fiyatlara rağmen yatırım kararlarının zaman alacağı vurgulandı.

ABD petrol üretiminde kısa vadede artış beklenmiyor

Dallas Federal Rezerv Bankası Başkanı Lorie Logan, ABD’li petrol üreticilerinin kısa vadede üretimi artırarak yükselen enerji fiyatlarını dengelemesinin düşük bir ihtimal olduğunu belirtti.

Logan, mevcut petrol fiyatlarının yüksek seviyelerde olmasına rağmen, üreticilerin yeni yatırımlara başlaması için bu fiyatların kalıcı olacağına dair güvene ihtiyaç duyduğunu ifade etti.

“Bu yüksek fiyatların kalıcı olacağına dair güvene ihtiyaç var. Kısa vadede üretimde dramatik bir artış beklemiyorum” diyen Logan, piyasalarda arz tarafında hızlı bir genişleme beklenmemesi gerektiğini vurguladı.

Bu değerlendirmeler, petrol üretimi dinamiklerinin yalnızca fiyat seviyesine değil, beklentilere ve yatırım kararlarına da bağlı olduğunu ortaya koyuyor.

Yatırımlar için fiyat istikrarı kritik rol oynuyor

Logan, ABD’li üreticilerin yeni sondaj faaliyetlerine başlaması için varil başına yaklaşık 70 dolar seviyesinin yeterli olduğunu, ancak mevcut 110 dolar seviyesindeki fiyatların tek başına yeterli olmadığını ifade etti.

Üreticilerin yatırım kararlarında fiyatların sürdürülebilirliği ve uzun vadeli görünümün belirleyici olduğunu belirten Logan, kısa süreli fiyat artışlarının yatırımları tetiklemek için yeterli olmayabileceğini söyledi.

Bu durum, enerji sektöründe yatırım kararlarının enerji fiyatları kadar piyasa beklentilerine de bağlı olduğunu gösteriyor.

Enerji fiyatları enflasyon ve büyüme üzerinde baskı yaratıyor

Logan, Orta Doğu’daki gelişmelerin etkisiyle yükselen enerji fiyatlarının enflasyon ve ekonomik faaliyet üzerinde baskı oluşturmaya devam ettiğini belirtti.

ABD ekonomisinin diğer ülkelere kıyasla daha güçlü tampon mekanizmalara sahip olduğunu ifade eden Logan, buna rağmen enerji fiyatlarındaki artışın kısa vadede risk oluşturduğunu dile getirdi.

Enflasyonun halen en önemli gündem maddelerinden biri olduğunu vurgulayan Logan, fiyat istikrarının sağlanmasının güçlü ekonomik büyüme için temel şart olduğunu ifade etti.

Bu çerçevede enflasyon ile mücadele sürecinin merkez bankası politikalarının odağında kalmaya devam ettiği görülüyor.

Fed belirsizlik ortamında temkinli duruşunu koruyor

Logan, mevcut belirsizlik ortamında ABD Merkez Bankası’nın “bekle-gör” yaklaşımıyla hareket ettiğini ve gelen verilere göre politika adımlarının şekillendirileceğini belirtti.

Orta Doğu’daki çatışmanın kısa sürede sona ermesi halinde ekonomik etkinin sınırlı kalabileceğini ifade eden Logan, çatışmanın uzaması durumunda ise daha olumsuz senaryoların gündeme gelebileceğini söyledi.

Bu kapsamda Fed’in para politikası kararlarında veri odaklı ve temkinli bir yaklaşım benimsediği ifade ediliyor.

Genel değerlendirmede, petrol üretiminin kısa vadede artmaması ve enerji fiyatlarının yüksek seyretmesi, küresel ekonomik görünüm açısından önemli risk unsurları arasında yer almaya devam ediyor.

Fed/Logan: ABD petrol üretimi kısa vadede artmayacak adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Fed Başkanı Jerome Powell, enerji fiyatlarındaki artışa rağmen ABD ekonomisinin 1970’lerdeki stagflasyon dönemine benzemediğini söyledi.

ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Jerome Powell, mevcut ekonomik koşulların stagflasyon olarak nitelendirilemeyeceğini ifade etti.

Powell, İran savaşı sonrası enerji fiyatlarında yaşanan yükselişe rağmen ABD ekonomisinin geçmişteki kriz dönemlerinden farklı bir görünüm sergilediğini vurguladı.

“1970’lerle kıyaslanamaz”

Fed’in faiz kararının ardından konuşan Powell, mevcut durumun 1970’lerde yaşanan stagflasyonla karşılaştırılamayacağını belirtti.

Powell, enflasyonun hedefin yalnızca bir miktar üzerinde olduğunu ve işsizliğin düşük seviyelerde kaldığını söyledi.

“Stagflasyon terimini çok daha ağır ekonomik koşullar için kullanırım. Şu anki tablo bu değil” ifadelerini kullandı.

Enflasyon ve büyüme arasında denge vurgusu

Powell, ekonomi yönetiminde enflasyon ve büyüme hedefleri arasında belirli bir gerilim olduğunu kabul etti.

Bu sürecin yönetilmesinin zor olduğunu belirten Fed Başkanı, mevcut durumun yine de geçmiş krizlerle aynı düzeyde olmadığını dile getirdi.

Belirsizlik vurgusu öne çıktı

Powell, İran’daki savaşın yarattığı belirsizlik nedeniyle ekonomik projeksiyonların net olmadığını söyledi.

Fed’in yayımladığı Ekonomik Projeksiyonlar Özeti’nin (SEP) bu nedenle alışılmışın dışında bir belirsizlik içerdiğini ifade etti.

Bu durumun, küresel piyasalar açısından öngörü yapmayı zorlaştırdığına dikkat çekildi.

Piyasalar fed’in adımlarını izliyor

Uzmanlar, Fed’in önümüzdeki dönemde atacağı adımların enflasyon ve büyüme dengesi açısından kritik olacağını belirtiyor.

Powell’ın açıklamaları, piyasalarda stagflasyon endişelerinin şimdilik sınırlı kaldığı şeklinde yorumlandı.

Powell: Mevcut durum 1970’lerdeki stagflasyonla kıyaslanamaz adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Altın fiyatları, Fed sonrası yaşanan sert düşüşün ardından doların zayıflamasıyla toparlanma sinyali verdi ancak yükseliş sınırlı kaldı.

Altın fiyatları, fed kararının ardından yaşanan düşüşün ardından sınırlı bir toparlanma gösterdi.

Doların zayıflaması, değerli metalde yükselişi desteklerken, şahin Fed mesajları kazançları sınırladı.

Spot altın, 4.867 dolar seviyesine kadar yükseldikten sonra yüzde 0,68 artışla 4.851 dolar civarında işlem gördü.

Dolar zayıfladı altın destek buldu

Analistler, doların momentum kaybetmesinin altın fiyatları üzerinde kısa vadeli destek oluşturduğunu belirtiyor.

KCM Trade Baş Piyasa Analisti Tim Waterer, bu zayıflığın altına tepki yükselişi imkanı sağladığını ifade etti.

Ancak genel görünümde yukarı yönlü hareketin sınırlı kaldığı vurgulanıyor.

Faiz beklentileri baskı yaratıyor

Artan petrol fiyatları ve jeopolitik riskler, faiz indirimi beklentilerini zayıflatıyor.

Bu durum, faiz getirili varlıkları daha cazip hale getirerek altın üzerinde baskı oluşturuyor.

Uzmanlar, Fed’in sıkı duruşunu korumasının altın için önemli bir risk faktörü olduğunu belirtiyor.

Teknik seviyeler izleniyor

Teknik analizlere göre altın 4.815 dolar seviyesinde destek buldu.

Yukarı yönlü hareketlerde 4.915 – 4.977 dolar aralığı direnç bölgesi olarak öne çıkıyor.

4.815 doların altına inilmesi halinde ise fiyatların 4.714 – 4.753 dolar bandına gerileyebileceği ifade ediliyor.

Petrol fiyatları risk unsuru olmaya devam ediyor

Orta Doğu’daki gelişmeler sonrası petrol fiyatlarının 110 doların üzerine çıkması, küresel piyasalar üzerinde baskı yaratıyor.

Hürmüz Boğazı’ndaki kapanma da maliyetleri artırarak enflasyonist riskleri güçlendiriyor.

Altın, son düşüşe rağmen yıl başından bu yana yüzde 12’nin üzerinde değer kazanmış durumda.

Altın, Fed kararı sonrası yaşanan düşüşün ardından toparlanıyor adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ABD borsaları, Fed Başkanı Jerome Powell’ın enflasyon ve enerji fiyatlarına ilişkin açıklamaları sonrası sert düşüşle günü tamamladı.

ABD borsaları, fed Başkanı Jerome Powell’ın yaptığı açıklamaların ardından günü sert kayıplarla kapattı.

Powell’ın enerji fiyatlarındaki yükselişin enflasyonu artırabileceği ve ekonomik büyümeyi olumsuz etkileyebileceği yönündeki uyarıları, piyasalarda satış baskısını artırdı.

Açıklamalar, 2026 yılı içinde faiz indirimi beklentilerini zayıflattı.

Powell’dan enflasyon ve enerji uyarısı

Powell, ekonominin “süreklilik arz eden bir enerji şoku” yaşadığını belirterek hizmet enflasyonunu “rahatsız edici” olarak nitelendirdi.

Bu değerlendirme, enflasyon görünümüne ilişkin risklerin devam ettiğine işaret etti.

Fed, toplantı sonrası politika faizini yüzde 3,5 – 3,75 aralığında sabit tuttu.

Endekslerde sert kayıplar

Dow Jones endeksi 768 puandan fazla düşerek yüzde 1,63 kayıpla 46.225 seviyesine geriledi.

S&P 500 endeksi yüzde 1,36 düşüşle 6.624 puana inerken, Nasdaq endeksi de yüzde 1,46 kayıpla 22.152 seviyesine düştü.

Endekslerdeki gerileme, son haftalarda artan satış baskısının devam ettiğini gösterdi.

Faiz indirimi beklentileri zayıfladı

Powell’ın açıklamaları, piyasalarda faiz indirimi beklentilerinin ötelenebileceği yönünde yorumlandı.

Yatırımcılar, yüksek enerji fiyatlarının enflasyon üzerindeki etkisinin daha uzun süre devam edebileceğini fiyatlamaya başladı.

Bu durum, riskli varlıklardan çıkışı hızlandıran ana unsurlardan biri oldu.

Piyasalar fed’in yol haritasını izliyor

Analistler, önümüzdeki dönemde Fed’in para politikasına ilişkin vereceği mesajların piyasaların yönü açısından belirleyici olacağını ifade ediyor.

Özellikle enflasyon ve büyüme dengesine ilişkin sinyaller, küresel piyasalar üzerinde etkili olmaya devam edecek.

Powell’ın ilerleyen dönemde yapacağı açıklamalar yatırımcılar tarafından yakından takip edilecek.

ABD borsaları Powell’ın açıklamaları sonrası sert düştü adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Küresel piyasalarda artan enflasyon endişeleri ve merkez bankalarından beklenen faiz indirimlerinin ertelenmesi, altın fiyatları üzerinde baskı oluşturuyor. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan savaşın petrol fiyatlarını hızla yükseltmesi, para politikası beklentilerinin yeniden şekillenmesine neden oldu.

Faiz indirimi beklentileri öteleniyor

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından başlayan savaşın enerji piyasalarında yarattığı sert fiyat artışı, küresel enflasyon görünümünü yeniden gündeme taşıdı.

Artan petrol fiyatları nedeniyle büyük merkez bankalarının para politikasında gevşemeye gitmesi beklenirken, bu beklentilerin büyük ölçüde ertelendiği görülüyor.

Başta ABD Merkez Bankası (Fed) olmak üzere İngiltere Merkez Bankası (BoE) ve Japonya Merkez Bankası’ndan (BOJ) faiz indirimi beklentileri zayıflarken, Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) yıl içinde faiz artırımı yapabileceği ihtimali de gündeme gelmeye başladı.

Altın fiyatları baskı altında

Bu gelişmelerin etkisiyle ons altın, ABD dolarındaki zayıflığa rağmen aşağı yönlü baskı altında kalmaya devam ediyor.

Piyasalarda artan faiz beklentileri, özellikle reel getirilerin yüksek kalmasına neden olurken bu durum altın gibi faiz getirisi olmayan varlıklar için olumsuz bir ortam yaratıyor.

Uluslararası piyasalarda ons altın şu sıralarda Cuma gününe göre yüzde 0,15 düşüşle 5010,88 dolar seviyesinde işlem görüyor.

Enerji fiyatları enflasyon endişelerini artırıyor

OCBC stratejisti Christopher Wong, enerji fiyatlarındaki yükselişin enflasyon baskılarını artırabileceğini belirterek merkez bankalarının temkinli duruşlarını koruyabileceğini ifade etti.

Wong’a göre petrol fiyatlarının yüksek seyretmesi halinde reel getiriler yüksek kalabilir ve bu durum altın fiyatları üzerinde baskı oluşturmayı sürdürebilir.

Uzmanlar ayrıca kısa vadede altın fiyatlarının merkez bankalarının politika beklentileri ve reel faiz oranlarındaki değişimlere bağlı olarak dalgalı bir seyir izleyebileceğini belirtiyor.

Gümüş fiyatlarında da gerileme

Değerli metal piyasasında yalnızca altın değil, diğer metallerde de zayıf bir seyir dikkat çekiyor.

Spot gümüş fiyatı da yüzde 0,8 düşüşle 79,90 dolar seviyesine geriledi.

Yükselen enerji fiyatları altın piyasasında yönü değiştirdi adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ABD Merkez Bankası (Fed) yetkililerinden Cleveland Fed Başkanı Beth M. Hammack, faiz politikası ve küresel gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Hammack, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından yükselen enerji fiyatlarının ekonomik etkilerini değerlendirmek için henüz erken olduğunu söyledi. Enerji piyasalarında yaşanan dalgalanmaların enflasyon ve büyüme üzerindeki etkisinin zamanla daha net ortaya çıkacağını belirten Hammack, mevcut koşullarda para politikasında temkinli bir yaklaşımın sürdürülmesi gerektiğini ifade etti.

Faiz indirimi için acele edilmemeli

Hammack, Fed’in politika faizini indirmesi için erken olduğunu belirterek, faiz oranlarının bir süre daha mevcut seviyelerde tutulmasının uygun olacağını dile getirdi. Cleveland Fed Başkanı, faizlerin “uzunca bir süre” sabit tutulması gerektiğini vurguladı. ABD ekonomisinde son dönemde istihdam piyasasının daha dengeli bir görünüm sergilediğini belirten Hammack, geçen yıl yapılan faiz indirimlerinin ardından yeni bir gevşeme adımı konusunda dikkatli olunması gerektiğini ifade etti. Fed, geçtiğimiz yıl içinde toplamda üç çeyrek puanlık faiz indirimi gerçekleştirmişti.

Enflasyon hedefi halen aşılmış durumda

Hammack, ABD enflasyonunun son beş yıldır Fed’in yüzde 2’lik hedefinin üzerinde seyrettiğine dikkat çekti. Son 12 ayda enflasyon ile hedef arasındaki farkın kapanmasında kayda değer bir ilerleme sağlanamadığını belirten Hammack, fiyat istikrarının sağlanmasının para politikası açısından temel öncelik olmaya devam ettiğini söyledi.

Ticaret politikaları enflasyon baskısını artırabilir

Cleveland Fed Başkanı ayrıca ABD Başkanı Donald Trump tarafından uygulanan geniş kapsamlı tarifelerin küresel ticaret dengeleri üzerinde etkili olduğunu ifade etti. Hammack’a göre bu politikalar, ticaret akışlarını yeniden şekillendirirken bazı sektörlerde maliyet baskılarını artırabilir. Analistler, enerji fiyatlarındaki yükseliş ve jeopolitik gelişmelerin küresel ekonomik görünüm üzerinde etkili olmaya devam ettiğini belirtiyor. Bu nedenle faiz indirimi beklentilerinin zamanlaması, hem enflasyon verileri hem de küresel gelişmelere bağlı olarak şekillenmeye devam edecek.

Fed yetkilisi Hammack: Faiz indirimi için erken adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

San Francisco Fed Başkanı Mary Daly, enflasyonun kalıcı biçimde düşürülmesi gerektiğini belirterek mevcut para politikasının kritik önem taşıdığını söyledi. Daly, yapay zekanın verimlilik üzerinden enflasyon sürecine katkı sağlayabileceğini ifade etti.

“Enflasyonu düşürmemiz gerekiyor”

San Francisco Fed Başkanı Mary Daly, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) enflasyonu kalıcı biçimde aşağı çekmesi gerektiğini vurguladı. “Enflasyonu düşürmemiz ve bunun doğru bir yolda olduğundan emin olmamız gerekiyor” diyen Daly, mevcut para politikasının “ılımlı derecede kısıtlayıcı” niteliğinin bu süreçte kritik rol oynadığını belirtti. Daly, işgücü piyasasında istihdam artışının dar bir sektör grubuna dayanmasının kırılganlık yaratmaması gerektiğine dikkat çekti. Geçen yıl talebin gücü konusunda yaygın belirsizlik bulunduğunu ifade eden Daly, iş dünyasında ise temkinli bir iyimserlik oluştuğunu söyledi. Tüketicilerin tasarruflarını büyük ölçüde tüketmesine rağmen talebin güçlü kalmaya devam ettiğini belirten Daly, işverenlerin yapay zekanın işgücü ihtiyaçlarını nasıl değiştireceğini anlamaya çalıştığını ve bu nedenle işe alımlarda temkinli davrandığını kaydetti.

Yapay zeka ve para politikası dengesi

Daly, Fed’in yapay zekanın verimlilik artışı sağlayıp sağlamadığını ve bunun enflasyonu tetiklemeden daha hızlı büyümeye imkân verip vermediğini verilerle değerlendirmesi gerektiğini söyledi. “Çoğu makro çalışmada yapay zekanın belirgin bir etkisine dair sınırlı kanıt var” diyen Daly, bunun henüz erken bir aşama olabileceğini veya dönüşümün zaman alabileceğini ifade etti. 1990’lı yıllarda bilgisayar ve yazılım yatırımlarının verimliliği artırdığı ancak verilerde tam yansımadığı dönemi hatırlatan Daly, dönemin Fed Başkanı Alan Greenspan’in faizleri sabit tutarak doğru bir politika izlediğini belirtti. Benzer bir yaklaşımın yapay zeka süreci için de geçerli olabileceğini kaydetti. Daly, “Ne bildiğimiz ve ne bilmediğimizle yüzleşme isteği, tüm Amerikalılara hizmet edecek uygun ve kalıcı para politikası için şarttır” ifadelerini kullandı. Açıklamalar, Fed’in enflasyonla mücadelede temkinli duruşunu koruyacağına ve politika adımlarında veri odaklı yaklaşımın süreceğine işaret etti.

Daly: Fed’in enflasyonu düşürmesi gerekiyor adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Chicago Fed Başkanı Austan Goolsbee, enflasyonun yüzde 2 hedefine doğru ilerlemesi halinde bu yıl birkaç faiz indiriminin mümkün olabileceğini söyledi. Hizmet enflasyonunun ise halen yüksek seyrettiğini vurguladı.

Faiz indirimi enflasyon verilerine bağlı

Chicago Fed Başkanı Austan Goolsbee, CNBC’ye yaptığı açıklamada, Fed’in bu yıl enflasyonun yüzde 2 hedefine doğru ilerlemesi halinde “birkaç” faiz indirimi daha yapabileceğini belirtti. Goolsbee, son dönemde manşet enflasyonun baz etkileri nedeniyle gerilediğini ancak hizmet enflasyonunun henüz “dizginlenmediğini” ifade etti. Ayrıca yüksek gümrük vergisine tabi mallarda fiyat artışlarının daha belirgin olduğunu kaydetti. Fed’in para politikası kararlarında veri odaklı yaklaşımını sürdüreceğini belirten Goolsbee, enflasyonun kalıcı biçimde yüzde 2 seviyesine yöneldiğine dair güçlü kanıt görmek istediklerini vurguladı.

Yüzde 3 politika faizi “nötr” seviyeye yakın

Goolsbee, yüzde 3 seviyesindeki politika faizini nötr seviyeye dair kabaca bir tahmin olarak gördüğünü ifade etti. Nötr faiz oranı, ekonomiyi ne hızlandıran ne de yavaşlatan denge seviyesi olarak tanımlanıyor. Enflasyonun hedefe doğru sürdürülebilir bir şekilde gerilemesi halinde faiz indirimi alanının oluşabileceğini belirten Goolsbee, para politikasında temkinli duruşun korunacağını dile getirdi. Goolsbee ayrıca, Fed Başkan adayı Kevin Warsh ile uzun süredir tanıştığını ve 2008 küresel finans krizinde birlikte çalıştıkları dönemde kendisine “büyük hayranlık” duyduğunu söyledi. Piyasalarda, Fed’in yıl içinde atabileceği olası adımlar faiz indirimi beklentileri üzerinden fiyatlanmaya devam ediyor. Enflasyon ve istihdam verileri, para politikası görünümü açısından belirleyici olmayı sürdürüyor.

Goolsbee: Enflasyon düşerse birkaç indirim mümkün adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ABD’de piyasalar tatil nedeniyle kapalı olsa da vadeli endekslerde düşüş eğilimi devam ediyor. Yatırımcılar jeopolitik gelişmeler ve Fed’in faiz patikasına ilişkin beklentilere odaklandı.

Vadeli endekslerde jeopolitik baskı

ABD’de Başkanlar Günü tatili nedeniyle spot piyasalar kapalı olsa da ABD vadeli endekslerinde işlemler sürdü. Yeni haftanın ilk işlem gününde vadeli kontratlar aşağı yönlü bir seyir izledi. Wall Street açılışına doğru yatırımcıların jeopolitik gelişmeler ve faiz beklentilerine odaklandığı görülüyor. Şu sıralarda S&P 500 vadeli endeksi yüzde 0,4, Nasdaq 100 vadeli endeksi yüzde 0,73 ve Dow Jones vadeli endeksi yüzde 0,27 ekside işlem görüyor. Analistler, Orta Doğu’daki gelişmelerin yeniden küresel risk algısını artırdığına dikkat çekiyor. ABD ile İran arasındaki temaslar ve İran’ın son askeri tatbikatları, piyasalarda temkinli havayı besleyen unsurlar arasında yer alıyor. Jeopolitik risklerdeki artış, özellikle teknoloji ve büyüme hisselerinde satış baskısını güçlendirebiliyor.

Fed beklentileri ve bilanço sezonu izleniyor

Cuma günü açıklanan enflasyon verilerinin ardından yatırımcılar, Fed’in faiz indirim patikasına ilişkin beklentilerini yeniden fiyatlamaya başladı. Faiz indiriminin zamanlaması ve büyüklüğü, hisse senedi piyasalarında yön belirleyici olmaya devam ediyor. Piyasalar bugün Fed Yönetim Kurulu Üyesi Michael Barr’ın istihdam piyasası ve yapay zekâ konulu konuşmasını, ayrıca San Francisco Fed Başkanı Mary Daly’nin değerlendirmelerini takip edecek. Hafta içinde açıklanacak ADP özel sektör istihdam verisi ile Fed’in ocak ayı toplantı tutanakları da para politikasına ilişkin ipuçları sunabilir. Son haftalarda teknoloji hisselerinde görülen satış baskısında, yapay zekâ kaynaklı rekabet endişeleri etkili oldu. JPMorgan analistleri, yazılım, iş hizmetleri ve medya şirketlerinde yapay zekâ temelli “iş modelini aşındırma” riskine karşı temkinli olunması gerektiğini belirtti. Buna karşın JPMorgan’ın EMEA hisse stratejisi başkanı Nataliia Lipikhina, mevcut bilanço sezonunda şirket kârlarının yüzde 13 büyüme kaydettiğini ifade ederek S&P 500 için genel görünümün pozitif kalmayı sürdürdüğünü söyledi. Analistler, kâr artışının devam etmesi halinde kısa vadeli dalgalanmalara rağmen endekslerin destek bulabileceğini belirtiyor. Küresel risk algısı, para politikası beklentileri ve şirket bilançoları, ABD vadeli endekslerinin seyrinde belirleyici olmaya devam edecek.

ABD vadeli endekslerinde düşüş sürüyor adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Goldman Sachs Başekonomisti Jan Hatzius, küresel ekonomik büyümenin piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşeceğini öngördü. Banka, enflasyonun hedefe yaklaşacağını ve Fed’in yılın ikinci yarısında sınırlı faiz indirimine gidebileceğini tahmin ediyor.

Mali destek ve gevşek koşullar büyümeyi destekliyor

Goldman Sachs Başekonomisti Jan Hatzius, yayımladığı analiz notunda küresel büyümenin piyasa beklentilerini aşacağını belirtti. Hatzius’a göre gümrük vergilerinin ekonomik aktivite üzerindeki etkisinin azalması, mali destek adımları ve daha gevşek finansal koşullar büyümeyi destekleyen temel unsurlar arasında yer alıyor. Son dönemde küresel ticarette gözlenen kısmi normalleşme ve tedarik zincirlerindeki iyileşme, üretim ve yatırım iştahını olumlu etkiliyor. Özellikle gelişmiş ekonomilerde finansal koşulların gevşemesi, kredi kanallarının daha aktif hale gelmesini sağlıyor. Hatzius, bu gelişmelerin küresel talep üzerinde yukarı yönlü etki yaratacağını ifade etti. Enflasyon tarafında ise çoğu ekonomide fiyat artışlarının merkez bankalarının hedeflerine yaklaşacağı öngörülüyor. Hatzius, enflasyondaki yavaşlamanın azalan tarife etkileri, idari fiyat artışlarının sınırlanması ve ücret ile kira artışlarındaki ivme kaybından kaynaklandığını belirtti. Bu görünüm, para politikalarında daha esnek bir alan oluşmasına zemin hazırlayabilir.

Fed için haziran ve eylül indirimi beklentisi

Goldman Sachs, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) Başkan Jerome Powell’ın görev süresi boyunca politika faizini büyük ölçüde sabit tutmasını bekliyor. Bununla birlikte banka, haziran ve eylül aylarında 25’er baz puanlık iki faiz indirimi öngörüyor. Söz konusu indirimlerin, Fed Başkan adayı Kevin Warsh liderliğindeki komite tarafından alınabileceği tahmin ediliyor. Faiz indirimlerinin zamanlaması, ABD’de enflasyon ve istihdam verilerinin seyrine bağlı olacak. Piyasalar, özellikle çekirdek enflasyon göstergelerindeki eğilimi yakından izliyor. Faiz patikasına ilişkin beklentiler, küresel finansal piyasalar açısından belirleyici olmaya devam ediyor. Daha düşük faiz ortamı, gelişmekte olan ülkelere yönelik sermaye akımlarını destekleyebilirken, riskli varlıklara olan talebi de artırabilir. Goldman Sachs ayrıca teknoloji sektöründe son aylarda istihdamda belirgin bir düşüş yaşandığını ancak yapay zekâ kaynaklı bir “istihdam kıyameti” beklemediğini vurguladı. Bankaya göre verimlilik artışı ve yeni iş alanlarının oluşması, uzun vadede istihdam üzerindeki baskıyı sınırlayabilir. Banka değerlendirmesinde, küresel ekonominin 2026 yılına girerken daha dengeli bir büyüme kompozisyonuna sahip olabileceği ifade edildi. enflasyonun hedefe yaklaşması ve sınırlı faiz indirimleri, ekonomik aktiviteyi destekleyen temel faktörler arasında gösteriliyor.

Goldman Sachs: Küresel büyüme beklentileri aşacak adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ABD ve Çin piyasalarının kapalı olduğu günde Avrupa borsaları yükseldi. Enflasyon verilerinin ardından Fed’e ilişkin beklentiler destek verirken, düşük küresel işlem hacmi piyasalarda görece sakin bir seyir yarattı.

ABD enflasyon verisi sonrası risk iştahı arttı

Avrupa borsaları, yeni haftanın ilk işlem gününde pozitif bir seyir izledi. ABD piyasalarının Başkanlar Günü tatili nedeniyle kapalı olması, son haftalardaki dalgalanmaların ardından yatırımcılara görece sakin bir işlem ortamı sundu. Avrupa’nın gösterge endeksi olan STOXX Europe 600, erken işlemlerde yüzde 0,18 yükseldi. Almanya’da DAX endeksi yatay seyrederken, Fransa’da CAC 40 yüzde 0,23 ve İngiltere’de FTSE 100 yüzde 0,11 prim yaptı. Bölge genelinde sınırlı yükselişler dikkat çekti. Cuma günü ABD’de açıklanan ocak ayı enflasyon verisinin beklentilerin altında gelmesi, küresel risk iştahını destekledi. Beklentilerden düşük gelen veri, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) ilerleyen dönemde faiz indirimine gidebileceği yönündeki beklentileri güçlendirdi. Bununla birlikte CME Group’un FedWatch göstergesine göre piyasalar, mart toplantısında 25 baz puanlık indirim ihtimalini yalnızca yüzde 10 olarak fiyatlıyor. Uzmanlar, enflasyonda aşağı yönlü sürprizlerin devam etmesi halinde yılın ikinci yarısında daha belirgin bir faiz indirimi sürecinin gündeme gelebileceğini belirtiyor. Bu beklentiler, hisse senedi piyasalarında özellikle faiz hassasiyeti yüksek sektörlerde toparlanmayı destekliyor.

Düşük küresel hacim ve sektör rotasyonu öne çıktı

Son haftalarda yapay zekanın sektörler üzerindeki etkisine yönelik tartışmalar, özellikle yazılım ve teknoloji hisselerinde satış baskısı yaratmıştı. Yatırımcıların, artan enerji talebinden fayda sağlayabilecek sektörlere yöneldiği gözlendi. Bu durum, Avrupa borsalarında sektör bazlı ayrışmaları beraberinde getirdi. Asya tarafında ise Ay Yeni Yılı tatili öncesi işlem hacimleri zayıf kaldı. Çin ana karasında piyasalar kapalı olurken, Hong Kong’da Hang Seng Endeksi günü yüzde 0,5 artışla tamamladı. ABD ve Çin piyasalarının kapalı olması, küresel ölçekte küresel piyasalarda düşük işlem hacmiyle sakin bir seyir oluşmasına neden oldu. Düşük likidite ortamı, emtia ve döviz piyasalarında da sınırlı hareketlere yol açtı. Analistler, hacimlerin normalleşmesiyle birlikte volatilitenin yeniden artabileceğini belirtiyor. Özellikle Fed’in para politikası patikası ve Avrupa Merkez Bankası’nın adımları, önümüzdeki dönemde fiyatlamalar üzerinde belirleyici olmaya devam edecek. Yatırımcılar, enflasyon verileri ve merkez bankası açıklamalarının yanı sıra şirket bilançolarını da yakından takip ediyor. Avrupa endekslerinde görülen sınırlı yükseliş, küresel belirsizliklerin tamamen ortadan kalkmadığı ancak risk iştahının kontrollü biçimde toparlandığı bir görünüm ortaya koyuyor.

ABD ve Çin tatilde, Avrupa borsaları yükseldi adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Fed Yönetim Kurulu Üyesi Stephen Miran, mevcut para politikası duruşunun ABD ekonomisi için risk oluşturduğunu belirterek daha fazla faiz indirimi gerektiğini savundu.

ABD Merkez Bankası (Fed) Yönetim Kurulu Üyesi Stephen Miran, mevcut para politikası duruşunun ekonomik büyüme üzerinde baskı oluşturduğunu söyledi. Miran, faiz oranlarının mevcut seviyesinin, Trump yönetiminin vergi indirimleri ve diğer teşvik adımlarıyla desteklemeye çalıştığı büyüme ivmesini tehdit edebileceğini ifade etti.

Miran, daha fazla faiz indirimi gerektiği yönündeki görüşünü yineleyerek, Fed’in para politikasının ne ölçüde sıkı olduğuna dair değerlendirmelerin abartılı olabileceğini belirtti.

“Para politikası yanlış değerlendiriliyor”

Fed’in mevcut duruşunun ekonomik aktiviteyi gereğinden fazla sınırladığını savunan Miran, enflasyon konusunda kaygılı olmadığını dile getirdi. Konut enflasyonundaki düşük seyrin, diğer kalemlerde görülen fiyat artışlarını dengeleyebileceğini ifade etti.

Miran, arzın talebin üzerinde arttığı bir ortamda ekonominin enflasyonist baskı yaratmadan büyüyebileceğini belirterek, iş gücü piyasasının daha destekleyici bir para politikasıyla güçlendirilebileceğini söyledi.

İşgücü piyasası ve büyüme vurgusu

ABD’de iş gücü piyasası son dönemde görece dayanıklı bir görünüm sergilese de, bazı göstergeler istihdam artış hızında yavaşlamaya işaret ediyor. Miran, enflasyon riskinin sınırlı kaldığı bir ortamda ekonomik büyümeyi desteklemenin öncelik olması gerektiğini savundu.

para politikası kararlarının hem fiyat istikrarı hem de maksimum istihdam hedefleri doğrultusunda dengelenmesi gerektiğini belirten Miran, mevcut koşullarda gevşeme yönünde adım atılmasının makul olabileceğini ifade etti.

Piyasa beklentileri ve Fed içindeki görüş ayrılıkları

Fed içinde para politikasının yönüne ilişkin farklı görüşler bulunuyor. Bazı üyeler enflasyon risklerine dikkat çekerken, diğerleri büyüme ve istihdam tarafındaki risklerin daha ön planda olduğunu değerlendiriyor.

Analistler, önümüzdeki dönemde açıklanacak enflasyon ve istihdam verilerinin Fed’in karar sürecinde belirleyici olacağını belirtiyor. Miran’ın açıklamaları, Fed içinde gevşeme yanlısı kanadın büyüme risklerine daha fazla ağırlık verdiğini ortaya koydu.

Fed/Miran: Mevcut politika büyüme için risk adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ABD Başkanı Donald Trump, Federal Rezerv (Fed) Başkanlığı için aday gösterdiği Kevin Warsh’ın göreve gelmesi durumunda Amerikan ekonomisinin %15 büyüyebileceğini öne sürdü. Trump, Warsh’ın önceki Fed başkanı arayışında “ikinci sırada” yer aldığını ve mevcut başkan Jerome Powell’ın atanmasının “büyük bir hata” olduğunu vurguladı.

Fox Business televizyonuna verdiği röportajda konuşan Trump, “Eğer Warsh yapabileceği işi yaparsa, büyüme %15 hatta daha da yüksek olabilir” ifadelerini kullandı.

%15 büyüme gerçekçi mi?

Trump’ın bu açıklaması dikkat çekerken, mevcut projeksiyonlar ABD ekonomisinin 2026 yılında %2,4 civarında büyümesini öngörüyor. Son 50 yılın ortalama büyüme oranı ise %2,8 seviyesinde bulunuyor.

Amerikan ekonomisi %15’in üzerinde büyümeyi yalnızca birkaç kez gerçekleştirdi. Bu nadir örneklerden biri, COVID-19 pandemisi sonrası 2020’nin üçüncü çeyreğinde, ekonominin yeniden açılması sürecinde kaydedilmişti.

Trump: Faiz artırımı yanlısı biri olmayacak

Trump daha önce yeni Fed başkanı seçiminde faiz indirimine açık bir isim tercih edeceğini belirtmişti. Warsh’ın faiz artırımı yanlısı bir yaklaşım benimsemesi halinde göreve getirmeyeceğini ifade eden Trump, “Ekonomiyi hızlandırmamız gereken bir dönemdeyiz” dedi. Açıklamalar, özellikle 2026 ara seçimleri öncesinde büyümenin hızlanmasına yönelik bir hedefin sinyalini verdi.

Senato onayı engellenebilir

Ancak Warsh’ın Fed başkanlığına atanması halinde Senato onay süreci gecikebilir. Senatör Thom Tillis, Adalet Bakanlığı tarafından Fed’in bina yenileme projesine yönelik başlatılan soruşturma sonuçlanana kadar Fed atamalarını engelleyeceğini açıkladı.

Trump, sürece ilişkin olası gecikmeleri değerlendirirken “Olursa olur” ifadesini kullanarak temkinli bir yaklaşım sergiledi.

Trump: Kevin Warsh Fed Başkanı olursa ekonomi %15 büyüyebilir adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Fed Yönetim Kurulu Üyesi Stephen Miran, Beyaz Saray’daki üst düzey ekonomi danışmanlığı görevinden istifa ettiğini açıkladı. Böylece Miran, Eylül ayında Fed’e katılmasından bu yana sürdürdüğü ikili rolü sona erdirmiş oldu.

Miran bu kararıyla, Fed’deki görev süresi 31 Ocak’ı aşarsa Beyaz Saray’dan ayrılacağı yönündeki sözünü yerine getirmiş oldu.

Fed’de görevini yeni isim atanana kadar sürdürecek olan Miran, Başkan Donald Trump’a yazdığı mektupta, “Senato’nun ve sizin atamanızla üstlendiğim Fed görevini sürdürürken verdiğim söze bağlı kalmam önemlidir” dedi.

Trump, geçen yıl Ağustos ayında Miran’ı Beyaz Saray Ekonomi Danışmanları Konseyi başkanlığından Fed’e aday göstermişti. Miran, Beyaz Saray’daki görevinden izin alarak Fed’de göreve başlamış, ancak unvanını korumuştu. Bu durum, Fed’in bağımsızlığına gölge düşürdüğü gerekçesiyle tartışmalara yol açmıştı.

Demokrat senatörler pazartesi günü gönderdikleri mektupta bu çifte görevin sona ermesi gerektiğini vurguladı. Beyaz Saray sözcüsü Miran’ın ayrılışını doğrularken, görev süresince yaptığı danışmanlık çalışmalarını da övdü.

Miran’ın Fed’deki görev süresinin kısa olması bekleniyor. Trump’ın, Fed başkanlığına Jerome Powell’ın yerine Kevin Warsh’ı ataması öngörülüyor. Ancak Senato’daki bazı Cumhuriyetçilerin direnci, onay sürecini uzatabilir.

Fed Üyesi Stephen Miran, Beyaz Saray’daki görevinden istifa etti adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Fed Yönetim Kurulu Üyesi Stephen Miran, ABD ekonomisinde güçlü enflasyon baskıları bulunmadığını belirterek faiz oranlarının bu yıl içinde yeniden düşürülmesi gerektiğini savundu. Mevcut faiz seviyelerini “kısıtlayıcı” olarak nitelendiren Miran, faizlerin olması gerekenden yüksek tutulduğunu ifade etti.

“Bir puandan fazla faiz indirimi bekliyorum”

Fox Business Network’e açıklamalarda bulunan Miran, “Yıl boyunca faizlerde bir puandan biraz daha fazla indirim bekliyorum” dedi. Geçtiğimiz hafta gerçekleştirilen FOMC toplantısında faizlerin sabit tutulması yönündeki karara karşı oy kullanan Miran, çeyrek puanlık indirim yapılması gerektiğini savunmuştu. Ayrıca, geçen yılki faiz indirim süreçlerinde çeyrek puan yerine yarım puanlık kesintileri desteklemişti.

“Enflasyon baskısı teknik sebeplerle olduğundan fazla görünüyor”

Miran, temel enflasyon göstergelerine bakıldığında ekonomide ciddi fiyat baskıları gözlemlenmediğini belirtti. “Para politikasının tepki vermesini gerektirecek güçlü arz-talep dengesizlikleri görmüyoruz” diyen Miran, şunları ekledi: “Faiz oranlarını şu anda çok yüksek tutuyoruz çünkü enflasyonu ölçme biçimimiz nedeniyle verilerde teknik sapmalar oluşuyor. Bu, ekonomide gerçekten var olan bir fiyat baskısına değil, yöntemsel farklılıklara dayanıyor.”

Fed’de para politikasında farklı görüşler öne çıkıyor

Miran’ın açıklamaları, Fed içinde faiz politikası konusunda giderek belirginleşen görüş ayrılıklarına işaret ediyor. Başkan Jerome Powell liderliğindeki yönetim, faizleri %3,5–%3,75 bandında tutarken, bazı üyeler ekonomik ivmenin daha fazla desteklenmesini savunuyor. Faiz indirimlerinin zamanlaması ve kapsamı, önümüzdeki aylarda piyasalarda belirleyici bir unsur olmaya devam edecek.

Stephen Miran: Fed yıl boyunca faizleri bir puandan fazla indirmeli adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Goldman Sachs Asset Management (GSAM), ABD Merkez Bankası’nın (Fed) mevcut ekonomik görünüm doğrultusunda faizlerde bir süre daha değişiklik yapmayacağını, ancak 2026’nın ilerleyen dönemlerinde yeni faiz indirimlerine gideceğini öngörüyor.

GSAM’in sabit getirili menkul kıymetler ve likidite çözümleri küresel eş başkanı Kay Haigh, “Güçlü ekonomik aktivite ve iş gücü piyasasındaki istikrar, Fed’in şu anda yeni bir ‘sigorta’ hamlesine ihtiyaç duymadığını gösteriyor” dedi.

İki ilave faiz indirimi beklentisi

Haigh, Fed’in “uzatılmış bir duraklama dönemi” içerisinde olduğunu belirterek, enflasyonun ılımlı seyretmesi hâlinde para politikasında yeniden gevşeme adımları beklediklerini ifade etti. GSAM’e göre, yıl içinde yapılacak iki ilave faiz indirimiyle politika faizi, FOMC üyelerinin medyan beklentisine göre nötr seviyelere dönebilir.

Haigh, bu indirimi “normalleşme” sürecinin bir parçası olarak değerlendirerek, Fed’in temkinli ve veriye dayalı bir yaklaşım benimsediğini vurguladı.

Goldman Sachs Asset Management, Fed’den yeni faiz indirimleri bekliyor adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Jerome Powell, Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantısının ardından yaptığı açıklamada, para politikasının katı bir rotada ilerlemediğini ve alınacak kararların ekonomik verilere bağlı olarak şekilleneceğini belirtti.

Powell, “Meslektaşlarımın birçoğu, mevcut veriler ışığında politikanın önemli ölçüde kısıtlayıcı olduğunu söylemenin zor olduğu görüşünde” dedi. Bu açıklama, Fed’in agresif sıkılaştırma döngüsünü tamamlamış olabileceğine dair beklentileri destekler nitelikte yorumlandı.

Enflasyon inmeden gevşeme zor

Fed Başkanı, fiyat baskılarında belirgin bir düşüş gözlenmeden para politikasının gevşetilmesi ihtimalinin zayıf olduğunu vurgulayarak, “Para politikası önceden belirlenmiş bir patikada değil. Kararlarımızı toplantı bazında alacağız” diye konuştu.

Powell, ABD ekonomisinin 2025 yılında güçlü bir büyüme sergilediğini ve 2026’ya sağlam bir zeminde girdiğini belirtti. Ancak istihdam artışlarının sınırlı kaldığını, buna karşılık işsizlik oranının istikrar sinyalleri verdiğini söyledi. Enflasyon ise hedefin üzerinde kalmaya devam ediyor.

Faiz indirimi sonrası duraklama sinyali

Fed’in politika faizinde üç ardışık indirimin ardından duraklama kararı almasına FOMC üyelerinden iki karşı oy çıkmasına rağmen Komite genelinde geniş bir destek olduğu ifade edildi. Powell, federal fonlama faizinin şu anda “gevşek biçimde nötr” bir seviyede olduğunu söyledi.

Son gelen verilerin büyüme görünümünde iyileşmeye işaret ettiğini, enflasyonun beklentilere paralel seyrettiğini belirten Powell, iş gücü piyasasında da istikrar sinyalleri görüldüğünü dile getirdi.

Kur politikası ve merkez bankası bağımsızlığı

ABD dolarının değerine dair değerlendirmede bulunmaktan kaçınan Powell, kur politikasının Trump yönetimi ve özellikle Hazine Bakanlığı’nın sorumluluğunda olduğunu belirtti.

Powell ayrıca merkez bankası bağımsızlığını güçlü şekilde savunarak, bunun modern demokrasilerin temel unsurlarından biri olduğunu vurguladı. Yüksek Mahkeme’de görülen Cook davası hakkında da konuşan Powell, bu davanın Fed’in 113 yıllık tarihinde en önemli hukuki süreçlerden biri olduğunu düşündüğü için duruşmaya katıldığını ifade etti.

Powell: Para politikası önceden belirlenmiş bir patikada değil adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faizleri sabit bırakmasının ardından ons altın yeniden 5300 doların üzerine tırmandı. Federal Açık Piyasa Komitesi’nin (FOMC) faiz kararı öncesinde 5326,07 dolar ile tüm zamanların zirvesini gören ons altın, kısa süreli geri çekilmenin ardından 5301 dolara kadar toparlandı.

Fed’in karar metninde, faiz oranlarının değiştirilmediği belirtilirken, enflasyonun yüksek seyretmeye devam ettiği ve işsizlik oranının istikrar kazanmakta olduğu vurgulandı. Bu gelişmelerin ardından yatırımcılar altındaki yükselişin kalıcılığına dair temkinli yorumlar yapıyor.

Ralliye geç mi kalındı?

2026 başından bu yana %23 oranında yükselen altın, güvenli liman arayışının ve jeopolitik risklerin etkisiyle dikkat çekiyor. Ancak bazı analistler, ralliye yeni katılacak yatırımcıların temkinli davranması gerektiğini belirtiyor. Fed’den gelen net bir faiz indirimi mesajı olmaması, altının 5300 dolar üzerinde kalıcılığını zorlaştırıyor.

Ons altın, son fiyatlamalarda dünkü kapanışa göre %2,2 artışla 5290,14 dolar seviyesinde işlem görüyor.

Fed kararı sonrası ons altın 5300 dolar sınırını yeniden test etti adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

Fed Başkanı Jerome Powell’ın, 2,5 milyar dolarlık Fed binası yenileme projesine ilişkin olarak 2025 yılı Temmuz ayında ABD Senatosu’na ayrıntılı bir mektup gönderdiği ortaya çıktı. Financial Times tarafından görülen ancak daha önce kamuoyuna açıklanmamış olan dört sayfalık bu mektup, Powell’ın projeye dair detaylı bilgi verdiğini ve Kongre ile iletişimi sürdürdüğünü gösteriyor.

Söz konusu mektup, Powell’ın 25 Haziran’da Senato Bankacılık Komitesi’nde verdiği ifadenin yaklaşık iki buçuk hafta sonrasında gönderildi. Bu ifade sırasında maliyet aşımlarının gündeme gelmesi, kamuoyunda ve bazı siyasi figürlerde “yetersiz bilgilendirme” algısına yol açmıştı. Ancak FT tarafından yayımlanan mektup, bu eleştirilerin yeniden değerlendirilmesine neden oldu.

Powell’dan şeffaflık vurgusu: Maliyet artışları detaylı açıklandı

Mektupta Powell, şeffaflık ve hesap verebilirlik konularını Fed’in Kongre karşısında “en üst düzeyde” önemsediğini ifade ediyor. Mektup, doğrudan Senato Bankacılık Komitesi Başkanı Tim Scott ve komitenin kıdemli Demokrat üyesi Elizabeth Warren’a hitaben yazıldı. İçeriğinde, projede yaşanan maliyet artışlarının nedenleri detaylı şekilde sıralanıyor.

Bunlar arasında; malzeme ve ekipman fiyatlarındaki küresel artışlar, işçilik giderlerindeki yükseliş, yapının mevcut altyapısında tespit edilen asbest, toprakta bulunan toksik maddeler ve beklenenden yüksek yeraltı suyu seviyeleri gibi öngörülemeyen teknik sorunlar yer aldı. Powell, bu faktörlerin bütçe üzerinde doğrudan etkili olduğunu belirtti.

Bağımsız denetime açık bir süreç yürütüldü

Powell mektubunda, projeye ilişkin tüm belgelerin ve süreçlerin denetime açık olduğunu da vurguladı. Özellikle Fed’in bağımsız denetim birimi olan inspector-general dahil olmak üzere yetkili tüm denetim organlarının projeye erişim hakkına sahip olduğunu belirtti. Powell, Kongre’yi bilgilendirme sürecinde “her türlü çabanın gösterildiğini” ifade ederek, Fed’in yükümlülüklerini yerine getirdiğini savundu.

Bu açıklama, Trump yönetimi dönemindeki bazı yetkililerin Powell’ı “Kongre’yi bilgilendirmemekle” suçlamasına yönelik doğrudan bir yanıt niteliği taşıyor. Mektubun içeriği, söz konusu iddiaların tartışmalı hale gelmesine yol açtı.

Projede yaşanan gecikmeler ve kamuoyundaki algı

Fed’in Washington’daki merkez binasının yenilenme projesi ilk kez 2023 yılında duyurulmuştu. Başlangıçta 1,9 milyar dolar olarak planlanan maliyetin, zaman içinde 2,5 milyar dolara çıkması kamuoyunda eleştirilere neden olmuştu. Projede yaşanan gecikmeler, yapıdaki teknik zorluklara ve tedarik zinciri kaynaklı sorunlara bağlanıyor.

Özellikle 2024 yılında yaşanan küresel inşaat maliyet artışları ve nakliye krizleri, projeye ayrılan bütçeyi doğrudan etkiledi. Ayrıca binada tespit edilen eski yapı malzemelerinin sökülmesi ve çevresel risklerin ortadan kaldırılması, süreci hem yavaşlattı hem de daha maliyetli hale getirdi.

Fed’in bütçe ve bağımsızlık tartışmaları yeniden gündemde

Powell’ın mektubunun ortaya çıkmasıyla birlikte, Fed’in bütçe yönetimi ve bağımsızlığı yeniden tartışma konusu oldu. Merkezi hükümetten bağımsız bir yapıya sahip olan Fed’in, bütçesini doğrudan Kongre’ye sunmak gibi yasal bir zorunluluğu olmasa da, Kongre’ye düzenli bilgi akışı sağlaması bekleniyor. Powell, bu sorumluluğun yerine getirildiğini belirterek, “hiçbir bilginin gizlenmediğini” ifade etti.

Uzmanlara göre, Powell’ın bu mektubu zamanında göndermiş olması, Fed’in kamuoyundaki şeffaflık algısını koruması açısından önemli bir adım. Ancak projenin maliyetinin beklenenden yüksek olması, özellikle Cumhuriyetçi kanatta Fed’in harcama politikalarına yönelik eleştirileri beraberinde getirdi.

Powell’ın açıklamaları piyasalara nasıl yansır?

Ekonomi çevreleri, Powell’ın mektubunun piyasa üzerindeki etkilerini de değerlendiriyor. Uzmanlara göre bu gelişme, doğrudan para politikası üzerinde bir etkide bulunmasa da, Fed’in kurumsal itibarı ve yönetimsel şeffaflığı açısından kritik bir noktada bulunuyor.

Özellikle yılın ilk çeyreğinde faiz oranlarının yönüne ilişkin belirsizliklerin devam ettiği bir ortamda, Powell’ın güvenilirliği yatırımcı nezdinde büyük önem taşıyor. Şeffaflık konusunda ortaya konan bu iletişim örneği, Fed’e duyulan güvenin korunmasında pozitif bir etki yaratabilir.

Kongre’nin tepkisi ne olacak?

Senato’dan henüz mektuba ilişkin resmi bir açıklama gelmemiş olsa da, önümüzdeki günlerde Senato Bankacılık Komitesi’nin ek bir oturum düzenlemesi gündeme gelebilir. Komite üyelerinin, projenin maliyet artışlarına ve zaman planına dair detaylı açıklamalar istemesi bekleniyor.

Özellikle projedeki çevresel riskler ve bunlara karşı alınan önlemler, Kongre’nin ilgi odağı haline gelebilir. Ayrıca Powell’ın maliyet artışlarını önceden öngörememesi, bazı üyeler tarafından Fed’in iç denetim ve risk yönetimi mekanizmalarının sorgulanmasına neden olabilir.

Sonuç: Fed’in imajı mı, şeffaflık mücadelesi mi?

Jerome Powell’ın geçtiğimiz Temmuz ayında gönderdiği mektubun yeni ortaya çıkması, Fed’in şeffaflık konusundaki yaklaşımını ve Kongre ile olan ilişkisini yeniden gündeme taşıdı. Mektubun içeriği, Powell’ın iletişim konusunda ciddi bir çaba gösterdiğini ortaya koysa da, kamuoyunun ve siyasi figürlerin tepkisi belirleyici olmaya devam edecek.

Önümüzdeki günlerde yaşanacak gelişmeler, yalnızca Fed’in yönetimsel süreci değil, aynı zamanda piyasalardaki güven ortamını da etkileme potansiyeline sahip. Mektubun ifşası, Powell’ın liderliğinde yürütülen merkez bankacılığı anlayışının sorgulanmasına neden olabilecek yeni bir tartışma zemini yaratmış durumda.

Powell, Fed binası projesi için Senato’ya gizli mektup göndermiş adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.

ABD hisse senedi piyasalarında 2025 yılının sonuna yaklaşılırken, yatırımcılar yılı rekor seviyelere yakın bir kapanışla tamamlama beklentisi içinde bulunuyor. Noel tatilinin ardından kalan sınırlı sayıdaki işlem gününde ana endekslerin yeni zirve kilometre taşlarına yaklaşması öngörülüyor.

Ayın ilk bölümünde yapay zeka yatırımlarına yönelik harcamalar konusunda ortaya çıkan soru işaretleri nedeniyle teknoloji hisselerinde dalgalı bir seyir izlenmiş olsa da, Aralık ayı genelinde ABD borsalarında pozitif bir görünüm hakim oldu. Ana endeksler, yılın son ayını artıda tamamlama yolunda ilerliyor.

S&P 500 rekor kapanış yaptı, 7.000 seviyesine yaklaştı

ABD borsalarının en geniş göstergesi olarak kabul edilen S&P 500 endeksi, Noel tatili öncesinde Çarşamba günü rekor kapanış gerçekleştirerek dikkat çekti. Endeks, tarihinde ilk kez 7.000 puan seviyesine yaklaşık yüzde 1 mesafeye kadar yükseldi.

Piyasa verilerine göre S&P 500’ün Aralık ayını da artıda tamamlaması halinde, üst üste sekizinci ayda yükseliş kaydetmiş olacak. Bu durum, en son 2017-2018 döneminde görülen ve yaklaşık iki yıla yayılan güçlü yükseliş serisinden bu yana en uzun aylık kazanç serisi olarak kayıtlara geçecek.

Analistler, bu performansın yalnızca kısa vadeli bir yıl sonu rallisinden ibaret olmadığını, aynı zamanda ABD ekonomisine ilişkin beklentilerin ve şirket kârlılıklarının güçlü seyrini yansıttığını belirtiyor.

2025 genelinde endekslerde çift haneli yükselişler

2025 yılının tamamına bakıldığında, ABD hisse senedi piyasalarının oldukça güçlü bir performans sergilediği görülüyor. Yıl genelinde S&P 500 endeksi yaklaşık yüzde 18 yükselirken, teknoloji ağırlıklı Nasdaq Bileşik Endeksi’nde kazançlar yüzde 22 seviyesine ulaştı.

Bu yükseliş, özellikle yılın ilk yarısında teknoloji ve yapay zeka temalı hisselerde görülen güçlü alımlarla desteklendi. Ancak yılın son haftalarına gelindiğinde piyasa dinamiklerinde belirgin bir sektör rotasyonu yaşandığı gözlemlendi.

Uzmanlar, bu tabloyu yatırımcıların risk dağılımını yeniden dengelemesi ve farklı sektörlere yönelmesi şeklinde yorumluyor.

Teknoloji hisseleri zayıflarken diğer sektörler öne çıktı

Son haftalarda teknoloji hisselerinin performansı görece zayıf kalırken, finans, ulaştırma, sağlık ve küçük ölçekli şirket hisselerinde dikkat çekici kazançlar yaşandı.

Kasım ayı başından bu yana S&P 500 teknoloji endeksi yüzde 3’ün üzerinde gerilerken, banka hisseleri, savunma sanayi şirketleri ve ulaştırma sektörü hisseleri güçlü yükselişler kaydetti.

Bu durum, yatırımcıların portföylerini çeşitlendirdiğini ve sadece teknoloji hisselerine dayalı bir büyüme hikayesinden uzaklaşarak daha dengeli bir dağılıma yöneldiğini gösteriyor.

Yapay zeka endişeleri dalgalanma yarattı

Aralık ayının ilk haftalarında teknoloji hisselerinde yaşanan dalgalanmanın temel nedenlerinden biri, yapay zeka yatırımlarına ilişkin harcama endişeleri oldu.

Büyük teknoloji şirketlerinin yapay zeka altyapılarına yönelik yüksek sermaye harcamaları, kısa vadede kârlılık üzerinde baskı yaratabileceği endişesini gündeme getirdi. Bu durum, özellikle yüksek değerlemelere sahip teknoloji hisselerinde kar satışlarını beraberinde getirdi.

Ancak analistler, yapay zeka yatırımlarının uzun vadeli büyüme potansiyelini desteklemeye devam ettiğini ve bu alandaki tematik hikayenin tamamen zayıflamadığını vurguluyor.

Sektör rotasyonu piyasayı dengeliyor

ABD borsalarında gözlenen sektör rotasyonu, piyasanın genel sağlığı açısından olumlu bir sinyal olarak değerlendiriliyor.

Uzmanlara göre, yükselişin sadece birkaç büyük teknoloji hissesiyle sınırlı kalmaması, daha geniş bir tabana yayılması piyasadaki yükselişin sürdürülebilirliğini artırıyor.

Özellikle finans ve sağlık sektörlerindeki kazançlar, faiz politikalarına ve demografik eğilimlere duyarlı yatırımcıların bu alanlara yöneldiğini gösteriyor.

Paul Nolte: momentum boğaların yanında

Murphy & Sylvest Wealth Management’tan Paul Nolte, ABD hisse senedi piyasalarındaki genel eğilime ilişkin değerlendirmesinde yükseliş momentumunun güçlü olduğuna dikkat çekti.

Nolte, “Momentum kesinlikle boğaların yanında. Beklenmedik bir gelişme olmazsa hisse senetleri için en kolay yol yukarı yönlü” ifadelerini kullandı.

Bu değerlendirme, piyasalardaki iyimserliğin yılın son günlerinde de korunabileceğine işaret ediyor.

Fed politikaları yıl sonu fiyatlamalarında etkili

Piyasalar, yılın son işlem günlerinde ABD Merkez Bankası’nın (Fed) gelecek dönemdeki para politikasına ilişkin vereceği sinyalleri yakından izliyor.

Fed, 2025 yılının son üç toplantısında toplam 75 baz puanlık faiz indirimi gerçekleştirerek politika faizini yüzde 3,50–3,75 aralığına çekti.

Bu faiz indirimleri, ekonomik büyümeyi desteklemeyi amaçlarken, aynı zamanda finansal koşulları gevşeterek hisse senedi piyasalarına da destek sağladı.

Aralık ayındaki faiz kararı oy birliğiyle alınmadı

Fed’in Aralık ayındaki son faiz indirimi kararı, kurul üyeleri arasında tam bir uzlaşıyla alınmadı. Bu durum, para politikasının geleceğine ilişkin belirsizlikleri bir miktar artırdı.

Toplantı tutanaklarına yansıyan görüş ayrılıkları, bazı üyelerin enflasyon risklerine karşı daha temkinli bir duruş sergilediğini ortaya koydu.

Bu tablo, 2026 yılına yönelik faiz beklentilerinin piyasalarda farklı senaryolarla fiyatlanmasına neden oluyor.

Faiz indirimlerinin hisse senetlerine etkisi

Faiz indirimleri, teorik olarak hisse senedi piyasaları için destekleyici bir unsur olarak görülüyor. Daha düşük faiz oran indicate, şirketlerin borçlanma maliyetlerini düşürürken, gelecekteki nakit akışlarının bugünkü değerini artırıyor.

Bu nedenle Fed’in 2025 yılında attığı adımlar, ABD borsalarının yıl genelindeki güçlü performansında önemli rol oynadı.

Analistler, faiz indirimlerinin etkisinin özellikle faiz hassasiyeti yüksek sektörlerde daha belirgin hissedildiğini belirtiyor.

Küçük ölçekli şirket hisseleri dikkat çekiyor

2025’in son haftalarında küçük ölçekli şirket hisselerinde görülen yükselişler de yatırımcıların radarında.

Ekonomik büyümenin daha geniş bir tabana yayılacağı beklentisi, küçük ve orta ölçekli şirketlere olan ilgiyi artırdı.

Bu segmentteki hisselerin, büyük şirketlere kıyasla ekonomik döngülere daha duyarlı olması, yatırımcıların risk iştahındaki artışı da yansıtıyor.

Yıl sonu rallisi mi, yapısal yükseliş mi?

Piyasa katılımcıları, ABD borsalarında gözlenen bu güçlü seyrin klasik bir yıl sonu rallisi mi yoksa daha yapısal bir yükseliş trendinin devamı mı olduğunu tartışıyor.

Bir görüşe göre, vergi optimizasyonu ve portföy yeniden dengeleme işlemleri yıl sonunda alımları artırıyor. Diğer görüş ise, şirket kârlılıkları ve ekonomik temellerin yükselişi desteklediği yönünde.

Uzmanlar, her iki faktörün de mevcut yükselişte rol oynadığını ifade ediyor.

2026 beklentileri şimdiden şekilleniyor

ABD borsalarının 2025’i güçlü kapatmaya hazırlanması, 2026 yılına ilişkin beklentilerin de şekillenmesine yol açıyor.

Analistler, Fed’in para politikası, enflasyonun seyri ve şirket bilançolarının 2026 performansını belirleyecek temel faktörler olacağını belirtiyor.

Bu nedenle yılın son günlerinde oluşacak fiyatlamalar, yeni yıl için önemli refer indications sunabilir.

Küresel piyasalar ABD’yi izliyor

ABD borsalarındaki güçlü performans, küresel piyasalar üzerinde de belirleyici bir etki yaratıyor.

Gelişmiş ve gelişmekte olan ülke piyasaları, Wall Street’teki eğilimleri yakından takip ederken, risk iştahındaki artış küresel varlık fiyatlarını da destekliyor.

Bu durum, ABD borsalarının küresel finans sistemi içindeki merkezi rolünü bir kez daha ortaya koyuyor.

Genel değerlendirme

ABD hisse senedi piyasaları, 2025 yılını rekor seviyelere yakın bir noktada kapatmaya hazırlanıyor. S&P 500 ve Nasdaq endekslerinde yıl boyunca kaydedilen çift haneli yükselişler, yatırımcı güveninin yüksek seyrettiğini gösteriyor.

Teknoloji hisselerindeki dalgalanmalara rağmen sektör rotasyonu sayesinde piyasadaki yükseliş tabana yayılırken, Fed’in faiz indirimleri de bu süreci destekledi.

Uzmanlara göre, beklenmedik bir olumsuz gelişme yaşanmadığı sürece, ABD borsalarındaki pozitif görünüm yılın son işlem günlerinde de korunabilir.

ABD borsaları 2025’i rekor seviyelere yakın kapatıyor adlı haberin tamamını vkmfinans 'da okuyun.