Avrupa Merkez Bankası (ECB), geçmiş yıllardaki devasa teşvik politikalarının bilançosunda yarattığı finansal zararları sınırlamak amacıyla yeni önlem paketleri üzerinde çalışıyor. ECB Başkanı Christine Lagarde’ın da bizzat doğruladığı üzere, sonbahar aylarında yoğunlaşması beklenen tartışmaların odağında zorunlu karşılık oranlarının artırılması ve ticari bankalara ödenen faiz yükünün hafifletilmesi yer alıyor.
Zorunlu karşılık oranlarının artırılması planı
ECB politika yapıcılarının öncelikli olarak değerlendirdiği formül, bankaların likidite sıkışıklığına karşı merkez bankalarında faizsiz olarak tutmak zorunda olduğu nakit miktarını (zorunlu karşılık) artırmayı içeriyor:
-
Mevcut Durum: Euro Bölgesi bankaları halihazırda mevduatlarının ve bazı kısa vadeli yükümlülüklerinin yüzde 1’ini merkez bankalarında faizsiz zorunlu karşılık olarak tutuyor.
-
Beklenen Değişiklik: Masadaki güçlü senaryo bu oranın yüzde 2’ye çıkarılması yönünde. Çoğu banka bu seviyenin üzerinde likiditeye sahip olsa da, bazı kuruluşların ek nakit temin etmesi gerekebilir.
-
Olası Tasarruf: Oranın iki katına çıkarılması halinde ECB ve Eurosystem kapsamındaki 21 ulusal merkez bankasının yıllık yaklaşık 4 milyar euro tasarruf sağlayabileceği hesaplanıyor.
Masadaki diğer formüller: Kademeli faiz ve komisyon
Reuters’in aktardığı detaylara göre, ECB’nin değerlendirdiği alternatifler sadece zorunlu karşılıklarla sınırlı değil. Ticari bankalar halihazırda zorunlu seviyenin üzerindeki her bir euro için yüzde 2,25 oranında faiz getirisi elde ediyor. Eurosystem, 2 trilyon euronun biraz üzerindeki toplam likidite için bankalara yılda yaklaşık 50 milyar euro faiz ödüyor.
Bu ağır maliyeti aşağı çekmek için şu seçenekler de tartışılıyor:
-
Kademeli Faiz Sistemi: Bankalar için doğrudan bir zorunlu karşılık artışına kıyasla daha az maliyetli olabileceği belirtilen kademeli mevduat faizi sisteminin yeniden uygulamaya konması.
-
Kısmi Faiz Kesintisi: Bankaların zorunlu karşılığın üzerindeki fazla rezervlerinin belirli bir bölümüne faiz ödenmemesi.
-
Sıfır Karşılık, Doğrudan Ücretlendirme: ECB içindeki daha radikal bir diğer görüş ise zorunlu karşılık uygulamasının tamamen kaldırılarak bankalardan bu likidite için doğrudan ücret alınması yönünde.
Olası riskler: Bankalar arası fon transferleri
Uygulanması muhtemel planların (özellikle kısmi faiz kesintisinin) sistem içinde bazı yan etkiler yaratabileceği belirtiliyor. Örneğin; likiditesi yüzde 2 eşiğinin altında kalan az sayıdaki banka, mevcut durumda faiz alamayacağı için elindeki rezervleri sınırı çoktan aşmış olan büyük bankalara aktarabilir.
Böyle bir senaryonun gerçekleşmesi halinde, bankalar kendi aralarında paslaşarak faiz geliri elde etmeye devam edebilir ve Eurosystem’in tasarruf etmeyi planladığı toplam faiz giderinde hedeflenen düşüş sağlanamayabilir.