Çinli şirketlerin İran ve Rusya’ya çift kullanımlı ürün sağlamaları ABD’yi zorluyor

Çin gümrük verileri ve uluslararası analistlerin raporları, Çinli şirketlerin Rusya ve İran’a yönelik “çift kullanımlı” (hem sivil hem askeri amaçlı) ürün sevkiyatlarının hız kesmeden devam ettiğini ortaya koyuyor. Bu durum, söz konusu ülkelere yönelik yaptırımları sıkılaştırmaya çalışan ABD yönetimini giderek daha fazla zorluyor.

Yaptırımları Gizlemeye Bile Gerek Duyulmuyor

Eski ABD Hazine yetkilileri ve silah analistlerinin değerlendirmelerine göre; motor, bilgisayar çipi, fiber optik kablo ve cayroskop gibi kritik teknolojik bileşenlerle dolu yüzlerce konteyner Çin’den Rusya ve İran’a gönderiliyor.

Geçmişte bu tür sevkiyatların yaptırımlardan kaçınmak amacıyla sahte veya yanlış etiketlerle yapıldığı bilinirken, uzmanlar artık birçok durumda şirketlerin buna bile gerek duymadan açıkça ticaret yaptığına dikkat çekiyor.

Shahed Dronlarında Çin İmzası ve Artan İhracat

İngiltere merkezli Conflict Armament Research’ün hazırladığı rapora göre, özellikle İran yapımı Shahed tipi dronlarda Çinli üreticilere ait bileşenlerin kullanımında belirgin bir artış tespit edildi. Çatışma bölgelerindeki talebe paralel olarak Çin’in ihracat grafiklerinde dikkat çeken yükselişler yaşandı:

• Fiber Optik Kablo: İhracat hacmi 2024 sonbaharında ve Nisan 2025’teki Saransk saldırısının hemen ardından ciddi şekilde hızlandı.

• Lityum-İyon Pil: Rus ordusunun bataryalı quadcopter (dört pervaneli dron) üretimini artırmasıyla birlikte bu alandaki ihracat da tırmanışa geçti.

Kritik Tarih: 5 Mart ve Kamikaze Dron Motorları

ABD ve İsrail’in İran hedeflerini vurduğu, buna karşılık Tahran’ın Tel Aviv’e ve ABD üslerine ev sahipliği yapan Körfez ülkelerine saldırdığı 5 Mart tarihinde çarpıcı bir dijital iz tespit edildi. Çin merkezli bir sunucudan İran’a destek mesajı iletildiği ve bu mesajla birlikte tek yönlü saldırı (kamikaze) dronlarında kullanılan Alman tasarımı motorların satışı için teklif gönderildiği belirlendi.

Xiamen Victory Technology ve L550 Motoru Krizi:

• Mesajda adı geçen Çinli Xiamen Victory Technology şirketinin, ABD tarafından Rusya ve İran’a satışı yasaklanan Limbach L550 motorunu pazarladığı ortaya çıktı.

• İnternet sitesini ocak ayında açan ve kendini “sivil dronlar için motor satan bir firma” olarak tanımlayan bu şirketin pazarladığı motorlar, maliyeti 20 bin ila 50 bin dolar arasında değişen ve 1.000 mil menzile sahip olan İran’ın patlayıcı yüklü Shahed-136 dronlarında kullanılıyor.

• Xiamen merkezli bir diğer şirket olan Xiamen Limbach ise, L550 motorunu Rusya’ya sağladığı gerekçesiyle 2024’ün sonlarında ABD ve AB yaptırım listelerine alınmıştı.