ABD ve Rusya, Ukrayna savaşını sona erdirmeye yönelik müzakereler kapsamında Amerikan şirketlerinin Rusya’nın petrol ve doğal gaz sektörüne yeniden dönmesini sağlayabilecek ekonomik anlaşmaları masaya yatırdı. Financial Times’ın haberine göre Sahalin, Druzhba ve Kuzey Akım projeleri gündemde yer alıyor.
Sahalin ve Druzhba enerji projeleri yeniden gündemde
Financial Times’ın konuya yakın kaynaklara dayandırdığı habere göre ABD ve Rusya, Amerikan şirketlerinin Rusya’nın petrol ve doğal gaz sektörüne yeniden girişini mümkün kılacak ekonomik düzenlemeleri görüşüyor. Gündeme gelen önerilerin başında Sahalin’deki ortak enerji projelerinin yeniden faaliyete geçirilmesi, Rus petrolünün Druzhba boru hattı üzerinden Avrupa’ya sevkiyatının yeniden başlatılması ve Kuzey Akım hattı üzerinden doğal gaz akışının kısmen yeniden sağlanması geliyor.
Habere göre Beyaz Saray ve Kremlin, savaşın sona ermesinin ardından Rusya’nın Uzak Doğu bölgesinde yer alan Sahalin Adası açıklarında faaliyet gösteren Amerikan ve Rus enerji şirketlerinin ortak girişimlerinin yeniden faaliyete geçirilmesini değerlendiriyor. Bu projeler, savaş öncesinde her iki ülkenin enerji şirketleri arasında yürütülen ortak işletmecilik modelinin bir parçasıydı.
Tarafların ayrıca Amerikan petrol şirketlerini, Rus petrolünün Druzhba boru hattı üzerinden Avrupa’ya yeniden ihraç edilmesine yönelik bir plana dahil etmeyi görüştüğü aktarılıyor. Bu kapsamda değerlendirilen diğer başlıklar arasında Rus enerji şirketi Novatek’in Alaska LNG projesine katılımı, Lukoil’in yurt dışındaki varlıklarının Beyaz Saray’a yakın yatırımcılara satışı, potasyumlu gübre yaptırımlarının hafifletilmesi ve Zaporijya Nükleer Santrali’nin yönetiminin bir Amerikan kuruluşuna devredilmesi bulunuyor. Bu önerilerin tamamı, nihai bir barış anlaşması çerçevesinde değerlendirilen ekonomik paketin parçaları olarak aktarılıyor.
Witkoff’un Moskova temaslarında ticari başlıklar öne çıktı
ABD Başkanı Donald Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff’un, eylül ayı başında St. Petersburg’da Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yaptığı görüşmede olası ticari anlaşmaları ele aldığı belirtiliyor. Witkoff’un geçen hafta Moskova’ya gerçekleştirdiği ziyaret sırasında çekilen fotoğraflarda, not defterine diğer başlıkların yanı sıra “Ticari Anlaşmalar” ifadesinin yazıldığı görüldü.
Bir ABD’li yetkili, Trump’ın temsilcilerinin savaşın her iki tarafıyla da ekonomik önerileri görüştüğünü aktardı. Yetkiliye göre bu görüşmeler, Ukrayna için savaş sonrası büyüme ve yatırım fırsatlarını, Rusya ile de olası ekonomik iş birliği başlıklarını kapsıyor.
Ekonomik anlaşmaların savaşı sona erdirecek kapsamlı bir barış çerçevesine bağlı olacağını ve henüz hiçbir anlaşmanın kesinleşmediğini vurguladı.
Bu açıklama, görüşülen ekonomik başlıkların şu aşamada bağlayıcı nitelik taşımadığını ve nihai bir Ukrayna savaşı çözümüne bağlı olduğunu ortaya koyuyor.
Havacılık ve titanyum tedarikinde iş birliği değerlendiriliyor
Görüşülen öneriler arasında Amerikan havayolu şirketlerinin Rus hava sahasını transit uçuşlarda yeniden kullanabilmesi de yer alıyor. Haberde bu adımın yakıt maliyetlerini önemli ölçüde azaltabileceği ifade ediliyor.
Amerikan şirketlerinin Rusya ile sivil havacılıkta kullanılan titanyumun üretimi ve tedarikinde yeniden iş birliği yapması da değerlendirilen başlıklar arasında bulunuyor. Daha önce Rusya’da titanyum alanında ortak girişimi bulunan Boeing, Ukrayna savaşının başlamasının ardından bu iş birliğini askıya almış ve tedarik zincirlerini çeşitlendirmişti.
ABD ve Rus yetkililer arasında, Ukrayna ve Avrupa’nın doğrudan katılımı olmaksızın yürütülen ekonomik görüşmelerde henüz somut bir sonuç alınmadı. Washington, ekonomik ilişkilerin kapsamlı biçimde yeniden kurulabilmesi için Rusya ile Ukrayna’nın savaşın sona ermesi konusunda anlaşmaya varması gerektiğini vurguluyor.
Gündemde yer alan başlıklar arasında Novatek’in Alaska LNG projesine katılımı ve Lukoil’in yurt dışı varlıklarının satışı gibi öneriler, enerji sektöründeki olası yaptırım hafifletmelerinin kapsamını da gözler önüne seriyor. Taraflar arasındaki görüşmelerin seyri, savaşın diplomatik çözüm sürecindeki ilerlemeye paralel olarak şekillenecek.
