ABD’nin, 3 Kasım’daki ara seçimlerin ardından İran’a yönelik kısa süreli ancak yoğun bir askeri harekata hazırlıklı olmaları konusunda bazı Körfez ülkelerini uyardığı bildirildi. Bölgeye ek savaş gemisi ve füze savunma sistemi sevk ediliyor.
ABD ve İsrail İran’a yönelik yeni saldırı hazırlığında
Diplomatik ve askeri kanallardan iletilen mesajlar, ABD ve İsrail’in İran’a karşı yeni bir kapsamlı saldırı dalgasına hazırlandığına işaret ediyor. Başkan Donald Trump’ın henüz nihai kararını vermediği, ancak seçim sonrasında İran’ın altyapısını ve nükleer tesislerini hedef alabilecek büyük bir saldırıya eğilimli olduğu belirtiliyor.
Görüşmeler hakkında bilgi sahibi kişilere göre ABD, İsrail’in füze savunmasını güçlendirmek amacıyla Teksas’tan ek bir Patriot sistemi gönderiyor. ABD ordusu ayrıca olası tırmanış öncesinde Orta Doğu’daki bazı üslerde bulunan ve saldırılara açık durumdaki askerlerini başka noktalara taşıdı.
Bölgedeki ABD kuvvetleri mühimmat stoklarını yenilerken, bombardıman uçakları ve savaş jetleri saldırı hazırlıkları yapıyor. Gelecek ay Orta Doğu’da faaliyet gösteren yaklaşık 20 savaş gemisine ek bir uçak gemisi taarruz grubu ile Deniz Piyadeleri sefer birliğinin katılması bekleniyor. Bununla birlikte bazı gemilerin bölgeden ayrılabileceği de belirtiliyor.
Trump saldırı ile diplomasi arasında henüz karar vermedi
Trump’ın önündeki diğer seçenek İran’la anlaşma sağlanması olurken, bölgesel arabulucuların diplomatik girişimlerinden henüz sonuç alınamadı. Geçen hafta düzenlenen bir mitingde ilkbahardaki ABD-İsrail bombardımanlarına atıfta bulunan Trump, şu ifadeleri kullandı:
Bir küçük Epic Fury daha yapabiliriz. Ya da anlaşırlar.
Beyaz Saray, mevcut olup olmadığı kesinleşmemiş hassas askeri planlar hakkında yorum yapmayacağını belirterek, Trump’ın İran’ın nükleer silaha sahip olmasını engellemek için tüm seçenekleri değerlendirdiğini açıkladı. Trump, ara seçimlerden önce İran’a saldırmayacağını daha önce ifade etmişti.
İsrail’in de yeni saldırılar için hedef ve operasyon planları hazırladığı, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun İran’ın gücünü zayıflatmak ve nihayetinde yönetimi devirmek amacıyla saldırıların yeniden başlamasını savunduğu bildirildi.
Petrol ablukası ve ekonomik yaptırımlar sürüyor
Yeni hava saldırıları gündeme gelirse, bu durum Trump yönetiminin İran’a karşı yürüttüğü ekonomik baskı politikasından farklı bir aşamaya geçildiği anlamına gelecek. Sıkılaştırılan yaptırımlar ve deniz ablukası, İran’ın petrol satışlarını aylardır kesintiye uğratırken, ülkenin hava bağlantılarının büyük bölümünü durdurdu ve kara ticaretini sınırladı.
Demokrasileri Savunma Vakfı İran Programı Kıdemli Direktörü Behnam Ben Taleblu, füze kapasitesinin yeniden oluşturulması gibi büyüyen tehditlerin hedef alınması gerekiyorsa Trump’ın bunu kamuoyuna ayrıntılı biçimde açıklaması gerektiğini söyledi. Taleblu, mevcut yaptırımların ve ablukanın sürdürülmesi gerektiğini savundu.
İran’ın füze kapasitesi ve nükleer tesisleri gündemde
İran’ın, savaşın en yoğun döneminde ABD ve İsrail tarafından gerçekleştirilen 20 binden fazla saldırıya rağmen direndiği, Basra Körfezi’ndeki gemilere ve ABD askeri unsurlarına yönelik saldırılarını sürdürdüğü belirtildi.
İsrail’in eski askeri istihbarat yetkilisi Danny Citrinowicz, İran’ın kritik altyapısına veya üst düzey yetkililerine yönelik yeni saldırıların yönetimi devireceği varsayımının yanlış olduğunu savundu. Citrinowicz, yeni bombardımanların İran’ı füze ve nükleer programlarına daha fazla yöneltebileceği uyarısında bulundu.
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Başkanı Rafael Grossi, salı günü Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne yaptığı açıklamada, Haziran 2025’teki çatışmalar ve sonrasındaki savaş sırasında hasar gören nükleer tesislerin onarıldığına veya yeniden inşa edildiğine ilişkin bir faaliyet tespit edilmediğini söyledi.
Ancak Grossi, müfettişlerin tesislere erişemediğini ve İran’ın nükleer malzemeleri başka amaçlara yönlendirmediğini doğrulayamadıklarını belirtti. Endişe yaratan tesisler arasında yüzlerce fit kalınlığında kaya tabakasının altında bulunan Pickaxe Mountain da yer alıyor.
Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi analisti Seth Jones, yeni saldırıların İran’ın nükleer programını kalıcı biçimde gerileteceğini düşünmediğini, ancak Trump’a yeniden başarı ilan ederek ABD’nin savaştaki rolünü azaltma imkanı verebileceğini ifade etti.
İran bölgesel hedeflere misilleme tehdidini yineledi
İran, yeni bir saldırı durumunda bölgedeki ekonomik ve sivil hedeflere ağır karşılık vereceği uyarısında bulundu. Tahran yönetimi daha önce de benzer tehditlerde bulunmuş, ardından Körfez genelindeki ABD üslerini, diplomatik tesisleri, enerji altyapısını ve havalimanlarını hedef almıştı.
İran’ın yüzlerce ile binlerce arasında füze stoku koruduğu, çatışmalara verilen arayı savunmasını güçlendirmek ve yeni misilleme planları hazırlamak için kullandığı belirtiliyor. Ülkenin stoklanmış parçalardan yeni balistik füzeler ürettiği, İsrailli yetkililerin ise bu kapasitenin yeniden oluşturulma hızından endişe duyduğu bildirildi.
Orta Doğulu arabulucular yeni çatışmaları önlemek amacıyla İran’la müzakereleri yeniden başlatmaya çalışırken, ABD’nin nükleer programın görüşülmesinde ısrar etmesi ve Tahran’ın müzakerelere dönüş için ağır koşullar öne sürmesi nedeniyle henüz bir ilerleme sağlanamadı.
