ABD istihbarat değerlendirmelerine göre, Çin bağlantılı gruplar tarafından sağlanan yüksek çözünürlüklü uydu görüntüleri ve coğrafi istihbarat verileri, İran’ın Orta Doğu’daki ABD askeri üsleri ile Hürmüz Boğazı’ndaki gemilere yönelik hedef alma hassasiyetini belirgin biçimde artırdı.
Ürdün’deki ABD üssü ve Hürmüz Boğazı’nda yüksek hassasiyet
ABD istihbarat birimleri tarafından hazırlanan raporlarda, İran’ın son aylarda gerçekleştirdiği askeri operasyonlarda gözlenen teknik hassasiyet artışı mercek altına alındı. ABD’li yetkililere göre Tahran yönetimi, temmuz ayında Ürdün’de bulunan Muwaffaq Salti Hava Üssü‘ne düzenlenen ve üç ABD askerinin yaşamını yitirdiği saldırıda Çinli kuruluşlardan tedarik edilen yüksek çözünürlüklü uydu verilerinden faydalandı.
Söz konusu coğrafi ve görsel verilerin, İran güçlerinin Hürmüz Boğazı’ndaki ticari ve askeri gemi hareketlerini daha yakın takibe almasına da imkan sağladığı öne sürüldü. Elde edilen anlık veriler sayesinde manevra kabiliyeti kısıtlı olan ısı güdümlü insansız hava araçlarının (İHA) doğru zamanlamayla fırlatıldığı ve hedefleri vurma oranının tırmandığı kaydedildi.
Bölgedeki askeri hareketliliğe ilişkin öne çıkan operasyonel veriler şu şekildedir:
- Eskort Operasyonu: Yakın dönemde gerçekleşen bir deniz eskort görevinde ABD güçlerinin, İran kaynaklı bir düzineden fazla füze ile yaklaşık 20 İHA’yı önlediği bildirildi.
- Karşı Saldırılar: ABD ordusunun aynı operasyonel süreçte Hürmüz Boğazı çevresindeki yaklaşık 60 kritik hedefe yönelik askeri operasyon icra ettiği aktarıldı.
- Çoklu Destek Faktörü: İran’ın hedefleme kapasitesindeki gelişimin yalnızca Çin verileriyle sınırlı kalmadığı; Rusya’dan sağlanan teknik destek ile İran unsurlarının sahadaki çatışma deneyiminin de etkili olduğu değerlendirildi.
Çin hükümetinin rolü, Rusya desteği ve yaptırımlar
ABD’li istihbarat yetkilileri, Çin hükümetinin bu veri aktarımındaki doğrudan rolünün henüz netleşmediğini ifade ediyor. Pekin yönetiminin desteği bizzat emredip etmediği veya özel Çinli teknoloji kuruluşlarının faaliyetlerine göz yumup yummadığı belirsizliğini koruyor.
Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Jiakun ise iddiaları reddederek, ülkesinin uluslararası yükümlülüklerine tam uyum sağladığını ve bölgesel çatışmaların Pekin’e yönelik suçlamalar için araçsallaştırılmasına karşı olduklarını açıkladı. Öte yandan ABD yönetimi, Mayıs ayında İran’ın askeri saldırılarında kullanılabilecek uydu görüntüleri sağladıkları gerekçesiyle üç Çinli uydu şirketini resmi yaptırım listesine dahil etmişti.
