ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran’ın sunduğu barış önerisine sert bir tepki göstererek teklifi “tamamen kabul edilemez” bulduğunu açıklaması, küresel enerji piyasalarında deprem etkisi yarattı. Açıklamanın ardından petrol fiyatları Asya seansında yüzde 4’ün üzerinde değer kazanırken, bölgesel hisse senedi piyasalarında dalgalı ve ayrışan bir seyir izlendi.
Barış umutları çöktü, petrol fiyatları sıçradı
Trump, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, İran’ın Pakistan aracılığıyla ilettiği ve nükleer programa dair herhangi bir taahhüt içermediği belirtilen metne sert çıkarak, “İran’ın sözde ‘temsilcilerinin’ yanıtını okudum. Beğenmedim, tamamen kabul edilemez!” ifadelerini kullandı.
Bu diplomatik tıkanıklık, küresel petrol piyasalarında anında fiyatlandı. Haziran vadeli Batı Teksas (WTI) ham petrol sözleşmeleri varil başına 99,84 dolara fırlarken, küresel gösterge olan Brent vadeli sözleşmeleri 105,53 dolara ulaştı. Commerzbank Research analistleri, ABD ile İran arasındaki kırılgan ateşkesin ciddi şekilde sekteye uğradığını belirterek, geçen hafta oluşan iyimserliğin Trump’ın açık sözlü reddiyle birlikte tersine döndüğünü vurguladı.
Hürmüz Boğazı’nda arz güvenliği endişesi
ABD ile İran arasındaki görüşmelerin çökmesi, dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin transit güzergahı olan kritik su yolu Hürmüz Boğazı’ndaki tansiyonu yeniden en üst seviyeye çıkarma potansiyeli taşıyor. Yakın geçmişte bölgede yaşanan karşılıklı sıcak temaslar; İran’ın ticari gemilere, ABD Donanması unsurlarına ve BAE’ye yönelik füze ve insansız hava aracı saldırıları ile ABD’nin İran sürat botlarını batırması gibi olaylar, piyasaların enerji arzı güvenliğine yönelik endişelerini maksimize ediyor.
Asya piyasalarında jeopolitik ve makroekonomik ayrışma
Petrol fiyatlarındaki sert yükselişe karşın, Asya hisse senedi borsaları jeopolitik riskler ile ABD’den gelen güçlü makroekonomik veriler arasında sıkışarak karışık bir seyir izledi. ABD istihdam raporu ve çip hisselerindeki rallinin S&P 500 endeksini rekor seviyelere taşımasının rüzgarıyla güne yükselişle başlayan bazı Asya piyasaları, Orta Doğu’daki haber akışının ardından kazançlarını geri verdi.
Küresel piyasalarda öne çıkan enerji ve endeks verilerindeki son durum şu şekilde gerçekleşti: