Enerji sektörünün geleceğine yönelik senaryo bazlı projeksiyonlarıyla bilinen Shell, küresel enerji sistemini etkileyen güçleri ve dönüşüm dinamiklerini inceleyen 2026 Enerji Güvenliği Senaryoları raporunu yayımladı. Archipelagos, Surge ve Horizon adını taşıyan üç farklı senaryo, ülkelerin jeopolitik gerilimler, teknolojik gelişmeler ve iklim hedefleri karşısında nasıl stratejik yönelimler benimseyebileceğini değerlendiriyor.
Enerji güvenliği, emisyonlar ve yapay zekâ dengesi üç senaryoda analiz edildi
Shell, senaryolarında enerji güvenliği ile ekonomik büyüme arasındaki dengenin nasıl şekilleneceğini, karbon emisyonlarını azaltma çabalarının hangi faktörlerle sekteye uğrayabileceğini ve yapay zekâ devriminin bu denkleme nasıl entegre edileceğini analiz etti.
Archipelagos senaryosu, ülkelerin ulusal güvenlik ve enerji arzı konularında daha içe dönük politikalar izlediği bir yapıyı öngörürken; Surge, yapay zekânın enerji sistemleri üzerindeki dönüştürücü etkilerini vurguluyor. Horizon ise, küresel ısınmanın 1,5°C ile sınırlandığı, normatif bir yol haritası sunuyor.
Archipelagos senaryosu güncellendi: Emisyonlar artıyor, büyüme yavaşlıyor
Shell, 2023’te yayımladığı Archipelagos senaryosunu, ekonomik zorluklar ve jeopolitik belirsizlikler ışığında revize etti. Güncellenen senaryoya göre, fosil yakıt kullanımı artarken, elektrifikasyon süreci yavaş ilerliyor ve karbon azaltım teknolojilerine verilen destek azalıyor.
Bu durum, LNG’ye daha fazla bağımlılığı, nükleer enerjide sınırlı da olsa yeniden bir canlanmayı beraberinde getiriyor. Emisyon tarafında ise olumsuz bir tablo çiziliyor. CO₂ emisyonlarının, önceki senaryoya kıyasla yaklaşık %10 daha yüksek olacağı ve küresel ısınma tahmininin 2100 yılı itibarıyla 2,2°C’den 2,5°C’ye yükseldiği öngörülüyor.
Petrol talebinin ana sürükleyicileri değişmiyor
Denizcilik, havacılık ve petrokimya sektörleri, önümüzdeki dönemde petrol talebinin ana kaynakları olmaya devam edecek. Shell’in senaryolarına göre, Archipelagos ve Surge modellerinde bu üç sektörün toplam talebinin önümüzdeki 25 yılda en az %50 artması bekleniyor.
Horizon senaryosunda ise, karbon azaltım hedeflerine paralel olarak bu sektörlerde talep artışı yatay seyrediyor ya da hafif gerileme eğilimi gösteriyor. Ancak düşük karbonlu yakıtların yeterince hızlı ölçeklenememesi, bu alanlarda fosil kaynaklı talebin halen güçlü kalmasına neden oluyor.
Mevcut petrol sahalarında üretim düşüyor, yeni sahalar zorunlu hale geliyor
Shell’in senaryolarına göre, mevcut petrol sahalarındaki doğal üretim düşüşü yıllık ortalama %5–6 seviyelerinde. Bu durum, 2040 yılına kadar yeni sahalardan üretimin kaçınılmaz olduğunu ortaya koyuyor.
Archipelagos ve Surge senaryolarında, 2040’taki toplam petrol üretiminin yaklaşık %40’ının bugün üretimde olmayan yeni sahalardan sağlanması bekleniyor. Mevcut sahalardaki kayıpların ise yapay zekâ destekli gelişmiş petrol geri kazanım yöntemleriyle kısmen telafi edilmesi öngörülüyor.
Yapay zekâ, üretim maliyetlerini düşürüyor
Surge senaryosu, yapay zekânın enerji sektöründe nasıl devrim yaratabileceğine odaklanıyor. Shell’e göre, yapay zekâ destekli tedarik zinciri yönetimi, sondaj optimizasyonu ve üretim tahminleme algoritmaları sayesinde üretim maliyetlerinde ciddi düşüşler sağlanabiliyor.
Bu kapsamda, ABD gibi gelişmiş yapay zekâ altyapısına sahip ülkelerde, konvansiyonel olmayan kaynaklardan (kaya petrolü gibi) üretim artışı öne çıkıyor. OPEC+ ülkelerinin ise büyük kaynak tabanlarına güvenerek, yeni sahalarla üretimlerini desteklemeye devam edecekleri ifade ediliyor.
LNG ve nükleer enerjiye dönüş: Elektrifikasyon yavaş ilerliyor
Shell’in Archipelagos senaryosunda elektrifikasyonun öngörülen hızda ilerleyememesi, doğal gazın sıvılaştırılmış formu olan LNG’ye ve nükleer enerjiye olan bağımlılığı artırıyor. Fosil yakıt dışı alternatiflerin yeterli ölçeğe ulaşamaması nedeniyle, emisyon azaltımı da hedeflenen seviyelere ulaşamıyor.
Nükleer enerji, özellikle enerji güvenliğine öncelik veren ülkelerde yeniden ilgi görüyor. Ancak bu dönüşümün düşük karbonlu enerji geçişine yeterli katkı sağlayıp sağlamayacağı, uygulanacak finansal ve politik teşvik mekanizmalarına bağlı.
Horizon: Normatif bir gelecek mümkün mü?
Shell’in Horizon senaryosu, küresel ısınmayı 1,5°C ile sınırlandıran ve karbon nötr bir dünya hedefleyen bir gelecek kurguluyor. Bu senaryoda, tüm büyük ekonomilerin emisyon azaltımında iş birliği yaptığı, yenilenebilir enerji yatırımlarının hızlandığı ve karbon fiyatlamasının etkili kullanıldığı bir sistem öngörülüyor.
Ancak Shell, bu senaryonun mevcut jeopolitik ve ekonomik belirsizlikler karşısında gerçekleşme ihtimalinin düşük olduğuna dikkat çekiyor. Bu nedenle Horizon, diğer senaryolara kıyasla daha “idealist” ve “normatif” bir yol haritası olarak sunuluyor.