Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in Japon tütün şirketi JTI’ın Rusya’daki dört fabrikasına el konulmasını öngören kararnamesi, Tokyo’nun resmi protestosuna yol açtı. Japonya, kararın derhal geri alınmasını talep etti.
Putin’in imzaladığı kararname JTI’ın tesislerini kapsıyor
Rusya lideri Vladimir Putin‘in perşembe günü imzaladığı kararnameyle, Japon tütün devi Japan Tobacco International’ın (JTI) Rusya’daki operasyonları, devletle bağlantılı AO Promyshlennye Aktivy şirketinin geçici yönetimine devredildi.
Söz konusu karar, şirketin St. Petersburg, Rostov-na-Donu, Lipetsk ve Leningrad bölgelerinde bulunan üretim tesislerini kapsıyor. Bu dört fabrikada yaklaşık 4 bin çalışan görev yapıyor.
Kararname ile birlikte JTI’ın söz konusu tesisler üzerindeki idari kontrolü fiilen sona ererken, üretim ve yönetim süreçleri Rus makamlarının belirlediği geçici yönetim yapısına geçti.
Japonya’dan Putin’in kararına sert protesto geldi
Japonya Ticaret Bakanı Ryosei Akazawa, cuma günü düzenlediği basın toplantısında Moskova yönetiminin aldığı karara resmi itirazda bulunduklarını açıkladı.
Rus hükümetine protestomuzu ilettik ve alınan tedbirlerin iptal edilmesi gibi acil adımlar atılmasını talep ettik.
Akazawa, Rus makamlarının daha önce de Batılı şirketlerin varlıklarını geçici kontrol altına aldığı örnekler bulunduğunu hatırlatarak, Japonya’nın bu tür gelişmelere karşı tetikte olduğunu belirtti.
Japan Tobacco’nun milyarlarca yenlik varlığı risk altında
Japonya hükümetinin yaklaşık üçte birine sahip olduğu Japan Tobacco, Rusya’daki dört üretim tesisine el konulduğunu resmen doğruladı.
Şirket, 1999 yılından bu yana Rusya pazarında faaliyet gösteriyor ve ülkenin yanıcı tütün ürünleri pazarında yüzde 41 paya sahip bulunuyor. Bu pay, şirketin Rusya operasyonlarının ülke genelindeki tütün sektöründeki konumunu ortaya koyuyor.
SMBC Nikko Securities analisti Tsukasa Furuta’nın değerlendirmesine göre, Rusya faaliyetleri Japan Tobacco’nun toplam faaliyet karının yaklaşık dörtte birini oluşturuyor. Aynı değerlendirmede, şirketin ülkedeki 100 milyar ila 200 milyar yen tutarındaki nakit ve mevduatının da Rusya’da mahsur kalabileceği ifade edildi.
Bu rakamlar, el koyma kararının yalnızca üretim tesisleriyle sınırlı kalmayıp, şirketin finansal yapısını da doğrudan etkileme potansiyeli taşıdığını gösteriyor.
Rusya ile Japonya arasındaki diplomatik gerilim tırmanıyor
Putin’in aldığı karar, Moskova ile Tokyo arasındaki diplomatik ilişkilerin gerildiği bir döneme denk geldi. Japonya, Ukrayna’ya verdiği mali ve askeri olmayan destek kapsamında ekim ayında Rusya’ya yönelik yeni yaptırımlar uygulamaya koymuştu.
Rusya’nın yabancı şirketlere yönelik bu tür adımları JTI ile sınırlı değil. Rus makamları eylül ayında İsviçreli gıda devi Nestle ile Fransız perakende şirketi Auchan’ın ülkedeki varlıklarını da benzer şekilde geçici yönetime devretmişti.
Japonya Dışişleri Bakanlığı verilerine göre, Ekim 2025 itibarıyla Japon şirketlerinin Rusya’da toplam 321 iş yeri bulunuyordu. Bu rakam, Japon sermayesinin Rusya pazarındaki varlığının boyutunu ve olası el koyma kararlarından etkilenebilecek şirket sayısının genişliğini gözler önüne seriyor.
Japonya hükümeti, benzer adımların diğer Japon şirketlerine de yönelebileceği ihtimaline karşı Rusya’daki gelişmeleri yakından takip ettiğini belirtti. Tokyo yönetimi, diplomatik kanallar üzerinden Moskova nezdinde girişimlerini sürdürdüğünü açıkladı.
