OSD verilerine göre yılın ilk dokuz ayında toplam otomotiv üretimi yüzde 6, otomobil üretimi yüzde 17 geriledi; ihracat geliri ise yüzde 3 artışla 31,1 milyar dolara ulaştı.
Üretimde gerileme sürerken ticari araçlarda artış görüldü
Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) tarafından açıklanan verilere göre, ocak-eylül döneminde Türkiye’de toplam otomotiv üretimi geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 6 azalarak 971 bin 159 adet olarak gerçekleşti. Otomobil üretimi bu dönemde yüzde 17 düşüşle 528 bin 366 adede geriledi. Traktör üretiminin de dahil edildiği toplam üretim rakamı ise 986 bin 584 adede ulaştı.
Sektördeki tabloda otomobil üretimindeki belirgin gerilemenin aksine ticari araç segmentinde artış kaydedildi. Yılın ilk dokuz ayında ticari araç üretimi yüzde 12, hafif ticari araç üretimi yüzde 13, ağır ticari araç üretimi ise yüzde 7 yükseldi. Bu veriler, otomobil üretimindeki daralmanın sektörün tamamına eşit şekilde yansımadığını ortaya koydu.
Dönem içinde otomotiv sanayisinin kapasite kullanım oranı yüzde 61 düzeyinde gerçekleşti. Segment bazında bakıldığında bu oran hafif araçlarda yüzde 62, kamyonlarda yüzde 59, otobüs ve midibüslerde yüzde 67 olarak kaydedildi. Traktör üretiminde kapasite kullanım oranı ise yüzde 27 ile diğer segmentlerin oldukça gerisinde kaldı.
İhracat gelirinde artış, adet bazında ise düşüş yaşandı
Otomotiv sektöründe ihracat rakamları adet bazında gerileme, değer bazında ise artış gösterdi. Ocak-eylül döneminde otomotiv ihracatı adet bazında yüzde 11 azalarak 685 bin 671 adede indi. Bu düşüşte otomobil ihracatındaki yüzde 27’lik gerileme belirleyici oldu. Buna karşılık ticari araç ihracatı yüzde 11 artarken, traktör ihracatı da yüzde 13 artışla 9 bin 381 adede yükseldi.
Adet bazındaki gerilemeye rağmen sektörün toplam ihracat geliri yüzde 3 artarak 31,1 milyar dolara ulaştı. Bu rakamla otomotiv sektörü, Türkiye’nin sektörel ihracatında yüzde 17 pay ile liderlik konumunu korudu. Otomobil ihracatı değer bazında yüzde 8 azalarak 7,8 milyar dolar seviyesinde gerçekleşirken, ana sanayi ihracatı yüzde 2,2, tedarik sanayi ihracatı ise yüzde 3,7 artış kaydetti.
Yerli otomobil satışları yükselirken ithal araç talebi düştü
İç pazarda da belirgin bir daralma gözlendi. Ocak-eylül döneminde toplam otomotiv pazarı yüzde 13 daralarak 832 bin 521 adede indi. Otomobil satışları aynı dönemde yüzde 15 azalışla 627 bin 977 adet olarak kaydedildi.
Bu daralmanın kaynağında özellikle ithal araç talebindeki gerileme bulunuyor. Aynı dönemde ithal otomobil satışları yüzde 23 azalırken, yerli otomobil satışları yüzde 2 artış gösterdi. Böylece otomobil pazarında yerli üretimin payı yüzde 36’ya, ithalatın payı ise yüzde 65’e ulaştı.
Hafif ticari araç pazarında da benzer bir eğilim gözlendi. Bu segmentte toplam satışlar yüzde 5, ithal araç satışları yüzde 9 azalırken, yerli hafif ticari araç satışları yüzde 11 yükseldi. Böylece yerli araçların pazar payı yüzde 24’e, ithalatın payı ise yüzde 76’ya ulaştı. Ağır ticari araç pazarında ise yüzde 7 oranında daralma yaşandı.
OSD başkanı yeni modellerle toparlanma beklentisini paylaştı
OSD Başkanı Cengiz Eroldu, sektördeki mevcut tabloya ilişkin değerlendirmesinde, Hyundai’nin ağustos ayında üretimine başladığı Ioniq 3 modeli ile Oyak Renault ve Tofaş’ın yılın son çeyreğinde devreye alacağı yeni modellerin üretim ve ihracat rakamlarını destekleyeceğini belirtti.
Yatırımların olumlu sonuçları önümüzdeki aylarda ve gelecek yıl daha net görülecek.
Eroldu, bu çerçevede mevcut üretim verilerini karamsar bir şekilde değerlendirmediklerini ifade etti. İç pazardaki daralmanın arkasında yatan nedenlere de değinen Eroldu, fiilen yüzde 75-80 aralığına yükselen ÖTV oranları ile finansman kısıtlarının talep üzerinde belirleyici etki yaptığını söyledi. Nüfusa bağlı talebin ise daralmanın daha da derinleşmesini sınırlayacağını öngördü.
Pazar payı verilerine ilişkin dikkat çekici bir karşılaştırma da paylaşan Eroldu, toplam otomotiv pazarında geçen yılın ilk dokuz ayında yüzde 29 olan yerli üretim payının bu yıl yüzde 34’e yükseldiğini belirtti. Ancak bu oranın, 2020 yılında kaydedilen yüzde 46’lık zirve seviyesinin halen altında kaldığına dikkat çekti. Eroldu, yeni modellerin devreye girmesiyle birlikte yerli araçların pazar payının önümüzdeki dönemde daha da artmasını beklediklerini sözlerine ekledi.
