Fransa’da hafta sonu yaşanan toplumsal olaylarda en az 3 bin mağaza zarar gördü; sigorta şirketleri harekete geçtiğini bildirse de kapalı kalan işletmelerin kayıp gelirlerinin tamamı karşılanmayabilir.
Mağaza sayısı bir günde iki katına çıktı
Fransa genelinde yaşanan olaylarda zarar gören mağaza sayısı, bir gün önce açıklanan rakamın iki katına ulaşarak 3 bine çıktı. Hasarın büyük bölümünü karşılaması beklenen sigorta şirketleri, toplam maliyete ilişkin henüz bir tahmin açıklayamadı.
Fransa Sigortacılar Federasyonu France Assureurs, Euronews’e yaptığı açıklamada üyelerinin zarar gören sigortalılara destek olmak için tüm imkanlarıyla seferber olduğunu bildirdi. Federasyon, ilk hasar tahminini ya da şimdiye kadar yapılan başvuru sayısını paylaşamadı.
Son derece şiddetli olaylar
Federasyonun kriz ekibi, gelişmeleri bu şekilde nitelendirerek ülke genelindeki kamu kurumlarıyla birlikte çalıştığını açıkladı.
Hasar büyürken Fransız piyasaları geriledi
FCD perakende federasyonuna da başkanlık eden Carrefour Üst Yöneticisi Alexandre Bompard, pazar günü yaklaşık 1.500 mağazanın etkilendiğini tahmin etmiş ve sektörün kaybını yüz milyonlarca euro olarak hesaplamıştı. Pazartesi günü hükümetin açıkladığı sayı 3 bine çıktı. Carrefour, 20’si yağmalanan toplam 50 mağazasının zarar gördüğünü bildirdi.
Finans piyasaları da pazartesi günü baskı altında kaldı. Fransa’nın CAC 40 endeksi günü yüzde 1,1 düşüşle tamamladı. Euro STOXX 600 endeksindeki düşüş ise yüzde 0,9 oldu.
Carrefour hisseleri yüzde 2,2, lüks tüketim grubu LVMH hisseleri yüzde 1,8 değer kaybetti. Hafta sonu Marsilya’da girilen mağazalar arasında bir Louis Vuitton butiği de yer aldı.
Sigorta şirketlerinin hisseleri de geriledi. Paris’te AXA yüzde 1,3, reasürans şirketi SCOR yüzde 0,9 değer kaybetti. Milano’da Generali yüzde 2,3, Unipol yüzde 3,2 düştü.
Fransız devlet tahvillerinde de satış baskısı görüldü. Ülkenin 10 yıllık tahvil faizi yaklaşık 8 baz puan artarak yüzde 4,94’e yükseldi. Almanya’nın aynı vadeli tahvil faizi ise 4 baz puandan az arttı. Böylece iki ülkenin borçlanma maliyetleri arasındaki fark yaklaşık 148 baz puana çıktı.
2023 olaylarının maliyeti nasıl hesaplanmıştı
Fransa’da Haziran ve Temmuz 2023’te yaşanan olaylar, bu hafta sonunun maliyetine ilişkin bir karşılaştırma sunuyor. France Assureurs’ün Euronews’e verdiği bilgiye göre, o dönemde sigorta kapsamındaki zarar 793 milyon euroya ulaşmıştı.
Şirketler yaklaşık 17 bin hasar başvurusuyla ilgilenmiş, başvuru başına ortalama zarar yaklaşık 46.600 euro olmuştu. Toplam tutarın yaklaşık üçte ikisini oluşturan 523 milyon euro, mağazalar ve işyerlerindeki zarardan kaynaklanmıştı.
- Belediye binaları, okullar ve otobüslere yönelik saldırılarda yerel yönetimlerin zararı yaklaşık 200 milyon euro oldu.
- Araçlar, toplam hasarın yüzde 7’sini oluşturdu.
- Fransa Senatosunun daha sonra yürüttüğü araştırmada maddi hasar yaklaşık 1 milyar euro olarak hesaplandı.
Bazı zararlar sigortaya hiç bildirilmemiş, bazıları ise poliçeler kapsamında yalnızca kısmen karşılanmıştı. CCI France, 2023 olaylarında yaklaşık 2.500 işletmenin tahrip edildiğini saymıştı. Hükümetin bu hafta sonu için açıkladığı 3 binlik rakam, bu sayıyı şimdiden aştı.
Yeni sigorta sistemi henüz yürürlüğe girmedi
Fransa, 2023’te ortaya çıkan sigorta sorunlarını gidermek amacıyla 2026 bütçe yasasında yeni bir düzenleme yaptı. Düzenleme, belirli mal sigortası poliçelerinde toplumsal olaylardan kaynaklanan hasar teminatını zorunlu kılıyor ve büyük zararları karşılamalarında sigorta şirketlerine yardımcı olacak ulusal bir fon oluşturuyor.
Sigorta şirketleri, ilgili poliçe primlerinin yüzde 1,5’ine kadar katkı sağlayarak fonu finanse edecek. Devlet de yılda 4 milyar euroya kadar garanti verecek. Ancak sistemin yürürlüğe girmesi için Avrupa Komisyonunun onayı ve hükümetin uygulama kararnamesi gerekiyor. Dolayısıyla hafta sonu zarar gören işletmelere yapılacak ödemeler, mevcut sigorta sözleşmelerine bağlı kalacak.
Hasar karşılanabilir, kaybedilen satışlar ise belirsiz
France Assureurs’e göre Fransa’da mağaza ve binalara yönelik poliçelerin çoğu, toplumsal olaylar ve ayaklanmalardan doğan zararı kapsıyor. Bu teminat genellikle yangın, hırsızlık, vandalizm ve kırılan vitrinlerin onarımını karşılıyor. Zarar gören bir mağazanın sonraki günlerde ihtiyaç duyduğu koruyucu levhalar ve güvenlik görevlilerinin masrafları da çoğu zaman kapsamda yer alıyor.
İşletmelerin karşılanmayan kayıplarla karşılaşabileceği alan, kapalı kaldıkları süreçte yapamadıkları ticaret. Tamamen veya kısmen kapanma nedeniyle ödeme alınabilmesi, isteğe bağlı iş durması teminatına bağlı. Bu teminat, kaybedilen satışların tamamını değil, brüt kar kaybını karşılıyor ve genellikle mağazanın kapanmasına poliçe kapsamındaki fiziksel bir hasarın yol açmış olması gerekiyor.
Bazı sözleşmeler, işyerinde doğrudan hasar oluşmasa bile ödeme yapılmasına izin veriyor. Federasyona göre bu durum yalnızca poliçede açıkça belirtilen koşullarda geçerli. Sigortalıların hasarı bildirmek için genellikle beş günü bulunuyor; bazı teminat türlerinden yararlanmak için polise şikayette bulunulması da şart.
Devletin üstleneceği mali yük artıyor
Başbakan Sebastien Lecornu, pazartesi günü yaptığı açıklamada, olaylardan etkilenen işletmelerin salı gününden itibaren devlet destekli kısa çalışma uygulamasından yararlanabileceğini söyledi. Lecornu, yerel yetkililerden belirli bölgelerde sokağa çıkma yasakları uygulamalarını istedi ve gerekirse olağanüstü hal ilan edilebileceğini belirtti.
Gözaltına alınanların sayısı 2.400’ü aşarken Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, İçişleri Bakanı Laurent Nunez’in istifasını kabul etmedi.
Bağlanacak her destek, bu yıl gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 5,4’ü kadar açık vermesi beklenen bütçeye yeni bir yük getirecek. Kamu borcu ise ekonominin yüzde 119’una ulaşmış durumda. Olayların nihai maliyeti henüz bilinmiyor; ekonomik etkisinin saldırıya uğrayan mağazalarla sınırlı kalmayacağı görülüyor.
