Fitch Ratings analistleri, Orta Doğu’daki devletlerin kredi notlarının genel olarak kısa süreli bölgesel çatışmaları karşılayabilecek esnekliğe sahip olduğunu, ancak mevcut İran kaynaklı gelişmelerin seyrinin yüksek belirsizlik içerdiğini bildirdi. Kuruluş, ABD-İsrail’in İran’a yönelik son saldırılarının, Haziran 2025’teki gelişmelere kıyasla daha geniş çaplı etki yarattığını vurguladı. Kredi derecelendirme kuruluşuna göre, jeopolitik risklerin seyri yalnızca güvenlik dinamikleri açısından değil, aynı zamanda bölge ekonomilerinin makroekonomik dengeleri ve kamu maliyesi görünümü açısından da belirleyici olacak. Özellikle enerji gelirlerine yüksek derecede bağımlı ekonomilerde, olası arz kesintileri kamu gelirleri, cari denge ve büyüme performansı üzerinde doğrudan etkiler yaratabilir.
Enerji altyapısına olası zarar kredi notları için kritik
Fitch, enerji ihracat altyapısında oluşabilecek maddi hasarın, kredi notu üzerinde baskı yaratabilecek en olası kanal olarak öne çıktığını belirtti. Petrol ve doğal gaz üretim ve ihracat tesislerinde meydana gelebilecek kalıcı hasarların, bütçe gelirleri ve döviz likiditesi üzerinde ciddi etkiler oluşturabileceğine dikkat çekildi. Kuruluş değerlendirmesinde şu ifadelere yer verdi: “Temel senaryomuz özellikle yüksek belirsizliğe tabidir. Enerji ihracatında varsaydığımızdan daha uzun süreli bir kesinti, bölgedeki ülke kredi profilleri üzerinde daha ciddi olumsuz etkiler yaratabilir. İran hükümetinin uzun vadeli yönelimi ve istikrarı ile bunun bölgesel güvenlik üzerindeki etkileri de belirsizliğini korumakta ve derecelendirme üzerinde olumsuz veya olumlu etkiler yaratabilir”. Orta Doğu ekonomilerinin önemli bir bölümü, kamu harcamalarını büyük ölçüde hidrokarbon gelirleriyle finanse ediyor. Bu nedenle enerji fiyatlarında yaşanabilecek sert dalgalanmalar ya da ihracat hacminde düşüş, bütçe açıklarının artmasına ve borçlanma ihtiyacının yükselmesine yol açabilir. Bu durum da uzun vadede borç sürdürülebilirliği göstergeleri üzerinde baskı oluşturabilir.
Çatışmanın süresi ve yayılım riski belirleyici olacak
Fitch, “Ancak, çatışmanın seyri belirsiz” değerlendirmesinde bulunarak, önemli enerji altyapısına kalıcı zarar verilmesi veya çatışmaların uzamasının, bölgedeki ülkelerin jeopolitik risk algısını artırabileceğini ve bunun da kredi notları üzerinde aşağı yönlü baskı yaratabileceğini ifade etti. Uzayan çatışmaların yalnızca enerji ihracatını değil, aynı zamanda sermaye akımlarını ve yatırım iştahını da etkileyebileceği belirtiliyor. Artan risk primi, devlet tahvili getirilerinin yükselmesine ve finansman maliyetlerinin artmasına yol açabilir. Bu gelişmeler, özellikle dış finansmana bağımlı ekonomiler açısından kırılganlıkları artırabilir. Buna karşılık, bazı petrol ihracatçısı ülkelerde enerji fiyatlarındaki artışın kısa vadede mali gelirleri destekleyebileceği, ancak altyapı hasarı veya üretim kesintisi riskinin bu olumlu etkiyi sınırlayabileceği değerlendiriliyor. Dolayısıyla net etkinin, çatışmanın süresi ve coğrafi yayılımı ile doğrudan bağlantılı olacağı ifade ediliyor. Fitch’in değerlendirmesi, küresel yatırımcıların Orta Doğu varlıklarına yönelik risk algısının önümüzdeki dönemde jeopolitik gelişmelere daha duyarlı hale gelebileceğine işaret ediyor. Bölge ülkelerinin enerji ihracatı performansı, kamu maliyesi dengeleri ve dış borç dinamikleri, kredi notlarının seyrinde temel belirleyiciler olmaya devam edecek. Kredi derecelendirme kuruluşunun açıklamaları, Orta Doğu’da artan gerilimin yalnızca güvenlik boyutuyla değil, aynı zamanda makroekonomik istikrar ve finansal piyasalar üzerindeki potansiyel etkileriyle de yakından izleneceğini ortaya koyuyor.