Boston Consulting Group’un (BCG) yeni raporuna göre Avrupa otomotiv satış sonrası pazarının yıllık bileşik büyüme oranı 2035’e kadar yüzde 1,7’ye gerileyecek; pazar büyüklüğü ise 2025’teki 99 milyar avrodan 2035’te 116 milyar avroya yükselecek.
Satış sonrası pazarda büyüme hacimden değere kayacak
BCG’nin araştırmasına göre 2021-2025 döneminde yıllık yüzde 4,7 oranında büyüyen Avrupa otomotiv satış sonrası pazarı, önümüzdeki on yılda farklı bir dinamiğe geçecek. Araç parkındaki büyümenin yavaşlaması ve elektrikli araçlara geçiş sürecinin hızlanmasıyla birlikte, pazarın büyüme kaynağı araç sayısından hizmet başına yaratılan değere doğru kayacak.
Rapora göre geçmişte yollardaki araç sayısının artması satış sonrası pazarını doğrudan büyütürken, önümüzdeki dönemde araç parkındaki büyümenin yavaşlaması bu modeli değiştirecek. Daha az rutin bakım ihtiyacına karşılık, karmaşık parçalar ve yeni onarım kategorileri servis başına yaratılan değeri artıracak unsurlar arasında sayılıyor.
BCG’nin verilerine göre Avrupa araç parkı yaşlanmaya devam edecek. 2021 yılında yollardaki araçların yüzde 23’ü 16 yaşından büyükken, bu oranın 2035’te üçte birin üzerine çıkması bekleniyor. Elektrikli araçların daha düşük rutin bakım ihtiyacı ile yaşlanan araç parkının bakım ve onarım talebi, pazarı farklı yönlerde etkileyen iki önemli dinamik olarak öne çıkıyor.
BCG Türkiye: Pazar yapay zeka odaklı döneme geçiyor
BCG Türkiye Kıdemli Yönetici Ortağı Aykan Gökbulut, Mobility Vision 2040 kapsamında yaptığı değerlendirmede otomotiv satış sonrası hizmetler sektöründe önümüzdeki 10-15 yılda önemli bir dönüşüm yaşanacağını belirtti. Gökbulut, bu dönüşümün hızının özellikle elektrikli araçlar ve yapay zekanın etkisi açısından bugün öngörülenden daha sınırlı olabileceğini vurguladı; çünkü mevcut araç parkı uzun yıllar yollarda kalmaya devam edecek.
Gökbulut’a göre Avrupa’da araçların ortalama yaşı 12 yılı aşmış durumda ve 2030’lu yıllarda 16 yaşın üzerindeki araçların toplam park içindeki payının üçte biri geçmesi bekleniyor. Sektörün, geleneksel araçların bakım ve onarım ihtiyaçlarını karşılamaya devam ederken yeni nesil araçların gerektirdiği teknolojilere de uyum sağlamak zorunda kalacağını söyledi.
Araçlar artık yılda ortalama 3 bin kilometre daha az yol yapıyor. Otonomideki gelişmeler kaza riski ve onarım ihtiyacını azaltıyor. Elektrikli araç parçaları daha yüksek maliyetli olsa da servis ihtiyaçları daha düşük.
Gökbulut, pazarın nominal olarak büyümeye devam edeceğini ancak araçların daha az kullanılması, gelişen otonomi sayesinde kaza risklerinin azalması, elektrikli araçların daha düşük bakım ihtiyacı ve teknolojik gelişmeler nedeniyle hizmet hacminin azalacağının altını çizdi. 2020’lere kadar olan dönemde bir araç senede 13.000 kilometre yol yaparken, bugün bu ortalama 10.000 kilometreye geriledi. Bu durumun sektör üzerinde karlılık ve verimlilik baskısı yarattığını, ancak dijitalleşme, öngörücü bakım ve yeni hizmet modelleri açısından da fırsatlar sunduğunu belirtti.
Gökbulut’a göre yapay zekanın bugünkü etkisi henüz sınırlı olsa da önümüzdeki 10 yılda fiyatlandırmadan müşteri deneyimine, arıza tespitinden operasyonel verimliliğe kadar pek çok alanda köklü değişiklikler yaratacak. Bu dönüşümde başarılı olacak şirketlerin, eski ve yeni teknolojileri birlikte yönetebilen ve yapay zekayı somut iş sonuçlarına dönüştürebilenler olacağını ifade etti.
Elektrikli araçlar yeni onarım kategorileri yaratacak
Tam elektrikli araçların (BEV) Avrupa yollarındaki payının bugünkü yaklaşık yüzde 4 seviyesinden 2035’te yüzde 26’ya yükselmesi bekleniyor. Elektrifikasyonun 2035’e kadar satış sonrası pazarın yıllık büyümesine yaklaşık 0,7 puanlık negatif etkide bulunması öngörülürken, yüksek voltaj sistemleri ve termal yönetim gibi daha karmaşık ve yüksek değerli yeni onarım kategorileri büyüme fırsatları yaratacak.
Elektrikli araç penetrasyonunun daha yüksek olduğu Kuzey ve Batı Avrupa’da servis ve bakım hacimlerindeki baskının 2030 sonrasında daha erken hissedilmesi beklenirken, Güney ve Doğu Avrupa’daki dönüşümün daha yavaş ilerleyeceği öngörülüyor.
Filo ve sigorta şirketlerinin pazar üzerindeki etkisi büyüyecek
Değişen araç sahipliği modeli, müşteriye erişimi de yeniden şekillendirecek. Filo mülkiyetindeki araçların payının 2021’deki yüzde 8 seviyesinden 2035’te yüzde 20’ye yükselmesi bekleniyor. Sigorta şirketlerinin halihazırda kaza onarımlarının yaklaşık yüzde 70’ini yönlendirmesiyle birlikte bu değişim, bağımsız tamirhanelerin müşteriye doğrudan erişimi ve karlılığı üzerinde daha fazla baskı yaratabilecek.
Dijital platformlar geleneksel değer zincirini dönüştürüyor
Çevrim içi platformlar, parça tedarikçileri ile tamirhaneler arasında doğrudan bağlantılar kurarak geleneksel dağıtım modelini değiştiriyor. Teknik veri ve dijital araçlardan yararlanan bu platformlar, tamirhanelerin farklı tedarikçilerden daha uygun maliyetli parçaları bulmasını kolaylaştırıyor.
Bu gelişmeler karşısında geleneksel distribütörlerin dijital platformlar, düşük maliyetli oyuncular ve üreticilerin kendi servis ekosistemlerinden gelen rekabete karşı konumlarını yeniden tanımlamaları gerekiyor.
Veri ve yapay zeka yönetimi yeni rekabet alanı olacak
Yapay zeka ve veri analitiği, arıza tespitinden müşteri ilişkilerine kadar satış sonrası hizmetlerin birçok alanını dönüştürecek. Uzaktan arıza teşhisi, önleyici bakım, servis süreçlerinin otomasyonu, kişiselleştirilmiş müşteri önerileri, talep tahmini ve teknisyen planlaması gibi uygulamalar daha önemli hale gelecek.
BCG’ye göre satış sonrası pazar oyuncularının rekabet gücü giderek yalnızca servis ettikleri araç sayısına değil, veriyi ve yapay zekayı kullanarak müşterileriyle ne kadar güçlü ve sürekli bir ilişki kurabildiklerine de bağlı olacak. Avrupa Birliği’nin ömrünü tamamlamış araçlar ve bataryalara yönelik düzenlemelerindeki değişiklikler de parça tedarikçileri ve servisler için yeni uyum gereklilikleri yaratıyor. Bu ortamda sektör oyuncularının teknik yetkinliklerinin yanı sıra veri, dijital hizmetler ve müşteri deneyimi alanlarındaki kabiliyetlerini geliştirmeleri önem kazanıyor.
