ABD’de küçük işletmelerin ekonomiye yönelik genel bakışı, 2025 yılının Aralık ayında bir miktar iyileşme gösterdi. Ulusal Bağımsız İşletmeler Federasyonu (NFIB) tarafından açıklanan NFIB Küçük İşletme İyimserlik Endeksi, yılın son ayında 0,5 puan artarak 99,5 seviyesine ulaştı. Böylece endeks, 52 yıllık ortalaması olan 98 puanın üzerinde kalmayı başardı.
İyimserlik endeksinde sınırlı artış: İki bileşen pozitif ayrıştı
NFIB İyimserlik Endeksi’ni oluşturan 10 ana bileşenden ikisinde artış gözlenirken, üç bileşen geriledi ve beş bileşende ise herhangi bir değişim kaydedilmedi. Bu durum, işletmelerin beklentilerinde temkinli bir iyileşmenin sinyali olarak yorumlandı.
Özellikle önümüzdeki döneme ilişkin iş koşulları beklentilerinde yaşanan iyileşme, Aralık ayı artışında belirleyici faktör oldu. NFIB, ekonomiye duyulan güvenin tamamen toparlanmadığını ancak bazı göstergelerde pozitif sinyaller alındığını ifade etti.
Belirsizlik endeksinde dikkat çekici düşüş: 6 ayın en düşük seviyesi
İş dünyasının karşı karşıya olduğu belirsizlikleri ölçen Belirsizlik Endeksi ise, Kasım ayına kıyasla 7 puan azalarak 84’e geriledi. Bu seviye, Haziran 2024’ten bu yana görülen en düşük değer olarak kayda geçti.
NFIB Başekonomisti Bill Dunkelberg, raporun değerlendirme kısmında şu ifadeleri kullandı:
“2025 yılı, küçük işletme iyimserliğinde sınırlı da olsa bir artışla sona erdi. Vergiler hâlâ önemli bir endişe kaynağı olsa da, işletmeler 2026 yılında maliyet baskılarının azalması, işgücü koşullarının gevşemesi ve yatırımların artmasıyla daha elverişli bir ekonomik ortam bekliyor.”
Küçük işletmelerin en büyük sorunu: Yüksek vergi yükü
Rapora göre Aralık ayında küçük işletmelerin %20’si, en büyük sorun olarak yüksek vergi oranlarını gösterdi. Bu oran, Mayıs 2021’den bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştı. Vergiler, işletmelerin yatırım planlarını doğrudan etkileyen temel unsurlar arasında yer alıyor.
Özellikle orta ölçekli işletmeler, vergi sonrası elde ettikleri kâr marjlarının daraldığını belirtirken, bu durumun işgücü yatırımları ve ekipman alımlarını da geciktirdiği ifade ediliyor. Vergi politikalarının geleceğine yönelik belirsizlik ise uzun vadeli planlamaları zorlaştırıyor.
Fiyat baskıları düşüyor ama hâlâ tarihsel ortalamaların üzerinde
Enflasyonist baskılar konusunda ise sınırlı bir gevşeme gözlendi. Ortalama satış fiyatlarını artıran işletmelerin oranı Aralık ayında düştü. Aynı şekilde, önümüzdeki üç ay içinde fiyat artışı planlayan işletmelerin payı da geriledi.
Buna karşın, fiyat artış oranları hâlâ tarihsel ortalamaların üzerinde seyrediyor. Bu durum, tüketici fiyat endeksinde ve üretici fiyat endeksinde aşağı yönlü sınırlı etki yaratırken, enflasyonist eğilimlerin tamamen sona ermediğini gösteriyor.
İşgücü piyasasında sıkılık devam ediyor
İşgücü piyasasında yaşanan sıkılık, küçük işletmelerin karşılaştığı başlıca sorunlardan biri olmaya devam ediyor. Rapora göre işletmelerin %33’ü açık pozisyonlarını doldurmakta zorluk yaşıyor. Bu oran, tarihsel ortalamanın oldukça üzerinde bulunuyor.
Özellikle nitelikli eleman eksikliği, üretkenlik ve hizmet kalitesi üzerinde doğrudan etki yaratıyor. Küçük işletmeler, yüksek maaşlara rağmen aradıkları profilde çalışan bulamadıklarını belirtiyor. Bu durum, işletmelerin büyüme hedeflerini sınırlayan kritik faktörlerden biri.
Sermaye harcamaları arttı ama yatırım planlarında durgunluk sürüyor
2025’in son çeyreğinde sermaye harcamalarında artış gözlendi. Son altı ayda yatırım yapan küçük işletmelerin oranı %56’ya yükseldi. Ancak önümüzdeki döneme ilişkin yatırım planları, tarihsel ortalamaların altında kalarak zayıf bir görünüm sergiledi.
Bu durum, işletmelerin hâlâ ekonomik belirsizlikler ve mali baskılar nedeniyle büyük ölçekli yatırım kararları almakta temkinli davrandığını gösteriyor. Finansmana erişim koşullarındaki sıkılaşma ve yüksek faiz oranları da bu temkinli tutumu destekleyen unsurlar arasında yer alıyor.
İşletmeler 2026 için daha elverişli bir ortam bekliyor
NFIB raporunda, 2026 yılına ilişkin beklentilere de yer verildi. Küçük işletmeler, gelecek yıl içerisinde maliyet baskılarının azalmasını, işgücü arzının artmasını ve yatırımların canlanmasını bekliyor. Ancak bu beklentiler, belirsizlik ve vergi politikalarının seyrine bağlı olarak şekillenmeye devam edecek.
ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz indirimlerine başlayabileceğine dair beklentiler de iş dünyasında umut yaratmış durumda. Para politikasında gevşeme yaşanması halinde, küçük ve orta ölçekli işletmelerin likiditeye erişimi kolaylaşabilir.
Finansal baskılar ve regülasyonlar: Büyüme önündeki yapısal engeller
Öte yandan, küçük işletmeler yalnızca kısa vadeli ekonomik göstergelerden değil, aynı zamanda düzenleyici baskılar ve finansal istikrarsızlık gibi uzun vadeli unsurlardan da etkileniyor. Yeni regülasyonların işletmelere getirdiği maliyetler artarken, özellikle teknoloji ve çevre standartlarına uyum maliyetleri ciddi yük oluşturuyor.
Birçok işletme, dijital dönüşüm için ihtiyaç duyduğu sermayeye erişmekte zorlandığını bildiriyor. Bu da uzun vadeli verimlilik artışı ve rekabet gücü açısından risk teşkil ediyor.