ABD ve İran 45 günlük ateşkes için müzakere ediyor

ABD ile İran arasında devam eden gerilimde diplomatik temaslar hız kazandı. Tarafların, savaşı kalıcı olarak sona erdirebilecek iki aşamalı bir plan kapsamında 45 günlük geçici ateşkes üzerinde müzakere yürüttüğü bildirildi.

Axios’a konuşan ABD’li, İsrailli ve bölgesel kaynaklara göre, ABD ile İran arasında arabulucular eşliğinde yürütülen görüşmelerde 45 günlük bir ateşkes seçeneği ele alınıyor. Bu sürecin, daha geniş kapsamlı bir barış anlaşmasına zemin hazırlayabilecek geçici bir adım olması planlanıyor.

Kaynaklar, önümüzdeki 48 saat içinde kısmi bir anlaşmaya varılma ihtimalinin düşük olduğunu belirtirken, mevcut diplomatik çabanın bölgede daha büyük bir askeri tırmanışı önlemek açısından kritik önem taşıdığına dikkat çekiyor. Olası bir çatışmanın, özellikle enerji piyasaları ve küresel ticaret üzerinde ciddi etkiler yaratabileceği ifade ediliyor.

Görüşmelerin, Pakistan, Mısır ve Türkiye’nin de aralarında bulunduğu arabulucu ülkeler üzerinden yürütüldüğü belirtilirken, ABD tarafında Steve Witkoff’un, İran tarafında ise Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin sürece dahil olduğu aktarıldı.

İki aşamalı plan kalıcı anlaşmaya zemin hazırlamayı hedefliyor

Diplomatik kaynaklara göre müzakereler, iki aşamalı bir çözüm planı etrafında şekilleniyor. İlk aşama, taraflar arasında 45 günlük geçici bir ateşkes sağlanmasını içeriyor. Bu süreçte tarafların doğrudan çatışmadan kaçınarak kalıcı barış şartlarını müzakere etmesi amaçlanıyor.

İkinci aşamada ise savaşın tamamen sona erdirilmesini hedefleyen kapsamlı bir anlaşma üzerinde uzlaşılması planlanıyor. Kaynaklar, ilk aşamada sağlanacak ateşkesin gerektiği takdirde uzatılabileceğini ifade ediyor.

Ancak taraflar arasındaki temel anlaşmazlık konularının henüz çözülemediği belirtiliyor. Özellikle İran’ın nükleer faaliyetleri ve bölgedeki askeri dengeler, müzakerelerin en kritik başlıkları arasında yer alıyor.

Hürmüz boğazı ve nükleer başlıklar pazarlığın merkezinde

Görüşmelerde öne çıkan en önemli başlıklardan biri, Hürmüz Boğazı’nın yeniden tam kapasiteyle açılması oldu. Küresel petrol fiyatları açısından kritik öneme sahip olan bu geçiş noktası, taraflar arasında önemli bir pazarlık unsuru olarak değerlendiriliyor.

Bunun yanı sıra İran’ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoklarının azaltılması veya ülke dışına çıkarılması da müzakerelerin merkezinde yer alıyor. Ancak kaynaklara göre Tahran yönetimi, bu konularda yalnızca geçici bir ateşkes karşılığında kapsamlı tavizler vermeye sıcak bakmıyor.

İranlı yetkililer, daha önceki örneklerde olduğu gibi geçici ateşkeslerin kalıcı güvenlik sağlamadığına dikkat çekerek, ABD ve İsrail’in ilerleyen süreçte yeniden saldırı düzenleyebileceği endişesini taşıyor.

Bölgesel riskler ve küresel piyasalara olası etkiler

Arabulucu kaynaklar, müzakerelerin başarısız olması halinde bölgede ciddi bir askeri tırmanış yaşanabileceği uyarısında bulunuyor. Özellikle İran’ın olası bir misillemesinin Körfez ülkelerindeki enerji ve su tesislerini hedef alabileceği ve bunun yıkıcı sonuçlar doğurabileceği ifade ediliyor.

Bu senaryonun gerçekleşmesi halinde küresel emtia piyasaları, enerji arzı ve ticaret yolları üzerinde ciddi baskı oluşabileceği değerlendiriliyor. Özellikle petrol ve doğalgaz fiyatlarında sert yükselişler yaşanabileceği belirtiliyor.

Arabulucuların, taraflara önümüzdeki 48 saatin kritik bir fırsat sunduğunu ilettiği ve bu sürede anlaşma sağlanamaması halinde çatışma riskinin önemli ölçüde artabileceği vurgulandı.

Öte yandan İran Devrim Muhafızları Ordusu’ndan yapılan açıklamada, Hürmüz Boğazı’ndaki durumun özellikle ABD ve İsrail açısından “asla” savaş öncesi haline dönmeyeceği ifade edildi. Bu açıklama, taraflar arasındaki gerilimin yüksek seviyede kalmaya devam ettiğini gösterdi.

Genel değerlendirmelere göre, ABD ile İran arasındaki müzakere süreci yalnızca bölgesel güvenlik açısından değil, aynı zamanda küresel ekonomi ve enerji piyasalarının istikrarı açısından da kritik bir dönemeçte bulunuyor. Önümüzdeki günlerde diplomatik temasların seyri, hem siyasi hem ekonomik dengeler üzerinde belirleyici olacak.