ABD, İran petrolü alan Çinli rafinerilere destek veren bankaları yaptırımla tehdit etti

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ile Çin arasında önümüzdeki haftalarda gerçekleşmesi planlanan kritik liderler zirvesi öncesinde, İran petrolü üzerinden diplomatik tansiyon yükseliyor. ABD Hazine Bakanlığı, İran petrolü satın alan Çinli özel rafinerilere finansal destek sağlayan bankaları “ikincil yaptırım” riskiyle karşı karşıya kalacakları konusunda sert bir dille uyardı. Washington’ın bu adımı, Pekin yönetimini rahatsız etme pahasına Tahran üzerindeki ekonomik baskıyı maksimum seviyeye çıkarma çabası olarak değerlendiriliyor.

Bankalara “ikincil yaptırım” ve Shandong uyarısı

ABD Hazine Bakanlığı’na bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), geçtiğimiz hafta Çin’in en büyük özel petrol rafinerilerinden biri olan Hengli Petrochemical (Dalian) Refinery‘yi yaptırım listesine alarak ilk somut adımı atmıştı. Salı günü yayımlanan yeni mesajla bu baskı daha da genişletildi.

Hazine Bakanlığı’ndan yapılan resmi açıklamada, “Bakanlık, İran’ın faaliyetlerini desteklemeyi sürdüren yabancı finans kuruluşlarına ikincil yaptırım uygulamaya hazırdır” denilerek bankalara açık bir gözdağı verildi. Açıklamada ayrıca bankalar; risk bazlı kontrollerini artırmaya, özellikle Shandong eyaletindeki rafinerilerle olan ticari ilişkilerinde “gelişmiş özen yükümlülüğünü” yerine getirmeye ve muhabir bankalarını yaptırım uyum beklentileri konusunda sıkı bir şekilde bilgilendirmeye davet edildi.

“Gölge bankacılık” ağına dev operasyon: 35 hedef eklendi

Bakanlığın İran’ın küresel finans sistemini aşmaya yönelik taktiklerine karşı yürüttüğü operasyonlar rafinerilerle sınırlı kalmadı. Hazine, İran’ın “gölge bankacılık” ağlarıyla doğrudan bağlantılı olduğu tespit edilen 35 kişi ve kuruluşu daha yaptırım listesine dahil etti.

Yetkililer, söz konusu ağların İran’ın onlarca milyar dolarlık yaptırım ihlaline ve terörün finansmanına zemin hazırladığını belirtiyor. Hedef alınan bu yapılar arasında, binlerce yurt dışı paravan şirketi yöneten ve İslam Devrim Muhafızları Ordusu ile İran Silahlı Kuvvetleri Genelkurmayı ile doğrudan iş birliği yaptığı öne sürülen “rehber” (guide) kod adlı özel şirketler yer alıyor.

Bessent’ten güvenlik vurgusu, Çin’den sert tepki

Genişletilen yaptırım kararlarına ilişkin değerlendirmelerde bulunan ABD Hazine Bakanı Bessent, konunun ulusal ve küresel güvenlik boyutuna dikkat çekti. Bessent, “Bu ağ aracılığıyla aktarılan yasadışı fonlar, rejimin terör operasyonlarını besleyerek ABD personeli, bölgesel müttefikler ve küresel ekonomi için doğrudan tehdit oluşturuyor” ifadelerini kullandı.

Washington’dan gelen bu ağır yaptırım tehditleri ve suçlamalara Pekin cephesinin yanıtı ise gecikmedi. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Lin Jian, ABD’nin tek taraflı hamlelerini eleştirerek, Washington’ı “keyfi yaptırım uygulamaktan ve uzun kollu yargı yetkisi kullanmaktan” derhal vazgeçmeye çağırdı. Sözcü Lin Jian, Çin hükümetinin kendi şirketlerinin yasal haklarını ve çıkarlarını korumak için gerekli adımları kararlılıkla atacağını vurguladı.