ABD ile Kanada, aylardır süren zorlu müzakerelerin ardından ikili ticaret ilişkilerini yeniden şekillendirecek ve gümrük tarifeleri krizini sona erdirecek kapsamlı ticaret anlaşmasını sonuçlandırma aşamasına geldi. ABD Başkanı Donald Trump ve Kanada Başbakanı Mark Carney, görüşmelerde stratejik bir ilerleme sağlandığını açıkladı.
Kuzey Amerika ticaretinde kritik viraj ve tarife diplomasisi
Küresel tedarik zincirlerinin ve bölgesel ticaret bloklarının yeniden yapılanma sürecinden geçtiği bir konjonktürde, dünyanın en büyük iki ticaret ortağı olan Amerika Birleşik Devletleri ile Kanada arasındaki gergin hat yumuşama evresine girmiştir. Müzakere heyetlerinin çarşamba günü art arda üçüncüsünü gerçekleştirdiği yoğun görüşme maratonu, tarafların uzlaşma iradesini net bir şekilde ortaya koymuştur. Diplomatik süreçteki asıl kırılma noktası, ABD Başkanı Donald Trump’ın bazı Kanada ürünlerine yönelik gece yarısı yürürlüğe girmesi öngörülen yeni ve ağır gümrük tarifelerini geçici olarak durdurma kararı almasıyla yaşanmıştır. Bu stratejik erteleme, masadaki pazarlık gücünü dengelerken müzakerelere de yapıcı bir ivme kazandırmıştır. Görüşmelerin ardından değerlendirmelerde bulunan ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, Kanadalı mevkidaşıyla yapılan toplantıdan ABD tarafının “son derece memnun” ayrıldığını vurgulamıştır. Greer, Washington yönetiminin uzun süredir Kanada ile ticarette haksız rekabet ve pazar engeli olarak gördüğü temel pürüzlerin varılan düzenleme ile ortadan kaldırıldığını ifade etmiştir.
Tarım ürünleri ve gümrük vergilerindeki karşılıklı tavizler
Anlaşmanın ekonomi politikası boyutundaki en kritik ayaklarından birini tarım sektörü ve gümrük vergileri oluşturmaktadır. Başkan Donald Trump, Kanada tarafının Amerikan çiftçilerine ve tarımsal ihracatçılarına uyguladığı korumacı gümrük tarifelerini kaldırmayı kabul ettiğini kamuoyuna duyurmuştur. Kanada pazarının Amerikan tarım ürünlerine açılması, ABD içerisindeki çiftçi lobileri ve tarımsal üreticiler tarafından büyük bir memnuniyetle karşılanmıştır. Buna karşılık, ABD’nin Kanada ürünlerine uyguladığı gümrük tarifelerinde bir indirime gidilip gidilmeyeceği yönündeki soruya Trump, esnek bir yaklaşımla “biraz” yanıtını vererek sınırlı bir tarife indiriminin sinyalini vermiştir. ABD Ticaret Temsilcisi Greer ise hazırlanan nihai metnin, Amerikan iş gücünü, istihdam piyasasını ve bölgesel tedarik zincirlerini koruma altına alırken aynı zamanda Kuzey Amerika ekonomisinin küresel rekabet gücünü tahkim edeceğini belirtmiştir. Anlaşma detaylarının kısa süre içerisinde ABD Kongresi’ne ve ilgili sektörel paydaşlara sunulması beklenmektedir.
Stratejik sektörler: Çelik, otomotiv, alüminyum ve kereste
Kanada Başbakanı Mark Carney ise sürecin Kanada ekonomisi açısından yarattığı stratejik kazanımlara dikkat çekmiştir. Carney, varılan mutabakatın Kanada’nın sanayi omurgasını oluşturan kilit sektörler için “en iyi koşulları” güvence altına alacağını ve aylardır devam eden yatırım belirsizliğini ortadan kaldıracağını ifade etmiştir. Ottawa yönetimi için masadaki en öncelikli başlıklar; Kanada’nın ABD’ye ihraç ettiği çelik, alüminyum, otomotiv ve yumuşak dokulu kereste (lumber) ürünlerine uygulanan cezai tarifelerin ve kotasyonların tamamen kaldırılması veya en azından tolere edilebilir seviyelere çekilmesi olmuştur. Entegre bir üretim yapısına sahip olan Kuzey Amerika otomotiv ve ağır sanayi ekosistemi için tarifelerin yumuşatılması, girdi maliyetlerini düşürerek her iki ülke üreticileri için marj rahatlaması anlamına gelmektedir.
Kanada eyaletlerinin rolü ve ABD menşeli ürünlerin pazara dönüşü
Ticaret anlaşmasının hayata geçirilmesinde Kanada’nın eyalet düzeyindeki iç siyasi dengeleri de belirleyici bir rol oynamıştır. Başbakan Mark Carney, çarşamba günü kabine üyeleri ve eyalet liderleriyle (premiers) bir araya gelerek müzakerelerin geldiği son noktayı aktarmıştır. Toplantı sonrasında açıklama yapan Nova Scotia Başbakanı Tim Houston, Carney’nin eyalet yönetimlerinden son derece somut bir talepte bulunduğunu aktarmıştır. Carney, eyalet liderlerinden, geçtiğimiz yıl Trump’ın başlattığı tarifelere misilleme olarak uygulamaya konulan ABD menşeli alkollü içecek yasaklarını derhal kaldırmalarını ve bu ürünlerin yeniden Kanada pazarına girmesine izin vermelerini istemiştir. Kanada eyaletlerinin büyük bölümü, misilleme kararı kapsamında ABD menşeli şarap, viski ve bira gibi ürünlerin eyalet tekelindeki dağıtım ağlarında satışını durdurmuştu. Bu yasakların kaldırılması, Washington ile yakalanan diplomatik yumuşama havasının sahaya yansıyan en somut adımlarından biri olacaktır.
Tedarik zincirleri ve makroekonomik öngörülebilirlik
Sonuç itibarıyla, ABD ve Kanada arasında nihai imzaların atılması beklenen bu ticaret anlaşması, Kuzey Amerika serbest ticaret bölgesindeki (USMCA) çatırdama riskini ortadan kaldırarak makroekonomik öngörülebilirliği yeniden tesis etmektedir. Çiftçilerden ağır sanayi üreticilerine, lojistik sektöründen perakende zincirlerine kadar geniş bir yelpazede kâr marjlarını ve doğrudan yabancı yatırımları (FDI) etkileyecek olan bu anlaşma, iki ülke arasındaki yıllık trilyon dolara yaklaşan ticaret hacminin geleceğini güvence altına almaktadır. Piyasalar, gümrük tarifelerindeki gerilemenin ve ticaret savaşları riskinin azalmasının, her iki ülkede de enflasyonist baskıları hafifleteceğini ve dezenflasyonist sürece pozitif katkı sunacağını öngörmektedir.
