Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan verilere göre, hanelerin %7,8’i en az bir üyesinin uzun süreli fiziksel veya zihinsel hastalık, sakatlık ya da yaşlılık nedeniyle sağlık ve evde bakım hizmetlerine ihtiyaç duyduğunu belirtti. Ancak bu hanelerin yalnızca %9,6’sı ücret karşılığı profesyonel bakım hizmetine erişebilirken, %90,4’ü ise bu hizmetten faydalanamadı.
Evde bakım hizmetine erişim sınırlı
Sağlık ve evde bakım hizmetlerine ihtiyaç duyan hanelerin büyük çoğunluğu, profesyonel hizmet alamadığını belirtti. Evde bakım hizmeti alabilenlerin ise hane tarafından ödeme yapıp yapmadığına bakılmaksızın, devlet destekli hizmetlere erişebildiği ifade edildi.
Çocukların %1,5’i profesyonel bakım hizmetine ihtiyaç duyuyor
TÜİK verilerine göre, 0-12 yaş arası çocukların %1,5’i zorunlu eğitim saatleri dışında uzman bir kişi veya kurumdan bakım hizmeti aldı ya da bu hizmete ihtiyaç duydu. Bu çocukların %74,7’si maddi yetersizlik, %21,4’ü hizmet alınacak yerin uygun olmaması ve %3,9’u ise diğer nedenlerle bakım hizmetine ulaşamadı.
Toplu taşıma harcamaları bazı haneler için büyük yük
Son 12 ayda hanehalklarının toplu taşıma harcamalarına ilişkin veriler de açıklandı. Verilere göre, hanelerin %5,3’ü toplu taşıma harcamalarının kendileri için büyük bir mali yük oluşturduğunu belirtti. Hanelerin %46,7’si bu harcamaların kendilerine biraz yük getirdiğini, %33,6’sı ise herhangi bir yük oluşturmadığını ifade etti. Ayrıca, hanelerin %14,4’ü toplu taşıma harcaması yapmadığını bildirdi.
Fertlerin %2,4’ü kamu hizmeti alırken ayrımcılığa uğradığını hissetti
Son 12 ayda 15 yaş ve üzeri bireylerden, herhangi bir kamu kurumunda veya kamu hizmeti alırken ayrımcılık hissettiğini belirtenlerin oranı %2,4 olarak kaydedildi. Son beş yıl içinde konut kiralama veya satın alma sürecinde ayrımcılığa uğradığını hissedenlerin oranı ise %1,1 oldu.
Öte yandan, ebeveyn veya öğrenci olarak bir eğitim kurumu ile iletişim sırasında ayrımcılık yaşadığını düşünenlerin oranı %0,8, kamusal alanlarda (alışveriş merkezi, restoran, eğlence/spor tesisleri vb.) ayrımcılık hissettiğini belirtenlerin oranı ise %0,6 olarak ölçüldü.
Avrupa ile aynı dönemde uygulandı
“Hizmetlere Erişim ve Ayrımcılık Modülü” adlı özel konulu çalışma, 2024 yılında Gelir ve Yaşam Koşulları Araştırması ile birlikte modül olarak uygulandı. Avrupa Birliği ülkeleri ile aynı dönemde gerçekleştirilen bu modül, hanelerin evde bakım hizmetlerine erişimi, resmi çocuk bakım hizmetleri, ayrımcılık ve toplu taşıma kullanımına ilişkin verileri tespit etmeyi amaçlıyor.