Türkiye’de yükseköğretim mezunlarının yurt dışına göç oranı 2025 yılında yüzde 2,2’ye yükseldi; oran erkeklerde yüzde 2,7, kadınlarda ise yüzde 1,8 olarak kaydedildi.
Beyin göçü oranı bir önceki yıla göre artış gösterdi
Resmi verilere göre yükseköğretim mezunlarının beyin göçü oranı 2025 yılında bir önceki yıla kıyasla artarak yüzde 2,2 seviyesine ulaştı. Cinsiyete göre dağılımda erkek mezunların göç oranı yüzde 2,7 olurken, kadın mezunlarda bu oran yüzde 1,8 olarak hesaplandı. Veriler, 2015-2025 dönemini kapsayan zaman serisi içinde değerlendirildiğinde oranın yükselen bir seyir izlediğini ortaya koydu.
Üniversite türüne göre yapılan incelemede devlet üniversitesi mezunlarında beyin göçü oranı 2024 yılında yüzde 1,7 iken 2025 yılında yüzde 1,9’a çıktı. Vakıf üniversitesi mezunlarında ise bu oran 2024 yılında yüzde 4,3 iken 2025 yılında yüzde 4,4 olarak belirlendi. Vakıf üniversitelerinde burs durumuna göre yapılan ayrımda en yüksek göç oranı tam burslu eğitim alan mezunlarda yüzde 8,6 ile gözlemlendi. Bu grubu yüzde 3,8 ile kısmi burslu eğitim alanlar ve yüzde 3,7 ile ücretli eğitim alan mezunlar izledi.
İstanbul ve bilişim alanı göç oranında ilk sırada yer aldı
İl bazında yapılan değerlendirmede yükseköğretim beyin göçü oranının en yüksek olduğu şehir yüzde 4,0 ile İstanbul oldu. İstanbul’u İzmir, Ankara, Eskişehir ve Yalova takip etti. Oranın en düşük gerçekleştiği il ise yüzde 0,2 ile Siirt olurken, bu ili Hakkari, Kilis, Van ve Bitlis izledi.
Cinsiyete göre il bazlı sıralamada erkeklerde en yüksek göç oranı yüzde 4,7 ile İstanbul’da, ardından yüzde 4,4 ile İzmir’de, yüzde 3,6 ile Ankara’da, yüzde 2,9 ile Eskişehir’de ve yüzde 2,8 ile Yalova’da kaydedildi. Kadın mezunlarda ise en yüksek oranlar yüzde 3,4 ile İstanbul, yüzde 2,8 ile İzmir, yüzde 2,4 ile Ankara, yüzde 1,7 ile Eskişehir ve yüzde 1,5 ile Bursa’da gerçekleşti.
Eğitim ve öğretim alanlarına göre yapılan sınıflandırmada en yüksek beyin göçü oranına sahip alan bilişim ve iletişim teknolojileri oldu. Bu alanda göç oranı yüzde 7,0 olarak hesaplandı. Bilişim ve iletişim teknolojilerini yüzde 4,8 ile mühendislik, imalat ve inşaat alanı, yüzde 3,0 ile doğa bilimleri, matematik ve istatistik alanı izledi.
Cinsiyete göre alan bazlı dağılımda bilişim ve iletişim teknolojileri alanı erkeklerde yüzde 8,2, kadınlarda yüzde 5,1 ile en yüksek göç oranına sahip alan olarak öne çıktı. En düşük göç oranı erkeklerde yüzde 0,8 ile tarım, ormancılık, balıkçılık ve veterinerlik alanında, kadınlarda ise yüzde 0,7 ile eğitim alanında kaydedildi.
Moleküler biyoloji ve genetik mezunları en yüksek orana ulaştı
Lisans programları bazında yapılan incelemede en yüksek beyin göçü oranına sahip bölüm yüzde 13,1 ile moleküler biyoloji ve genetik oldu. Bu bölümü yüzde 13,0 ile işletme mühendisliği, yüzde 11,0 ile matematik mühendisliği, yüzde 10,9 ile elektronik mühendisliği ve yüzde 10,2 ile fizik mühendisliği takip etti.
Öğrenim diline göre yapılan değerlendirmede Fransızca eğitim alan mezunlar yüzde 10,5 ile en yüksek beyin göçü oranına sahip grup olarak kaydedildi. Fransızcayı yüzde 7,5 ile Almanca, yüzde 6,8 ile İngilizce ve yüzde 5,0 ile Rusça eğitim alan mezunlar izledi.
Yurt dışına göçte tercih edilen ilk ülke Almanya olarak belirlendi
Lisans programını tamamlayarak yurt dışına göç eden mezunların tercih ettiği ülkeler sıralamasında ilk sırada yüzde 22,0 ile Almanya yer aldı. Almanya’yı yüzde 16,9 ile Amerika Birleşik Devletleri, yüzde 10,5 ile Birleşik Krallık, yüzde 8,3 ile Hollanda ve yüzde 5,2 ile Kanada izledi.
Ülke bazında tercih edilen bölümler incelendiğinde Almanya’ya göç eden mezunlar arasında en büyük payı bilgisayar mühendisliği mezunları aldı. Aynı bölüm Birleşik Krallık ve Hollanda’ya göç eden mezunlar arasında da en fazla tercih edilen program oldu. Amerika Birleşik Devletleri’ne göç eden mezunlar arasında elektrik-elektronik mühendisliği mezunları en yüksek paya sahip olurken, Kanada’ya göç eden mezunlar arasında işletme bölümü mezunları öne çıktı.
- Almanya – yüzde 22,0
- Amerika Birleşik Devletleri – yüzde 16,9
- Birleşik Krallık – yüzde 10,5
- Hollanda – yüzde 8,3
- Kanada – yüzde 5,2
Veriler, yükseköğretim mezunlarının göç eğilimlerinin hem üniversite türüne, hem eğitim alanına hem de öğrenim diline göre farklılaştığını ortaya koydu. Bilişim, mühendislik ve doğa bilimleri alanlarındaki mezunların göç oranlarının diğer alanlara kıyasla belirgin şekilde yüksek seyrettiği görüldü.
