Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB), eylül ayına ilişkin üretici ve market fiyatları arasındaki makas ile tarımsal girdi maliyetlerindeki değişimleri içeren raporunu yayımladı. Verilere göre eylül ayında üretici ile market arasındaki fiyat farkı en fazla yüzde 633,4 ile limonda gerçekleşirken, tarımsal girdilerde özellikle mazot ve gübre fiyatlarındaki tırmanış dikkat çekti.
Üretici ile market arasındaki fiyat farkı 7 katı aştı
Eylül ayında tarladan rafa uzanan tedarik zincirinde oluşan fiyat uçurumu ve market satışlarına ilişkin öne çıkan veriler şu şekilde gerçekleşti:
- Limonda Rekor Fark: Eylül ayında üretici ve market arasındaki fiyat farkı en yüksek ürün yüzde 633,4 ile limon oldu. Limondaki fiyat farkını yüzde 339,1 ile kuru incir, yüzde 337,8 ile havuç, yüzde 237,9 ile elma ve yüzde 228,3 ile maydanoz izledi.
- Katlı Fiyatlanma: Üreticide 7 TL olan limon markette 51,34 TL’ye (7,3 kat), 130 TL olan kuru incir 570,77 TL’ye (4,4 kat), 11 TL olan havuç 48,16 TL’ye (4,4 kat) ve 21,66 TL olan elma 73,20 TL’ye (3,4 kat) satıldı.
- Market Fiyat Hareketleri: Markette incelenen 36 ürünün 25’inde fiyat artışı, 11’inde ise düşüş görüldü. Fiyatı en çok artan ürün yüzde 26 ile patlıcan olurken, en çok düşen ürün yüzde 39,5 ile limon oldu.
Üretici fiyatlarındaki değişimler ve arkasındaki nedenler
Üretici cephesindeki fiyat dalgalanmaları ve bu hareketliliği tetikleyen unsurlar şöyle sıralandı:
- Zam ve İndirim Şampiyonları: Üreticide 28 ürünün 16’sında fiyat artışı yaşandı. En fazla fiyat artışı yüzde 62,5 ile kuru fasulyede gerçekleşirken, en büyük düşüş yüzde 48 ile kuru incirde kaydedildi.
- Düşüşün Nedenleri: Kuru incirde TARİŞ’in alım fiyatını henüz açıklamaması fiyatları geriletirken üreticiler TMO’nun müdahil olmasını bekliyor. Limon, patates ve kuru soğanda ise devam eden hasat ve depolardaki eski sezon ürünlerin arzı fiyatları düşürdü.
- Yükselişin Nedenleri: Patlıcan ve kabakta tarladan seraya geçiş dönemi ve olumsuz hava koşulları arzı daraltarak fiyatları artırdı. Kuru fasulye ve elmada ise yeni başlayan hasat fiyat yükselişine yol açtı.
Tarımsal girdi maliyetlerinde tırmanış sürüyor
Çiftçinin üretim maliyetlerini oluşturan temel girdi kalemlerindeki fiyat artışları raporda şu verilerle yer aldı:
- Aylık Değişimler: Eylül ayında bir önceki aya göre mazot fiyatı yüzde 12,8 artarken; DAP gübresi yüzde 9,9, ÜRE gübresi yüzde 6,7, süt yemi yüzde 4,4 ve besi yemi yüzde 4,2 zamlandı.
- Yıllık Artış Oranları: Son bir yılda mazot fiyatı yüzde 70,7 oranında yükseldi. Gübre grubunda amonyum nitrat yüzde 69,2 ve amonyum sülfat yüzde 55,6 artış gösterirken; yem fiyatları yüzde 31,8, tarım ilaçları yüzde 27,7 ve elektrik yüzde 25,1 oranında zamlandı.
