Türkiye'de su ürünleri sektörü son 5 yılda ihracatını ikiye katlayarak 1 milyar 10 milyon dolardan 2 milyar 20 milyon dolara çıkardı. Bu performansıyla genel ihracat artış hızını geride bırakarak dikkat çekici bir büyüme gerçekleştirdi.
Su ürünleri ihracatı genel ihracat artış hızını ikiye katladı
Türkiye’nin toplam ihracatı son 5 yılda yüzde 58 artışla 166 milyar dolardan 262 milyar dolara yükselirken, su ürünleri sektörü aynı dönemde yüzde 100 büyüme kaydetti. 2002 yılında yalnızca 1.245 olan yetiştiricilik tesisi sayısı, 2024 yılı sonunda yüzde 94 artışla 2.427’ye çıktı. Aynı dönemde yetiştiricilik kapasitesi ise 50 bin tondan 850 bin tona ulaştı.
Levrek, çipura ve Türk somonu ihracatı öne çıktı
Türkiye Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçı Birlikleri Sektör Kurulu Başkanı Sinan Kızıltan, “Türk su ürünleri, dünyanın dört bir yanındaki restoranlarda en çok tercih edilen menüler arasında yer alıyor” dedi. Kızıltan, özellikle Türk somonu ihracatının 2019’da 29 milyon dolardan 2024 sonunda 498 milyon dolara ulaştığını, bu ürünün sektörün 1 milyar doları aşan ihracat artışına öncülük ettiğini belirtti. Levrek ihracatı 331 milyon dolardan 570 milyon dolara, çipura ihracatı ise 286 milyon dolardan 508 milyon dolara yükseldi.
100’den fazla ülkeye geniş ihracat ağı
Kızıltan, Türk su ürünlerinin taze, dondurulmuş, fileto, tam ve füme gibi farklı formlarda 100'den fazla ülkeye gönderildiğini belirtti. Batı ve Doğu Avrupa’dan Güney Amerika’ya, Asya’dan İskandinavya’ya kadar geniş bir coğrafyada Türk ürünlerinin talep gördüğünü ifade etti. Bu yaygın ihracat ağı, sektörün küresel ölçekteki ticari kapasitesinin bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Sürdürülebilirlik ve yüksek teknolojiye odaklı üretim
Türk su ürünleri sektörü, çevre dostu ve sürdürülebilir üretim yöntemlerine yatırım yapıyor. Kızıltan, ileri teknolojiye sahip akuakültür tesislerinin yaygınlaştığını ve 2002’de 50 bin ton olan üretim kapasitesinin 2024’te 850 bin tona ulaştığını belirtti. Sektör, aynı zamanda deniz kirliliğini azaltmaya yönelik Ar-Ge yatırımlarına öncelik veriyor.
Modernizasyon sayesinde Türkiye'nin balıkçılık filosu da genişlemiş durumda. Kıyı balıkçılığı yapan teknelerden açık deniz avcılığına uygun gemilere kadar çeşitlilik gösteren filoda, verimli ve çevreye duyarlı avcılığı mümkün kılan teknolojiler kullanılıyor.
Küresel sertifikalarla güvenilirliğini artırıyor
Kızıltan, Türk su ürünleri sektörünün ISO 9001 ve ISO 22000 gibi kalite standartları yanında, GLOBALG.A.P., ASC, BAP, BRCGS, IFS gibi gıda güvenliği ve sürdürülebilirlik sertifikalarına da sahip olduğunu belirtti. Ayrıca Friend of the Sea (FOS) çevre dostu üretim belgesi ve Helal Sertifikası gibi uluslararası belgelerle ürün çeşitliliği ve duyarlılık açısından da öne çıktıklarını ifade etti.
Orta Doğu pazarında yapılan araştırmalarda, Türk su ürünlerinin yüksek tazelik ve lezzet memnuniyeti sağladığına dikkat çeken Kızıltan, hızlı lojistik yapısı ve yüksek kalite anlayışı sayesinde Türkiye'nin güvenilir bir tedarikçi haline geldiğini vurguladı.
En fazla ihracat Rusya, İtalya ve Hollanda’ya
2024 yılı itibarıyla Türk su ürünleri ihracatında ilk sırada 435 milyon dolarla Rusya yer aldı. İtalya 239 milyon dolar, Hollanda ise 170 milyon dolarlık ithalatla ilk üçte yer aldı. Yunanistan 164 milyon dolarla dördüncü, İngiltere ise 159 milyon dolarla beşinci sırada yer aldı.
Orkinos ihracatında lider pazar olan Japonya’ya 115 milyon dolarlık ihracat yapılırken, Amerika Birleşik Devletleri’ne yapılan hava kargo ihracatı 93 milyon dolara ulaştı. Almanya 76 milyon dolar, İspanya 63 milyon dolar ve Güney Kore 40 milyon dolarlık taleple ilk 10 ülke arasında yer aldı. İlk 10 ülkeye yapılan toplam ihracat 1 milyar 592 milyon dolara ulaştı.