ABD Başkanı Donald Trump, İran’da giderek şiddetlenen protesto dalgasına karşı ABD’nin olası tepkileri hakkında ulusal güvenlik ekibinden kapsamlı bir brifing almaya hazırlanıyor. Yetkililer, yapılacak toplantının protestoların bastırılmasına yönelik Tahran’ın hamlelerine karşı, Trump yönetiminin nasıl karşılık vereceğine ilişkin stratejik planları değerlendirme amacı taşıdığını belirtti. Planlanan toplantının gündeminde, İran rejimine karşı yeni yaptırımlar, gizli siber operasyonlar, uydu internet teknolojisiyle muhalefetin desteklenmesi ve hatta askeri seçeneklerin yer aldığı bildiriliyor. Toplantıya Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Savunma Bakanı Pete Hegseth ve Genelkurmay Başkanı Orgeneral Dan Caine’nin katılması bekleniyor.
Brifingde askeri ve siber seçenekler masaya yatırılacak
ABD yönetiminden sızan bilgilere göre, brifingde değerlendirilecek olası adımlar arasında: – Rejime yönelik hedefli yaptırımların artırılması, – İran ordusuna veya sivil iletişim altyapısına yönelik siber saldırı seçeneklerinin değerlendirilmesi, – Rejim karşıtı gruplara internet desteği sağlamak için Elon Musk’ın sahibi olduğu Starlink terminallerinin İran’a gönderilmesi, – İran’a karşı konvansiyonel veya sınırlı askeri müdahale seçenekleri yer alıyor. Yetkililer, toplantının bilgi amaçlı olduğunu ve nihai bir kararın alınmasının beklenmediğini vurgularken, ABD’nin Tahran yönetiminin protestoculara yönelik tutumunu dikkatle izlediğini ifade ediyor.
Trump: İran protestocularını hedef alırsa askeri yanıt gündeme gelebilir
Pazar günü Air Force One uçağında gazetecilere konuşan Trump, İran hükümetinin göstericilere şiddet uygulaması halinde askeri müdahale ihtimalini değerlendireceklerini söyledi. Açıklamasında şu ifadeleri kullandı: *“İran yönetimi, barışçıl göstericileri öldürmeye başlarsa, bu bizim için kırmızı çizgidir. Böyle bir durumda askeri seçenekler dahil her alternatif masada olacaktır. Amerika’ya saldırı olursa, buna daha önce görülmemiş şiddette karşılık veririz.”* Trump’ın bu açıklaması, bölgedeki gerginliğin artması halinde ABD’nin askeri caydırıcılık gücünü kullanabileceği yönünde net bir sinyal olarak değerlendiriliyor.
ABD’nin bölgedeki askeri konumlanması zayıf
Mevcut durumda, Pentagon’un askeri hazırlık amacıyla bölgede herhangi bir kuvvet kaydırımı yapmadığı bildirildi. ABD donanmasına ait USS Gerald R. Ford uçak gemisi ise Orta Doğu’dan çekilerek Latin Amerika kıyılarına yönlendirilmiş durumda. Bu durum, ABD’nin şu an Orta Doğu ve Avrupa’da uçak gemisi bulundurmadığını gösteriyor. Ancak bu taktiksel boşluk, ABD’nin diplomatik baskı ve siber operasyonlar gibi daha düşük yoğunluklu yöntemlere odaklanma stratejisinin bir parçası olarak görülüyor.
İran’a yönelik yaptırımların genişletilmesi gündemde
Trump yönetimi, daha önce İran’a uygulanan ekonomik yaptırımları genişletme seçeneğini değerlendiriyor. Bu bağlamda: – İran’ın enerji, finans ve iletişim sektörlerini hedef alan ek yaptırımlar, – İran Merkez Bankası ve bağlı kuruluşlara erişimi kısıtlayacak düzenlemeler, – İran rejiminin finansal kaynaklarını kurutmaya yönelik uluslararası baskı politikaları gündeme getirilecek. Bunlara ek olarak, Avrupa Birliği ve Körfez ülkeleriyle diplomatik koordinasyon sağlanarak, yaptırımların çok taraflı yürütülmesi hedefleniyor.
Starlink terminalleri üzerinden iletişim özgürlüğü desteği
Toplantıda dikkat çeken bir diğer başlık, uydu tabanlı internet hizmeti Starlink’in İran’a gönderilme olasılığı. İran’da rejim karşıtı protestoların sürdüğü dönemde, hükümet sık sık internet erişimini keserek bilgi akışını engelliyor. Trump yönetimi, Elon Musk’ın sahibi olduğu SpaceX şirketinin geliştirdiği Starlink terminalleri sayesinde protestocuların kesintisiz iletişim kurmasını sağlamayı planlıyor. Bu teknoloji, rejimin dijital sansürünü aşmak için bir araç olarak kullanılabilir.
İran’da protestolar neden yükseldi?
İran’da protestoların yeniden alevlenmesinin arkasında, ülkedeki artan hayat pahalılığı, işsizlik, temel hak ve özgürlüklerdeki kısıtlamalar yer alıyor. Özellikle genç nüfus arasında rejime karşı hoşgörüsüzlük giderek büyüyor. Protestolar ilk olarak büyük şehirlerde başladı, ardından ülke geneline yayıldı. Güvenlik güçlerinin sert müdahalesi sonucu yüzlerce kişi tutuklandı. Sosyal medyaya yansıyan videolar, bazı göstericilerin ölümle sonuçlanan müdahalelere maruz kaldığını ortaya koydu.
ABD’nin İran politikası ekonomik ve jeopolitik sonuçlar doğurabilir
Washington’un İran’a karşı atacağı her adım, yalnızca diplomatik değil, aynı zamanda ekonomik ve enerji piyasalarını da etkileyecek sonuçlar doğurabilir. İran, dünya petrol rezervlerinin önemli bir kısmına sahip ve bölgedeki jeopolitik dengelerde kritik rol oynuyor. – Yeni yaptırımlar, küresel petrol fiyatlarını etkileyebilir. – ABD’nin siber hamleleri, finansal sistemlere zarar verebilir. – Askeri operasyonlar, Orta Doğu’da yeni bir kriz ortamı yaratabilir. Tüm bu senaryolar, hem ABD ekonomisi hem de küresel finansal piyasalar açısından dikkatle izleniyor.
Uzmanlar ne diyor?
Küresel siyaset uzmanı Dr. Linda Greenfield, Trump’ın İran çıkışlarını şu sözlerle değerlendirdi: *”Trump yönetimi, İran’daki olayları yalnızca insan hakları bağlamında değil, aynı zamanda içerideki siyasi destek açısından da kullanıyor. Özellikle seçim yılına girilirken dış politika hamleleri, iç kamuoyunda liderlik algısını pekiştirmeye yönelik olabilir.”* Ekonomi analisti Mark Davidson ise, muhtemel yaptırımların petrol piyasalarına etkisini şöyle yorumladı: *”İran’a uygulanacak yeni yaptırımlar, özellikle Çin ve Hindistan gibi ülkelerin enerji tedarik zincirinde dengesizlik yaratabilir. Bu da petrol fiyatlarında dalgalanmalara ve enflasyonist baskılara yol açabilir.”*
Süreç erken aşamada, ancak stratejik hazırlıklar sürüyor
Beyaz Saray kaynakları, yapılacak toplantının bir karar alma değil, strateji geliştirme süreci olduğunu belirtiyor. Bu bağlamda ABD yönetimi, İran’daki gelişmelere bağlı olarak devam ediyor. Trump yönetiminin atacağı adımların, yalnızca İran değil, Ortadoğu genelinde yeni bir gerilim dalgası başlatıp başlatmayacağı önümüzdeki haftalarda daha net şekilde ortaya çıkacak.
Donald Trump ABD’nin olası tepkileri Starlink terminalleri