TikTok’un Çinli ana şirketi ByteDance, ABD hükümetinin baskıları ve olası yasak tehdidi karşısında, video platformunun ABD varlıklarının çoğunluğunu satma kararı aldı. Şirket, Oracle, Silver Lake ve MGX ile bağlayıcı anlaşmalar imzalayarak, TikTok’un ABD’deki operasyonlarını büyük oranda devredecek yeni bir ortak girişim kurmayı kabul etti.
ByteDance, ABD yaptırımlarını aşmak için hisse satışına gitti
ByteDance’in bu kararı, 2020’den bu yana ABD ile Çin arasında süregelen teknoloji gerilimleri bağlamında alınan en somut adımlardan biri olarak öne çıkıyor. Şirket, TikTok’un ABD’de yasaklanmasını önlemek amacıyla ABD varlıklarının %80’inden fazlasını satmayı kabul etti. TikTok CEO’su Shou Zi Chew, şirket çalışanlarına gönderdiği notta, üç büyük yatırımcı ile anlaşmaya varıldığını açıkladı. Bu gelişme, uzun süredir devam eden belirsizliğe son vermeyi amaçlarken, aynı zamanda ABD teknoloji piyasaları açısından da önemli bir yapısal değişikliğe işaret ediyor.
Yeni yapıda kontrol ABD’li yatırımcılara geçiyor
Yeni yapılanmaya göre TikTok’un ABD’deki operasyonları “TikTok USDS Joint Venture LLC” adını taşıyan yeni bir şirket çatısı altında yürütülecek. Bu ortak girişimde hisselerin %50’si, Oracle, Silver Lake ve Abu Dabi merkezli MGX’in de dahil olduğu yatırımcı konsorsiyumuna ait olacak. Bu üç yatırımcının her biri şirketin %15’lik payına sahip olurken, ByteDance’in mevcut yatırımcılarının bağlı kuruluşları %30,1 pay alacak. ByteDance ise yalnızca %19,9 oranında hisseyi elinde tutarak kontrol çoğunluğunu kaybedecek. Bu hisse yapısı, ABD otoritelerinin talep ettiği “yerli kontrol” şartını da karşılamış oluyor.
ABD’de 170 milyon aktif kullanıcıya sahip
TikTok, ABD’de 170 milyondan fazla kullanıcıya ulaşmış durumda ve genç nesiller arasında büyük popülariteye sahip. Ancak platformun Çinli sahipliği nedeniyle güvenlik kaygıları, özellikle veri gizliliği ve ulusal güvenlik politikaları çerçevesinde tartışma konusu olmayı sürdürüyor. Eski ABD Başkanı Donald Trump döneminde, TikTok’un tamamen yasaklanmasına yönelik bir karar alınmıştı. Trump, söz konusu yasanın yürürlüğe girişini 2025 Eylül ayında duyurmuş ve ByteDance’e ABD operasyonlarını elden çıkarma şartı koşmuştu. Yasağın uygulanma tarihi 20 Ocak olarak belirlenmişti. Bu bağlamda ByteDance’in attığı bu adım, yasal riskleri minimize etmek ve ABD pazarındaki faaliyetlerini sürdürmek adına stratejik bir hamle olarak değerlendiriliyor.
Anlaşma 22 Ocak’ta tamamlanacak
Şirket açıklamasına göre, söz konusu anlaşma 22 Ocak 2026 itibarıyla tamamlanacak. Bu tarih, Trump yönetiminin TikTok’a getirdiği satış zorunluluğunun süresinin dolmasına yakın bir zaman dilimine denk geliyor. ByteDance’in hızlı aksiyon alması, TikTok’un ABD’de erişime açık kalmasını garanti altına alma amacını taşıyor. Oracle cephesinden konuya ilişkin resmi bir açıklama yapılmazken, Beyaz Saray ise soruları TikTok’a yönlendirdi. TikTok ise yaptığı açıklamada, anlaşmanın platformun ABD’deki kullanıcılar tarafından kesintisiz bir şekilde kullanılmasını sağlayacağını belirtti.
ByteDance’in stratejik çıkarımı: Pazar kaybı yerine pay devri
ByteDance’in kararının ardında, küresel pazarda erişim ve kâr potansiyelini kaybetmek yerine, belirli bir oranda sahipliği koruyarak pazardaki varlığını sürdürmek yatıyor. Bu yöntem, hem ABD düzenleyicilerini memnun etmeye hem de şirketin küresel değerlemesini korumaya yardımcı olabilir. Uzmanlara göre ByteDance, %19,9’luk azınlık hissesiyle stratejik karar alma gücünü büyük oranda kaybedecek olsa da, yeni yapıda yönetime danışman düzeyinde katılım sağlamaya devam edecek. Ayrıca, Oracle gibi ABD merkezli bir teknoloji devinin veri güvenliği süreçlerini üstlenmesi, siyasi tansiyonun düşürülmesini sağlayabilir.
Teknoloji savaşında yeni bir denge oluşuyor
2020’li yılların başından bu yana süren ABD–Çin teknoloji savaşı, çeşitli cephelerde sürdürülüyor. Yarı iletkenler, yapay zeka, bulut teknolojileri ve sosyal medya platformları, bu çatışmanın ana başlıklarını oluşturuyor. TikTok meselesi, bu savaşta en sembolik davalardan biri haline geldi. ABD, Çin merkezli uygulamaların Amerikan vatandaşlarının verilerini topladığı ve devlet kontrolünde olduğu endişesiyle bir dizi yasak ve kısıtlama uyguladı. Bu uygulamalardan biri de TikTok’un Amerikan yatırımcıların kontrolüne geçmesi zorunluluğuydu. Bu yeni yapılanma, ABD’nin kendi dijital egemenliğini koruma stratejisinin bir uzantısı olarak görülürken, Çin tarafı bu durumu “teknolojik baskı” olarak nitelendiriyor.
ABD teknoloji borsaları anlaşmaya nasıl tepki verdi?
ByteDance’in anlaşma haberinin duyurulmasının ardından, Oracle hisselerinde %2’ye yakın yükseliş yaşandı. Analistler, Oracle’ın veri yönetimi ve güvenlik tarafında yeni rolünün, şirketin ABD hükümetiyle ilişkilerini daha da güçlendireceğini ifade ediyor. Öte yandan, TikTok’un satış sürecine dahil olan diğer yatırımcılar olan Silver Lake ve MGX’in teknoloji odaklı portföyleri açısından bu anlaşma, uzun vadeli yüksek getiri potansiyeli taşıyor. ABD’li yatırımcıların TikTok’un büyüyen reklam ve içerik ekonomisinden pay alması, teknoloji hisseleri için olumlu bir gösterge olarak görülüyor.
Yasal ve siyasi belirsizlik bir süre daha sürebilir
Her ne kadar bağlayıcı anlaşmalar imzalanmış olsa da, anlaşmanın tamamlanması ve ABD otoritelerince onaylanması süreci henüz sonuçlanmış değil. Özellikle ABD Yabancı Yatırımlar Komitesi (CFIUS), bu tür satın almalarda son sözü söyleyen düzenleyici otorite olarak süreçte kritik rol oynayacak. Bu nedenle, hisse devirlerinin teknik olarak tamamlanması zaman alabilir. Ancak anlaşma yapısının ABD hükümetinin taleplerini karşılayacak düzeyde olması, sürecin önemli bir kısmının sorunsuz ilerlemesini sağlayabilir.
Gelecek perspektifi: TikTok ABD’de kalıcı mı olacak?
Anlaşmanın tamamlanması durumunda, TikTok ABD pazarındaki varlığını koruyarak yoluna devam edebilecek. Ayrıca, yeni ortak girişim yapısı sayesinde ABD içindeki operasyonlar ve veri güvenliği yönetimi tamamen ABD merkezli şirketler tarafından kontrol edilecek. Bu durum, TikTok’un hem kullanıcı güvenini artırmasını hem de reklamverenlerle olan ilişkilerini sağlamlaştırmasını sağlayabilir. ABD’deki 170 milyon kullanıcıdan oluşan büyük taban, şirketin küresel gelirinde önemli bir yer tutuyor. Buna ek olarak, reklam gelirlerinin büyük kısmının ABD’den gelmesi, ByteDance’in bu pazarı tamamen kaybetmek yerine, kontrollü bir ortaklıkla varlık göstermeyi tercih etmesine neden oldu.