Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Fon Rehberi’nin yürürlük tarihinin ertelenmeyeceğini belirtirken, tasfiye sürecinde önce 10 milyon TL ve üzeri reel kazanç sağlayanlara başvurulacağını açıkladı.
Şimşek Fon Rehberi takviminde değişiklik olmayacağını açıkladı
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, gündemdeki son gelişmeleri değerlendirmek amacıyla Bloomberg HT-Habertürk ortak yayınına katıldı. Bakan Şimşek, Bloomberg HT Genel Yayın Yönetmeni Açıl Sezen’in sorularını yanıtladı.
Şimşek, Fon Rehberi‘nin yürürlük tarihinin ertelenmeyeceğini ifade etti. Bakan, serbest fonların TEFAS’a açılması kararının da gözden geçirileceğini söyledi. Konuya ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:
Fon Rehberi’nin uygulanması ertelenmeyecek. Doğru bir karar ve herkes hesabını kitabını buna göre yapsın. Serbest fonlar TEFAS’a açılmasa bu sorunlar yaşanmayacaktı.
Şimşek, Fon Rehberi’nin önemli bir adım olduğunu ve şeffaflığın bu düzenlemeyle arttığını vurgulayarak, açıkların büyük bölümünün Fon Rehberi ile kapatıldığını belirtti. Bakan, bunun yeterli bir adım olmadığını, daha ileri düzenlemelerin çalışıldığını sözlerine ekledi.
Üzerinde çalıştığımız birçok düzenleme var. Tabii ki aşırı regülasyon riskini dikkate alacağız. Düzenlemeleri sektörle de istişare edeceğiz.
Bakan Şimşek, vatandaşa satılacak fonların TEFAS’a açık olup olmaması konusunun değerlendirilmekte olduğunu, açıklanan fiili dolaşım oranlarının bağımsız bir kurumca doğrulanmasının da bakanlık için önem taşıdığını söyledi.
Tasfiye sürecinde 10 milyon TL üzeri reel kazananlara öncelik verilecek
Şimşek, tasfiye fonlarında geçmişten bugüne enflasyonun ve belirli bir meblağın üzerinde gelir elde edenlerin tespit edildiğini belirtti. Bakan bu konuda şu açıklamayı yaptı:
İade hesaplarına bir miktar ödeme var. Belli eşikler belirledik, ilk önce 10 milyon TL ve üzeri reel geri kazananlara başvurulacak. Gönüllü iade olmazsa Adalet Bakanlığı ilgili süreçleri işletecek.
Şimşek, tasfiye sürecinin öngörülen hız ve çerçevede ilerlediğini, nihai tasfiyenin zaman alacağı için ara ödeme öngörüldüğünü ifade etti. Ara ödeme için TBMM’de bir tasfiye kanununun görüşüldüğünü, kanun geçtikten sonra fonlardaki kaynakların durumuna göre 1 milyon TL’ye kadar ödemelerin hızlıca yapılacağını aktardı.
Bakan, tasfiye sürecinin olağan ve olağanüstü tasfiye olarak ikiye ayrıldığını belirtti. Olağan tasfiyenin mali yapıları nispeten yönetilebilir portföy şirketleri için konulduğunu söyleyen Şimşek, 131 fonun 66’sının tamamen normal tasfiyeye tabi tutulduğunu, 7 şirketin 3’ünün tam tasfiyesinin tamamlandığını açıkladı. Bu kapsamda 45 bin 747 hesaba 40,8 milyar TL ödendiğini belirten Şimşek, hisse senedi fonlarındaki yatırımcıların 17 Eylül’e göre yaklaşık yüzde 58’ini alabildiğini, para piyasası fonlarındakilerin ise yüzde 1,43 nema aldığını kaydetti.
Hedef Portföy’ün de normal tasfiyeye tabi olacağını belirten Şimşek, bu şirkette 31 fon bulunduğunu, bunların dördünün para piyasası fonu olduğunu söyledi. Bakan, 7 portföy şirketinin dördünün tasfiyesinin muhtemelen hafta sonuna kadar tamamlanmış olacağını ifade etti. Atlas Portföy’ün sahiplerinin tasfiyeci kurumla diyalog içinde olduğunu ve kaynakları geri koyma konusunda irade ortaya koyduklarını belirten Şimşek, bu aşamada yorum yapmanın doğru olmayacağını söyledi.
TBMM’deki kanunun kabul edilmesi halinde küçük yatırımcı ve para piyasası fonlarının önceliklendirileceğini belirten Şimşek, böylelikle 390 bin hesabın da tasfiye edileceğini ve tasfiye sürecinin önemli kısmının tamamlanmış olacağını kaydetti. TMSF, Adalet Bakanlığı ve Merkezi Kayıt Kuruluşu’nun birlikte çalıştığını, piyasa bozucu faaliyetlerden kazanım sağlayanların tamamının tespit edildiğini ifade etti.
Fonlarda yetersiz kaynak durumunda kişisel mal varlığına başvurulacak
Şimşek, geriye sadece iki fonda karmaşık bir sürecin kaldığını belirtti. Fonlarda yeterli kaynak olmaması durumunda, hukuka aykırı şekilde nemalanan kişi ve şirketlere aktarılan varlıkların geri alınmasının önemli olduğunu vurgulayan Bakan şu değerlendirmeyi yaptı:
Fonlardan hukuka aykırı şekilde nemalanan kişi ve şirketlere aktarılan varlıkların alınması çok önemli. Birlikte hareket edenlerin kişisel mal varlıklarına başvurulacak.
Şimşek, sermaye piyasalarının bu süreçten çok daha sağlıklı bir yapıyla çıkacağını belirterek, fon piyasasının 2019’a kadar sınırlı bir alanda sınırlı kişilerin yatırım yaptığı bir alan olduğunu, buradaki en büyük dönüm noktasının serbest fonların TEFAS’a açılması olduğunu söyledi. Bakan, kalıcı reform çalışmasının taslağa dönüştürüldüğünü ancak önce tasfiye sürecinin tamamlanmasının hedeflendiğini belirtti.
1,8 trilyon dolarlık bir ekonominin finansmanını bankacılık sektörü tek başına karşılayamaz. En az yüzde 30-40’ının sermaye piyasalarından karşılanması lazım.
Manipülasyon ve diğer piyasa bozucu eylemlere yönelik yaptırımların ciddi şekilde artırılacağını belirten Şimşek, ilgili kurumların kurumsal kapasitesinin güçlendirileceğini, gerekirse kanunla vergi denetmenlerinin bir kısmının bu kurumlara aktarılacağını, mevzuat tarafında eksiklik varsa bunların da tamamlanacağını kaydetti.
Kredi Garanti Fonu özel sektör tahvillerine öz kaynağıyla destek verebilecek
Özel sektör tahvilleriyle ilgili olarak Şimşek, Kredi Garanti Fonu‘nun manipülasyona bulaşmamış şirketler için kendi öz kaynaklarıyla bir kredi paketi açabileceğini belirtti ve bu konudaki değerlendirmelerin sürdüğünü ifade etti. Bakan, yıl sonuna kadar vadesi gelecek özel sektör tahvili (ÖST) tutarının 26,5 milyar TL olduğunu açıkladı.
Şimşek, özel sektör tahvil piyasasının büyüklüğünün yaklaşık 1 trilyon TL olduğunu, yıl sonuna kadar vadesi gelecek kısmın ise 26,5 milyar lira seviyesinde bulunduğunu, bunun Türkiye ekonomisi içindeki payının cüzi bir alan olduğunu vurguladı. Bakan, ilkesel kararlarının kamu kaynağı kullanılmaması yönünde olduğunu belirterek şöyle konuştu:
Kredi Garanti Fonu kendi özkaynaklarından özel sektör tahvillerine ilişkin bir kredi çerçevesi oluşturursa olumlu bakarız. Altını çiziyorum, burada Hazine garantisi ve kaynağı olmayacak. Kendi işletecekleri bir süreç. Bu konu çalışılıyor.
Özel sektör tahvillerine ilginin azaldığını, bunun dolaylı etkilerden biri olduğunu belirten Şimşek, sektör temsilcileriyle bir araya gelineceğini söyledi.
Bankacılık sektörünün riskli fonlara maruziyeti sınırlı düzeyde kaldı
Bakan Şimşek, sorunlu alanın karantinaya alındığını, doğrudan etkilerin sınırlandığını ancak dolaylı bazı etkilerin olabileceğini belirtti. Bu durumun ekonominin tamamını risk altına almadığını vurgulayan Şimşek, şu verileri paylaştı:
- Bankacılığın doğrudan riskli fonlara olan riski 1,3 milyar TL seviyesinde bulunuyor.
- Bu tutar, 56 trilyon TL’lik aktif büyüklüğü içinde on binde iki düzeyine karşılık geliyor.
- Riskli varlıkların reel sektörün aktifleri içindeki payı on binde dokuz seviyesinde.
- Fonlardan bugüne kadar net çıkış 647 milyar TL oldu; bunun yaklaşık yarısı yabancı yatırımcı çıkışından kaynaklandı.
- 17 Eylül’den bu yana mevduat artışı 685 milyar TL’ye ulaştı.
Şimşek, bankacılık sektörüne bulaşıcılık riskinin yok denecek düzeyde olduğunu, fonlardan çıkışın büyük oranda durduğunu ve fonlardan çıkan paranın Merkez Bankası Başkanı’nın da belirttiği gibi mevduata geçtiğini aktardı.
MSCI açıklamasını yapıcı bulan Şimşek küresel koşullara dikkat çekti
Bakan Şimşek, MSCI’ın son açıklamasını “oldukça yapıcı” olarak nitelendirdi ve taleplerin makul olduğunu kaydetti. Borsadaki yabancı çıkışlarının dünya genelindeki gelişmelerden bağımsız düşünülemeyeceğini belirten Şimşek şunları söyledi:
Fed faiz artırdı, daha da artırma beklentisi var. Dolayısıyla küresel finansal koşullar sıkılaşıyor. Borsada yabancı çıkışlarını bundan bağımsız düşünemezsiniz. Tüm gelişmekte olan ülkelerden son dönemde riskten kaçış var.
Şimşek, petrolün yeniden 107 dolar seviyelerini gördüğünü, bunun özellikle petrol ihraç eden gelişmekte olan ülkeler için etkili olduğunu, küresel faizlerin 25 yılın zirvesine çıktığını belirtti. Mısır ve Güney Kore’de fon sorunu bulunmamasına rağmen bu ülkelerde de borsaların değer kaybettiğine dikkat çeken Şimşek, Türkiye ekonomisinin son üç yıldır şoklara karşı kendini ispat ettiğini, S&P ve Fitch’in de nihai kertede sermaye piyasalarının sağlıklı olacağını belirttiğini aktardı.
Reel sektöre destek ve KOBİ kredilerinde büyüme hedefleniyor
Şimşek, hisse senedi değerlerindeki iniş çıkışların geçici olduğunu, önemli olanın reel ekonomi olduğunu vurguladı. Gelişmekte olan ülkelere kıyasla bütçe açığının yarı yarıya düşük olduğunu belirten Bakan, fon meselesinin reel sektöre dolaylı etkileriyle mücadele edebilme alanlarının oldukça güçlü olduğunu söyledi.
Bakan, KOBİ’lerin kredi büyüme hızının yüzde 4,5’tan yüzde 5’e çıkarıldığını, maliye politikası kapsamında Sanayi Bakanlığı’na imalatçı KOBİ’lere 250 milyar TL sübvansiyonlu kredi verilmesinin önünün açıldığını, bu adımların son iki ayda atıldığını belirtti.
Piyasa faiz oranlarının üçte biriyle yarısı oranı arasında bir program oluşturduk. Reel sektörde istihdamı destekleyeceğiz.
Şimşek, küresel arka planın hiç bu kadar zorlu olmadığını, geçici bir yavaşlama yaşansa da bunun ciddi ölçüde dezenflasyonist olduğunu belirtti. Fon konusunda kamu kaynağı kullanılmayacağını yineleyen Bakan, piyasada likidite sorunu yaşanması durumunda reel sektörün de desteklenmeye devam edileceğini sözlerine ekledi.
Fon piyasasındaki gelişmeleri küçümsemiyoruz. Bu konuda zerre tereddüt yok.
