Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, 2025 yılının üçüncü çeyreğine ilişkin “Verimlilik İstatistikleri” raporunu yayımladı. Rapora göre, sanayi sektöründe çalışan kişi başına üretim endeksinde hem dönemsel hem de yıllık bazda artış kaydedildi. Bu gelişme, Türkiye ekonomisinin üretkenlik kapasitesinde sürdürülebilir iyileşmeye işaret ediyor.
Sanayide kişi başına üretim üçüncü çeyrekte %0,4 yükseldi
Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilere göre, toplam sanayi çalışan kişi başına üretim endeksi, 2025 yılının üçüncü çeyreğinde bir önceki çeyreğe kıyasla %0,4 oranında arttı. Takvim etkilerinden arındırılmış yıllık verilere bakıldığında ise, bu endeksin geçen yılın aynı dönemine göre %9 oranında yükseldiği görülüyor.
Bu artış, sanayi sektörünün üretkenlik açısından daha verimli bir yapıya kavuştuğunu gösteriyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın ortak analizleri, emek verimliliği ve üretim kapasitesi gibi göstergelerin olumlu seyrine işaret ediyor.
Saat başına üretimde yıllık bazda %9,9 artış
Verimlilik göstergeleri yalnızca çalışan başına değil, çalışılan saat başına da analiz ediliyor. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış toplam sanayi çalışılan saat başına üretim endeksi, 2025 yılının üçüncü çeyreğinde önceki çeyreğe göre %0,1 oranında artarken, bir önceki yılın aynı dönemine göre %9,9 oranında yükseldi.
Saatlik bazda üretim artışı, istihdamın etkinliğini ölçen temel göstergelerden biri olarak kabul ediliyor. Uzmanlara göre bu veriler, sanayi sektöründe hem üretim hem de iş gücü planlamasının daha stratejik hale geldiğini gösteriyor.
Sermaye mallarında verimlilik artışı dikkat çekiyor
Takvim etkilerinden arındırılmış ana sanayi grupları (MIGs) verilerine göre, 2025 yılı üçüncü çeyrekte en fazla üretkenlik artışı sermaye malları sektöründe yaşandı. Çalışan kişi başına üretim endeksi, bu grupta yıllık bazda %20,1 oranında artış gösterdi. Çeyreklik bazda da sermaye mallarında %2,2 oranında yükseliş dikkat çekti.
Sermaye malları; makine, teçhizat ve üretim araçları gibi yüksek katma değerli ürünleri kapsıyor. Bu segmentteki üretkenlik artışı, yatırım malları üretimindeki hızlanmayı ve sanayiye yapılan teknolojik yatırımların olumlu sonuçlarını yansıtıyor.
Sanayi üretkenliği ekonomik büyümeye nasıl katkı sağlar?
Verimlilik artışı, bir ekonominin sürdürülebilir büyüme sağlayabilmesi için temel unsurlardan biridir. Sanayi sektöründe kişi başına üretim endeksindeki artış; aynı iş gücü ile daha fazla üretim yapılabildiğini, yani ekonominin daha etkin işlediğini gösterir.
Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD), verimlilik artışını potansiyel büyümenin temel belirleyicilerinden biri olarak değerlendiriyor. Bu açıdan bakıldığında, Türkiye’nin üretim ekonomisine geçiş hedefi doğrultusunda bu veriler pozitif bir tablo çiziyor.
Verimlilik artışı enflasyonla mücadeleye katkı sağlayabilir
Üretim verimliliğindeki artış, birim üretim maliyetlerinin düşmesini sağlayarak, fiyatlar üzerinde baskı oluşturan unsurların hafiflemesine neden olabilir. Bu da özellikle sanayi ürünlerinin fiyatlamasında enflasyon baskısının azalmasına katkıda bulunur.
Mevcut ekonomik program kapsamında sürdürülen enflasyonla mücadele süreci, üretim kapasitesinin etkin kullanımıyla destekleniyor. Sanayi üretiminin verimli şekilde artması, hem iç pazarda hem de ihracatta rekabetçiliği artırarak cari dengeye de olumlu katkı sağlıyor.
Üçüncü çeyrekte öne çıkan sanayi grupları
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın açıkladığı detaylı veriler, ana sanayi grupları (MIGs) bazında şu performansları ortaya koydu:
- Sermaye malları: Yıllık bazda %20,1, çeyreklik bazda %2,2 artış
- Ara mallar: Yıllık bazda %8,3 artış, çeyreklik bazda yatay seyir
- Tüketim malları (dayanıklı ve dayanıksız): Yıllık bazda %6,5 artış
- Enerji: Üretim artışı %1,2, ancak verimlilik sınırlı kaldı
Özellikle ara malları sektöründe üretimin artması, ihracata yönelik üretim yapan firmaların faaliyetlerini hızlandırdığını gösteriyor. Türkiye’nin ihracat yapısında ara mallar önemli yer tuttuğu için bu artış, dış ticaret dengesine olumlu katkı sunabilir.
Uzmanlardan değerlendirme: Teknoloji yatırımları etkili oldu
Ekonomi uzmanları, üçüncü çeyrekte sanayi verimliliğinde yaşanan artışta, teknolojik dönüşüm yatırımlarının etkili olduğunu belirtiyor. Otomasyon, dijital üretim hatları ve endüstri 4.0 uygulamalarının yaygınlaşması sayesinde hem iş gücü planlaması hem de üretim süreçleri optimize ediliyor.
Türkiye Sanayi ve İşverenleri Konfederasyonu (TÜSİAD) tarafından yayımlanan son raporda şu değerlendirmeye yer verildi:
“2025 yılında sanayideki dijitalleşme oranı %37 seviyesine ulaştı. Verimlilik artışı doğrudan teknoloji yatırımlarının sonucudur.”
İstihdamın niteliği de verimlilik üzerinde etkili
Verimliliği etkileyen bir diğer önemli unsur ise iş gücünün niteliğidir. 2025 yılında mesleki ve teknik eğitim programlarına yapılan yatırımların artması, sanayi sektöründeki vasıflı eleman sayısının yükselmesini sağladı. Bu durum, nitelikli istihdam oranlarını artırarak verimlilik artışına zemin hazırladı.
Millî Eğitim Bakanlığı ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın ortak yürüttüğü Mesleki Eğitimde Dönüşüm Programı kapsamında 2025 yılı itibarıyla 82 bin kişi sanayiye özel alanlarda eğitim aldı.
Sanayi üretkenliğinde bölgesel farklılıklar
Verimlilik artışı Türkiye genelinde gözlemlense de, bölgeler arası farklılıklar dikkat çekiyor. Marmara ve Ege bölgeleri başta olmak üzere sanayinin yoğun olduğu illerdeki verimlilik oranları, Doğu ve Güneydoğu Anadolu’daki illere göre daha yüksek seyrediyor.
2025 üçüncü çeyrek bölgesel verilerine göre, en yüksek çalışan kişi başına üretim artışı Kocaeli, Bursa ve Tekirdağ’da kaydedildi. Şanlıurfa, Van ve Ağrı ise bu sıralamada son sıralarda yer aldı.
Sanayi politikalarının geleceği
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın 2026–2028 dönemine ilişkin politika planlarına göre, verimliliği daha da artırmaya yönelik şu başlıklarda çalışmalar sürdürülüyor:
- Dijital sanayi bölgeleri: Organize sanayi bölgelerinde dijital altyapıların genişletilmesi
- Yeşil dönüşüm yatırımları: Enerji verimliliği ve çevresel sürdürülebilirlik projeleri
- İleri teknoloji üretimi: Yüksek teknoloji içeren ürünlerin üretiminin teşvik edilmesi
- Uluslararası iş birlikleri: Avrupa Birliği, Orta Asya ve Körfez ülkeleri ile sanayi partnerlikleri
Bu adımların, ekonomik büyüme ve rekabet gücü açısından stratejik önem taşıdığı belirtiliyor.