Rusya Merkez Bankası (RMB), Avrupa Birliği’nin Ukrayna’ya mali destek sağlamak amacıyla Rusya’ya ait dondurulmuş Rus varlıkları’nı kullanma planlarının uluslararası hukuk’a aykırı olduğunu açıkladı. Banka, bu adımlara karşı tüm hukuki ve diplomatik yolları kullanma hakkını saklı tuttuğunu belirtti. Açıklamada, özellikle Avrupa’daki finansal kuruluşların rolüne dikkat çekilirken, Brüksel merkezli Euroclear’a karşı Moskova mahkemelerinde yasal süreç başlatıldığı bildirildi.
Euroclear’a karşı dava açıldı
Rusya Merkez Bankası’nın yaptığı açıklamada, AB’nin önerdiği mekanizmaların, devletlerin egemen dokunulmazlık haklarını açıkça ihlal ettiği ve söz konusu girişimlerin uluslararası hukukun temel ilkeleriyle bağdaşmadığı ifade edildi. Aynı açıklamada, Rusya’nın dondurulmuş varlıklarının önemli bir bölümünü elinde tutan Euroclear’a karşı Moskova’daki mahkemede dava açıldığı belirtildi. Dava, Euroclear’ın uygulamaları nedeniyle Rusya’nın fonları ve menkul kıymetler üzerinde tasarrufta bulunamamasına sebep olan “zarar verici eylemler”e dayanıyor.
AB’den yeni finansman planı: Hedef Ukrayna’ya kaynak yaratmak
AB Komisyonu, 3 Aralık’ta yayımladığı bir açıklamada, Ukrayna’nın 2026–2027 yıllarına ilişkin mali ihtiyaçlarını karşılamak için iki çözüm önerisinde bulunmuştu. Bu önerilerden biri, Rusya Merkez Bankası’nın dondurulmuş varlıklarının finansal gelirlerinden faydalanarak Ukrayna’ya tazminat kredisi sağlanmasını içeriyordu. Komisyon’un planına göre, bu varlıklara el koymak yerine, bu varlıkların finans kuruluşları tarafından elde ettiği faiz gelirlerinden Ukrayna lehine finansman oluşturulması hedefleniyor. Ancak Rusya, bu yöntemlerin dahi “mülkiyet haklarına doğrudan müdahale” olduğunu savunuyor.
Moskova’dan sert yanıt: “Tüm alanlarda mücadele edeceğiz”
Rusya Merkez Bankası, AB’nin planlarının uygulanması durumunda kararı, gerek ulusal gerekse uluslararası platformlarda hukuki olarak takip edeceklerini açıkladı. Açıklamada şu ifadelere yer verildi: > “Bu planların uygulanması durumunda, kararların Birleşmiş Milletler üyesi ülkelerin topraklarında icrasını takiben, ulusal mahkemelerde, yabancı devletlerin yargı makamlarında, uluslararası örgütlerde, tahkim mahkemelerinde ve diğer uluslararası yargı organlarında mücadele edilecektir.” Bu açıklama, Rusya’nın yalnızca Avrupa Birliği içinde değil, küresel anlamda çok yönlü bir hukuk mücadelesi yürütmeye hazırlandığını gösteriyor.
Uluslararası hukuk uzmanları ikiye bölünmüş durumda
Konu uluslararası hukuk uzmanları arasında da tartışma yarattı. Bir kesim, devlet varlıklarının zorla kullanılması ya da getiri sağlama amacıyla yönlendirilmesinin, Viyana Sözleşmesi ve devletlerin egemen dokunulmazlığına aykırı olduğunu savunuyor. Diğer yandan bazı hukukçular, Rusya’nın Ukrayna topraklarında uluslararası hukuku ihlal eden eylemlerine karşılık, bu tür finansal kaynakların “zarar gören tarafa tazminat” amacıyla kullanılması gerektiğini savunuyor. Bu nedenle Avrupa Birliği içinde de konuya dair kesin bir fikir birliği bulunmamakla birlikte, tartışmalar sürüyor.
AB içinde ortak tutum arayışı sürüyor
Bazı AB üye ülkeleri, Rus varlıklarının getirisinin Ukrayna lehine kullanılmasına sıcak bakarken, özellikle Almanya ve İtalya gibi büyük ekonomiler, bu tür adımların uluslararası finans sistemine zarar verebileceği gerekçesiyle temkinli yaklaşıyor. Buna rağmen, AB hükümetleri, dondurulmuş varlıkların her altı ayda bir yenilenmesi yerine “süresiz dondurulması” yönünde prensipte anlaşma sağlamış durumda. Bu, Moskova üzerinde baskının daha uzun vadeli sürdürülmesi için önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Rusya’nın dondurulmuş varlıkları ne kadar?
2022 yılında başlayan Ukrayna-Rusya savaşı sonrası uygulanan yaptırımlar çerçevesinde, Rusya Merkez Bankası’na ait yaklaşık **300 milyar dolarlık döviz rezervi ve menkul kıymet** Avrupa ve ABD merkezli finans kuruluşlarında donduruldu. Bu varlıkların yaklaşık 200 milyar dolarlık bölümü, AB sınırları içindeki Euroclear ve benzeri finansal aracı kurumların kontrolünde bulunuyor. Bu nedenle Avrupa’nın bu varlıklar üzerinde atacağı her adım, uluslararası piyasalar ve devletler arası hukuk açısından büyük önem taşıyor.
Olası sonuçlar: Finansal ve diplomatik gerilim artabilir
Eğer AB, dondurulmuş Rus varlıklarını ya da bu varlıkların faiz gelirlerini Ukrayna için kullanmaya başlarsa, Rusya’nın buna sert karşılık vereceği neredeyse kesin. Bu adım, Rusya ile Batı arasındaki finansal ilişkileri daha da gerilimli hale getirebilir. Ayrıca, bu sürecin örnek teşkil etmesi, gelecekte başka ülkelerin de benzer yaptırımlara maruz kalması durumunda, devletlerin döviz rezervlerini Batılı finansal sistemlerden uzaklaştırmasına neden olabilir.
Sonuç: Rusya tüm platformlarda mücadeleye hazırlanıyor
Rusya Merkez Bankası’nın sert açıklaması, AB ile Moskova arasındaki yaptırım savaşlarında yeni bir aşamaya girildiğini gösteriyor. Dondurulmuş varlıkların geleceği sadece iki taraf arasında değil, küresel finans sisteminin işleyişi açısından da belirleyici olacak. Rusya’nın yasal mücadeleye hazırlanması, sürecin mahkemelere taşınacağını ve uzun süreli bir diplomatik-finansal gerilim yaratacağını gösteriyor. Avrupa’nın nasıl bir yol izleyeceği ve ABD’nin bu sürece nasıl dahil olacağı, önümüzdeki haftalarda netleşecek.