ABD’nin önde gelen yatırım bankalarından JPMorgan, küresel petrol piyasalarında yaşanan şokun evrildiği yeni aşamaya dair çarpıcı bir değerlendirme yayımladı. Bankaya göre piyasalar, geleneksel bir ham petrol fiyat sıçramasından ziyade, rafinasyon kapasitelerini ve doğrudan son tüketiciyi vuracak bir “yakıt krizi” ile karşı karşıya kalabilir.
Akaryakıt vadeli fiyatları Brent petrolü aştı
JPMorgan’ın müşterileriyle paylaştığı bilgi notunda, savaşın patlak vermesinden bu yana ABD’de benzin ve motorin vadeli fiyatlarındaki artış ivmesinin, küresel gösterge olan Brent petrolü geride bıraktığına dikkat çekildi. Asya piyasalarında ise maliyet artışlarının çok daha sert bir şekilde hissedildiği vurgulandı.
Pazartesi günü yüzde 2,9 oranında yükselerek varil başına 104,21 dolara ulaşan Brent petrolde yıl başından bu yana yaşanan yüzde 71‘lik artış bile, benzin ve motorin vadeli kontratlarındaki sert yükselişin gerisinde kaldı. Banka analistleri bu durumu şu sözlerle özetledi:
“Bu şokun bir sonraki aşaması geleneksel bir ham petrol sıçramasından çok, rafinasyon ve son kullanıcı yakıt krizine benzeyebilir.”
Yüksek fiyatlar “talep yıkımı” ile dengeyi sağlayacak
Yakıt fiyatlarında yaşanan bu agresif yükselişin, küresel çapta tüketici talebinde ciddi bir daralmaya yol açması ve bu mecburi kesintinin daha geniş petrol piyasasında “dengeleyici” bir rol üstlenmesi bekleniyor. Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan S&P Global Energy uzmanları, söz konusu talep daralmasının boyutlarına dair sert uyarılarda bulunuyor.
Kurumun öngörülerine göre, yakıt talebindeki bu gerileme, 2007-2009 küresel resesyonunun en zayıf çeyreğinde görülen daralma hızının tam iki katına ulaşabilir.
S&P Global Energy Küresel Yakıtlar ve Rafinasyon Araştırma Başkanı Daniel Evans, piyasadaki geri dönülemez noktayı vurgulayarak durumu şu şekilde özetledi:
-
“Rubicon’u geçtik”: Evans, ham petrol arzında yakın vadede herhangi bir rahatlama veya çözüm ihtimalinin bulunmadığını belirtti.
-
Mecburi Denge: Piyasadaki dengesizliğin, arzın artmasıyla değil, aksine yükselen fiyatların tüketiciyi harcama yapamaz hale getirip talebi düşürmesiyle (talep yıkımı) sağlanabileceğini ifade etti.
