Japonya’da kamu maliyesine ilişkin uzun yıllardır devam eden yapısal dengesizlikte önemli bir kırılma yaşanması bekleniyor. Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, ülkenin merkezi yönetim faiz dışı bütçe dengesinin gelecek mali yılda 28 yıl sonra ilk kez fazla vereceğini açıkladı.
Bu açıklama, dünyanın en yüksek kamu borç oranlarından birine sahip olan Japonya açısından tarihi bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Uzmanlar, söz konusu gelişmenin yalnızca bütçe dengesi açısından değil, aynı zamanda kamu maliyesi, borç sürdürülebilirliği ve para politikası ilişkisi bakımından da önemli sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor.
Başbakan Takaichi: mali sürdürülebilirlik ile büyüme dengesi kuruldu
Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, yaptığı açıklamada bütçe politikasında uzun süredir hedeflenen dengeye yaklaşıldığını vurguladı. Takaichi, merkezi yönetimin faiz dışı bütçe dengesinin 1998 yılından bu yana ilk kez fazla vermesinin beklendiğini ifade etti.
Takaichi açıklamasında şu ifadelere yer verdi:
“Merkezi yönetim faiz dışı bütçe dengesinin 1998’den bu yana ilk kez fazla vermesi bekleniyor. Güçlü bir ekonomi hedefi ile mali sürdürülebilirlik arasında denge kuran bir bütçe hazırladığımıza inanıyorum.”
Bu değerlendirme, Japon hükümetinin bir yandan ekonomik büyümeyi desteklerken diğer yandan mali disiplini güçlendirmeye yönelik adımlar attığını gösteriyor.
Faiz dışı bütçe dengesi neden kritik?
Faiz dışı bütçe dengesi, devletin faiz ödemeleri hariç tutulduğunda gelirleri ile giderleri arasındaki farkı ifade ediyor. Bu gösterge, kamu maliyesinin yapısal sağlığı açısından kritik bir ölçüt olarak kabul ediliyor.
Uzmanlara göre, faiz dışı fazla verilmesi, bir ülkenin borç stokunu azaltabilme kapasitesini ve uzun vadeli mali sürdürülebilirliğini artıran temel unsurlardan biri.
Japonya gibi kamu borcunun milli gelire oranı yüzde 250 seviyelerine yaklaşan bir ekonomi için faiz dışı bütçe dengesinde fazla verilmesi, mali disiplin açısından önemli bir eşik anlamına geliyor.
1998’den bu yana ilk kez fazla beklentisi
Japonya, 1990’lı yılların sonlarından bu yana ekonomik durgunluk, deflasyon ve yaşlanan nüfus gibi yapısal sorunlarla mücadele ediyor. 1998 Asya finans krizinin ardından kamu harcamalarının artması ve vergi gelirlerinin zayıf seyretmesi, bütçe dengelerinde kalıcı açıkların oluşmasına yol açtı.
Bu süreçte Japonya hükümetleri, ekonomik büyümeyi desteklemek amacıyla genişleyici mali politikalar uyguladı. Ancak bu politikalar, kamu borcunun hızla artmasına neden oldu.
Faiz dışı bütçe dengesinin 28 yıl sonra ilk kez fazla vermesi, bu uzun sürecin ardından mali politikada önemli bir kırılmaya işaret ediyor.
Maliye Bakanlığı: 1,34 trilyon yen fazla öngörülüyor
Japonya Maliye Bakanlığı tarafından paylaşılan verilere göre, Nisan ayında başlayacak yeni mali yıl için ulusal düzeyde faiz dışı bütçe dengesinin 1,34 trilyon yen fazla vermesi bekleniyor.
Bu rakam, merkezi yönetimin gelirlerinin, faiz dışı harcamalarını aşacağı anlamına geliyor. Maliye Bakanlığı yetkilileri, vergi gelirlerindeki artış ve harcama disiplininin bu sonuçta etkili olduğunu belirtiyor.
Uzmanlar, söz konusu fazla rakamının mutlak büyüklüğünden ziyade, psikolojik ve yapısal etkisinin daha önemli olduğunu vurguluyor.
Kabine Ofisi’nin resmi tahmini bekleniyor
Japonya Kabine Ofisi’nin faiz dışı bütçe dengesine ilişkin resmi tahmininin ise önümüzdeki ay açıklanması bekleniyor. Bu tahminin, yerel yönetimlerin bütçe verilerini de kapsayacağı ifade ediliyor.
Yerel yönetim verilerinin eklenmesiyle birlikte açıklanacak nihai rakamın, Japonya’nın genel kamu maliyesi görünümü açısından daha kapsamlı bir tablo sunacağı belirtiliyor.
Piyasalar ve kredi derecelendirme kuruluşları, Kabine Ofisi’nin açıklayacağı bu verileri yakından takip ediyor.
Japonya’nın yüksek borç sorunu devam ediyor
Faiz dışı bütçe dengesinde fazla verilmesi beklentisine rağmen, Japonya’nın kamu borcu sorunu gündemdeki yerini koruyor. Ülkenin kamu borcunun gayrisafi yurt içi hasılaya oranı, gelişmiş ekonomiler arasında en yüksek seviyelerden birinde bulunuyor.
Uzmanlar, faiz dışı fazla verilmesinin borç dinamiklerini olumlu etkileyeceğini ancak borç stokunun kısa vadede ciddi şekilde azalmasının zor olduğunu belirtiyor.
Bu nedenle Japonya için asıl kritik unsurun, faiz dışı fazla politikasının sürdürülebilir olup olmayacağı olduğu ifade ediliyor.
Para politikası ile mali politika arasındaki denge
Japonya Merkez Bankası’nın (BOJ) uzun yıllardır sürdürdüğü ultra gevşek para politikası, kamu borcunun finansmanında önemli bir rol oynadı. Düşük faiz ortamı, hükümetin borçlanma maliyetlerini sınırladı.
Ancak son dönemde enflasyonda gözlenen artış ve ücretlerdeki yükseliş, BOJ’un para politikasında normalleşme adımları atabileceğine işaret ediyor.
Bu bağlamda, faiz dışı bütçe fazlası beklentisi, para politikasındaki olası sıkılaşma sürecinde maliye politikası açısından önemli bir denge unsuru olarak değerlendiriliyor.
Ekonomik büyüme ve vergi gelirleri etkili oldu
Japonya’da son dönemde ekonomik aktivitede gözlenen toparlanma, bütçe gelirlerini olumlu etkiledi. Kurumsal kârların artması ve istihdam piyasasındaki iyileşme, vergi gelirlerinde artış sağladı.
Özellikle tüketim ve kurumlar vergisinden elde edilen gelirlerin, bütçe dengesine katkı sunduğu belirtiliyor.
Bu gelişmeler, faiz dışı bütçe dengesinde fazla verilmesinin arkasındaki temel faktörler arasında yer alıyor.
Yaşlanan nüfus ve sosyal harcamalar baskı yaratıyor
Öte yandan Japonya’nın demografik yapısı, kamu maliyesi üzerinde uzun vadeli baskı oluşturmaya devam ediyor. Hızla yaşlanan nüfus, sağlık ve sosyal güvenlik harcamalarının artmasına yol açıyor.
Uzmanlar, bu yapısal sorunun çözülmeden mali disiplinin kalıcı hale gelmesinin zor olduğunu vurguluyor.
Bu nedenle, bütçe fazlası beklentisinin tek başına yeterli olmadığı, yapısal reformların da hayata geçirilmesi gerektiği ifade ediliyor.
Kredi derecelendirme kuruluşları nasıl bakıyor?
Kredi derecelendirme kuruluşları, Japonya’nın mali performansını yakından izliyor. Faiz dışı bütçe fazlası beklentisi, ülkenin kredi notu açısından olumlu bir sinyal olarak değerlendiriliyor.
Ancak kuruluşlar, borç stokunun büyüklüğü ve demografik riskler nedeniyle temkinli duruşlarını sürdürüyor.
Faiz dışı fazlanın birkaç yıl üst üste devam etmesi halinde, Japonya’nın mali görünümüne ilişkin değerlendirmelerin daha olumlu hale gelebileceği belirtiliyor.
Piyasaların ilk tepkisi
Piyasalarda, Japonya’nın bütçe dengesine ilişkin açıklamaların ardından sınırlı ancak olumlu bir hava oluştu. Japon tahvil getirilerinde belirgin bir oynaklık gözlenmezken, yatırımcıların uzun vadeli mali disiplin sinyallerini not ettiği ifade ediliyor.
Analistler, bu tür gelişmelerin Japon varlıklarına yönelik algıyı orta ve uzun vadede destekleyebileceğini belirtiyor.
Asya ekonomileri için örnek olabilir mi?
Japonya’nın faiz dışı bütçe fazlası hedefi, borçluluk oranı yüksek olan diğer Asya ekonomileri için de dikkatle izleniyor.
Uzmanlar, Japonya’nın deneyiminin, büyüme ve mali disiplin arasında denge kurmaya çalışan ülkeler için önemli dersler barındırdığını ifade ediyor.
Ancak her ülkenin ekonomik ve demografik yapısının farklı olduğu, bu nedenle birebir karşılaştırmaların sınırlı olduğu da vurgulanıyor.
Genel değerlendirme
Japonya’da 28 yıl sonra ilk kez faiz dışı bütçe fazlası verilmesi beklentisi, ülke kamu maliyesi açısından tarihi bir dönüm noktasına işaret ediyor. Başbakan Sanae Takaichi’nin açıklamaları, mali disiplin ile ekonomik büyüme arasında bir denge kurulmaya çalışıldığını gösteriyor.
Maliye Bakanlığı’nın 1,34 trilyon yenlik fazla öngörüsü ve Kabine Ofisi’nin önümüzdeki ay açıklayacağı resmi tahminler, bu sürecin netliğini artıracak.
Uzmanlara göre, asıl önemli olan bu fazla politikasının sürdürülebilir hale gelmesi ve Japonya’nın uzun vadeli kamu maliyesi sorunlarına kalıcı çözümler üretilmesi olacak.