Japonya Merkez Bankası (BOJ), 2025 yılının sonunda gerçekleştireceği toplantıyla, para politikasında tarihi bir değişikliğe hazırlanıyor. Başkan Kazuo Ueda liderliğinde yürütülen son değerlendirmelere göre BOJ’un, 30 yıl aradan sonra en yüksek faiz seviyesine ulaşacak bir adım atması bekleniyor. Bankanın kısa vadeli faiz oranlarını mevcut yüzde 0,5’ten yüzde 0,75’e yükseltmesi gündemde.
Yıl içinde ikinci faiz artırımı gündemde
Japonya’da negatif faiz politikasının sonlandırılmasının ardından gelen ilk artıştan sonra, bu karar, yıl içinde gerçekleştirilecek ikinci artış olacak. Bu hamle, Japon ekonomisinin son dönemde karşılaştığı iç ve dış baskılara rağmen merkez bankasının para politikası normalleşmesine olan kararlılığını yansıtıyor.
Bu artış aynı zamanda, Japonya’nın uzun süredir uyguladığı düşük faiz politikasından uzaklaştığının da en güçlü göstergelerinden biri. Gelişmiş ülkeler arasında en uzun süre ultra gevşek para politikasını sürdüren Japonya, küresel ekonomik trendlerle uyumlu adımlar atmaya başladı.
Ueda yönetiminde kademeli normalleşme stratejisi
BOJ Başkanı Kazuo Ueda’nın başkanlığı devralmasının ardından, kurumun para politikalarında daha şeffaf, veriye dayalı ve aşamalı bir dönüşüm süreci izleniyor. Bu kapsamda BOJ, faiz oranlarını “nötr” kabul edilen yüzde 1 ila yüzde 2,5 aralığına yaklaştırmayı hedefliyor. Ancak bu geçişin aniden değil, ekonominin her faiz artışına nasıl yanıt verdiği değerlendirilerek yapılması planlanıyor.
Ueda, geçtiğimiz aylarda yaptığı açıklamalarda “Piyasa istikrarı bizim için öncelik. Faiz artışlarında ani adımlar değil, verilere dayalı ilerleme modeli uygulayacağız” ifadelerini kullanmıştı.
Katayama: Hükümet ile BOJ arasında görüş ayrılığı yok
Japonya Maliye Bakanı Satsuki Katayama, çarşamba günü yaptığı açıklamada hükümet ile BOJ arasında faiz artırımı konusunda bir uyum olduğunu söyledi. “Hükümet ile BOJ arasında ekonomiye ilişkin görüş farkı yok” diyen Katayama, yüzde 0,75’lik bir artışı destekleyebileceklerini ima etti.
Bu açıklama, piyasalarda olumlu karşılandı ve merkez bankasının politikalarında siyasi destek bulmasının finansal istikrar açısından güven verici olduğu yorumları yapıldı.
Yen üzerindeki baskı faiz adımlarını etkiliyor
BOJ’un faiz artırımı kararı, Japon yeni üzerindeki değer kaybını durdurmak adına da önemli bir etki yaratabilir. Japonya’nın 2024 yılında karşılaştığı enflasyonist baskıların büyük bir kısmı, yendeki zayıflıktan kaynaklanıyordu. Yeni bir faiz artışı, yene olan güveni artırarak döviz kurlarında istikrar sağlayabilir.
Bununla birlikte bazı analistler, Ueda’nın çok güçlü sinyaller vermekten çekinebileceğini, çünkü yenin çok hızlı değer kazanmasının Japon ihracatçılar için dezavantaj yaratabileceğini savunuyor. Dengeli bir kur politikası, Japon ekonomisinin rekabetçiliğini koruması açısından kritik öneme sahip.
ABD tarifeleri ve yeni başbakan faktörü
Japon ekonomisi dış ticarette ciddi zorluklarla karşı karşıya. Özellikle ABD’nin bazı yüksek teknoloji ürünlerine yönelik yeni tarifeleri, Japon ihracatını olumsuz etkiliyor. Bu nedenle faiz artışı gibi iç politika araçları, dış kaynaklı baskılara karşı tampon görevi görebilir.
Ayrıca kısa süre önce göreve gelen yeni başbakan, ekonomide genişlemeci politika yanlısı olarak biliniyor. Ancak BOJ’un bağımsız yapısı, faiz kararlarının siyasi iradenin yönlendirmesiyle değil, ekonomik gereklilikler doğrultusunda alındığını gösteriyor.
Enflasyon verileri: Gıda fiyatlarındaki artış sürüyor
Teikoku Databank tarafından yapılan son araştırma, Japonya’daki tüketici fiyatlarında özellikle gıda ve içecek ürünleri tarafında ciddi artışlar yaşandığını ortaya koydu. Rapora göre, 2025 yılında fiyatı artan ürünlerin sayısı 20.000’i geçti. Bu rakam, 2024 yılına göre yüzde 64,6’lık bir artışı işaret ediyor.
2026 yılında ise fiyat artışı görülen ürün sayısının 1.000’in biraz üzerine düşeceği öngörülüyor. Bu, enflasyonda bir yavaşlama sinyali olarak görülse de, mevcut yüksek fiyat seviyeleri tüketici güvenini ve harcamalarını olumsuz etkiliyor.
Ekonomistler temkinli iyimser
Japon ekonomisi üzerinde çalışan birçok analist, BOJ’un kademeli sıkılaşma stratejisinin doğru olduğunu ve bu yaklaşımın finansal piyasalarda ani şoklara neden olmayacağını belirtiyor. Goldman Sachs Japonya Başekonomisti Takeshi Yamada, “Ueda’nın yaklaşımı dengeli ve temkinli. Enflasyon hedeflerine ulaşma konusunda uzun vadeli bir bakış açısı gerekiyor” dedi.
Ancak diğer taraftan bazı analistler, tüketici harcamalarındaki zayıflığın ve dış ticaret dengesindeki sorunların devam etmesinin, faiz artışlarının sınırlı kalmasına neden olabileceğini savunuyor.
Borçlanma maliyetleri ve şirketler üzerindeki etkisi
Faiz artırımları, bankaların kredi faiz oranlarını yükselterek şirketlerin borçlanma maliyetlerini doğrudan etkiler. Özellikle büyük ölçekli sanayi şirketleri ve KOBİ’ler için bu artışlar, yatırım ve büyüme planlarını yeniden değerlendirmeye zorlayabilir.
Japonya’da hala düşük faizli borçlanma imkanlarına alışkın olan reel sektörün, bu geçiş sürecine uyumu büyük önem taşıyor. BOJ’un bu noktada, kredi genişleme araçlarını yeniden yapılandırması ve küçük işletmeleri destekleyici mikro önlemler alması bekleniyor.
Önümüzdeki dönem beklentileri
BOJ’un cuma günkü faiz artırım kararı, yalnızca Japon ekonomisini değil, Asya piyasalarının genel havasını da etkileyecek. Japon yeninin güçlenmesi, Asya’da ihracat yapan ülkelerin rekabet koşullarını değiştirebilir. Bu nedenle Çin, Güney Kore ve Tayvan merkez bankalarının da Japonya’yı yakından izlediği bildiriliyor.
Özetle, BOJ’un atacağı adımlar yalnızca yerel etkiler değil, aynı zamanda küresel finansal sistem açısından da belirleyici olacak. Japonya’nın faiz politikalarındaki her değişiklik, portföy hareketleri, döviz piyasaları ve hatta emtia fiyatları üzerinde etkili olmaya devam edecek.