İngiltere ekonomisinde kamu maliyesi dengelenmeye yönelik sinyaller verirken, kasım ayı borçlanma verileri olumlu bir tablo çizdi. Ulusal İstatistik Ofisi (ONS) tarafından açıklanan verilere göre, hükümet kasım ayında 11,7 milyar sterlin borçlandı. Bu rakam, geçen yılın aynı ayına göre 1,9 milyar sterlin daha düşük düzeyde gerçekleşti.
Kasım borçlanması üç yılın en düşük seviyesinde
ONS verileri, kasım ayındaki kamu borçlanmasının 2021 yılından bu yana en düşük kasım ayı seviyesi olduğunu ortaya koydu. İngiltere, 2024’te uygulamaya konulan mali sıkılaşma politikalarının etkisiyle bütçe disiplininde kademeli bir iyileşme süreci yaşıyor. Kasım ayında borçlanmadaki gerileme, özellikle gelir tarafındaki artışa bağlanıyor. Nisan 2025’ten itibaren yürürlüğe giren çalışanlara yönelik sosyal güvenlik vergisi artışı, Hazine’nin gelirlerini artırarak borçlanma ihtiyacını azalttı.
Toplam borçlanma hâlâ yüksek seviyelerde
Kasım ayında düşüşe rağmen mali yılın ilk sekiz ayında toplam kamu borçlanması 132,3 milyar sterline ulaştı. Bu seviye, Mart ayında Bütçe Sorumluluk Ofisi’nin (OBR) öngördüğü 115,5 milyar sterlinlik tahminin 16,8 milyar sterlin üzerinde. Bu durum, mali disiplin sağlanmaya çalışılsa da yüksek harcama kalemlerinin borç stokunu artırmaya devam ettiğini gösteriyor. Nitekim bu rakam, 2020 yılından bu yana aynı dönemde kaydedilen en yüksek sekiz aylık borçlanma performansı olarak kayıtlara geçti.
Yaşlanan nüfus ve savunma harcamaları bütçeyi zorluyor
İngiltere’de artan kamu harcamaları üzerinde en çok baskı oluşturan kalemlerin başında yaşlanan nüfus geliyor. Devletin emeklilik harcamaları, önümüzdeki yıllarda ciddi bir mali yük haline gelmeye hazırlanıyor. OBR’nin öngörüsüne göre, emekli maaşları ve yaşlılık yardımlarının maliyeti 2031 mali yılında 195,4 milyar sterline ulaşacak. Bu artış, sağlık hizmetleri ve sosyal yardımlar üzerindeki kamu harcamalarının da katlanarak artması anlamına geliyor. Ayrıca İngiltere’nin artan savunma bütçesi de mali dengeyi etkileyen bir diğer önemli faktör olarak dikkat çekiyor.
Vergi artışları tahvil piyasalarını sakinleştirdi
Hazine Bakanı Rachel Reeves’in açıkladığı ilave vergi düzenlemeleri, özellikle yüksek gelir grubuna yönelik artışları içeriyor. Bu adımlar, İngiltere’nin mali sorumluluk taahhüdünü güçlendirirken, piyasalarda olumlu yankı buldu. Bu doğrultuda, tahvil faizlerinde aşağı yönlü bir hareket izlendi. 10 yıllık tahvil getirileri, ocak ayında gördüğü %4,9 seviyesinden gerileyerek %3,8 civarına indi. Uzmanlar, vergi artışlarının hem bütçe açığını azaltma hem de piyasa güvenini artırma açısından pozitif bir etki yarattığını belirtiyor.
Merkez Bankası faiz indirimi borçlanma maliyetini düşürdü
İngiltere Merkez Bankası’nın faiz oranını %3,75’e çekmesi de borçlanma koşullarını destekleyen bir başka unsur oldu. Faiz indirimi, hem hane halkı hem de kamu sektörü için kredi maliyetlerini aşağı çekti. Düşen faiz ortamı, hükümetin iç borçlanma maliyetlerini kontrol altında tutmasına katkı sağlarken, kamu finansmanının daha sürdürülebilir hale gelmesini kolaylaştırıyor. Bu, aynı zamanda yatırımcıların İngiltere tahvillerine olan talebini de destekliyor.
OBR: Açık, önümüzdeki yıl GSYH’nin %3,5’i olacak
Bütçe Sorumluluk Ofisi (OBR), gelecek yıla ilişkin mali tahminlerini güncelledi. Buna göre 2026 mali yılında bütçe açığı, ülke GSYH’sinin %3,5’i seviyesinde olacak. Bu oranın 2027 yılında %3’e düşmesi bekleniyor. Avrupa Birliği mali kriterlerine göre %3’lük açık sınırı referans alınırken, İngiltere için bu oran hem uyarı hem de tolerans eşiği anlamına geliyor. Bu nedenle önümüzdeki dönemde kamu harcamalarının daha yakından denetleneceği ve mali disiplinin artırılacağı öngörülüyor.
Perakende satışlar kasımda sınırlı düşüş gösterdi
ONS, kasım ayına ilişkin perakende satış verilerini de yayımladı. Buna göre satışlar aylık bazda %0,1 oranında geriledi. Yıl sonu alışveriş sezonunun başlamasına rağmen tüketici harcamalarındaki zayıflama, ekonomik belirsizliklerin etkili olduğunu gösteriyor. Tüketici güveni, enflasyon ve faiz ortamına duyarlı olmaya devam ederken, bu durum gelir tarafını da doğrudan etkiliyor. Tüketici harcamalarındaki zayıflama, özellikle KDV ve satış vergileri yoluyla elde edilen gelirlerde yavaşlamaya neden olabilir.
Genel değerlendirme: Borçlanma düşüyor ancak riskler sürüyor
İngiltere’nin kasım ayı borçlanmasında görülen düşüş, bütçe disiplinine yönelik atılan adımların ilk meyvesi olarak değerlendirilebilir. Ancak toplam borç seviyesi hâlâ yüksek ve ekonomik zayıflık kaynaklı gelir baskıları sürüyor. Vergi artışları ve faiz indirimi gibi önlemler kısa vadeli rahatlama sağlarken, demografik yapı ve kamu hizmetleri üzerindeki baskıların sürdüğü bir ortamda, uzun vadeli çözüm için yapısal reformların önemi artıyor. Uzmanlar, İngiltere ekonomisinin 2026 yılında daha dengeli bir mali yapıya ulaşması için harcama disiplinine, vergi reformlarına ve büyüme dostu yatırımlara öncelik verilmesi gerektiğini vurguluyor.