İngiltere ve Galler Yeminli Mali Müşavirler Enstitüsü (ICAEW) tarafından yayımlanan son anket, Birleşik Krallık’taki iş dünyası güveninin ciddi bir düşüş yaşadığını ortaya koydu. 2025 yılı sonunda iş dünyası güveni, son üç yılın en düşük seviyesine geriledi. Özellikle Kasım ayı sonunda Maliye Bakanı Rachel Reeves tarafından açıklanan bütçenin ardından karamsarlığın daha da derinleştiği görülüyor.
ICAEW’nin 8 Ekim – 11 Aralık tarihleri arasında gerçekleştirdiği anket, ülkedeki ekonomik görünümün, yüksek enflasyon, artan vergi yükü ve regülasyon baskısıyla iş dünyasında önemli bir güven erozyonuna neden olduğunu gösteriyor. Anket kapsamında 1.000 yeminli muhasebeciden alınan veriler, ekonominin nabzını tutan önemli göstergeler arasında yer alıyor.
Güven endeksi -11,1’e geriledi, düşüş trendi hızlandı
İş dünyası güven endeksi, 2025’in dördüncü çeyreğinde -11,1 olarak ölçüldü. Bu rakam, 2022 sonundan bu yana kaydedilen en düşük seviye olarak dikkat çekiyor. Bir önceki çeyrekte endeks -7,3 seviyesindeydi. Böylece üst üste altıncı çeyrekte de düşüş kaydedilmiş oldu.
Uzmanlara göre bu düşüş, ekonomik belirsizliklerin sürdüğüne işaret ederken, özellikle iç piyasada faaliyet gösteren küçük ve orta ölçekli işletmelerin geleceğe dair beklentilerinin zayıfladığını ortaya koyuyor. Yüksek faiz ortamı, artan işletme maliyetleri ve durağan talep, güven endeksini aşağı çeken temel etkenler arasında gösteriliyor.
Vergi ve regülasyon baskısı en büyük endişe kaynağı
ICAEW anketine katılan firmaların %64’ü, vergileri artan bir sorun olarak tanımladı. Aynı zamanda, şirketlerin yaklaşık yarısı, hükümetin uyguladığı ve planladığı düzenlemelerin iş yapma süreçlerini zorlaştırdığını belirtti. Bu oranlar, iş dünyasının üzerindeki mali ve bürokratik baskının ne kadar yüksek olduğunu gözler önüne seriyor.
Hükümetin özellikle çevre, teknoloji ve veri güvenliği alanlarındaki yeni düzenlemeleri; şirketlerin uyum maliyetlerini artırmakta ve yatırım kararlarını ertelemelerine neden olmaktadır. Ayrıca gelir vergisi düzenlemeleri, kurumlar vergisi oranlarındaki değişiklikler ve artan sosyal güvenlik katkı payları, şirketlerin kârlılığını doğrudan etkiliyor.
İhracatçılarda daha iyimser bir hava gözlemleniyor
Olumsuz genel trende karşın, ihracat odaklı firmalar arasında görece daha iyimser bir hava dikkat çekiyor. Özellikle Avrupa ve Kuzey Amerika pazarlarına ihracat yapan şirketler, kur avantajı ve dış talepteki toparlanma sayesinde daha pozitif bir beklentiye sahip.
ICAEW, ihracatçıların çoğunda, 2026’nın ilk yarısına ilişkin satış hedeflerinde yukarı yönlü revizyonlar görüldüğünü bildirdi. Bu eğilim, dış pazarlardaki büyüme potansiyelinin iç pazardaki daralmayı kısmen telafi edebileceğine işaret ediyor.
Rachel Reeves’in bütçesi güveni artırmakta yetersiz kaldı
Kamuoyunda büyük beklentilerle karşılanan Kasım ayı bütçesi, iş dünyasında beklenen etkiyi yaratamadı. Maliye Bakanı Rachel Reeves, bütçe sunumunda iş dünyasına yönelik desteklerin artırılacağını açıklamış olsa da, anket verileri bu vaatlerin güven endeksi üzerinde sınırlı bir etkisi olduğunu gösteriyor.
Bazı iş çevreleri, bütçede yer alan vergi teşviklerinin sınırlı olduğunu ve daha çok büyük ölçekli işletmelere odaklandığını ifade etti. Özellikle KOBİ’ler, kendilerine yönelik desteklerin yetersiz kaldığı görüşünde birleşiyor. Ayrıca enerji maliyetleri, kiralar ve iş gücü ücretleri gibi temel giderlerde doğrudan bir iyileşme sağlanamaması, karamsarlığın sürmesine neden oldu.
Satış beklentileri 2026’ya dair kısmi iyileşme sinyali veriyor
Her ne kadar genel güven seviyesi düşük olsa da, firmaların büyük bölümü 2026’nın ilk aylarına dair satış beklentilerinde nispeten olumlu bir tablo çizmeye başladı. Yılın ilk yarısında talebin yeniden canlanacağı ve tüketici güveninin toparlanacağı öngörülüyor.
Bu beklentilerin gerçekleşebilmesi için enflasyonun daha kontrollü bir patikada seyretmesi ve İngiltere Merkez Bankası’nın 2026 ortasında beklenen faiz indirimine başlaması önem taşıyor. Ayrıca tedarik zincirlerinde yaşanan iyileşme ve küresel ticaret akışlarının normale dönmesi, ihracatçılar açısından olumlu bir etki yaratabilir.
İngiltere ekonomisi yavaş büyüme sürecine girmiş durumda
İngiltere ekonomisi son çeyreklerde büyüme bakımından zayıf bir performans sergiliyor. 2025’in son çeyreğinde GSYH %0,2 oranında büyüyerek teknik resesyondan kaçınsa da, üretim ve tüketim verileri kalıcı bir toparlanma sinyali vermiyor.
Enflasyon %3,1 seviyesinde seyretmeye devam ederken, reel gelirlerdeki artış son derece sınırlı kaldı. Ayrıca iş gücü piyasasında katılık devam ediyor. İşletmeler nitelikli personel bulmakta zorlanıyor ve iş gücü maliyetleri enflasyonun üzerinde artmaya devam ediyor.
Sonuç: Güven eksikliği reform ihtiyacını ortaya koyuyor
ICAEW’nin iş dünyası güven anketi, İngiltere ekonomisindeki yapısal sorunların devam ettiğini açıkça ortaya koyuyor. Düşen güven, sadece işletme kararlarını değil; istihdam, yatırım ve büyüme beklentilerini de olumsuz etkiliyor.
Uzmanlara göre, hükümetin vergi reformu, regülasyon sadeleştirmesi ve KOBİ’lere özel destek paketleri konusunda daha somut adımlar atması gerekiyor. Aksi takdirde, 2026 yılı da belirsizliklerle dolu bir dönem olmaya devam edebilir.