İngiltere Maliye Bakanı Rachel Reeves, bugün yapacağı önemli bütçe açıklamasında kamuoyuna “adil seçimler” sunacağını belirterek, yaklaşan mali planın temel ilkelerini paylaşacak. Reeves’in açıklaması, 26 Kasım’da sunulması beklenen bütçe öncesinde vergi artışı ve ekonomik önceliklere dair yoğun spekülasyonların gündemde olduğu bir döneme denk geliyor.
Reeves: Spekülasyonları anlıyorum, ama ilkeler rehberim olacak
Reeves’in bugün yapacağı konuşmada, “Hepiniz yapacağım seçimlerle ilgili çok fazla spekülasyon duymuşsunuzdur. Bunu anlıyorum – bunlar önümüzdeki yıllarda ekonomimizi şekillendirecek önemli seçimler. Ancak insanların karşılaştığımız koşulları, seçimlerime rehberlik eden ilkeleri ve bunların ülke için neden doğru seçimler olacağına inandığımı anlaması önemli,” ifadelerini kullanması bekleniyor.
Maliye Bakanı’nın odaklanacağı ana başlıklar arasında yaşam maliyetinin düşürülmesi, ulusal sağlık hizmeti (NHS) bekleme listelerinin azaltılması ve kamu borcunun sürdürülebilirliği bulunuyor. Reeves’in “adalet” ve “fırsat eşitliği” çerçevesinde bir bütçe planı sunması bekleniyor.
Ekonomistler vergi artışını kaçınılmaz görüyor
İngiltere merkezli etkili düşünce kuruluşu Resolution Foundation, hükümetin mevcut ekonomik zorluklar ve bütçe açığını karşılamak için vergi artışlarından kaçınamayacağı uyarısında bulundu. Kuruluş, özellikle KDV, Ulusal Sigorta veya gelir vergisi gibi büyük vergi kalemlerinde değişiklik yapılmadan bütçenin dengelenmesinin zor olduğunu belirtti.
Resolution Foundation, gelir vergisinde artışın “nakit yaratımı açısından en etkili seçenek” olduğunu vurgularken, bu artışın ulusal sigorta primlerinde 2 peni indirimiyle dengelenebileceğini öne sürdü. Kuruluşa göre, bu dengeleme adımı, çalışan kesimi doğrudan etkilemeyecek şekilde yapılandırılabilir.
İşçi Partisi seçim vaatleri ile baskı altında
İşçi Partisi, genel seçim manifestosunda açık bir şekilde gelir vergisi, KDV ve Ulusal Sigorta oranlarını artırmayacağı yönünde taahhütte bulunmuştu. Ancak Reeves’in karşı karşıya olduğu bütçe baskıları, bu vaadin uygulanabilirliği konusunda soru işaretlerine yol açtı.
Gölge Maliye Bakanı Sir Mel Stride, Reeves’in açıklamasını “acil basın toplantısı” olarak nitelendirerek, “Daha yüksek vergiler yolda” uyarısında bulundu. Stride, İşçi Partisi’nin vaatlerinden sapması durumunda Reeves’in görevden alınması çağrısında bulundu.
Bütçe öncelikleri: Sağlık, borç, yaşam maliyeti
Reeves’in açıklayacağı bütçede, özellikle kamu hizmetleri ve vatandaşların alım gücü üzerinde odaklanması bekleniyor. NHS bekleme listelerinin azaltılması ve enflasyonun kontrol altına alınması ön planda yer alacak.
Bakanın konuşmasında, “Bu, işletmeleri yeniliğe teşvik eden bir büyüme bütçesi olacak” şeklinde ifadelere yer vermesi bekleniyor. Hükümetin, bütçeyi sadece mali disiplin değil, aynı zamanda ekonomik canlanma ve toplumsal refah aracı olarak kurguladığı ifade ediliyor.
Yorumcular: Popüler değil, doğru olanı yapmaya odaklanmalı
Reeves daha önce yaptığı açıklamalarda, bütçe kararlarını kamuoyu beklentilerinden ziyade ekonomik gerçeklere ve uzun vadeli hedeflere göre alacağını vurgulamıştı. “Popüler olanı değil, doğru olanı yapacağım” mesajını yinelemesi bekleniyor.
Uzmanlara göre, İngiltere’nin ekonomik görünümü son yıllarda Brexit, pandemi sonrası kamu borcu artışı ve yüksek enflasyon gibi faktörlerden ciddi şekilde etkilendi. Bu ortamda maliye politikalarının sıkılaştırılması kaçınılmaz hale geldi.