Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings, kripto varlıklara dayalı finansal enstrümanlarla ilgili yeni bir değerlendirme yayımladı. Raporda, bitcoin teminatlı menkul kıymetlerin yüksek düzeyde risk taşıdığı vurgulanırken, bu ürünlerin genellikle spekülatif kredi profilleriyle uyumlu olduğu belirtildi.
Fitch’e göre, bu tür menkul kıymetlerde görülen piyasa değeri oynaklığı, işlem yapısı ve karşı taraf riskleri, yatırımcıların ve ihraççıların son derece temkinli olmasını gerektiriyor. Raporda ayrıca, muhafazakâr teminat oranlarının ve hızlı borç azaltma mekanizmalarının zorunlu hale geldiği ifade edildi.
Fitch: Kripto teminatlı ürünler yüksek oynaklık riski taşıyor
Kredi derecelendirme kuruluşu, özellikle bitcoin gibi yüksek volatiliteye sahip varlıkların teminat olarak kullanıldığı yapıların ciddi riskler içerdiğine dikkat çekti. Fitch, bu enstrümanların değerinin doğrudan piyasa koşullarına bağımlı olduğunu ve bu nedenle kısa sürede büyük değer kayıplarının yaşanabileceğini belirtiyor.
Raporda şu ifadelere yer verildi: “Bitcoin teminatlı yapıların doğası gereği içerdiği oynaklık, finansal sistemde istikrar riski oluşturabilir. Bu ürünler, kredi profili açısından spekülatif seviyelerde sınıflandırılmalı ve yatırımcılar tarafından yüksek risk kategorisinde değerlendirilmelidir.”
Kripto iflasları sektöre önemli uyarılar verdi
Fitch, 2022–2023 yıllarında yaşanan büyük ölçekli kripto kredi kuruluşu iflaslarını hatırlatarak, yetersiz teminatlandırma ve kötü yapılandırılmış risk yönetim sistemlerinin önemli kayıplara yol açtığını vurguladı. Bu dönemde Celsius, Voyager ve BlockFi gibi önde gelen kripto kredi platformlarının iflası, sektörde önemli bir kırılma yaratmıştı.
Bu örnekler, bitcoin teminatlı işlemlerde piyasa dalgalanmalarının ve teminat yetersizliklerinin yatırımcılar açısından sistematik bir risk haline gelebileceğini gösterdi. Fitch, bu iflasların ardından sektörde daha sıkı düzenleme ve teminat yapılarının gündeme gelmesinin kaçınılmaz olduğunu belirtti.
Yapısal riskler: Teminat havuzları ve özel amaçlı şirketler
Fitch’in raporunda dikkat çekilen bir diğer önemli konu ise söz konusu borçlanma işlemlerinin nasıl yapılandırıldığına dair detaylar oldu. Buna göre, bu tür borçlanmalar genellikle bitcoinin teminat olarak tutulduğu özel amaçlı şirketler</strong (SPV’ler) aracılığıyla yürütülüyor.
Teminat olarak gösterilen bitcoinler, bir “teminat havuzu” oluşturuyor. Bu havuz, ihraç edilen borçlanma araçlarını güvence altına alıyor. Ancak bitcoinin fiyatı düştüğünde, önceden belirlenen seviyelerde tasfiye tetikleyicileri devreye giriyor. Bu da teminatların hızlı şekilde satılmasına ve likidite baskısı oluşmasına neden olabiliyor.
Raporda şu uyarıya yer veriliyor: “Bu süreçlerde düzeltme sürelerinin kısa olması, sistemin stres altında likidite yaratmakta zorlanmasına yol açabilir. Teminat değerinin düşmesiyle borç servis kabiliyeti hızlı biçimde bozulabilir.”
Teminat oranlarında muhafazakarlık şart
Fitch, bu tip ürünlerde teminat oranlarının muhafazakâr seviyelerde tutulması gerektiğini belirtti. Örneğin, 1 birimlik borç için 1,5 veya 2 birim değerinde bitcoin teminat gösterilmesi gibi oranlar, volatilitenin etkisini sınırlamak açısından önem taşıyor.
Ancak yüksek teminat oranları, borçlanma kapasitesini azaltırken getirileri de baskılayabiliyor. Bu nedenle ihraççılar ile yatırımcılar arasında teminat oranlarına dair denge kurulması gerekiyor. Fitch, teminatlandırma yapılarının şeffaf ve düzenleyici otoritelerce izlenebilir olması gerektiğinin de altını çiziyor.
Düzenleyici belirsizlikler ek risk unsuru oluşturuyor
Fitch raporunda, kripto varlıkların yasal statüsündeki belirsizliklerin bu tür ürünlerde ek risk oluşturduğunu vurguladı. ABD ve Avrupa başta olmak üzere pek çok ülkede kripto temelli borçlanma araçlarına dair net düzenlemelerin olmaması, hem yatırımcı hem de ihraççı tarafında belirsizlik yaratıyor.
Özellikle piyasa oynaklığının yüksek olduğu dönemlerde, düzenleyici müdahalelerin veya yasal yaptırımların risk algısını ciddi biçimde değiştirebileceği uyarısında bulunuluyor. Bu da, bu tür araçlara yatırım yapmayı düşünen yatırımcılar açısından dikkate alınması gereken önemli bir faktör.
Kurumsal yatırımcılar temkinli davranıyor
Son yıllarda kripto piyasasına yönelik kurumsal ilgi artarken, bitcoin teminatlı menkul kıymetlere yaklaşım daha ihtiyatlı seyrediyor. Fitch’e göre, büyük portföy yöneticileri ve sigorta fonları bu tür ürünlere yatırım yaparken öncelikle teminat kalitesi, karşı taraf riski ve yapılandırma detaylarını analiz ediyor.
Bu nedenle, ürünlerin kurumsal yatırımcılar tarafından kabul görmesi için daha yüksek şeffaflık, regülasyon uyumu ve teminat güvenliği gerekiyor. Aksi halde, bu piyasaların sadece bireysel yatırımcılar nezdinde sınırlı kalacağı belirtiliyor.
Yatırımcılar için öneriler: Riskleri analiz etmek şart
Fitch’in raporu, yatırımcılara bu tür ürünlerde temkinli olmaları çağrısında bulunuyor. Özellikle yüksek getiri vaat eden bitcoin teminatlı borçlanma ürünlerinin ardındaki yapıların ayrıntılı biçimde incelenmesi gerektiği vurgulanıyor.
Yatırımcıların aşağıdaki konulara dikkat etmesi öneriliyor:
- Teminat olarak kullanılan varlığın volatilitesi
- Teminat oranlarının düzeyi ve tasfiye eşikleri
- İhraç eden kuruluşun finansal gücü
- Yasal düzenlemelere uygunluk
- Şeffaflık ve üçüncü taraf denetim mekanizmaları
Bu unsurların bütüncül olarak analiz edilmesi, olası finansal kayıpların önlenmesinde kritik rol oynayabilir.
Sonuç: Kripto destekli yapılandırılmış finansal ürünlerde temkinli iyimserlik
Fitch Ratings’in yayımladığı değerlendirme, kripto teminatlı borçlanma araçlarının sunduğu fırsatlar kadar içerdiği riskleri de ortaya koyuyor. Bitcoin gibi yüksek volatiliteye sahip varlıkların finansal sistem içine entegre edilmesi, potansiyel getirilerin yanı sıra sistemik risk unsurlarını da beraberinde getiriyor.
Bu nedenle hem yatırımcıların hem de düzenleyicilerin bu ürünlere yaklaşırken çok daha bütüncül ve temkinli davranmaları gerekiyor. Fitch’in mesajı açık: yüksek getiri potansiyeli her zaman daha yüksek risk anlamına gelir.