Japonya Merkez Bankası (BOJ) Başkanı Kazuo Ueda, ülkede son dönemde enflasyon dinamiklerinin köklü bir değişim gösterdiğini ve çekirdek enflasyonun istikrarlı biçimde yüzde 2’lik hedefe yaklaştığını açıkladı. Japon iş dünyasının en büyük çatı örgütlerinden biri olan Keidanren’de yaptığı konuşmada Ueda, ücret ve fiyat belirleme davranışlarında son yıllarda dikkat çekici bir dönüşüm yaşandığını vurguladı.
BOJ: Ücret-fiyat döngüsü istikrar kazanıyor
Ueda’nın açıklamalarına göre, Japonya ekonomisinde uzun yıllardır süren düşük enflasyon ve zayıf ücret artışları sarmalı, yerini daha canlı bir ücret-fiyat döngüsüne bırakmaya başladı. BOJ Başkanı, büyük bir dışsal şok yaşanmadığı sürece bu eğilimin devam etmesini beklediklerini ifade etti.
“Ücretler üzerindeki yukarı yönlü baskı sürecek gibi görünüyor. Şirketler artan girdi maliyetlerini ve çalışan ücretlerini fiyatlara yansıtmakta artık daha kararlı davranıyor. Bu da fiyat istikrarı hedefimize ulaşmamızda olumlu bir faktör” dedi.
Fiyat artışları artık gıda ile sınırlı değil
Ueda, özellikle 2023 sonrası dönemde Japon şirketlerinin fiyatlama stratejilerinde belirgin bir değişim yaşandığını vurguladı. Önceki yıllarda gıda ve enerji gibi kategorilere yoğunlaşan fiyat artışlarının artık mal ve hizmetlerin geneline yayıldığını söyledi.
“Eskiden fiyat artışları belirli alanlarda yoğunlaşıyordu. Ancak artık ulaşımdan konaklamaya, dayanıklı tüketim mallarından kişisel hizmetlere kadar geniş bir yelpazede fiyat güncellemeleri gözlemliyoruz. Bu da çekirdek enflasyonun kalıcılaşma potansiyelini artırıyor” değerlendirmesinde bulundu.
Özellikle küçük ve orta ölçekli işletmelerin de fiyatlama cesareti göstermeye başlaması, Japonya’daki deflasyonist zihniyetin geride kalmakta olduğunu işaret ediyor. Bu eğilim, tüketici alışkanlıkları üzerinde de etkili olmaya başladı.
Yüzde 2 enflasyon hedefi: Kademeli ve istikrarlı ilerleme
BOJ Başkanı Ueda, bankanın uzun süredir takip ettiği yüzde 2’lik enflasyon hedefine “kademeli ve istikrarlı” biçimde yaklaşıldığını belirtti. Bu gelişme, Japonya’nın yıllardır sürdürdüğü ultra gevşek para politikasından çıkış yolunun yavaş yavaş açıldığını gösteriyor.
“Temel enflasyon göstergeleri yukarı yönlü seyrediyor. Ücretlerdeki artışlar geniş çapta ve sürdürülebilir hale geldikçe, fiyat artışları da bu eğilimi destekliyor. Firmalar, artık fiyatları artırırken tüketici kaybetme korkusu taşımıyor” ifadelerini kullandı.
Ueda ayrıca, Japonya genelinde hem büyük hem de küçük ölçekli şirketlerde ücret artışları görüldüğünü, bunun da fiyat istikrarı hedefini desteklediğini söyledi.
Firmalar artık enflasyonla barışık
BOJ’un gözlemlerine göre, Japon firmaları artık enflasyonun sıfıra yakın değil, %2 civarında seyredeceğini varsayarak iş stratejilerini yeniden şekillendirmeye başladı. Bu durum, ücret artışlarının sürdürülebilirliğini de pekiştiriyor.
“Eğer firmalar enflasyonun %2 seviyesinde kalıcı olacağına inanırsa, buna göre fiyatlama yapar ve çalışanlarına enflasyonu dengeleyecek zamlar sunar. Böylece fiyat ve ücretler arasında dengeli bir artış döngüsü kurulur” dedi.
Japon firmaları son iki yıldır artan enerji ve hammadde maliyetlerini dengelemek amacıyla ürün fiyatlarını artırmak zorunda kaldı. Ancak bu süreç, yalnızca maliyet bazlı değil, aynı zamanda talep bazlı fiyatlandırma davranışlarını da beraberinde getirdi.
Para politikasında değişim sinyali mi?
BOJ Başkanı Ueda’nın bu değerlendirmeleri, bankanın önümüzdeki dönemde ultra gevşek para politikasında değişime gitme ihtimalini güçlendiriyor. Ancak Ueda, henüz faiz artırımı ya da diğer sıkılaştırma adımları konusunda açık bir sinyal vermekten kaçındı.
“Fiyat istikrarı hedefimize kalıcı olarak ulaştığımızdan emin olana kadar mevcut para politikasını sürdürmeye kararlıyız. Ancak şartlar değiştikçe gerekli adımları da atmaya hazırız” şeklinde konuştu.
BOJ’un %2’lik hedefe ulaşması, sadece para politikasının değil, Japonya’nın ekonomik modelinin de önemli bir değişime uğradığını gösteriyor. Uzun yıllar deflasyon ve durgunluk ile mücadele eden Japonya için bu gelişmeler, yeni bir dönemin başlangıcı olabilir.
Ücretler: 2025 yılı artış trendi sürüyor
2025 yılı boyunca Japonya’da kamu ve özel sektörde çalışanlara verilen ücret zamları ortalama %3,5 seviyelerinde seyretti. Bu oran, 1990’lardan bu yana kaydedilen en yüksek yıllık ücret artışları arasında yer alıyor.
Büyük firmaların yanı sıra, küçük işletmelerde de iş gücü talebini sürdürebilmek amacıyla ücret artırımları yapıldı. Ayrıca birçok yerel yönetim, yaşam maliyetlerini karşılamak amacıyla kamu çalışanlarının maaşlarında da artışa gitti.
Ueda’nın vurguladığı bu ücret artışları, tüketim tarafını da destekleyerek ekonomik büyümeye katkı sağlıyor. BOJ, fiyat artışlarının maaş artışları ile dengelendiği senaryoda talep bazlı enflasyonun sağlıklı bir biçimde devam edeceğini öngörüyor.
BOJ’un hedefi: Sürdürülebilir fiyat istikrarı
BOJ Başkanı, merkez bankasının nihai amacının geçici fiyat artışları değil, sürdürülebilir ve dengeli bir fiyat istikrarı olduğunu vurguladı. Bu kapsamda, mali ve parasal politikaların koordineli yürütülmesi gerektiğini ifade etti.
Ueda, ayrıca şirket faaliyetlerini finansal açıdan desteklemeyi sürdüreceklerini ve iş dünyasının istikrarlı bir ekonomik ortamda yatırım kararlarını daha sağlıklı alabileceğini söyledi.
“Sadece fiyat istikrarını değil, istihdam ve büyümeyi de destekleyecek politikalar üretiyoruz. Önümüzdeki süreçte firmaların beklentilerini göz önünde bulundurarak para politikasında dengeyi korumaya devam edeceğiz” dedi.