Asgari ücretle ev sahibi olmak hayal mi oldu: İşte uzmanların analizi

Türkiye ekonomisinin son dönemdeki en sıcak gündem maddesi olan asgari ücret, 2026 yılına sayılı günler kala sadece bir rakam değil, toplumun geniş bir kesimi için temel yaşam standardı ve alım gücü sembolü haline gelmiş durumda. Asgari Ücret Tespit Komisyonu toplantıları için geri sayım sürerken, milyonlarca çalışan “Yeni yılda cebimize ne kadar girecek?” sorusuna yanıt arıyor. Ancak ortaya çıkan son finansal analizler, asgari ücret rakamından ziyade bu rakamın gerçek hayattaki karşılığına, özellikle de en temel ihtiyaç olan barınma hakkına odaklanıyor. Yapılan araştırmalar, asgari ücretli bir vatandaşın mevcut piyasa koşullarında ev sahibi olmak hayalinin ne kadar uzağında kaldığını çarpıcı verilerle kanıtlıyor. Merkez Bankası konut fiyat endeksi verileri baz alınarak hazırlanan raporlar, bir çalışanın 90 metrekarelik standart bir konuta erişebilmesi için neredeyse tüm çalışma ömrünü feda etmesi gerektiğini gösteriyor. Bu durum, sadece ekonomik bir gösterge değil, aynı zamanda gayrimenkul sektörü içindeki derinleşen bir sosyal sorunun habercisi olarak değerlendiriliyor. 2025 yılının son aylarında konut fiyatlarındaki artış hızı bir miktar yavaşlamış gibi görünse de, asgari ücret ile konut fiyatları arasındaki makasın son 15 yılda nasıl devasa bir uçuruma dönüştüğü dehşet verici rakamlarla ortaya konuyor. Bugün Türkiye’nin hangi şehrinde yaşarsanız yaşayın, asgari ücretle birikim yaparak konut yatırımı yapmak, artık rasyonel bir matematiksel denklemden çıkıp bir mucize arayışına dönüşmüş durumda. Analistler, özellikle İstanbul, Ankara ve İzmir gibi metropollerde yaşayan çalışanlar için tablonun çok daha karanlık olduğuna dikkat çekiyor. Bir insanın 20 yaşında işe girip ömrünün sonuna kadar çalışsa dahi İstanbul’da bir daire sahibi olamama ihtimali, sosyal refah ve ekonomik adalet tartışmalarını da beraberinde getiriyor.

Haberin detaylarına ve tarihsel gelişimine bakıldığında, alım gücü kaybının boyutları daha net anlaşılıyor. 2010 yılından bu yana asgari ücrette kağıt üzerinde büyük artışlar yaşansa da, bu artışlar gayrimenkul piyasası içindeki fiyat patlamasının gerisinde kaldı. 2010 yılında 577 TL olan bir asgari ücret, bugünkü 22 bin 104 TL seviyesine gelene kadar yaklaşık 38,3 kat arttı. Ancak aynı dönemde Türkiye genelindeki ortalama konut metrekare birim fiyatı 41 kat artarak 42 bin 548 TL seviyesine fırladı. Bu orantısızlık, çalışanın emeğinin konut karşısında her geçen gün değer kaybettiğini gösteriyor. Özellikle banka kredisi koşullarındaki zorluklar ve yüksek faiz oranları, asgari ücretliyi sistemin tamamen dışına itiyor. Bankacılık sisteminde bir müşterinin aylık gelirinin en fazla %50’sine kadar kredi taksiti ödeyebildiği kuralı, asgari ücretli için konuta erişim kapılarını tamamen kapatan bir baraj haline geliyor. Bugün 22 bin 104 TL alan bir çalışanın ödeyebileceği maksimum taksit tutarı 11 bin 52 TL iken, bu taksitle çekilebilecek kredi miktarı ortalama bir evin fiyatının yanına bile yaklaşamıyor. İşte bu sarsıcı tabloyu özetleyen, Türkiye genelinde ve büyükşehirlerde 90 metrekarelik bir konut sahibi olmak için gereken çalışma süreleri ve finansal maliyetler tablosu.

Asgari ücretlinin konuta erişim analizi

Metropollerde ev sahibi olmanın maliyeti

Yukarıdaki tabloyu analiz ettiğimizde, özellikle İstanbul konut fiyatları karşısında asgari ücretin ne kadar çaresiz kaldığı görülüyor. İstanbul’da yaşayan bir asgari ücretli için 90 metrekarelik bir daire alabilmek, tam 46,6 yıllık bir çalışma süresi anlamına geliyor. Bu hesaplama, kişinin maaşının yarısını hiç harcamadan biriktirdiği ve sistemin faizsiz bir şekilde işlediği varsayımıyla yapılıyor. Gerçek hayatta konut kredisi faizleri de işin içine girdiğinde, bu sürenin bir insanın yaşam süresini bile aştığı açıkça görülüyor. İzmir konut piyasası içinde de durum pek farklı değil; 32 yıllık bir çalışma süresi, bir kişinin tüm aktif çalışma hayatını sadece bir daireye ipotek etmesi anlamına geliyor. Ankara, 26,2 yıllık süresiyle nispeten daha “ulaşılabilir” gibi görünse de, bu sürenin bile emeklilik yaşına kadar süren bir borç sarmalı yarattığı yadsınamaz bir gerçek. Bu durum, çalışan kesimin neden sosyal konut projeleri ve devlet destekli düşük faizli kredi imkanlarına bu kadar muhtaç olduğunu bir kez daha kanıtlıyor.

Geçmişten günümüze asgari ücret ve konut fiyatı yarışı

Son 15 yıllık periyot incelendiğinde, gayrimenkul yatırımı yapmanın artık çalışan sınıflar için bir hayalden öteye geçtiği görülüyor. 2010 yılında bir asgari ücret, yaklaşık olarak 0,5 metrekare konut satın alabiliyorken; günümüzde bu oran 0,4 metrekare seviyelerine kadar gerilemiş durumda. İstanbul’da ise bu erime çok daha şiddetli yaşandı. Metrekare fiyatlarındaki 43 katlık artış, maaşlardaki 38 katlık artışı adeta ezdi geçti. Ekonomistler, bu durumun temel nedeninin sadece enflasyon olmadığını, aynı zamanda arz-talep dengesizliği ve konutun bir barınma ihtiyacından ziyade bir finansal yatırım aracı olarak görülmesi olduğunu vurguluyor. Gayrimenkul uzmanları, asgari ücretli çalışanların artık sadece “kira öder gibi ev sahibi olma” şansını kaybettiğini, bunun yerine ancak aile desteği veya miras yoluyla mülk sahibi olabildiklerini belirtiyor. Bu tıkanıklık, kira fiyatları üzerinde de baskı oluşturarak asgari ücretlinin tasarruf yapma imkanını tamamen ortadan kaldırıyor.

Banka kredisi engelleri ve asgari ücretliyi vuran sınırlar

Bir çalışanın ev sahibi olabilmesi için bankacılık sistemi içindeki en büyük engel “gelir-taksit rasyosu”dur. Bankalar, yasal mevzuatlar gereği bir kişinin aylık gelirinin yarısından fazlasını taksit olarak kabul edemiyor. Mevcut 22.104 TL’lik asgari ücret üzerinden hesaplandığında, 11.052 TL taksit ödeyebilen bir çalışanın, bugünkü konut kredisi faiz oranları ile çekebileceği kredi tutarı oldukça sembolik kalıyor. Ortalama 4-5 milyon TL değerindeki bir ev için asgari ücretlinin çekebileceği kredi, evin toplam bedelinin %10’una bile ulaşmıyor. Geri kalan %90’lık peşinatı biriktirmek ise asgari ücretli için matematiksel olarak imkansız. Finansal analiz sonuçlarına göre, asgari ücretli bir vatandaşın sisteme dahil olabilmesi için ya faizlerin çok keskin bir şekilde düşmesi ya da asgari ücret alım gücü oranının konut fiyatları karşısında radikal bir şekilde artması gerekiyor. Aksi takdirde, gayrimenkul sahibi olmak sadece yüksek gelir grubuna ait bir imtiyaz haline dönüşecek.

Olası asgari ücret zammı konut hayalini kurtarır mı

Piyasalarda 2026 asgari ücret zammı için %25 oranında bir artış ihtimali konuşuluyor. Eğer asgari ücret 27 bin 500 TL seviyesine yükseltilirse, 90 metrekarelik bir konut için gereken çalışma süresi Türkiye genelinde 23 yıla kadar düşebilir. Ancak bu senaryo, konut fiyatları artışının tamamen durduğu varsayımıyla mümkündür. Ekonomi kulisleri ve emlak danışmanları, maaşlara gelen zamların genellikle piyasa fiyatlarına da yansıdığını hatırlatıyor. Eğer 2026 yılında da konut fiyatları enflasyona paralel artmaya devam ederse, yapılacak zam çalışanın ev sahibi olma hayalini sadece “kağıt üzerinde” iyileştirecektir. İstanbul gibi şehirlerde, 27.500 TL maaş alan bir çalışanın bile 37,5 yıl çalışmak zorunda olması, sorunun sadece maaş zammıyla çözülemeyecek kadar yapısal olduğunu kanıtlıyor. Sosyal refah düzenlemeleri ve toplu konut hamlelerinin hızlandırılması, dar gelirli vatandaşın tek umudu olarak kalmaya devam ediyor.

Sosyal konut projelerinin önemi ve çözüm önerileri

Asgari ücretlinin konuta erişim sorunu, sadece bir finans meselesi değil, aynı zamanda bir barınma krizi olarak masada duruyor. Bu noktada devletin TOKİ aracılığıyla sunduğu sosyal konut projeleri hayati önem taşıyor. Ancak bu projelerdeki talep yoğunluğu ve kurada çıkma ihtimalinin düşüklüğü, çalışanların umutlarını kırıyor. Gayrimenkul uzmanları, asgari ücretli için özel konut finansman modelleri geliştirilmesi gerektiğini savunuyor. Örneğin, sadece ilk kez ev alacak asgari ücretlilere yönelik 180-240 ay vadeli ve enflasyona endeksli düşük faizli kredi paketleri bir çözüm olabilir. Ayrıca, belediyelerin ve kamu kurumlarının kiralık sosyal konut modellerini devreye alması, asgari ücretlinin üzerindeki kira yükünü hafifleterek biriktirme yapmasına olanak sağlayabilir. 2026 yılına girerken, ekonomi politikaları içinde konut arzının artırılmasına yönelik teşviklerin önceliklendirilmesi, asgari ücretlinin “başını sokacak bir ev” hayalini yeniden canlandırabilir.

Sonuç olarak, 2026 yılı için belirlenecek olan asgari ücret, çalışanların sadece günlük ihtiyaçlarını değil, gelecek hayallerini de şekillendirecek. 90 metrekarelik bir huzur alanı için 29 yıl, hatta İstanbul’da bir ömür boyu çalışmak zorunda kalmak, alım gücü tartışmalarının en acı noktasıdır. Gayrimenkul yatırımı yapmanın bir imtiyaz olmaktan çıkıp, her çalışan vatandaş için ulaşılabilir bir hedef haline gelmesi, Türkiye ekonomisinin 2026 ve sonrası için en büyük sınavı olacaktır. Finansal okuryazarlık açısından bakıldığında, mevcut veriler ışığında asgari ücretli çalışanların bütçe disiplininden ziyade, sistemik bir destek mekanizmasına ihtiyaç duyduğu aşikardır. Asgari ücret tespit komisyonu kararları ve sonrasındaki ekonomi hamleleri, bu tablonun ne yöne evrileceğini belirleyecek. Gelecek nesillerin barınma güvenliğini sağlamak, bugünün ekonomi yönetiminin en temel sorumluluğu olarak karşımızda duruyor.