Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Ağustos ayına ilişkin tarımsal girdi fiyatları, üretici-market fiyat farkı ve ürün fiyat değişimlerini değerlendirdi. Bayraktar, üretici maliyetlerinin arttığını ancak bazı ürünlerde üreticilerin zararına satış yaptığını belirtti.
Girdi maliyetlerinde en yüksek artış üre gübresinde görüldü
Bayraktar'ın verdiği bilgilere göre, Ağustos ayında Temmuz ayına kıyasla 20.20.0 gübresi yüzde 6,6, DAP gübresi yüzde 4,3, amonyum sülfat gübresi yüzde 2,1 ve CAN (%26) gübresi yüzde 0,1 oranında artış gösterdi. Buna karşılık, üre gübresi yüzde 1,3 oranında düştü.
Yıllık bazda en fazla fiyat artışı yüzde 85,3 ile yine üre gübresinde yaşandı. Diğer gübrelerde ise artışlar şöyle oldu: DAP yüzde 56,9, 20.20.0 gübresi yüzde 51,7, CAN gübresi yüzde 39,3, amonyum sülfat gübresi yüzde 33,8. Besi yemi yıllık yüzde 34,5, süt yemi yüzde 31,8 oranında arttı. Elektrik fiyatlarında yüzde 12,8, tarım ilacı fiyatlarında ise yüzde 14,94 oranında artış yaşandı.
Ağustos ayında mazot fiyatı aylık bazda yüzde 2,7 oranında gerilerken, yıllık artış yüzde 21,8 olarak gerçekleşti.
Üretici ile market fiyat farkı yüzde 335’i aştı
Ağustos ayında üretici ve market arasındaki fiyat farkı en fazla havuçta görüldü. Havuçtaki fiyat farkı yüzde 335,3 olurken, kabakta yüzde 299,9, limonda yüzde 293,7, patlıcanda yüzde 270,5, sivri biberde ise yüzde 222,8 oldu.
Üretici fiyatı 11 TL olan havuç, markette 47,88 TL’den satıldı. Kabak 8,38 TL’den 33,49 TL’ye, limon 38,75 TL’den 152,57 TL’ye, patlıcan 10,88 TL’den 40,30 TL’ye, sivri biber ise 14,70 TL’den 47,45 TL’ye kadar çıktı.
Yeşil fasulye fiyatı hem üreticide hem markette en çok arttı
Ağustos ayında markette izlenen 37 ürünün 30’unda fiyat artışı, 6’sında azalış görülürken, bir ürünün fiyatı değişmedi. Market fiyatı en fazla artan ürün yüzde 56 ile yeşil fasulye oldu. Onu yüzde 55,4 ile kabak, yüzde 39,7 ile salatalık, yüzde 35,8 ile patlıcan ve yüzde 19,2 ile yumurta izledi.
Markette fiyatı en çok düşen ürün ise yüzde 9 ile kuru soğan oldu. Soğanı, domates (-%6,6), patates (-%2,7), pirinç (-%2,3) ve sivri biber (-%1,2) izledi.
Üreticide en fazla fiyat düşüşü limonda yaşandı
Ağustos ayında üretici fiyatlarında 29 ürünün 19’unda artış, 6’sında düşüş oldu. Kuru soğan, kuru kayısı, kuru incir ve elmanın fiyatı değişmedi. Üreticide en fazla fiyat düşüşü yüzde 44,6 ile limonda görüldü. Onu sivri biber (-%24,6), maydanoz (-%20), patates (-%9,1), havuç (-%8,3) ve yeşil mercimek (-%1,1) takip etti.
En fazla fiyat artışı ise yüzde 152,9 ile yeşil fasulyede görüldü. Yeşil fasulyeyi salatalık (%136,7), patlıcan (%45), kabak (%30,9) izledi.
Fiyat değişimlerinin nedenleri
Bayraktar, fiyat değişimlerinin sebeplerini şöyle açıkladı:
- Limon: Çukurova Bölgesi’nde erkenci Mayer limon üretiminin fazla olması nedeniyle arz artışı fiyat düşüşüne yol açtı.
- Patates: Yazlık erkenci çeşitlerin sona ermesiyle birlikte rekolte yüksekliği ve depolama zorluğu fiyatı düşürdü.
- Kuru soğan: Geçen yıla göre üretim fazlası nedeniyle fiyatlar maliyetin altına indi.
- Maydanoz: Mevsim şartları ürün miktarını artırırken, talep sabit kalınca fiyatlar düştü.
- Havuç: Düşük tüketici talebi nedeniyle fiyatlar geriledi.
- Yeşil fasulye, salatalık, patlıcan, kabak: Sezon sonuna gelinmesiyle birlikte arz azaldı, fiyatlar arttı.
- Kuru fasulye: Yeni sezon ürünlerinin piyasaya girmesi fiyat artışına neden oldu.
- Sivri biber: Arz fazlalığı fiyatların gerilemesine yol açtı.