Avrupa Birliği’nin çelik ithalatına yönelik yeni ticaret önlemleri, birlik içinde faaliyet gösteren birçok sektör temsilcisi tarafından eleştiriliyor. AB Komisyonu’nun 2025 son çeyreğinde önerdiği ve 2026 yılı başlarında uygulamaya geçmesi beklenen düzenlemelere göre, belirlenen kotanın üzerindeki çelik ithalatı için yüzde 50 oranında ek tarife uygulanacak. Ayrıca gümrüksüz ithalat hacimlerinin yaklaşık yüzde 50 azaltılması öngörülüyor. Bu gelişme, özellikle otomotiv ve metal ambalaj sektörleri başta olmak üzere çok sayıda sanayi kolunu yakından ilgilendiriyor. ACEA (Avrupa Otomobil Üreticileri Birliği) ve Metal Packaging Europe dahil 10 farklı sektörel dernek, salı günü ortak bir bildiri yayımlayarak, AB Komisyonu’nun planlarına yönelik endişelerini dile getirdi.
“Çelik koruma önlemleri sınırı aştı” uyarısı
Sanayi temsilcileri tarafından yayımlanan mektupta, “Komisyon tarafından önerilen parametrelerin, Avrupa pazarını korumada çok ileri gittiğine inanıyoruz” ifadesi dikkat çekti. Mektuba göre, söz konusu koruma önlemleri hayata geçerse, birçok AB merkezli üretici hem yüksek tarife maliyetleri hem de artan idari yüklerle karşı karşıya kalacak. Bu durumun, zaten küresel rekabette zorlanan birçok Avrupa şirketi için ilave bir yük anlamına geleceği vurgulanırken; yeni sistemin maliyetleri milyarlarca euro seviyesine çıkarabileceği belirtildi. Dernekler, tarifelerin bazı sektörlerin rekabet gücünü zayıflatacağı ve tedarik zinciri sürekliliğini tehlikeye atacağı uyarısında bulundu.
Otomotiv ve ambalaj sektörlerinde üretim maliyetleri artabilir
Koruma önlemleri doğrudan çelik üreticilerini korumayı amaçlasa da, çelik tüketicisi olan sektörlerde ciddi ekonomik etkiler yaratması bekleniyor. Özellikle otomotiv, beyaz eşya, inşaat ve metal ambalaj sektörleri çeliğe büyük oranda bağımlı. Avrupa’da faaliyet gösteren bu sektörler, son yıllarda artan enerji maliyetleri, emisyon düzenlemeleri ve işgücü sıkıntıları gibi unsurlarla zaten karşı karşıya. Yeni tarife uygulamaları, hammadde maliyetlerinde ciddi artışlara yol açarak üretim sürecini doğrudan etkileyebilir. Örneğin, Avrupa otomotiv sanayisinde her yıl ortalama 60 milyon tonun üzerinde çelik kullanılmakta. Bu çeliğin yaklaşık yüzde 20’si ithalat yoluyla tedarik ediliyor. Yeni düzenlemelerle birlikte ithalat çeliğinin fiyatı yükselecek ve bu da nihai araç fiyatlarına yansıyabilecek.
Çelik üreticileri desteklenirken sanayi dengesi bozulabilir
AB Komisyonu’nun önerdiği tedbirler, Avrupa çelik sanayisini düşük maliyetli ithalata karşı korumayı amaçlıyor. Son yıllarda Çin, Hindistan ve Türkiye gibi ülkelerden gelen ucuz çelik, Avrupa üreticileri için ciddi bir tehdit oluşturmuştu. AB, bu tehdide karşı iç piyasayı güçlendirme stratejisi izliyor. Ancak uzmanlara göre, alınacak önlemler iç üreticileri korurken, ihracat yapan sanayi kollarının rekabet gücünü azaltabilir. Ticaretin bu şekilde yönlendirilmesi, Avrupa’nın genel sanayi stratejisinde denge kaybına yol açabilir. Özellikle ihracatla büyüyen sektörlerde maliyet artışı, küresel pazarlarda fiyat rekabetini olumsuz etkileyebilir.
Küresel rekabet ve tedarik zincirinde kırılganlık riski
Ticaret politikaları yalnızca fiyatları değil, aynı zamanda tedarik zinciri istikrarını da doğrudan etkiliyor. Pandemi sonrası küresel üretim ağlarının zayıflaması, tedarik zinciri güvenliğinin önemini artırmıştı. Yeni çelik ithalat kısıtlamaları, Avrupa’daki bazı üreticileri alternatif tedarik kaynakları aramaya zorlayabilir. Ancak bu geçiş, hem zaman alacak hem de maliyetli olacak. Ticaret danışmanları, bu tür korumacı önlemlerin kısa vadeli fayda sağlasa da, uzun vadede üretim zincirlerinde daha büyük riskler yaratabileceğini vurguluyor. Özellikle Çin ve Hindistan gibi küresel çelik tedarikçileri, AB’nin koruma önlemlerine karşı misilleme tarifeleri uygulama tehdidinde bulunabilir.
Çelik koruma önlemleri finansal göstergeleri nasıl etkileyebilir?
Yeni gümrük tarifeleri ve ithalat kotalarının uygulanması, Avrupa borsalarında işlem gören birçok sanayi şirketinin mali tablolarında da etkisini gösterebilir. Özellikle otomotiv, beyaz eşya ve ambalaj üreticilerinin kar marjlarında daralma bekleniyor. Bu durum, hisse senedi fiyatları üzerinde baskı oluşturabilir. Öte yandan, Avrupa’da faaliyet gösteren çelik üreticileri (örneğin ArcelorMittal, SSAB, Thyssenkrupp), bu düzenlemelerden kısa vadede olumlu etkilenebilir. Artan iç piyasa fiyatları, yerli üreticilerin satış gelirlerini artırabilir. Ancak bu avantaj, tüketici ve sanayi direncinin yükselmesiyle sınırlanabilir.
İhracat dengesi bozulabilir, üretim dışına kayabilir
Tarifelerin yalnızca ithalatı değil, dolaylı olarak Avrupa’nın ihracat kabiliyetini de etkilemesi bekleniyor. Artan üretim maliyetleri, Avrupa menşeli nihai ürünlerin fiyatlarını küresel pazarlarda rekabetçi olmaktan uzaklaştırabilir. Bu durum, üretimin kısmen AB dışına kaymasına ve yatırım kararlarının başka bölgelere yönelmesine yol açabilir. Özellikle Doğu Avrupa, Kuzey Afrika ve Güneydoğu Asya gibi bölgeler, düşük maliyetli üretim için daha cazip hale gelebilir. Bu ise uzun vadede Avrupa sanayisinin küçülmesine ve iş gücü kaybına neden olabilir.
Sektörden talep: Dengeli ve hedef odaklı politika
Sanayi temsilcileri, AB Komisyonu’ndan koruma ve rekabet arasındaki dengeyi gözeten bir politika bekliyor. Yayınlanan ortak bildiride, çelik üreticilerinin korunmasının önemli olduğu kabul edilirken, bu korunmanın diğer sektörlerin aleyhine bir duruma dönüşmemesi gerektiği vurgulandı. ACEA Genel Sekreteri tarafından yapılan açıklamada, “Bizler güçlü bir Avrupa sanayisi istiyoruz. Ancak bu hedefe, sektörleri birbirine karşı konumlandırarak ulaşamayız” ifadeleri yer aldı. Dernekler, AB’ye sundukları alternatif öneriler arasında kademeli tarife uygulaması, sektör bazlı muafiyetler ve daha şeffaf kota sistemleri bulunuyor.
Sonuç: Koruma politikaları yeni dönemde tartışma yaratabilir
Avrupa Birliği’nin sanayi politikalarında yeni bir döneme girildiği görülüyor. Artan dış rekabet, sürdürülebilirlik hedefleri ve ekonomik toparlanma süreci, AB yönetimini daha proaktif önlemler almaya itiyor. Ancak bu politikaların uygulanma şekli, sadece bir sektörü değil, tüm üretim ekosistemini etkiliyor. Önümüzdeki aylarda bu düzenlemelerin revize edilip edilmeyeceği, ticaret partnerlerinden gelecek tepkiler ve Avrupa Parlamentosu’nun onayı sürecinde netlik kazanacak. Sanayi dünyası ise, bu süreçte çıkar dengesinin gözetilmesini ve uzun vadeli ekonomik büyümeyi destekleyen kararların alınmasını bekliyor.